- Tỉ suất tử thô: là tương quan giữa số người chết trong năm với số dân trung bình ở cùng thời gian đó.. Đơn vị tính (‰).[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI VĂN HOÁ LỚP 9 QUẢNG TRỊ Năm học: 2009 - 2010
Môn: Địa lí (Bảng A)
Thời gian : 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu1 ( 2,0 điểm ):
Khi nghiên cứu về dân số học, người ta thường đề cập đến các khái niệm:
- Tỉ suất sinh thô, - Tỉ số giới tính, - Tỉ suất tử thô
- Tỉ số phụ thuộc, - Tỉ suất tăng tự nhiên, - Mật độ dân số
a) Hãy giải thích các khái niệm trên
b) Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tỉ suất sinh, tỉ suất tử của dân số một nước c) Dựa vào số liệu sau đây của Việt Nam năm 2009, hãy tính số liệu thuộc các khái niệm trên: Diện tích: 329.247 km2; Dân số: 85.789.573 người; Số trẻ em sinh ra còn sống: 2.316.318 người; Số người chết: 1.286.843 người; Số lượng nam (42.482.549 người), nữ: (43.307.024 người); Độ tuổi: Dưới
15 tuổi: 21.447.393 người; Từ 60 tuổi trở lên: 7.721.061 người (Số liệu: Tổng cục thống kê 2010)
Câu 2 (1,0 điểm)
Hãy tính toán và hoàn thành bảng sau:
Chuyến
bay
trình
CX 261 Hồng Công 28/02/200923 giờ 45’ Paris ? 13giờ 10 phút
CX 830 Hồng Công 18/12/200910 giờ 15’ NewYork ? 15giờ 40 phút
CX 840 Hồng Công ? NewYork 18/12/200921 giờ 10’ 15giờ 10 phút
Câu 3 (2,0 đi ểm ) Dựa vào bảng số liệu sau:
Nhiệt độ trung bình tháng của Lạng Sơn và Điện Biên (Đơn vị: 0 C)
THÁNG
ĐỊA ĐIỂM
Lạng Sơn
Độ cao 285m
Vĩ độ 21050'
13,3 14,3 18,2 22,1 23,3 26,9 27,0 26,6 25,2 22,2 18,3 14,3
Điện Biên
Độ cao 244m
Vĩ độ 220 03'
17,1 18,0 21,3 24,6 24,5 26,5 26,5 26,6 26,1 23,7 20,6 17,7 Nhận xét và giải thích sự phân hoá khí hậu của hai địa điểm trên?
Câu 4 ( 3,0 điểm):
Dựa vào kiến thức đã học kết hợp với Át lát địa lí Việt Nam:
a) Trình bày hoạt động của bão ở Việt Nam?
b) Hậu quả và biện pháp phòng chống bão?
Câu 5 (2,0 điểm)
Vào lúc 12h ngày 29/9/2009 vị trí trung tâm cơn bão số 9 có toạ dộ địa lý là: 109Ģ32’33”Đ và 15ĢB Bão số 9 di chuyển với vận tốc là 30 km/h theo hướng Đông-Tây và đổ bộ vào Quảng Ngãi (107Ģ2’33” Đ và 15ĢB)
Hỏi sau thời gian bao lâu thì bão đổ bộ trực tiếp vào Quảng Ngãi?
HẾT
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2Ghi chú: Học sinh được sử dụng Átlát Địa lý Việt Nam của Nhà xuất bản Giáo dục năm 2009.
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM HỌC SINH GIỎI VĂN HOÁ LỚP 9 QUẢNG TRỊ Năm học: 2009 - 2010
Môn Địa lý (Bảng A)
a Giải thích các khái niệm:
- Tỉ suất sinh thô: là tương quan giữa số trể em sinh ra trong năm với số dân
trung bình ở cùng thời gian đó Đơn vị tính (‰)
- Tỉ suất tử thô: là tương quan giữa số người chết trong năm với số dân trung
bình ở cùng thời gian đó Đơn vị tính (‰)
- Tỉ suất tăng tự nhiên: được xác định bằng hiệu số giữa tỉ suất sinh thô và tỉ
suất tử thô Đơn vị %
- Tỉ số giới tính: là tương quan giữa giới nam so với giới nữ
- Tỉ số phụ thuộc: là tương quan giữa số người không tham gia hoạt động
kinh tế so với số người trong độ tuổi lao động
- Mật độ dân số: là số dân tính trung bình trên một đơn vị diện tích nhất định
Đơn vị tính mật độ dân số là người/km2
0,125 0,125 0,125
0,125 0,125 0,125
b Các nhân tố ảnh hưởng đến tỉ suất sinh và tỉ suất tử của dân số một nước:
- Tỉ suất sinh: (HS nêu được 2 trên 4 ý sau, một ý 0,125 điểm)
+ Tự nhiên và sinh học ( khí hậu đới nóng sinh cao hơn, )
+ Phong tục tập quán và tâm lí
+ Trình độ phát triển kinh tế - xã hội
+ Chính sách kinh tế
- Tỉ suất tử: (HS nêu được 2 trên 3 ý sau, một ý 0,125 điểm)
+ Y tế, khoa học
+ Trình độ phát triển kinh tế - xã hội
+ Chiến tranh và thiên tai
0,250
0,250
c Tính toán:
- Tỉ suất sinh: 857895732316318 × 1000 = 27‰
- Tỉ suất tử: 857895731286843 × 1000 = 15‰
- Tỉ suất tăng tự nhiên: (27‰ - 15‰): 10 = 1,2%
- Tỉ số giới tính: 98 nam trên 100 nữ
- Tỉ số phụ thuộc:
214473937721061 : 85789573 214473937721061 100 = 51,5%
- Mật độ dân số: 85789573 : 329247 = 260,6 người/km2
0,125 0,125
0,125 0,125 0,125
0,125
2 Hoàn thành bảng sau:
Chuyến bay
trình Địa điểm Ngày, giờ Địa điểm Ngày, giờ
CX 261 Hồng Công 28/02/200923 giờ 45’ Paris 29/2/2009 4 giờ 55 ’ 13giờ 10phút
CX 262 Paris 12 giờ 05 29/2/2009 ’ Hồng Công 01/03/20097 giờ 30’ 11giờ 25phút
CX 830 Hồng Công 18/12/200910 giờ 15’ NewYork 18/12/2009 12 giờ 55 ’ 15giờ 40phút
CX 840 Hồng Công 18/12/2009 19 giờ 00 NewYork 18/12/200921 giờ 10’ 15giờ 10phút
1,00
0,25 0,25 0,25 0,25
Đ ề chính thức
Trang 33 2,00
a Nhận xét:
- Lạng sơn (Đông Bắc) Điện Biên (Tây Bắc) vì vậy bảng số liệu trên biểu
hiện khí hậu nước ta có sự phân hoá theo chiều Đông - Tây
- Thể hiện:
+ Nền nhiệt độ của Điện Biên cao hơn Lạng Sơn, nhiệt độ TB năm của
Điên Biên là 22,80C Lạng Sơn là 210C cao hơn 1,80C
+ Biên độ nhiệt năm của Lạng Sơn cao hơn Điện Biên Lạng Sơn là
13,70C; Điện Biên là 9,50C, cao hơn 4,20C
+ Lạng Sơn có tháng lạnh < 180C (3 tháng) nhiều hơn Điện Biên (2
tháng) Vì vậy mùa đông ở Lạng Sơn dài và lạnh hơn Điện Biên
+ Tháng lạnh nhiệt độ < 200c của Lạng Sơn bắt đầu từ tháng 11 kết thúc
từ tháng 3 Điện Biên tháng lạnh <200C bắt đầu từ tháng 12 và kết thúc tháng
2 nên mùa đông ở Lạng Sơn đến sớm và kết thúc muộn hơn Điện Biên
+ Tháng nóng > 260C ở Điện Biên kết thúc muộn hơn
0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
0,25
b Giải thích:
- Mùa đông Lạng Sơn chịu ảnh hưởng trực tiếp, mạnh của gió mùa Đông
Bắc từ khối khí lạnh phương Bắc tràn về từ tháng 11 đến tháng 4 nên có mùa
đông lạnh hơn, đến sớm hơn và kéo dài hơn Điện Biên Điện Biên do nằm
khuất sau dãy Hoàng Liên Sơn nên ảnh hưởng của gió mùa đông muộn hơn
và ít lạnh hơn
- Mùa hè gió Tây nam từ vịnh Bengan thổi lên, Lạng Sơn khuất sau dãy
Hoàng Liên Sơn nên nóng hơn và đến muộn hơn nhưng kết thúc sớm hơn
0,25
0,25
a Trình bày hoạt động của bão ở Việt Nam
- Phạm vi: Ảnh hưởng trên toàn quốc
- Thời gian: + Bắt đầu từ tháng 6 (hoặc 5) và kết thúc vào tháng 12
+ Xuất hiện sớm ở miền Bắc và có xu hướng chậm dần vào Nam
- Tháng tập trung nhiều bão: tháng 9 ( hoặc 8, 9, 10 )
- Vùng chịu ảnh hưởng nhiều bão: đồng bằng duyên hải miền Trung
0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
b Hậu quả và biện pháp phòng chống bão
* Hậu quả: (vì bão thường đi kèm với mưa lớn)
- Trên biển: gió mạnh đánh chìm tàu thuyền
- Trên đất liền: Ngập lụt ở đồng bằng, lũ quét và sạt lở đất ở vùng núi.Tàn
phá đê điều, nhà cửa, cầu cống, công sở
* Biện pháp phòng chống:
- Thực hiện tốt công tác dự báo về quá trình hình thành và hướng đi của bão
- Trên biển: Tàu thuyền cần tìm nơi trú ẩn an toàn hoặc trở về đất liền
- Trên đất liền:
+ Ven biển: cần củng cố đê biển, chằng chống nhà cửa
+ Sơ tán dân nếu có bão lớn Cần kết hợp chống lụt, úng đồng bằng và
chống lũ, sạt lở đất ở vùng núi
+ Trồng và bảo vệ rừng phòng hộ
0,25 0,25
0,25 0,25
0,25 0,25
0,25
5 - Độ dài cung 1Ģ tại vĩ tuyến 15 là 111km * Cos15Ģ = 107,23km
- Khoảng cách từ trung tâm bão số 9 đến bờ biển Quảng Ngãi:
107,23km * (109Ģ32’33”-107Ģ2’33’’) = 268,075 km
- Sau khoảng thời gian: 268,075 km : 30 km/h = 8,93 h tức là 8h55’ (đã làm tròn)
- Bão số 9 ảnh hưởng trực tiếp vào bờ biển Quảng Ngãi vào lúc 20h55’ ngày 29/9/2009
0,50 0,50 0,50 0,50