Bài giảng Tap lam van 7 - HKII ( 4 cot)

* GV chốt lại : Văn bản nghị luận là loại văn bản được viết nói nhằm nêu ra nhằm xác lập cho người đọc nghe một tư tưởng, một vấn đề nào đó.. * Dự kiến trả lời: Văn bản nghị luận là

Trang 1

Ngày soạn : 04.01.2010

Tiết : 75 * Bài dạy:

Tìm hiểu chung về văn nghị luận

I MỤC TIÊU:

1.Kiến thức : Giúp HS:

- Hiểu được Thế nào là văn nghị luận ( Khái niệm)

- Nhu cầu nghị luận trong đời sống

- Nắm được đặc điểm của văn nghị luận

2.Kỹ năng : Rèn luyện kĩ năng nhận biết văn bản nghị luận.

3.Thái độ: Giáo dục các em trong giao tiếp cần có lập trường, quan điểm, tư tưởng rõ ràng để đạt mục

đích trong giao tiếp

II CHUẨN BỊ:

1/ Giáo viên:

- Đọc kĩ văn bản SGK và các tài liệu có liên quan đến bài giảng.

- Soạn giáo án + Bảng phụ…

2/ Học sinh:

- Đọc văn bản SGK và soạn bài theo các câu hỏi SGK trang:

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1/ Ổn định tình hình lớp :(1’)

- Nề nếp: ( của từng lớp…)

- Chuyên cần: 7A1:………., 7A4:………., 7A5:………

2/ Kiểm tra bài cũ: ( 3’) ( GV kiểm tra sách vở HS về sự chuẩn bị cho môn học và dặn dò HS một số

công việc để học tốt phân môn: TLV )

3/ Giảng bài mới:

* Giới thiệu bài: ( 1’) Ở đầu lớp 6, các em đã học về các phương thức biểu đạt, trong đó có phương

thức nghị luận Hơn nữa, hàng ngày các em vẫn chứng kiến người khác cũng như chính bản thân mình :“Làm nghị luận khi hội hộp, bàn bạc, tranh cãi về một vấn đề gì đó” Văn bản nghị luận là một trong những kiểu văn bản nghị luận quan trọng ở trong đời sống xã hội của

con người, có vai trò rèn luyện tư duy, năng lực biểu đạt Để hiểu thế nào là văn bản nghị

luận : Tiết học này Thầy cùng các em sẽ tìm hiểu sâu hơn về vấn đề đó

* Tiến trình bài dạy: ( 37’)

TG HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC

SINH

NỘI DUNG

10’ * Hoạt động 1/ Tìm hiểu nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận: 1/ Nhu cầu nghị luận và

văn bản nghị luận:

GV treo bảng phụ  Gọi HS đọc

- Hỏi: Trong đời sống, em có thường

gặp các vấn đề và câu hỏi kiểu dưới

đây không?

+ Vì sao em đi học? ( Hoặc: Em đi học

để làm gì?).

+ Vì sao con người cần phải có bạn bè?

+ Theo em, như thế nào là sống đẹp?

+ Trẻ em hút thuốc là tốt hay xấu, lợi

hay hại?

- HS đọc các câu hỏi SGK tr 7

* Dự kiến trả lời:

Đó là những câu hỏi mà ta vẫn thường bắt gặp trong đời sống

a.Tìm hiểu:

-Trong đời sống ta thườnggặp văn nghị luận dưới dạng các ý kiến nêu ra trong cuộc họp,các bài xãluận, bình luận, phát biểu

ý kiến trên báo chí

Trang 2

* GV nhận xét và chốt lại :

Có và rất thường gặp

- Hỏi: Hãy nêu thêm các vấn đề

thường gặp?

+ vì sao em thích đọc sách?

+ Làm thế nào để học tốt môn Văn?

- Hỏi: Gặp các vấn đề và câu hỏi loại

đó, Em có thể trả lời bằng các kiểu văn

bản đã học như kể chuyện, miêu tả,

biểu cảm được hay không? Hãy giải

thích tại sao?

- Không

Kể chuyện và miêu tả dều không

thích hợp với việc trả lời hoặc giải

quyết các vấn đề trên Còn văn bản

biểu cảm chỉ có thể giúp ích phần nào

Chỉ có văn bản nghị luận mới có thể

giúp chúng ta hoàn thành nhiệm vụ một

cách hoàn chỉnh và thích hợp

- Vì:

+ Tự tự là thuật, kể câu chuyện dù đời

thường hay tưởng tượng, dù hấp dẫn

đến đâu vẫn chưa có thể thuyết phục

người nghe làm cho họ thấu lí đạt tình

+ Miêu tả là dựng lại chân dung: cảnh,

người, sự vật không cóa sức thuyết

phục

+ Biểu cảm cũng có dùng lí lẽ, lập luận

nhưng chủ yếu vẫn là cảm xúc, tình

cảm, là tâm trạng cũng không giải

quyết các vấn đề để người khác hiểu

một cách cặn kẽ

 Tóm lại: Các thể loại trên chỉ là hổ

trợ làm cho lập luận thêm sắc bén,

thêm sức thuyết phục chứ không phải

là lí lẻ để đáp ứng yêu cầu trả lời vào

câu hỏi

- Hỏi: Để trả lời những câu hỏi như

thế, hằng ngày trên báo chí, qua đài

phát thanh, truyền hình, em thường

gặp những kiểu văn bản nào? Hãy kể

tên những kiểu văn bản mà em biết?

VD: Muốn sống đẹp, ta phải làm gì?

Vì sao hút thuốc lá là có hại?

* HS thảo luận nhóm:

- Lớp nhận xét… bổ sung

- Ghi phần GV chốt lại

- Em sẽ trả lời những câu hỏi đó bằng thể văn nghị luận, dùng lí lẽ để phân tích bàn bạc, đánh giá và giải quyết vấn đề mà câu hỏi nêu ra

-Trong đời sống ta thương gặp văn nghị luận dưới dạng các ý kiến nêu ra trong cuộc

họp.Các bài xã luận, bình

Ví d ụ:

Là người con, em cần phải đối xử với cha mẹ như thế nào?

-Em hiểu thế nào là họctập tốt môn Ngữ văn?-Em thích hay khôngthích môn Ngữ văn?-Tại sao người Đội viênthiếu niên phải gươngmẫu trên mọi mặt?

Trang 3

- Văn bản nghị luận.

- Xã luận, bình luận, thời sự, bình luận

thể thao, phê bình văn học, bình thơ

văn

- Hỏi: Vậy bước đầu em hiểu như thế

nào là văn nghị luận?

* GV chốt lại :

Văn bản nghị luận là loại văn bản

được viết ( nói) nhằm nêu ra nhằm xác

lập cho người đọc ( nghe) một tư tưởng,

một vấn đề nào đó Văn nghị luận nhất

thiết phải có luận điểm ( tư tưởng) rõ

ràng, lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục

- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ ý 1 SGK tr 9

luận, phát biểu ý kiến trên báo chí

-HS: Kể tên các loại văn bản nghị luận

Văn bản nghị luận là loại văn bản được viết ( nói) nhằm nêu

ra nhằm xác lập cho người đọc( nghe) một tư tưởng, một vấn đề nào đó Văn nghị luận nhấtthiết phải có luận điểm ( tư tưởng) rõ ràng, lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục

- HS đọc ghi nhớ ý 1 SGK tr 9

b Bài học:

Văn bản nghị luận là loại văn bản được viết ( nói) nhằm nêu ra nhằm xác lập cho người đọc ( nghe) một tư tưởng, một vấn đề nào đó Văn nghị luận nhất thiết phải có luận điểm ( tư tưởng) rõ ràng,

lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục

24’ * Hoạt động 2/ Tìm hiểu đặc điểm chung của văn nghị luận: 2/ Đặc điểm chung của

văn nghị luận:

- GV gọi HS đọc văn bản: Chống nạn

thất học ( Hồ Chí Minh) SGK trang: 8

và 9.

- Hỏi: Bác viết bài này cho ai đọc? Ai

là người thực hiện? Và nhằm mục đích

gì?

- Đối tượng Bác hướng tới là quốc dân

Việt Nam – toàn thể đồng bào Việt

Nam – đối tượng rất đông đỏa, rộng rãi

trên thực hiện

- Mục đích: viết bài này để chống giặc

dốt – một trong 3 thứ giặc rất nguy hại

sau cách mạng tháng Tám – 1945

( giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm)

Chống nạn thất học do chính sách ngu

dân của thực dân Pháp để lại

- Hỏi: Những ý kiến ấy được diễn đạt

thành những luận điểm nào? Tìm các

câu mang luận điểm?

“ Một trong những công việc phải thực

hiện cấp tốc trong lúc này là: nâng cao

dân trí” ( sự hiểu biết của nhân dân)

- Hỏi: Để có sức thuyết phục, bài viết

đã nêu lên những lí lẽ nào? Hãy liệt kê

các lí lẽ ấy?

- Những lí lẽ tác giả đã đưa ra để

thuyết phục người nghe, người đọc:

+ Tình trạng thất học, lạc hậu trước

- HS đọc văn bản: Chống nạn thất học ( Hồ Chí Minh) SGK trang: 8 và 9.

- Đối tượng Bác hướng tới là quốc dân Việt Nam

- Mục đích: viết bài này để chống giặc dốt

“ Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này là: nâng cao dân trí”

- Những lí lẽ tác giả đã đưa ra để thuyết phục người nghe,

a Đọc văn bản: Chống nạn thất học ( Hồ Chí Minh)

Những lí lẽ tác giả đã đưa

ra để thuyết phục người nghe, người đọc:

+ Tình trạng thất học, lạc hậu trước CMT

+ Những điều kiện cần

Trang 4

+ Những điều kiện cần phải có để

người dân tham gia xây dựng nước nhà

+ Những khả năng thực tế trong cuộc

chống nạn thất học

- Lĩ lẽ:

+ Pháp cai trị ta, thi hành chính sách

ngu dân để lừa dối và bóc lột người dân

ta

+ 95% người dân Việt Nam mù chữ thì

tiến bộ làm sao được

+ Nay ta giành quyền độc lập thì phải

cấp tốc nâng cao dân trí để người dân

Việt Nam có tham gia vào công cuộc

xây dựng nước nhà

- Hỏi: Tác giả có thể thực hiện mục

đích của mình bằng văn kể chuyện,

miêu tả, biểu cảm được hay không? Vì

sao?

- Không

- Ví các loại văn bản kể chuyện, miêu

tả và biểu cảm đều khó có thể vận

dụng để thực hiện mục đích trên, khó

có thể giải quyết được vấn đề kêu gọi

mọi người chống nạn thất học một cách

gọn ghẽ, chặt chẽ, rõ ràng và đầy đủ

như vậy

- Hỏi: Văn nghị luận có những đặc

điểm gì?

* GV nhận xét và bổ sung:

- Đặc điểm của văn nghị luận:

+ Luận điểm phải rõ ràng

+ Lí lẽ phải thuyết phục, dẫn chứng

phải cụ thể, chính xác

+ Thái độ tư tưởng phải hướng tới giải

quyêt những vấn đề đặt ra trong đời

sống thì nghị luận mới có ý nghĩa

+ Những khả năng thực tế trong cuộc chống nạn thất học

+ Lí lẽ phải thuyết phục, dẫn chứng phải cụ thể, chính xác

+ Thái độ tư tưởng phải hướngtới giải quyêt những vấn đề đặt ra trong đời sống thì nghị luận mới có ý nghĩa

phải có để người dân tham gia xây dựng nước nhà

+ Những khả năng thực tếtrong cuộc chống nạn thấthọc

+ Thái độ tư tưởng phải hướng tới giải quyêt những vấn đề đặt ra trongđời sống thì nghị luận mới có ý nghĩa

- GV củng cố về:

+ Nhu cầu nghị luận?

+ Đặc điểm văn nghị luận?

- HS đọc ghi nhớ SGK - Ghi nhớ SGK

4/ Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(3’

a/ Ra bài tập về nhà:

- Học lí thuyết ở vở ghi và SGK

b/ Chuẩn bị bài mới : Soạn bài: Tìm hiểu chung về văn nghị luận ( Phần II: Luyện tập)

+ Đọc kĩ văn bản: “ Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội” SGK trang 9 và 10

Trang 5

+ Trả lời các câu hỏi abc SGK.

- Giải các bài tập 2,3 và 4 còn lại SGK

IV-RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: - Thời gian:………

- Nội dung kiến thức:………

- Phương pháp giảng dạy:………

- Hình thức tổ chức:………

- Thiết bị dạy học:………

Ngày soạn : 04.01.2010

Trang 6

Tìm hiểu chung về văn nghị luận ( Tiếp theo)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức :

- Giúp HS nắm lại toàn bộ lí thuyết về văn nghị luận: nhu cầu và đặc điểm văn nghị luận

- Biết cách phân tích hai văn bản nghị luận trong SGK

2 Kỹ năng : Rèn luyện kĩ năng nhận biết văn bản nghị luận.

3.Thái độ: Giáo dục các em trong giao tiếp cần có lập trường ,quan điểm ,tư tưởng rõ ràng để đạt mục

đích trong giao tiếp Giáo dục ý thức học tập và rèn luyện

1/ Giáo viên:

2/ Học sinh:

- Chuyên cần: 7A1:………., 7A4:………., 7A5:………

2/ Kiểm tra bài cũ: ( Kết hợp kiểm tra ở phần ôn lại lí thuyết) )

3/ Giảng bài mới:

* Giới thiệu bài: ( 1’) Tiết trước chúng ta đã bước đầu tìm hiểu về văn nghị luận, nhu cầu nghị luận

trong cuộc sống ….Để nắm rõ hơn thế nào là văn nghị luận ,chúng ta đi vào bài mới

SINH

NỘI DUNG

- Hỏi: Trường hợp nào chúng ta sử

dụng văn bản nghị luận?

* GV chốt lại :

- Hỏi: Văn nghị luận có những đặc

điểm gì?

Văn bản nghị luận là loại văn bản được viết ( nói) nhằm nêu ra nhằm xác lập cho người đọc ( nghe) một tư tưởng, một vấn đề nào đó

Văn nghị luận nhất thiết phải có luận điểm ( tư tưởng) rõ ràng, lí lẽ và dẫn chứng thuyếtphục

+ Lí lẽ phải thuyết phục, dẫn chứng phải cụ thể, chính xác

+ Thái độ tư tưởng phải hướngtới giải quyêt những vấn đề đặt ra trong đời sống thì nghị luận mới có ý nghĩa

a Nhu cầu nghị luận:

b Đặc điểm chung của văn nghị luận

Trang 7

 GV chuyển ý: Luyện tập.

- GV gọi HS đọc Bài tập 1 SGK trang:

9 & 10.

 GV lần lượt nêu các câu hỏi SGK để

HS tìm hiểu và GV tổng kết.

- Hỏi: Đây có phải là bài văn nghị

luận không? Vì sao?

- Đây chính là một văn bản nghị luận,

vì:

+ Vấn đề nêu ra để bàn luận và giải

quyết một vấn đề xã hội: Cần tạo ra

thói quen tốt trong đời sống xã hội –

một vấn đề thuộc về lối sống đạo đức

+ Để giải quyết vấn đề trên, tác giả đã

sử dụng khá nhiều lí lẽ, lập luận và dẫn

chứng để trình bày và bảo về quan

điểm của mình

 Tóm lại: Văn bản trên, từ nhan đề

đến phần mở bài, thân bài, kết luận

dều thể hiện rõ tính nghị luận

- Hỏi: Tác giả đề xuất ý kiến gì ?

Những câu nào thể hiện ý đó?

- Tác giả đề xuất ý kiến: Cần phân biệt

thói quen tốt và xấu, cần tạo thói quen

tốt và khắc phục thói quen xấu trong

đời sống hằng ngày từ những việc

tưởng chừng như rất nhỏ

- Những câu văn biểu hiện ý kiến trên:

+ Có thói quen tốt và thói quen

xấu, có người biết phân biệt tốt và

xấu, nhưng vì đã thành thói quen nê rất

khó bỏ, khó sửa, Thói quen này đã

thành tệ nạn, Tạo được thói quen tốt

là rất khó Nhưng nhiễm thói quen xấu

thì rất dễ Cho nên mỗi người, mỗi gia

đình hãy tự xem lại mình để tạo ra nếp

sống đẹp, văn minh cho xã hội.

- Hỏi: Để thuyết phục người đọc Tác

giả nêu những lí lẽû, dẫn chứng nào?

- Để thuyết phục người đọc, tác giả nêu

ra những lí lẽû:

+ Lý lẽ 1: có người biết phân biệt tốt và

xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên

- HS đọc Bài tập 1 SGK

trang: 9 & 10

Đây là một bài văn nghị luận vì: tác giả đã nêu ý kiến nhằmxác lập một quan điểm là cần tạo ra thói quen tốt

+Tác giả đề xuất ý kiến: “cầntạo ra thói quen tốt trong đờisống xã hội”

+Những dòng câu văn thểhiện ý kiến đó: “ cho nên

cho xã hội”?

Để thuyết phục người đọc, tácgiả nêu ra những lí lẽû:

+ Lý lẽ 1: có người biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên rất khó

* Bài tập 1:

Văn bản: “Cần tạo ra

thói quen tốt trong đời sống xã hội”

- Đây là bài văn nghị luận

- Vấn đề đặt ra: xóa bỏ mọi thói quen xấu, hình thành thói quen tốt trong xã hội

Trang 8

rất khó bỏ, khó sửa.

+ Lý lẽ 2: Thói quen hút thuốc lá gạt

tàn bừa bãi

+ Lý lẽ 3: thói quen vứt rác bừa bãi.

+ Dẫn chứng:

Thói quen tốt Thói quen xấu

- Luôn dậy

sớm, luôn đúng

hen, giữ lời

hứa, luôn đọc

sách

- Hút thuốc lá, hay cáu giận, mất trật tự, vứt rác bừa bãi, vứt vỏ chuối ra cửa,vứt rác quanh nhà, vứt chai vỡ, cốc vỡ

ra đường, …

- Hỏi: Bài văn nghị luận này có giải

quyết những vấn đề trong thực tế

không? Em có tán thành ý kiến đó

không? Vì sao?

- Bài viết này đã nhằm giải quyết một

vấn đề trong giao tiếp đời thường: Thói

quen tốt và thói quen xấu

- Chúng ta tán thành ý kiến trong bài

viết vì những ý kiến tác giả nêu ra đề

đúng đắn và cụ thể

- GV gọi HS đọc bài tập 2 SGK tr: 10.

- Hỏi: Hãy tìm hiểu bố cục của bài

văn nghị luận trên?

- Văn bản trên có bố cục 3 phần:

+ Phần mở bài: từ đầu  thói quen tốt

 Giới thiệu thói quen tốt, xấu

+ Phần thân bài: tiếp theo “ nguy

hiểm”

 Trình bày những thói xấu cần loại

bỏ

+ Phần kết bài: còn lại

 Đề xuất hướng phấn đấu tự giác của

mọi người để có nếp sống đẹp

- GV gọi HS đọc bài tập 4 SGK tr: 10.

- Hỏi: Đây là văn bản tự sự hay nghị

luận?

Văn bản nghị luận thường được trình

bày chặt chẽ, rõ ràng, sáng sủa, trực

tiếp và khúc chiết nhưng cũng có khi

được trình bày một cách gián tiếp, hình

ảnh, bóng bẩy, kín đáo

bỏ, khó sửa

+ Lý lẽ 2: Thói quen hút thuốclá gạt tàn bừa bãi

+ Lý lẽ 3: thói quen vứt rác bừa bãi

+ Dẫn chứng: Thói quen tốt:

dậy sớm, đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách

Thói xấu: hút thuốc lá hay cáugiận, mất trật tự, vứt rác bừa bãi, vứt vỏ chuối ra cửa, vứt rác quanh nhà, vứt chia vỡ, cốc vỡ ra đường, …

- Bài viết này đã nhằm giải quyết một vấn đề trong giao tiếp đời thường: Thói quen tốt và thói quen xấu

- Chúng ta tán thành ý kiến trong bài viết vì những ý kiến tác giả nêu ra đề đúng đắn và cụ thể

- HS đọc bài tập 2 SGK tr 10.

- Văn bản trên có bố cục 3 phần:

+ Phần mở bài: từ đầu  thói quen tốt

 Giới thiệu thói quen tốt, xấu

+ Phần thân bài: tiếp theo “nguy hiểm”

 Trình bày những thói xấu cần loại bỏ

+ Phần kết bài: còn lại

 Đề xuất hướng phấn đấu tựgiác của mọi người để có nếp sống đẹp

- HS đọc bài tập 4 SGK tr 10.

* Bài tập 2:

-Bố cục:

+Mở bài: “Có thóiquen là thói quen tốt+Thân bài: “Hút thuốclá rất nguy hiểm”+Kết bài: còn lại

Trang 9

Vậy văn bản: “Hai biển hồ” thuộc

loại thứ hai Bỡi vậy muốn nhận diện

chính xác thể loại văn bản, các em cần

đọc kĩ và tìm hiểu theo các ý sau đây:

+ Mục đích của văn bản, bố cục, cách

trình bày và diễn đạt

+ Văn bản: “ Hai biển hồ” có:

 Tả: cuộc sống tự nhiên và con

người quanh hồ Không phải chủ

yếu là tả hồ

 Kể: cuộc sông cư dân quanh hồ

hoặc phát biểu cảm tưởng về

hồ

 Văn bản: “ Hai biển hồ” nhằm làm

sáng tỏ về hai cách sống: cách sống cá

nhân và sẻ chia, hòa nhập

Cách sống cá nhân là cách sống thu

mình, không quan hệ, không giao lưu,

Cách sống sẻ chia, hòa nhập là cách

sống mở rộng, làm cho tâm hồn con

người tràn ngập niềm vui

Bỡi vậy, văn bản trên là văn bản nghị

- Ghi phần GV chốt lại * Bài tập 4:

Bài văn: “Hai biển hồ” Văn bản nghị luận thường được trình bày chặt chẽ, rõ ràng, sáng sủa, trực tiếp và khúc chiết nhưng cũng có khi được trình bày một cách gián tiếp, hình ảnh, bóng bẩy, kín đáo

Vậy văn bản: “Hai biển hồ” thuộc loại thứ hai

- Hỏi: Văn nghị luận viết ra nhằm

mục đích gì?

- Hỏi: Nó phải đạt được điều kiện gì

thì mới có ý nghĩa?

Văn bản nghị nghị phải đạt những điều

kiện sau đây:

- HS suy nghĩ trả lời các câu hỏi và trình bày trước lớp

- Theo dõi phần nhận xét của GV

Trang 10

a/ Ra bài tập về nhà: Làm bài tập số 3 SGK Yêu cầu: Sưu tầm hai đoạn văn nghị luận và chêp

vào vở bài tập? Cho biết dựa vào cơ sở nào mà em xác định các đoạn văn đó là đoạn văn nghị luận luận?

b/ Chuẩn bị bài mới : Soạn bài: Đặc điểm của văn bản nghị luận

+ Đọc kĩ các yêu cầu SGK

+ Trả lời theo từng mục

+ Đọc kĩ Ghi nhớ SGK tr: 19

IV-RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

- Thời gian:………

Trang 11

Ngày soạn : 11.01.2010

Đặc điểm của văn nghị luận

I MỤC TIÊU:

1.Kiến thức : Giúp HS: Nhận biết rõ các yếu tố cơ bản của bài văn nghị luận và mối quan hệ của chúng

với nhau

2.Kỹ năng : Rèn luyện kĩ năng nhận biết và phân tích một số đặc điểm của văn nghị luận,biết vận dụng

để viết bài có luận điểm, lập luận, luận cứ rõ ràng

3.Thái độ: Nhận thức đánh giá vấn đề và bày tỏ quan điểm của bản thân

1/ Giáo viên:

* Bảng 1: Đáp án bài tập:

- Luận điểm: “Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội (nhan đề)

- Luận cứ:

+ Lý lẽ:

 Có thói quen tốt và thói quen xấu

 Có người biết phân biệt tốt, xấu nhưng vì đã thành thói quên nên khó bỏ, khó sửa

 Mỗi người hãy tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội

+ Dẫn chứng:

 Luôn dậy sớm, đúng hẹn là thói quen tốt

 Hút thuốc lá hay cáu giận là thói quen xấu

 Hút thuốc, gạt tàn bừa bãi ra nhà, vứt rác bừa bãi ra đường

- Lập luận : chặt chẽ, thuyết phục

* Bảng 2: ( Bài tập củng cố bài)

1 Một bài văn nghị luận phải có yếu tố nào ?

a Luận điểm

b Luận cứ

c Lập luận

d Cả 3 yếu tố trên

2 Nhận định nào không đúng với đặc điểm của văn nghị luận

a Nhằm tái hiện sự việc, người, vật, cảnh một cách sinh động

b Nhằm thuyết phục người đọc, người nghe về một ý kiến, 1 quan điểm, 1 nhận xét nào đó

c Luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ

d Dẫn chứng thuyết phục

2/ Học sinh:

- Chuyên cần: 7A1:………., 7A4:………., 7A5:………

2/ Kiểm tra bài cũ: ( 5’)

a Câu hỏi: Thế nào là văn bản nghị luận?Ta thường gặp các dạng nghị luận nào?

b Dự kiến trả lời: Văn nghị luận là văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe

một tư tưởng, một quan điểm…

- Các dạng: ý kiến, xã luận, bình luận, bài phát biểu…

Trang 12

* Giới thiệu bài: ( 1’) Trong tiết học trước, em đã biết để làm nên một bài văn nghị luận cần phải có

những yếu tố nào? (luận điểm, luận cứ và lập luận) Tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơnvề những yếu tố nội dung của loại văn nghị luận này

SINH

NỘI DUNG

20’ * Hoạt động 1/ Tìm hiểu luận điểm, luận cứ, lập luận: 1/ Luận điểm, luận cứ,

lập luận:

- Gọi HS đọc bài “ Chống nạn thất học”

của Hồ Chí Minh.

- Hỏi: Luận điểm chính của bài viết là

gì?

Luận điểm:Chống nạn thất học

- Hỏi: Luận điểm đó được nêu ra dưới

dạng nào?

Dưới dạng nhan đề, câu khẩu hiệu

- Hỏi: Luận điểm đó được nêu ra và cụ

thể hoá bằng những câu văn như thế

nào ?

- Luận điểm được trình bày đầy đủ ở câu:

“Mọi người Việt Nam… trước hết phải

biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ”

- Cụ thể hoá:

+ Những người đã biết chữ dạy cho

những người chưa biết chữ

+ Những người chưa biết chữ hãy gắng

sức học cho biết

+ Phụ nữ lại càng cần phải học

- Hỏi: Luận điểm đóng vai trò gì trong

bài văn nghị luận ?

Luận điểm là linh hồn của bài viết, nó

thống nhất các đọan văn

- Hỏi: Muốn có sức thuyết phục thì

luận điểm phải đạt yêu cầu gì?

Luận điểm phải đúng đắn, chân thật

 GV : Trong văn nghị luận người ta

thường gọi ý chính là luận điểm.

- Hỏi:Từ đó em hiểu thế nào là luận

điểm?

Luận điểm là thể hiện tư tưởng, quan

điểm của bàivăn nghị luận

- HS đọc bài “ Chống nạn thất

học” của Hồ Chí Minh.

Luận điểm:Chống nạn thất học

Dưới dạng nhan đề, câu khẩu hiệu

- Luận điểm được trình bày đầy đủ ở câu: “Mọi người Việt Nam… trước hết phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ”

- Cụ thể hoá:

+ Những người đã biết chữ dạy cho những người chưa biếtchữ

+ Những người chưa biết chữ hãy gắng sức học cho biết

+ Phụ nữ lại càng cần phải học

Luận điểm là linh hồn của bàiviết, nó thống nhất các đọanvăn

Luận điểm phải đúng đắn, chân thật

a.Luận điểm:

+ Luận điểm là ý kiến thể hiện tư tưởng, quan điểm của bàivăn nghị luận

+ Luận điểm được thể hiện trong nhan đề, dưới dạng các câu khẳng định nhiệm vụ chung (luận điểm chính) nhiệm vụ cụ thể (luận điểm phụ)+ Luận điểm phải đúng đắn, chân thật, đáp ứng nhu cầu thực tế thì mới cósức thuyết phục

Trang 13

+ Luận điểm được thể hiện trong nhan

đề, dưới dạng các câu khẳng định

nhiệm vụ chung (luận điểm chính)

nhiệm vụ cụ thể (luận điểm phụ)

+ Luận điểm phải đúng đắn, chân thật,

đáp ứng nhu cầu thực tế thì mới có sức

thuyết phục

 GV gọi HS đọc ghi nhớ ý 1 + 2 SGK

tr 19

- GV: Luận cứ là những lí lẽ và dẫn

chứng làm cơ sở cho luận điểm.

- Hỏi: Chỉ ra những lí lẽ trong văn

bản “Chống nạn thất học”?

Lí lẽ

+ Do chính sách ngu dân của thực dân

Pháp làm cho hầu hết người Việt Nam

mù chữ, nước ta không tiến bộ được

+ Nay nước độc lập rồi, muốn tiến bộ thì

phải cấp tốc nâng cao dân trí để xây

dựng đất nước

+ Mọi người Việt Nam phải biết đọc,

biết viết chữ Quốc ngữ

- Hỏi: Có những dẫn chứng nào là cơ

sở cho luận điểm trên?

Hạn chế mở trường học, lừa dối và bóc

lột dân; 95% người dân thất học; góp sức

vào bình dân học vụ; phong trào truyền

bà chữ Quốc ngữ; vợ chưa biết thì bảo

chồng …

- GV: Luận cứ đã làm cho tư tưởng bài

viết có sức thuyết phục.

- Hỏi: Muốn có sức thuyết phục thì

luận cứ cần phải đạt yêu cầu gì?

Luận cứ phải chân thật, đúng đắn, tiêu

biểu thì mới khiến cho luận điểm có sức

thuyết phục

+ GV gọi HS đọc ghi nhớ ý 3 SGK tr 19

GV: Lập luận là cách lựa chọn, sắp xếp,

trình bày luận cứ sao cho chúng làm cơ

sở vững chắc cho luận điểm

- Hỏi: Hãy chỉ ra trình tự lập luận của

văn bản “chống nạn thất học”? Nêu

nhận xét?

- HS đọc ghi nhớ ý 1 + 2 SGK

tr 19.

Lí lẽ+Do chính sách ngu dân của thực dân Pháp làm cho hầu hết người Việt Nam mù chữ, nước

ta không tiến bộ được

+ Nay nước độc lập rồi, muốn tiến bộ thì phải cấp tốc nâng cao dân trí để xây dựng đất nước

+ Mọi người Việt Nam phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ

Hạn chế mở trường học, lừa dối và bóc lột dân; 95% người dân thất học; góp sức vào bình dân học vụ; phong trào truyền bà chữ Quốc ngữ; vợ chưa biết thì bảo chồng …

Luận cứ phải chân thật, đúng đắn, tiêu biểu thì mới khiến cho

luận điểm có sức thuyết phục

- HS đọc ghi nhớ ý 3 SGK tr 19

Lập luận nêu lí do vì sao phải chống nạn thất học (lí lẽ)+ Nêu tư tưởng chống nạn thất học

b Luận cứ

+ Luận cứ là lí lẽ, dẫn chứng đưa ra làm cơ sở cho luận điểm

+ Luận cứ phải chân thật, đúng đắn, tiêu biểu thì mớikhiến cho luận điểm có sứcthuyết phục

c Lập luận

Trang 14

Lập luận nêu lí do vì sao phải chống

nạn thất học (lí lẽ)

+ Nêu tư tưởng chống nạn thất học

+ Trình bày cách thực hiện việc chống

nạn

thất học

 Lập luận chặt che.õ

+ GV gọi HS đọc ghi nhớ ý 4 SGK tr19.

+ Trình bày cách thực hiện việc chống nạn

thất học

 Lập luận chặt che.õ

- HS đọc ghi nhớ ý 4 SGK tr 19

+ Lập luận là cách nêu luận cứ để dẫn đến luận điểm

+ Lập luận phải chặt chẽ thì bài văn mới thuyết phục

*

Bài tập ( SGK tr: 20- 21): Đọc lại văn

bản “Cần tạo ra thói quen tốt trong đời

sống xã hội”

- Hỏi: Chỉ ra luận điểm, luận cứ và

lập luận của bài văn?

( Bảng phụ)

- Luận điểm: “Cần tạo ra thói quen tốt

trong đời sống xã hội (nhan đề)

- Luận cứ:

+ Lý lẽ:

 Có thói quen tốt và thói quen xấu

 Có người biết phân biệt tốt, xấu

nhưng vì đã thành thói quên nên khó

bỏ, khó sửa

 Mỗi người hãy tạo ra nếp sống đẹp,

văn minh cho xã hội

 Hút thuốc, gạt tàn bừa bãi ra nhà,

vứt rác bừa bãi ra đường

- Lập luận: chặt chẽ, thuyết phục

- HS đọc lại văn bản “Cần tạo

ra thói quen tốt trong đời sống xã hội”

* Tìm hiểu luận điểm, luận cứ, lập luận bài văn

“Cần tao ra …”

- Luận điểm: “Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sốngxã hội (nhan đề)

 Mỗi người hãy tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội

+ Dẫn chứng:

 Luôn dậy sớm, đúng hẹn là thói quen tốt  Hút thuốc lá hay cáu giận là thói quen xấu  Hút thuốc, gạt tàn bừabãi ra nhà, vứt rác bừa bãi ra đường

- Lập luận: chặt chẽ, thuyết phục

+ GV dùng bảng phụ.

1 Một bài văn nghị luận phải có yếu tố

nào ?

a Luận điểm

b Luận cứ

c Lập luận

d Cả 3 yếu tố trên

2 Nhận định nào không đúng với đặc

điểm của văn nghị luận

a Nhằm tái hiện sự việc, người, vật,

* Đáp án:

- Câu 1: d

- Câu 2: a

Trang 15

cảnh một cách sinh động.

b Nhằm thuyết phục người đọc, người

nghe về một ý kiến, 1 quan điểm, 1

nhận xét nào đó

c Luận điểm rõ ràng, lập luận chặt

chẽ

d Dẫn chứng thuyết phục

- Câu 1: d

- Câu 2: a

a/ Ra bài tập về nhà:

- Học thuộc và phân biệt được các khái niệm luận điểm, luận cứ và lập luận

- Hoàn tất bài tập vào vở bài tập

- Đọc “Học thầy, học bạn” và tìm luận điểm, luận cứ và lập luận của văn bản này

b/ Chuẩn bị bài mới : Soạn bài: Đề nghị luận và việc lập ý cho bài văn nghị luận

- Đọc các đề văn nghị luận

- Tìm hiểu đề văn nghị luận, yêu cầu của việc tìm hiểu đề và cách lập ý cho bài văn nghị luận

- Xem trước phần luyện tập

IV-RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

- Thời gian:………

Ngày soạn : 12.01.2010

Tiêu đề	Tìm hiểu chung về văn nghị luận
Tác giả	Nguyễn Quang Dũng
Trường học	Trường THCS Cát Thành
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2010 - 2011
Thành phố	Cát Thành

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	351 KB