Mời quý thầy cô và các bạn tham khảo Giáo án Sinh học 12 bài 11: Liên kết gen và hoán vị gen để nâng cao kĩ năng và kiến thức soạn giáo án theo chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình dạy học. Giáo án Sinh học 12 bài 11: Liên kết gen và hoán vị gen được soạn với hình thức 3 cột phù hợp quy định bộ GD và nội dung súc tích giúp học sinh dễ dàng hiểu bài học hơn.
Trang 1TIẾT 11 : LIÊN KẾT GEN VÀ HOÁN VỊ GEN
I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Học xong bài này học sinh có khả năng:
1 Kiến thức:
- Nêu được thí nghiệm chứng minh hiện tượng di truyền liên kết và hoán vị gen
- Giải thích được cơ sở tế bào học của hiện tượng liên kết và hoán vị gen
- Chỉ ra được ý nghĩa thực tiễn và ý nghĩa lý luận của hiện tượng liên kết gen và hoán vị gen
2 Kĩ năng:
Rèn luyện các kĩ năng suy luận và kĩ năng vận dụng toán học trong việc giải
quyết các vấn đề sinh học
II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
1 Giáo viên:
- Sơ đồ hình 11 SGK
- Giáo án, SGK và các tài liệu tham khảo
2 Học sinh:
Học bài cũ và đọc bài mới trước khi tới lớp
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1 Ổn định, kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ:
Bài tập: Cho ruồi giấm thân xám, cánh dài lai với thân đen, cánh ngắn được F1 toàn thân xám, cánh dài Nếu đem con đực F1 lai với con cái thân đen, cánh ngắn thì có kết qua như thế nào Biêt V: xám, B: đen, v: dài, b: cụt
3 Nội dung bài mới:
Hoạt động của thấy và trò Nội dung
* HS đọc mục I trong SGK nghiên cứu
thí nghiệm và nhận xét kết quả, so sánh
sự khác nhau với bài tập trên bảng
? Tại sao có sự khác nhau đó?
HS tr¶ lêi
? Giải thích kết quả của các phép lai và
viết sơ đồ lai từ P → F2?
HS tr¶ lêi
I LIÊN KẾT GEN
1 Bài toán:
Pt/c: cái xám, dài x đực đen, cụt F1: 100% thân xám, cánh dài Đực F1 xám, dài x cái đen, cụt Fa: 1 xám dài: 1 đen, cụt
2 Nhận xét: nếu gen quy định màu thân
và hình dạng cách phân li theo Menđen thì tỷ lệ phân ly KH là 1: 1: 1: 1
3 Giải thích:
Số kiểu tổ hợp giảm, số kiểu hình giảm,
do các gen trên cùng 1 NST luôn đi cùng nhau trong quá trình sinh giao tử, hạn chế
Trang 2* Một loài có bộ NST 2n = 24 có bao
nhiêu nhóm gen liên kết?
HS: n = 12 vậy có 12 nhóm gen liên kết
* GV: có phải các gen trên 1 NST lúc
nào cũng di truyền cùng nhau?
* HS nghiên cứu thí nghiệm của
Moocgan trên ruồi giấm thảo luận nhóm
và nhận xét kết quả
Cách tiến hành thí nghiệm về hiện tượng
LKG và HVG
So sánh kết quả TN so với kết quả của
PLĐL và LKG
* HS đọc mục II.2 thảo luận nhóm:
Moocgan giải thích hiện tượng này như
thế nào?
Hs quan sát hình 11 trong sgk, thảo luận:
? Sơ đồ mô tả hiện tượng gì, xảy ra như
thế nào? Có phải ở tất cả các crômatit
của cặp NST tương đồng không?
(chú ý vị trí phân bố của gen trên mỗi
NST ban đầu và sau khi xảy ra hiện
tượng đó)
? Hiện tượng diễn ra vào kì nào của
phân bào giảm phân? két quả của hiện
tượng?
* GV hướng dẫn hs cách viết sơ đồ lai
trong trường hợp LKG và HVG
? Hãy cho biết cách tính tần số hoán vị
gen?
*GV yêu cầu hs tính tần số HVG trong
thí nghiệm của Moogan (tỷ lệ phần trăm
mỗi loại giao tử phụ thuộc vào tấn số
HVG, trong đó tỷ lệ giao tử chứa gen
hoán vị bao giờ cũng chiếm tỉ lệ nhỏ
hơn)
? Tại sao ts HVG không vượt quá 50%?
*GV: Em hãy nhận xét về sự tăng giảm
sự tổ hợp tự do của các gen
4 Kết luận:
Các gen trên cùng một NST luôn di truyền cùng nhau được gọi là một nhóm gen liên kết Số lượng nhóm gen liên kết của một loài thường bằng số lượng NST trong bộ NST đơn bội
II HOÁN VỊ GEN
1 Thí nghiệm của Moogan và hiện tượng hoán vị gen
* Thí nghiệm:
Pt/c: Cái xám, dài x đực đen, cụt F1: 100% thân xám, cánh dài Cái F1 xám, dài x đực đen, cụt Fa: 965 xám, dài: 944 đen, cụt
206 xám, cụt: 185 đen, dài
* Nhận xét: khác nhau là đem lai phân
tích ruồi đực hoặc ruồi cái F1
- Kết quả khác với thí nghiệm phát hiện
ra hiện tượng LKG và hiện tượng PLĐL của Menđen
2 Cơ sở tế bào học của hiện tượng hoán vị gen
- Cho rằng gen quy định hình dạng cánh
và mầu sắc thân cùng nằm trên 1 NST, khi giảm phân chúng đi cùng nhau nên phần lớn con giống bố hoặc mẹ
- Ở một số tế bào cơ thể cái khi giảm phân xảy ra trao đổi chéo giữa các NST tương đồng khi chúng tiếp hợp dẫn đến đổi vị trí các gen xuất hiện tổ hợp gen mới (HVG)
* Cách tính tần số HVG:
- Bằng tỷ lệ phần trăm số cá thể có kiểu hình tái tổ hợp trên tổng số cá thể ở đời con
- Tần số HVG nhỏ hơn hoặc bằng 50%
III Ý NGHĨA CỦA HIỆN TƯỢNG LIÊN
Trang 3số tổ hợp ở LKG và đưa ra kết luận
(giảm số kiểu tổ hợp)
? Từ đó nêu ý nghĩa của hiện tượng
LKG đặc biệt trong chọn giống vật nuôi
cây trồng?
*GV: Nhận xét sự tăng giảm số kiểu tổ
hợp ở HVG và đưa ra kết luận (tăng số
kiểu tổ hợp)
? Cho biết ý nghĩa của hiện tượng
HVG?
? Khoảng cách giữa các gen nói lên
điều gì?
HS: các gen càng xa nhau càng dễ xảy ra
hoán vị
* Biết tần số HVG có thể suy ra khoảng
cách giữa các gen đó trên bản đồ di
truyền và ngược lại
KẾT GEN VÀ HOÁN VỊ GEN
1 Ý nghĩa của liên kết gen:
- Duy trì sự ổn định của loài
- Nhiều gen tốt được tập hợp và lưu giữ trên 1 NST
- Đảm bảo sự di truyền bền vững của nhóm gen quý có ý nghĩa trọng chọn giống
2 Ý nghĩa của hoán vị gen:
- Tạo nguồn biến dị tổ hợp ⇒ nguyên liệu cho tiến hoá và chọn giống
- Các gen quý có cơ hội được tổ hợp lại trong 1 gen
- Thiết lập được khoảng cách tương đối của các gen trên NST (lập bản đồ di truyền) Đơn vị đo khoảng cách được tính bằng 1% HVG hay 1CM
- Biết bản đồ gen có thể dự đoán trước tần
số các tổ hợp gen mới trong các phép lai,
có ý nghĩa trong chọn giống (giảm thời gian chọn đôi giao phối một cách mò mẫm) và nghiên cứu khoa học
4 CỦNG CỐ BÀI HỌC
1 Làm thế nào để biết 2 gen đó liên kết hay phân li độc lập?
2 Các gen a, b, d, e cùng nằm trên 1 NST Biết tần số HVG giữa a và e là 11,5%, giữa d và b là 12,5%, giữa d và e là 17% Hãy viết bản đồ gen của NST trên?
3 Một cá thể có thành phần kiểu gen (AaBbCcDd) được lai với cá thể
(Aabbccdd) người ta thu được kết qủa như sau:
aBCD: 42; Abcd: 43; ABCd: 140; aBcD: 6; AbCd: 9; ABcd: 305; abCD: 310
Xác định trật tự và khoảng cách giữa các gen?
5 BÀI TẬP VỀ NHÀ
- Học bài cũ và trả lời các câu hỏi trong SGK
- Đọc bài mới trước khi tới lớp
Nhận xét sau giờ dạy
………
………
………
Trang 4………
………./.