PHềNG GIO DC V O TO BèNH GIANG thi chớnh thc THI CHN HC SINH GII HUYN LP 9 THCS - Mụn thi: Sinh hc Vũng II. Nm hc 2010 - 2011 Thi gian lm bi: 150 phỳt ( thi gm: 01 trang) BI Cõu 1: (2,0 im) Hóy phỏt biu ni dung ca quy lut phõn li v quy lut phõn li c lp. So sỏnh hai quy lut ny? Câu 2 (1,5đ): Nêu ý nghĩa và hệ quả của nguyên tắc bổ sung trong phân tử ADN? Ngoài sự thể hiện trong cấu trúc phân tử ADN, nguyên tắc này còn đợc thể hiện nh thế nào trong các cấu trúc và cơ chế chế di truyền? Câu 3 (1,,5đ): Vai trò của cặp NST thứ 23 trong việc xác định giới tính ở ngời? Hậu quả di truyền xảy ra khi cặp NST này bị đột biến dị bội nh thế nào? Câu 4 (2,0đ): So sánh quy luật di truyền liên kết gen với quy luật phân ly độc lập, trong trờng hợp xét 2 cặp tính trạng, tính trạng trội hoàn toàn? Câu 5 (2,0đ): Một tế bào sinh dục mầm nguyên phân liên tiếp một số lần đã đòi hỏi môi trờng nội bào cung cấp nguyên liệu để tạo nên 4826 NST đơn mới. Các tế bào con sinh ra đều giảm phân bình thờng tạo ra 256 tinh trùng mang NST giới tính Y. 1. Tính số tế bào sinh tinh trùng đợc tạo ra, số lần nguyên phân của tế bào mầm? 2. Xác định bộ NST lỡng bội của loài? 3. Nếu hiệu suất thụ tinh của tinh trùng là 12,5%, của trứng là 50% thì có bao nhiêu hợp tử đợc tạo thành, bao nhiêu noãn bào bậc 1 cần huy động để hoàn tất quá trình thụ tinh? Câu 6 (1,0đ): Cho lai 2 giống cà chua thuần chủng với nhau đợc F 1 , cho F 1 tiếp tục tự thụ phấn với nhau đợc F 2 gồm 9600 cây trong đó có 600 cây hoa vàng, quả bầu dục. Biết rằng mỗi tính trạng do một gen quy định, các tính trạng tơng phản với hoa vàng, quả bầu dục là hoa đỏ, quả tròn. Biện luận xác định kiểu gen, kiểu hình của P; viết sơ đồ lai từ P đến F 2 . === Hết === * Ghi chú: - Phần Trắc nghiệm, thí sinh làm vào giấy thi, không làm vào tờ đề bài. - Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên thí sinh: . Số báo danh: - Giám thị 1: . - Giám thị 2: . kì thi học sinh giỏi cấp thcs năm học 2010 - 2011 đáp án - biểu điểm chấm môn sinh học 9 Cõu 1: 2 im * Phỏt biu ni dung quy lut phõn li v phõn li c lp: 1 . Tr li ỳng mi quy lut cho 0,5 - Quy lut phõn li: Trong quỏ trỡnh phỏt sinh giao t, mi nhõn t di truyn trong cp nhõn t di truyn phõn li v mt giao t v gi nguyờn bn cht nh c th thun chng ca P. - Quy lut phõn li c lp: Cỏc cp nhõn t( cp gen) di truyn ó phõn li c lp trong quỏ trỡnh phỏt sinh giao t. * So sỏnh nhng im ging v khỏc nhau gia quy lut phõn li v phõn li c lp: * Nhng im ging nhau: 1 - u cú cỏc iu kin nghim ỳng nh: + B m mang lai phi thun chng v cỏc cp tớnh trng c theo dừi + Tớnh tri phi l tri hon ton + S lng con lai phi ln - F2 u cú s phõn li tớnh trng ( xut hin nhiu hn mt kiu hỡnh) - S di truyn ca cỏc cp tớnh trng u da trờn s kt hp gia hai c ch l: Phõn li ca cỏc cp gen trong gim phõn to giao t v t hp ca cỏc gen trong th tinh to hp t. * Nhng im khỏc nhau:2 . Mi ý so sỏnh ỳng cho 0,2 im Quy lut phõn li Quy lut phõn li c lp - Phn ỏnh s di truyn ca mt cp tớnh trng. - F1 d hp mt cp gen (Aa) to ra 2 loi giao t. - F2 cú 2 loi kiu hỡnh vi t l 3: 1. - F2 cú 4 t hp vi 3 kiu gen. - F2 khụng xut hin bin d t hp. - Phn ỏnh s di truyn ca hai cp tớnh trng. - F1 d hp hai cp gen (AaBb) to ra 4 loi giao t. - F2 cú 4 loi kiu hỡnh vi t l 9:3:3:1. - F2 cú 16 t hp vi 9 kiu gen. - F2 xut hin bin d t hp. Câu 2 (1,5đ): Nội dung Điểm 1. * Nguyên tắc bổ sung (NTBS) trong phân tử ADN là nguyên tắc liên kết thành từng cặp giữa các nuclêôtít thuộc 2 mạch đơn của phân tử ADN bằng các liên kết H 2 . Theo nguyên tắc này: - A của mạch đơn thứ nhất có kích thớc lớn liên kết với T của mạch còn lại có kích thớc nhỏ bằng 2 liên kết H 2 và ngợc lại. - G của mạch đơn thứ nhất có kích thớc lớn liên kết với X của mạch còn lại có kích thớc nhỏ bằng 3 liên kết H 2 và ngợc lại. * ý nghĩa của NTBS: - Giữ khoảng cách giữa 2 mạch đơn của phân tử ADN luôn ôn định và đảm bảo tính chất xoắn theo chu kì của phân tử. - Khi biết thành phần, số lợng và trình tự sắp xếp các nuclêôtít ở một mạch đơn, có thể xác định đợc thành phần, số lợng và trình tự sắp xếp các nuclêôtít ở mạch còn lại. 0,125 0,125 0,125 0,125 0,125 * Hệ quả: Trong phân tử ADN, A = T và G = X do đó A + G = T + X = N 2 . 0,125 2. NTBS còn đợc thể hiện trong các cấu trúc và cơ chế chế di truyền: * Trong cấu trúc không gian của phân tử tARN: tại gốc của các thùy, có những đoạn xoắn kép tạm thời, nguyên tắc bổ sung xảy ra giữa các ribônuclêôtít: A m liên kết với U m , G m liên kết với X m . * Trong tổng hợp ADN (tự sao): 2 mạch đơn của phân tử ADN mẹ tách nhau ra, các nuclêôtit tự do của môi trờng nộibào đến liên kết với các nuclêôtít trên cả 2 mạch đơn thành từng cặp theo NTBS: A - T, G - X, từ đó tạo ra 2 phân tử ADN con giống hệt phân tử ADN mẹ. * Trong cơ chế tổng hợp mARN (sao mã): Các ribônuclêôtít tự do của môi trờng nội bào liên kết với các nuclêôtít trên mạch mà gốc của gen theo NTBS: A mg - U m , T mg - A m , G mg - X m , X mg - G m . * Trong cơ chế tổng hợp prôtêin (giải mã): Các ribônuclêôtít của bộ ba đối mã trên tARN khớp mã với các ribônuclêôtít của bội ba mã sao trên phân tử mARN tại ribôxôm theo NTBS: A m - U m , G m - X m . 0,125 0,125 0,25 0,25 Câu 3 (1,5đ): Nội dung Điểm 1. Vai trò của cặp NST thứ 23 trong việc xác định giới tính ở ngời: - Bộ NST của ngời (2n = 46) có 23 cặp NST, trong đó các cặp NS từ 1 đến 22 NST thờng, cặp NST thứ 23 là cặp NST giới tính; cặp NST giới tính của nam giới kí hiệu là XY, của nữ giới kí hiệu là XX. Sự phân li và tổ hợp của cặp NST giới tính là cơ sở tế bào học của sự hình thành giới tính ở ngời. - Trong quá trình phát sinh giao tử, nam giới có cho 2 loại tinh trùng là X và Y với tỉ lệ ngang nhau, nữ giới có cặp NST giới chỉ cho một loại trứng là X . - Trong thụ tinh, nếu tinh trùng X kết hợp với trứng sẽ tạo ra hợp tử XX sẽ phát triển thành con gái, nếu trứng gặp tinh trùng Y sẽ tạo ra hợp tử XY sẽ phát triển thành con trai. - Vì số lợng loại tinh trùng X và Y tơng đơng nhau, các loại giao tử kết hợp với nhau hoàn toàn ngẫu nhiên nên tỉ lệ các bé trai và bé gái sinh ra xếp xỉ 1 : 1. * Sơ đồ: P: Bố x Mẹ XY XX G P X Y X F 1 : XY XX (con trai) (con gái) 0,125 0,125 0,125 0,125 0.25 * Hậu quả di truyền xảy ra khi cặp NST này bị đột biến dị bội - Trong giảm phân, nêu cặp NST giới tính không phân li sẽ tạo ra các giao tử không bình thờng: 1 loại chứa cả 2 NST giới tính, 1 loại không chứa NST giới tính nào. - Trong thụ tinh, các giao tử không bình thờng nói tử kết hợp với các giao tử bình thờng làm phát sinh các Hội chứng Tơcnơ (XO), Claiphen tơ (XXY), siêu nữ (XXX) ở ngời. * Sơ đồ: P: Bố x Mẹ XY XX G P X Y XX O F 1 Giao tử đực X Y 0,125 0,125 0,125 Giao tử cái XX XXX (Hội chứng siêu nữ) XXY (Hội chứng claiphentơ) O XO (Hội chứng Tớcnơ) YO (Hợp tử bị chết) * Biểu hiện của các hội chứng: - Hội chứng Tớcnơ (XO): Nữ lùn, cổ ngắn, tuyến vú không phát triển, tử cung nhỏ, không có kinh nguyệt, mất trí, vô sinh. - Hội chứng siêu nữ (XXX): Nữ có buồng trứng và dạ con không phát triển, rối loạn kinh nguyệt và khó có con. - Hội chứng claiphentơ (XXY): Nam mù màu, thân cao, chân tay dài, si đần, vô sinh. (Biểu hiện của 2 Hội chứng Siêu nữ và Claiphentơ, thí sinh có thể không cần nêu) 0,25 0.125 Câu 4 (2,0đ): Nội dung Điểm 1. Giống nhau: - Mỗi cặp tính trạng đợc quy định bởi một cặp gen alen nằm trên NST. - P thuần chủng F 1 đồng tính, F 2 phân tính về kiểu hình. - Lai phân tích cơ thể F 1 đều cho đời con phân tính về kiểu hình. - Đều có cơ sở tế bào học là sự phân li và tổ hợp của NST trong giảm phân và thụ tinh. 0,125 0,125 0,125 0,125 2. Khác nhau: Di truyền liên kết Di truyền độc lập - Hai cặp tính trạng luôn di truyền cùng nhau đợc quy định bởi 2 cặp gen alen nằm trên cùng một cặp NST. - Trong giảm phân, các gen luôn phân li và tổ hợp cùng nhau về các giao tử. - Hai cặp tính trạng đợc quy định bởi 2 cặp gen alen nằm trên 2 cặp NST khác nhau. - Trong giảm phân, các gen phân li độc lập và tổ hợp tự do về các giao tử. - Cơ thể F 1 dị hợp về 2 cặp gen có cho 2 loại giao tử với tỉ lệ ngang nhau. - Lai phân tích F 1 cho F B có tỉ lệ kiểu hình là: 1:1 - F 2 có 4 kiểu tổ hợp, 3 kiểu gen, tỷ lệ kiểu hình F 2 là 3:1 hoặc 1:2:1. - Cơ thể F 1 dị hợp về 2 cặp gen có cho 4 loại giao tử với tỷ lệ ngang nhau. - Lai phân tích F 1 cho F B có tỉ lệ kiểu hình là: 1:1:1:1 = (1:1) 2 - F 2 có 16 kiểu tổ hợp, 9 kiểu gen, 4 kiểu hình với tỷ lệ là 9:3:3:1 = (3:1) 2 . - Hạn chế sự phát sinh biến dị tổ hợp; đảm bảo sự di truyền bền vững của một nhóm tính trạng. - Làm phát sinh nhiều biến dị tổ hợp, tạo nên sự đa dạng, phong phú của sinh vật, là nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống. 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 Câu 5 (2,0đ): Nội dung Điểm 1. Số tế bào sinh tinh trùng đợc tạo ra, số lần nguyên phân của tế bào mầm: * Theo bài ra: - Quá trình giảm phân bình thờng của các tế bào sinh dục đực đã tạo ra 256 tinh trùng chứa NST giới tính Y cũng đã có 256 tinh trùng mang NST giới tính X đợc tạo thành. Tổng số tinh trùng đã đợc tạo ra là 256 + 256 = 512 tinh trùng - Vì 1 tế bào sinh dục đực qua giảm phân cho 4 tinh trùng tế bào sinh dục đực bớc vào giảm phân. 512:4 = 128 - Số đợt nguyên phân của tế bào sinh dục ban đầu đợc tính theo công thức: 2 k = 128 <=> k = 7 TB sinh dục mầm đã nguyên phân liên tiếp 7 đợt. 0,25 0,25 0,125 0,125 2. Xác định bộ NST lỡng bội của loài. - Vì 128 TB sinh dục trên đợc tạo ra từ sự nguyên phân liên tiếp của 1 tế bào ban đầu. Môi trờng nội bào đã cung cấp nguyên liệu tơng đơng với số lợng NST trong bộ lỡng bội của 128 - 1 = 127 tế bào. - Theo bài ra, nguyên liệu cung cấp cho quá trình nguyên phân tơng đơng với 4826 NST đơn = 127x2n Số lợng NST trong bộ lỡng bội của loài là: 2n = 4826:127 = 38 (bộ NST của mèo). 0,25 0,25 3. Số hợp tử đợc tạo thành, số noãn bào bậc 1 cần huy động để hoàn tất quá trình thụ tinh: - Có 512 tinh trùng tham gia thụ tinh; hiệu suất thụ tinh của tinh trùng là 12,5% . Vì mỗi tinh trùng thụ tinh với 1 trứng tạo thành 1 hợp tử Số hợp tử đợc tạo thành là: 512x12,5% = 64 hợp tử. * Để tạo ra 64 hợp tử cần có 64 tế bào trững đợc thụ tinh. - Hiệu suất thụ tinh của trứng là 50% Số trứng cần huy động là: 100 64x 128 50 = trứng. - Trong phát sinh giao tử cái, mỗi noãn bào bậc 1 qua giảm phân chỉ tạo ra 1 tế bào trứng. Do vậy để có đợc 128 tế bào trứng cần phải huy động 128 noãn bào bậc 1. 0,25 0,25 0,25 Câu 6 (1,0đ): Nội dung Điểm * Xét kết quả phép lai Ta thấy: - Đời F 2 có 600 cây trong tổng số 9600 kiểu hình hoa vàng, quả bầu dục tơng ứng với tỉ lệ = 1 16 - Mà mỗi tính trạng do 1 gen quy định, tính trạng tơng phản với hoa vàng, quả bầu dục là hoa đỏ, quả tròn ở F 2 16 kiểu tổ hợp và 2 tính trạng hoa vàng, quả bầu dục là tính trạng lặn; 2 tính trạng hoa đỏ, quả tròn là những tính trạng trội; 2 cặp tính trạng di truyền theo quy luật phân li độc lập. - Đời F 2 có 16 kiểu tổ hợp = 4 loại giao tử đực x 4 loại giao tử cái. Cá các thể F 1 đều có kiểu gen dị hợp về 2 cặp gen. - Quy ớc gen: A: quy định hoa đỏ; a quy định hoa vàng B: quy định quả tròn; b: quy định quả bầu dục. Kiểu gen của cá thể F 1 và cá thể thứ nhất đều là AaBb (hoa đỏ - quả tròn). P t/c có thể có kiểu gen sau: - TH1 : Pt/c : AABB (hoa đỏ - quả tròn) x aabb (hoa vàng - quả bầu dục) F 1 : AaBb - TH2 : Pt/ c : AAbb (hoa đỏ - quả bầu dục) x aaBB (hoa vàng - quả tròn) F 1 : AaBb Sơ đồ lai từ F 1 F 2 : F 1 : AaBb x AaBb G: AB; Ab; aB; ab AB; Ab; aB; ab F 2 : 9A-B- : 3A-bb : 3aaB- : 1aabb (9 đỏ - tròn) : (3 đỏ-bầu dục) : (3 vàng-tròn) : (1 vàng - bầu dục) 0,25 0,125 0,125 0,125 0,125 0,25 === Hết === . TO BèNH GIANG thi chớnh thc THI CHN HC SINH GII HUYN LP 9 THCS - Mụn thi: Sinh hc Vũng II. Nm hc 2010 - 2011 Thi gian lm bi: 150 phỳt ( thi gm: 01 trang). . kì thi học sinh giỏi cấp thcs năm học 2010 - 2011 đáp án - biểu điểm chấm môn sinh học 9 Cõu 1: 2 im * Phỏt biu ni dung quy lut phõn