SKKN: Một vài biện pháp giúp học sinh lớp 2 giải toán có lời văn

Đề tài “Một vài biện pháp giúp học sinh lớp 2 giải toán có lời văn”, nhằm góp phần nâng cao chất lượng học học tập của các em nói riêng và chất lượng học tập trong trường nói chung theo mô hình VNEN.

PHÒNG GD & ĐT LỆ THỦY TRƯỜNG TIỂU HỌC PHÚ THUỶ

mô hình VNEN Các em làm quen với toán có lời văn ngay từ lớp học, đặc biệt

ở lớp 2 yêu cầu các em viết lời giải cho phép tính, chúng ta thấy rằng đây là mộtkhó khăn lớn đối với các em Đọc một đề toán đang còn là khó với các em vậy

mà còn phải tiếp tục tìm hiểu đề toán, tóm tắt đề toán, đặt câu lời giải, viết phéptính, ghi đáp số Trong việc dạy học theo mô hình VNEN học sinh làm bài mộtcách độc lập theo từng cá nhân Chính vì điều ấy mà tôi luôn băn khoăn trăn trởlàm sao tất cả các em đều làm đúng phép tính, ghi lời giải chuẩn xác và ghi đáp

số rõ ràng

Thực tế trong một tiết hoạt động thực hành ở môn Toán, chúng ta thườngthấy có dạng toán có lời văn mà học sinh lớp 2 thì nêu câu trả lời không đượcnhiều và học sinh thì chưa thành thạo khi đọc đề toán vả lại phải tự các em mày

để áp dụng một số biện pháp, một số kinh nghiệm vào trong giảng dạy giải toán

có lời văn đối với học sinh lớp 2.Với sự nhiệt tình của tôi khi áp dụng sáng kiếnkinh nghiệm này, qua một thời gian tôi thấy các em có sự tiến bộ rõ rệt và hơnnữa những em yếu dạng toán này từng bước hình thành được lời giải và làmđúng phép tính Chính vì thế năm học 2016- 2017 này tôi chọn đề tài:

“ Một vài biện pháp giúp học sinh lớp 2 giải toán có lời văn ”, nhằm gópphần nâng cao chất lượng học học tập của các em nói riêng và chất lượng học tậptrong trường nói chung theo mô hình VNEN

2 Phạm vi áp dụng sáng kiến:

Sáng kiến “ Một vài biện pháp giúp học sinh lớp 2 giải toán có lời văn ” được

áp dụng đối với học sinh lớp 2 theo chương trình VNEN

Toán nói chung và việc giải toán có lời văn nói riêng của học sinh nên phụ huynhchưa có sự đầu tư đúng mức Đầu năm học, đối với chương trình môn toán lớp 2.Nhìn chung các em đều thực hiện được các phép tính cộng, trừ có nhớ trongphạm vi 100, nắm được tên gọi, thành phần và kết quả phép cộng, trừ, hay tìm xtrong bài toán, nhưng ở phần giải toán có lời văn thì lớp 2B có 59,3% học sinhgiải và trình bày được, 10% các em biết tóm tắt bài toán, ghi đúng lời giải nhưngthực hiện phép tính thì sai 30,7% các em chưa biết ghi lời giải của bài toán, chưa

có em nào có sáng tạo hay có lời giải hay hơn, gọn hơn Đặc biệt là những em

trung bình, yếu, việc đọc, viết đã chậm thì giải toán có lời văn lại càng khó khănhơn rất nhiều như các em: ( Giang, Toàn, Lê Huy … )

b Về phía giáo viên

Trong quá trình dạy học theo mô hình VNEN người giáo viên chưa có sựchú ý đúng mức tới việc làm thế nào để học sinh nắm vững được lượng kiếnthức, đặc biệt là dạng giải toán có lời văn Nguyên nhân là do giáo viên mới tiếpcận với chương trình dạy học theo kiểu mới này Thời gian dành nghiên cứu, tìmtòi những phương pháp dạy học mới này còn hạn chế Bên cạnh đó việc ý thức

về tầm quan trọng của việc giải toán có lời văn của các em chưa đầy đủ Từ đódẫn đến tình trạng học sinh lên lớp 3 vẫn còn nhiều em chưa ghi được lời giải vàphép tính đúng cho một bài toán

2 Giải pháp giúp học sinh lớp 2 giải toán có lời văn

2.1 Chuẩn bị cho việc giải toán:

Để giúp học sinh có kĩ năng trong việc giải toán có lời văn thì chúng takhông những hướng dẫn các em trong giờ học toán khi các em cứu trợ mà cònluyện cho các em kĩ năng nói trong các tiết học ở môn Tiếng Việt

Chúng ta đã biết các em còn nhỏ, còn rụt rè chưa tự tin trong giao tiếp.Chính vì vậy khi dạy chương trình VNEN các em được hoà đồng cùng bạn bè,học hỏi ở bạn bè và mạnh dạn đưa thẻ cứu trợ khi làm bài chưa được Giáo viêngần gũi với học sinh, khuyến khích các em trong giao tiếp, tổ chức các trò chơi đểcác em luyện nói nhiều để giúp các em có vốn từ lưu thông Bên cạnh đó ngườigiáo viên phải chú ý nhiều đến kĩ năng đọc và phần tìm hiểu bài của phân mônTiếng Việt để từ đó các em có kĩ năng phán đoán yêu cầu cơ bản mà bài tập đề ra

2 2 Giúp học sinh nắm được trình tự của việc giải một bài toán có lời văn:

a) Tìm hiểu nội dung bài toán: Đọc đề, tìm hiểu đề bài.

Đây là một bước rất quan trọng, giáo viên cần nhắc nhở cho học sinh đọc kĩ

đề, đọc nhiều lần (đọc thầm trong nhóm) để hiểu rõ đề toán cho biết gì? Như đãcho biết điều kiện gì? Bài toán hỏi cái gì ? Bài toán thuộc dạng nào ? Khi đọc bàitoán phải hiểu thật kĩ một số từ, thuật ngữ quan trọng chỉ rõ tình huống Toán họcđược diễn đạt theo ngôn ngữ thông thường

Trong đề tài này tôi không thể trình bày được hết phần thực nghiệm và đánhgiá kết quả thực nghiệm của tôi trong năm qua, chỉ xin mô tả một vài bài thựcnghiệm ở chương trình toán 2 để chứng minh phần lý luận đã nêu

Chẳng hạn “ Một giàn có 46 quả gấc” bài 4/65 SHD Hay “ Bạn Tú cân nặng 32 kg ” 5/86 SHD vv Mỗi học sinh trong nhóm cần đọc nhẩm nhiều lần đề toán

đã cho

Cần dùng bút chì gạch chân hoặc ghi vào vở nháp những điều kiện đã biết và cáiphải tìm

Ví dụ : Bài toán : Mảnh vải màu xanh dài 34 dm, mảnh vải màu tím ngắn hơn

mảnh vải màu xanh 15 dm Hỏi mảnh vải màu tím dài bao nhiêu dm ?

+ Học sinh đọc đề, tìm hiểu và có thể gạch chân như trên Sau đó học sinh

có thể nêu được ( có thể cho các em tự hỏi đáp nhau )

* Bài toán cho biết gì ? ( Mảnh vải xanh : 34 dm, mảnh vải tím ngắn hơnmảnh vải xanh : 15 dm )

* Bài toán hỏi gì ? ( Mảnh vải tím dài bao nhiêu dm ? )

+ Cho học sinh phân tích ngược :

* Bài toán hỏi gì ? ( Mảnh vải tím dài bao nhiêu dm ? )

* Bài toán cho biết gì ? ( Mảnh vải xanh : 34 dm , mảnh vải tím ngắn hơnmảnh vải xanh : 15 dm )

b) Tìm tòi cách giải toán :

a/ Chọn phép tính giải thích hợp

-Sau khi các em đã xác định được đề toán như cái gì đã cho và cái gì phải tìmcần giúp học sinh chọn phép tính thích hợp: Chọn “ PHÉP CỘNG” nếu bài toán

yêu cầu: “ Nhiều hơn” hoặc “ gộp”, “ Tất cả” Chọn tính trừ nếu đề toán ra là “bớt” hoặc “tìm phần còn lại” “ ngắn hơn” hay là “ ít hơn” “ trong đó”

- Lập kế hoạch giải toán nhằm xác định trình tự giải quyết, thực hiện phép tính

Từ tóm tắt đề toán, một lần nữa cho học sinh nắm lại mối liên hệ giữa đề toán đãcho và cái cần tìm

Trong lớp GV phải quan sát, nếu có một nhóm đưa thẻ cứu trợ thì ta đến nhóm đó

để hướng dẫn Trường hợp nếu có nhiều nhóm cùng đưa thẻ cứu trợ thì giáo viênnên cho các em cùng quay mật lên bảng để giáo viên hướng dẫn

Ta có thể hướng dẫn cho học sinh suy luận từ câu hỏi bài toán đến dữ kiện đãcho

+ Bài toán hỏi gì ? ( Tấm vải tím dài mấy đề xi mét )

+ Trong đó dữ kiện nào đã biết ? ( Tấm vải tím ngắn hơn tấm vải xanh 15dm ) + Mà tấm vải xanh đề toán đã cho biết là bao nhiêu dm ?(Vải xanh dài 34 dm ) + Vậy muốn biết tấm vải tím dài bao nhiêu dm ta thực hiện phép tính gì ?

( Thực hiện phép tính trừ 34 trừ đi 15 )

Cách khác : Học sinh chọn và nêu phép tính sau đó nêu lời giải

+ Vậy kết quả cuối cùng có phải là đáp số của bài toán không ? (Đó là đáp

số của bài toán )

c) Thực hiện cách giải quyết bài toán :

- Quá trình tìm tòi cách giải quyết, học sinh tự trình bày bài giải của mình

có thể làm vở ô li, vở nháp

- Sau khi đã hướng dẫn , giáo viên cho các nhóm làm bài vào vở Bài toánnày có một phép tính nhưng có thể có nhiều lời giải khác nhau mà vẫn phù

hợp Việc cho học sinh tự tìm nhiều lời giải khác nhau có tác dụng lớn trong việcgây hứng thú cho học sinh, thúc đẩy các cố gắng tìm tòi, sáng tạo và rèn luyện ócsuy nghĩ linh hoạt, độc lập

Học sinh có thể nêu lời giải như sau :

Số dm mảnh vải tím dài là ( Mảnh vải tím dài là / Chiều dài mảnhvải tím là / Độ dài mảnh vải tím là )

34 – 15 = 19 ( dm )

Đáp số : 19 dm.

d) Kiểm tra cách giải bài toán :

- Việc kiểm tra này nhằm phân tích cách giải đúng hay sai, sai chỗ nào để sửachữa Giáo viên hướng dẫn học sinh kiểm tra lại trình tự các bước giải thử lạiphép tính đã thực hiện trong bài giải Từ đó giúp các em có thói quen kiểm trađánh giá, sửa bài

- Với kết quả bài toán trên có thể hướng dẫn học sinh kiểm tra xem mảnhvải tím có phải là 19 dm không ?

- Hay khi cộng 19 dm của mảnh vải tím với 15 dm chiều dài tấm vải xanhdài hơn có bằng chiều dài tấm vải xanh là 34 dm không ? Ta xét tính hợp lý củađáp số

- Khi giải xong cần kiểm tra thử lại kết quả có đúng và phù hợp không ?

- Khuyến khích học sinh tự đánh giá bài làm của mình , của bạn để khắc sâukiến thức

- Đối với bài toán khó học sinh cần phải đọc đi , đọc lại nhiều lần, cố gắngsuy nghĩ tìm ra cách giải cho phù hợp

2 3 Rèn cho học sinh những thói quen cần thiết trong quá trình học tập môn Toán :

- Hình thành nề nếp học tập : Mọi học sinh phải độc lập suy nghĩ, làm việc tíchcực Có thói quen tự giác, chủ động khi làm bài, không quay cóp bài bạn, khôngđưa thẻ cứu trợ khi chưa suy nghĩ và chưa đọc đề toán Học sinh biết huy độngcác kiến thức của mình tham gia tích cực vào việc giải quyết nội dung, yêu cầubài toán

- Rèn cho học sinh tính cẩn thận chu đáo trong học tập như : Trước khi làm bàiphải nháp Hay không hiểu thì nên hỏi nhóm trưởng hoặc các bạn khác trongnhóm

-Khi thấy đúng mới chép vào vở

- Yêu cầu học sinh ở từng nhóm phải viết chữ và số trong phép tính rõ ràng.Trìnhbày bài giải toán có lời văn đúng, đẹp

- Diễn đạt lời văn phải chính xác, cụ thể Tạo cho học sinh tính mạnh dạn để traođổi ý kiến trong nhóm hoặc toàn lớp vì sự hổ trợ giữa các học sinh trong nhóm,lớp, góp phần làm các em mạnh dạn hơn hiểu bài sâu hơn

giúp học sinh tự tin hơn vào khả năng của bản thân , tự rút kinh nghiệm về cáchhọc của mình

2 4 Các biện pháp khác giúp học sinh giải toán có lời văn :

- Dạy học theo mô hình mới này đòi hỏi người giáo viên khi chia nhómgiáo viên chia đủ các đối tượng giỏi, khá, trung bình, yếu Khi học tập, làm việctheo nhóm, học sinh thường mạnh dạn trao đổi ý kiến, khuyến khích học sinh tìmtòi, sáng tạo, biết đánh giá ý kiến của bạn Chẳng hạn một bài toán khó, nếu nhưnhiều em cùng bàn bạc, phân tích thì nhất định sẽ tìm cách giải hay Nhờ nhưvậy các em tự tin hơn trong khi làm bài

- Giáo viên cần động viên, tuyên dương kịp thời khi đến từng nhóm kiểmtra để học sinh có sự hứng thú trong học tập Nhất là các học sinh Trung bình,

- Cần hướng dẫn cụ thể khi kiểm tra từng nhóm , Giáo viên yêu cầu họcsinh trình bày cách giải hay câu trả lời bằng cách diễn đạt của mình , không nhấtthiết phải lắp nguyên văn theo sách

- Củng cố kiến thức dưới các hình thức tổ chức trò chơi, tạo sự vui vẻ,hứng thú trong học tập và khắc sâu kiến thức đã học

* Bên cạnh đó người giáo viên cần phải :

+ Người giáo viên rèn thường xuyên kĩ năng nghe, nói, đọc, viết trong mônTiếng Việt Luyện kĩ năng hỏi - đáp để các em có vốn từ lưu loát hơn

+ Người giáo viên kiên trì uốn nắn học sinh trong mọi lúc trong giờ học

+ Nghiên cứu kĩ giáo án, lập kế hoạch cụ thể cho từng tiết Trong tiết dạy phảikiên trì giúp đỡ từng em, biết cách gợi mở và nâng cao tri thức mỗi em

+ Người giáo viên lên lớp phải có tác phong nhẹ nhàng, giọng nói, lời giảng rõràng dễ hiểu cũng giúp cho học sinh tiếp thu nhanh và làm bài tốt hơn

C PHẦN KẾT LUẬN

I Ý nghĩa, phạm vi áp dụng của sáng kiến:

Trong thời gian chủ nhiệm lớp 2B, thực hiện tốt kế hoạch không ngừngnâng cao chất lượng học tập trong mỗi giáo viên và học sinh tôi đã áp dụng kinhnghiệm này vào nội dung giảng dạy Toán trên lớp từng ngày Qua học kì I vừaqua tôi nhận thấy kết quả hết sức khả quan Đó cũng chính là tính khả quan của

đề tài sáng kiến kinh nghiệm này mà tôi đã nêu trên đây.100% số học sinh đạt

bài kiểm tra trên trung bình và học sinh giỏi ở môn Toán khá cao đó cũng nhờmột phần lớn các em nắm bắt được kĩ năng giải Toán có lời văn do giáo viênkhắc sâu được kiến thức bài dạy trên lớp

II Kiến nghị, đề xuất

Để việc làm trên đạt hiệu quả cao khi áp dụng thì điều cần thiết và khôngthể xem nhẹ là giáo viên cho các em trong nhóm thực hiện tốt phần hoạt động cơbản từ đó mới phát triển được tư duy suy luận của các em để phần hoạt động các

em mới nắm chắc bài và làm bài tốt hơn Để rèn kĩ năng giải toán có lời văn ở lớp

ở 2 thì trong quá trình giảng dạy giải toán nên kết hợp và lựa chọn các phươngpháp dạy tốt, cần đặt ra các tình huống để các em suy nghĩ, tìm tòi cách giải Mộtđiều không kém phần quan trọng nữa là người giáo viên khi đứng lớp phải cólòng tận tình, say mê với nghề nghiệp, làm hết lương tâm, trách nhiệm của ngườithầy Qua một tiết dạy Toán trên lớp phải nắm bắt được những cái gì học sinh làmđược và những điều gì học sinh còn vướng mắc , khó khăn để từ đó người giáoviên nghiên cứu và tìm ra được hướng giải quyết tốt hơn cho tiết học Toán sau

Xin chân thành cảm ơn !