Tài liệu VAN 8 HKII

Những cảm giác mà nhân vật “ tôi” bước rất đông người , người nào cũng đẹp , ngôi trường xinh xắn , oai nghiêm lo sợ vớ vẫn Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội khai trường thườn

Tuần 1: Ngày soạn

TÔI ĐI HỌC

(Thanh Tịnh)

I Mục Tiêu Cần Đạt :

Giúp HS :

1 Kiến Thức :

- Nắm được cốt truyện , nhân vật , sự vật trong đoạn trích Tôi đi học

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sựqua ngoài bút của Thanh Tịnh

2 Kĩ Năng :

- Đọc hiểu đoạn trích tự sự có yếu miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ , tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Chân dung tác giả , máy catset , tranh minh họa

III Tổ Chức Các Hoạt Động :

1. Ổn định : Kiểm tra sĩ số của HS.

Có phép Vắng

2. Kiểm tra : GV kiểm tra sách vở của và sự chuẩn bị của học sinh

3. Bài mới :

HOẠT ĐỘNG : 1 : GV giới thiệu bài:

Trong cuộc đời của mỗi con người, những kỷ niệm thời học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là buổi đến trường đầu tiên “Ngày đầu tiên đi học … Mẹ dỗ dành yêu

thương” (Viễn Phương) Truyện ngắn “Tôi đi học” đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng

khuâng một thời ấy.

Hoạt động : 2 ; GIỚI THIỆU TÁC GIẢ TÁC PHẨM

Hoạt Động :2: Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

PP : Vấn đáp

H : Em hãy nêu những hiểu biết của em về

tác giả , tác phẩm ?

Gv : Nhân xét bổ sung thêm Hoạt Động :2:

Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

PP : Vấn đáp

H : Em hãy nêu những hiểu biết của em về

tác giả , tác phẩm ?

Gv : Nhân xét bổ sung thêm II, Đọc – Tìm hiểu

văn bản

1, Đọc , tìm hiểu chú thích: Gv đọc rồi

hướng dẫn hs đọc theo yêu cầu( giọng chậm ,

dịu , hơi buồn , lắng sâu , chú ý những câu nói

của nhân vật Tôi

2, Bố cục:(?) Kỉ niệm ngày đầu đến trường

của “tôi” được kể theo trình tự không gian và

thời gian nào ?

- (?) Tương ứng với trình tự ấy là các

đoạn nào của vb ?

Hs nhận xét

Đọc

Nêu bố cụ

I Giới thiệu chung :

1 Tác Giả: (1911-1988 )

- Quê ở huế

- Là tác giả của nhiều tập truyện ngắn và tập thơ

- Sáng tác của Ông đậm nét trữ tình

2 Đọc văn bản

3 Thể loại : truyện ngắn

- PTBĐ : tự sự kết hợp MT + BC

4, Bố cục : 3 phần

P1 Từ đầu buổi sáng hôm ấy đến trên ngọn núi

P2 Tiếp theo đến được nghỉ cả ngày nữa

P3 Đoạn còn lạiTiết 2

I Mục Tiêu Cần Đạt :

Giúp HS :

4 Kiến Thức :

- Nắm được cốt truyện , nhân vật , sự vật trong đoạn trích Tôi đi học

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sựqua ngoài bút của Thanh Tịnh

5 Kĩ Năng :

- Đọc hiểu đoạn trích tự sự có yếu miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ , tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

III Tổ Chức Các Hoạt Động :

4. Ổn định : Kiểm tra sĩ số của HS.

Có phép Vắng

5. Kiểm tra : GV kiểm tra sách vở của và sự chuẩn bị của học sinh

6. Bài mới :

HOẠT ĐỘNG 3 : TÌM HIỂU VĂN BẢN

Hđ : tìm hiểu văn bản

PP vấn đáp , nêu vấn đề , thuyết trình,

3, Phân tích

a, Cảm nhận của “ tôi” trên đường tới

trường (?) Kỉ niệm ngày đầu đến trường của

nhân vật “ tôi” gắn với không gian , thời gian

cụ thể nào ?

(?) Vì sao không gian và thời gian ấy trở thành

kỉ niệm trong tâm trí tác giả ?

(?) Trong câu văn : con đường này tôi đã quen

đi lại nhiều lần nay tự nhiên thấy lạ Cảnh vật

chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi

đang có sự thay đổi lớn : Hôm nay tôi đi học ,

cảm giác quen mà lạ của nhân vật “ tôi” có ý

nghĩa gì ?

(?) Chi tiết tôi không lội qua sông thả diều như

thằng Quý và không đi ra đồng nô đùa như

thằng Sơn nữa có ý nghĩa gì ?

(?) Có thể hiểu gì về nhân vật “ tôi” qua chi

tiết “ Ghì thật chặt hai quyển vở mới trên tay

và muốn thử sức mình tự cầm bút thước? (

(?) Trong những cảm nhận mới mẻ trên con

đường làng đến trường , nhân vật tôi đã bộc lộ

đức tính gì của mình ?

HS đọc đoạn đầu vb

(Thời gian : buổi sáng cuối thu ; Không gian : trên con đường làng dài và hẹp

(đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc , gần gũi , gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê hương , đó là lần đầu tiên cắp sách tới trường )

- Tình cảm và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tới trường tự thấy như đã lớn lên , con đường làng không còn dài rộng như trước

- Báo hiệu sự đổi thay trong nhận thức của bản thân , cậu bé tự thấy mình lớn lên

- Có chí học ngay từ đầu , muốn tự mình đảm nhận việc học tập , muốn được chững chạc như bạn , không thua kém bạn

- Yêu học , yêu bạn và mái trường

III Đọc – Tìm hiểu văn bản

- Báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức bản thân cậu bé

- Có chí học ngay từ đầu , muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập , muốn được chững chạc như bạn , không thua kém bạn

mới cầm nổi bút thước , tác giả viết : ý nghĩ ấy

thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn

mây lướt ngang trên ngọn núi” Hãy phát hiện

và phân tích ý nghĩa và biện pháp nghệ thuật

được sử dụng trong câu văn trên ?

b, cảm nhận của “ tôi” lúc ở sân trường

Gọi hs đọc đoạn 2

(?) Quan sát phần văn bản tiếp theo cho biết :

cảnh trước sân trường và ngôi trường làng Mĩ

Lí lưu lại trong tâm trí nhân vật tôi có gì nổi

bật ?

(?) Trước khung cảnh đó thì tâm trạng cậu bé

ntn ?

(?)Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì ?

(?) Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu đến

trường học , tác giả dùng hình ảnh so sánh

nào ?

(?) Em đọc thấy những ý nghĩ nào từ hình ảnh

so sánh ấy ?

(?) Tâm trạng và cảm giác nhân vật tôi khi

nghe ông đốc gọi danh sách hs và khi rời khỏi

tay mẹ như thế nào ?

(?)Vì sao Tôi bất giác “dúi đầu vào lòng mẹ

tôi nức nở khóc khi chuẩn bị bước vào lớp”

Có thể nói chú bé này có tinh thần yếu đuối

hay không ?

c, Cảm nhận của “ tôi” trong lớp học: Hs

đọc đoạn 3

(?) Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp ,

nhân vật “ tôi’ lại cảm thấy trong thời thơ ấu

tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như lần này ?

(?) Những cảm giác mà nhân vật “ tôi” bước

( rất đông người , người nào cũng đẹp , ngôi trường xinh xắn , oai nghiêm

( lo sợ vớ vẫn )( Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội khai trường thường gặp ở nước

ta , bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác ; giả đối với mái trường tuổi thơ )

(Họ như con chim non đứng bên bờ tổ ,nhìn quãng trời rộng muốn bay , nhưng còn ngập ngừng e sợ )

- miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng của các

em nhỏ lần đầu tới trường học , đề cao sức hấp dẫn của nhà trường

(tôi đã lúng túng , càng lúng túng hơn , Tôi dúi đầu vào lòng mẹ khóc

( Vì tôi bắt đầu cảm nhận được sự độc lập của mình khi đi học

- Bước vào lớp học là bước vào thế giới riêng của mình , phải tự mình làm tất cả , không còn có mẹ bên

b, cảm nhận của “ tôi” lúc ở sân trường

- rất đông người , người nào cũng đẹp

- ngôi trường xinh xắn oai nghiệm

 Lo sợ vớ vẫn

- khi nghe ông đốc đọc danh sách và rời tay mẹ

 Lúng túng , càng lúng túng và dúi vào lòng mẹ khóc

c, Cảm nhận của “ tôi” trong lớp học

- cảm giác lạ vì lần đầu vào lớp học , môi trường sạch sẽ , ngay ngắn

- Không cảm thấy sự xa lạ với

vào lớp học là gì ?

(?)Hãy lí giải những cảm giác đó của nhân vật

tôi ?

-

(?) Những cảm giác đó cho thấy tình cảm nào

của nhân vật “tôi” đối với lớp học của mình

?( tình cảm trong sáng , thiết tha )

(?)Đoạn cuối có chi tiết “ một con chim liệng

đến đứng trên bờ cửa sổ … Theo cánh chim “;

những tiếng phấn của thầy tôi gạch mạnh …

Đánh vần “ những chi tiết đó nói thêmđiều gì

về nhân vật tôi ?

(?) Những cảm giác trong sáng nảy nở trong

lòng tôi là những cảm giác nào ?

(?) Từ đó em cảm nhận những điều tốt đẹp

nào từ nhân vật “ tôi” cũng chính là tác giả

xa lạ với bàn ghế và bạn bè , vì bắt đầu có ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình

- Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ , bắt đầu trưởng thành trong nhận thức và việc học hành của bản thân

( tình yêu , niềm trân trọng sách vở , bàn ghế , lớp học , thầy học , gắn liền với mẹ và quê hương

- giàu cảm xúc với tuổi thơ và mái trường quê hương

bàn ghế và bạn bè , vì bắt đầu

ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi

HOẠT ĐỘNG 4 : Tổng Kết

III, Tổng kết :

(?)Em học tập được gì từ nghệ thuật kể

chuyện của tác giả trong truyện ngắn

Tôi đi học ?

( HSTLN) muốn kể chuyện hay ,m/ cần có nhiều kỉ niệm đẹp và giàu cảm xúc

III, Tổng kết :

1 Nghệ thuật :Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật của ngày đầu tiên đi học

2 Ý nghĩa văn bản : Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không bao giờ quên trong

kí ức củ nhà văn thanh tịnh

4 Hướng dẫn về nhà: Phân tích cảm xúc thiết tha trong trẻo của nhân vật tôi trong truyện Tôi đi học - Học

phần ghi nhớ , làm bài tập còn lại - Soạn bài : Trong lòng mẹ

Tiết 3: Ngày dạy

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT NGHĨA CỦA TỪ

I Mức Độ Cần Đạt :

- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

- Biết vân dụng hiểu biết về cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản

II Trọng Tâm Kiến Thức :

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

IV.Tiến trình lên lớp :

1.Oån định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

3, Bài mới:

HOẠT ĐỘNG : 1 : Khởi Động

Ở lớp 7 , các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Bây giờ em nào có thể nhắc lại một số vd về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa ? ( Máy bay – phi cơ , đèn biển – hải đăng , trắng – đen ) Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ ngữ trong hai nhóm trên ? Các từ bình đẳng về mặt ngữ nghĩa cụ thể : các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế có thể thay thế cho nhau được còn các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lực chọn để đặt câu Từ nhận xét đó hoàn toàn đúng Hôm nay , chúng ta học bài mới : Cấp độ khái quát nghĩa của từ

HOẠT ĐỘNG :2: TÌM HIỂU CHUNG

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa

hẹp

1 Xét ví dụ:- Các ù em hãy quan sát sơ

đồ trên bảng và trả lời câu hỏi

(?) Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của từ thú , chim , cá ? Tại

sao ?

(?)Nghĩa của thú rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của từ voi , hưu ? Nghĩa của từ

chim rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ

tu hú , sáo ? Tại sao ? Nghĩa của từ cá

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ cá , cá

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ thú , chim , cá

- Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của 3 từ thú , chim , cá

- Các từ thú , chim , cá có phạm

vi nghĩa rộng hơn các từ voi , hươu , tu thú , sáo , cá rô , cá thu

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp :

1 Xét ví dụ:

- Một từ được coi là nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ được coi là nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ

thu ? Tại sao ?

(?) Nghĩa của các từ thú , chim , cá rộng

hơn nghĩa của những từ nào , đồng thời

hẹp hơn nghĩa của từ nào ?

- Các tư thú , chim , cá có phạm vi nghĩa

rộng hơn các từ voi , hưu , tu hú , sáo , cá

rô , cá thu và có phạm vi hẹp hơn từ động

vật

 Bài tập nhanh

Cho các từ : cây , cỏ , hoa tìm các từ ngữ

có phạm vi nghĩa hẹp hơn cây , cỏ , hoa

và từ ngữ có từ rộng hơn ba từ đó

- Thực vật > cây , cỏ , hoa

- Cây ; cây cam , cây dừa

- Cỏ : cỏ gà , cỏ tranh , cỏ mật

- Hoa : hoa cúc , hoa huệ , hoa lan

(?) Qua phân tích các vd trên em nào có

thể rút ra khái niệm thế nào là một từ có

nghĩa rộng và nghĩa hẹp ? Cho vd minh

hoạ ( ghi nhớ sgk)

(?) Một từ có thể vừa có nghĩa rộng vừ có

nghĩa hẹp được không ? Vì sao

- một từ có thể vừa có nghĩa rộng ,

vừa có nghĩa hẹp vì tính chất

rộng hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là

tương đối

2 Kết luận : HS đọc Ghi nhớ SGK/

Hs làm cá nhân

Hs lên bảng thực hiện

ngữ khác

- Một từ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ này , đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với 1 từ ngữ khác

2 Kết luận : HS đọc Ghi

nhớ SGK/

HOẠT ĐỘNG 3., Luyện tập

Bài tập 1 : LẬP SƠ ĐỒ

-quần đùi , -quần dài áo dài , sơ mi bom ba càng , bom bi súng trường , đại bác

Bài tập 2 : Tìm từ nghĩa rộng

-a, chất đốt ; b, nghệ thuật ; c, thức ăn

d, nhìn ; e, đánh

Bài tập 3 : tìm nghĩa bao hàm trong phạm vi của mỗi từ

-a, xe cộ : xe máy , xe hơi , xe đạp

-b, kim loại: sắt , đồng , nhôm

-c, hoa quả : chanh , cam , chuối

- d, họ hàng : nội , ngoại , bác , chú …

e, mang : xách , khiêng , gánh

Y phục

Vũ khí

Bài tập 4 : a, Thuốc lào ; b, thủ quỹ ; c, bút điện ; d , , hoa tai

4 Hướng dẫn về nhà: :- Học phần ghi nhớ sgk

- Làm hết bài tập còn lại , soạn bài mới “Trường từ vựng”

5 Rút kinh nghiệm:

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :

- Thấy được tính thống nhấtvề chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề của văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC :

1 KIẾN THỨC :

* Giúp hs :

- Nắm được chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Những thể hiện cụ thể của chủ đề trong một văn bản

2 KĨ NĂNG :

- Đọc – hiểu và có khã năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản ( nói – viết ) thống nhát về chủ đề

III CHUẨN BỊ:

1.GV: Tích hợp với phần vb Tôi đi học , với tiếng việt bài Cấp độ khái quát nghĩa của từ

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ỔN định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

3, Bài mới:

Hoạt động 1 khởi động

Gv : treo đồ dùng

Dẫn dắt học sinh vào bài

HĐ.2 : TÌM HIỂU CHỦ ĐỀ VÀ TÍNH THỐNG NHẤT CỦA VĂN BẢN

PP Trực quan – vấn đáp – quy nạp

I Chủ đề của văn bản :

- Hs đọc lại vb Tôi đi học và trả lời câu hỏi

(?) Văn bản miêu tả những việc đã xảy ra

(hiện tại ) hay đã xảy ra ( hồi ức kỉ niệm )

(?)tác giả viết vb này nhằm mục đích gì ?

- để bộc lộ của mình về một kỉ niệm sâu sắc

từ thuở thiếu thời

GV chốt : chủ đề của vb là vấn đề chủ

chốt , những ý kiến , những cảm xúc của tác

giả được thể hiện hột cách nhất quán trong

- Vb miêu tả những việc đã xảy

ra , đó là những hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên đi học

I Chủ đề của văn bản :

- Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà vb biểu đạt

vb

(?) Từ phân tích trên , em hãy cho biết chủ

đề của văn bản là gì ? ( HS đọc ghi nhớ sgk)

II, Tính thống nhất về chủ đề của vb

(?) Để tái hiện những kỉ niệm về ngày đầu

tiên đi học , tác giả đã đặt nhan đề của văn

bản và sử dụng từ ngữ , câu như thế nào ?

( HSTLN)

- Nói về chuyện “ Tôi đi học”

- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học

của “ tôi”, nên đại từ tôi , các từ ngữ biểu thị

ý nghĩa đi học được lặp đi lặp lại nhiều lần

- Những câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi

tựu trường đầu tiên trong đời ; +Hôm nay tôi

đi học

+ Hằng năm cứ vào cuối thu….lòng tôi lại nao

nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu

trường

+ Tôi quên thế nào được những cảm giác

trong sáng ấy ; Hai quyển vở mới đang ở

trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng ; Tôi bậm

tay ghì thất chặt , nhưng một quyển vở cũng

xệch ra và chếch đầu chúi xuống đất

(?) Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân

vật tôi trong ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

sử dụng các từ ngữ và các chi tiết nghệ thuật

nào ?

(?)Dựa vào kết quả phân tích hai vấn đề

trên , em có thể trả lời câu hỏi thế nào là tính

thống nhất về chủ đề của văn bản ? (Ghi nhớ

sgk )

(?) Tính thống nhất này được thể hiện ở

những phương diện nào ? ( hình thức ; nhan

đề của văn bản ; Nội dung ; mạch lạc ( quan

hệ giữ các phần trong vb )từ ngữ , chi tiết (

tập trung làm rõ ý đồ , ý kiến , cảm xúc );

Đối tượng : xoay quanh nhân vật tôi

(?) Làm thế nào để có thể viết một văn bản

bảo đảm tính thống nhất về chủ đề ?

Hs rút ra bài học

Hs trả lời

Hs khác nhận xét

+ trên đường đi học :- về con đường : quen đi lại lắm lần – thấy lạ

- thay đổi hành vi : lội qua sông

thả diều , đi qua đồng nô đùa –

đi học , cố gắng làm như một học trò thực thụ

+ trên sân trường :về ngôi trường : nhà cao ráo , sạch sẽ , xinh xắn,oai nghiêm

- cảm giác bở ngỡ , lúng túng khi xếp hàng vào lớp : đứng nép bên người thân , chỉ diám nhìn một nữa , dám đi từng bước nhẹ , muốn bay nhưng còn ngạy ngùng e lệ … nức nở khóc theo + trong lớp học : cảm thấy xa mẹ , trước đây có thể đi chơi cả ngày cũng không thấy xa nhà ,

xa mẹ chút nào hết , giờ đây , mới bước vào lớp đã thấy xa mẹ nhớ nhà

II, Tính thống nhất về chủ đề của vb

+ vb có tình thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định , không

xa rời hay lác sang chủ đề khác

+ Để viết hoặc hiểu một

vb, cần xác định chủ đề được thể hiện ở nha đề , đề mục , trong quan hệ giữa các phần của vb và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại

Hoạt động 3 Luyện tập :

PP : vấn đáp- thực hành

Bài tập 1 : phân tích tính thống nhất về chủ đề

a, viết về cây cọ ở ùng sông thao quê hương tác giả

+ thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với người dân sông thao

+ Khó thay đổi trật tự sắp xếp , các ý này đã rành mạch liên tục

b, Chủ đề của vb : vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

c, Chủ đề thể hiện trong toàn vb : qua nhan đề của vb “ Rừng cọ quê tôi”và các ý của vb miêu tả hình dáng , sự gắn bó cây cọ với tuổi thơ của tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với người

d, các từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều lần : rừng cọ , lá cọ và các ý lớn trong phần thân bài : miêu tả hình dáng của cây cọ , nêu lên sự gắn bó mật thiết giữa cây cọ với nhân vật tôi , công dụng của cây cọ đối với cuộc sống Bài tập 2 :

Các ý không đảm bảo tính thống nhất : b, d

4 Hướng dẫn về nhà: Học thuộc phần ghi nhớ ; Soạn bài tiếp theo “ Bố cục của vb”

5 Rút kinh nghiệm:

TRONG LÒNG MẸ

(Trích Những ngày thơ ấu)

Nguyên Hồng

I Mức Độ Cần Đạt:

- Có được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí

- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngoài bút của Nguyên Hồng : Thắm đượm chất trữ tình , lời văn chân thành , dạt dào cảm xúc

II Trọng Tâm Kiến Thức :

1 GV:Tập truyện những ngày thơ ấu ; Chân dung nhà văn Nguyên Hồng

- Bức tranh phóng ta tranh minh hoạ cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ

- Dự kiến tích hợp với phần tiếng việt ở bài Trường từ vựng , phần tập làm văn bài bố cục của vb , đặc biệt là sự sắp xếp của phần thân bài

2 HS : Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C Tiến trình lên lớp :

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ:

- Vb Tôi đi học được viết theo thể loại nào ? Vì sao em biết ?

- Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc , tâm trạng của tác giả Trong vb Tôi đi học là phép so sánh Em hãy nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó

3, Bài mới : Trong tâm hồn mỗi chúng ta , tình mẫu tử luôn là nhu cầu chính đáng , trong sáng và thiêng liêng

nhất Một lần nữa chúng ta sẽ được sống lại tình cảm ấy khi đọc hồi kí của nhà văn Nguyên Hồng , ở đó trong tâm hồn của một em bé cô đơn luôn bị hắt hủi vẫn luôn tha thiết và ấm áp tình yêu quí dành cho người mẹ khốn khổ của mình Một đoạn của hồi kí ấy mang tên Trong lòng mẹ và đó là nhan đề của bài học hôm nay

I,Tìm hiểu tác giả – tác phẩm

Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao

(?) Em hãy nêu vài nét về Nguyên Hồng và tác phẩm Những

ngày thơ ấu ? (sgk)

II, Đọc – Tìm hiểu văn bản:

1, Đọc – Tìm hiểu chú thích

- Gv đọc mẫu sau đó hướng dẫn cho hs đọc ( Giọng chậm tình

cảm , chú ý các hình ảnh , từ ngữ thể hiện cảm xúc thay đổi

của nhân vật tôi , nhất là đoạn cuối cuộc trò chuyện với bà

cô …)

(?) Em hãy so sánh , mạch truyện và cách kể chuyện bài

trong lòng mẹ có gì giống và khác vb Tôi đi học ?

- Giống nhau : kể và tả theo trình tự thời gian , trong hồi

tưởng , nhớ lại kí ức thuổi thơ

Khác nhau :+ ở bài tôi đi học :chuyện liền mạch trong một

thời gian ngắn , không ngắt quãng : Buổi sáng đầu tiên đến

I,Tìm hiểu tác giả – tác phẩm : Sgk

II, Đọc – Tìm hiểu

văn bản:

1, Đọc – Tìm hiểu

chú thích

+ Trong lòng mẹ: chuyện không thật liền : có một gạch nối

nhỏ , ngắn về thời gian vài ngày khi chưa gặp mẹ và khi gặp

mẹ

2 Bố cucï : (?) Vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung

từng phần

-

(?) Hãy tái hiện nội dung thứ nhất của vb bằng giọng đọc

diễn cảm của em ?

3, Phân tích :

a, Cuộc đối thoại giữa bà cô và chú bé Hồng, cảm xúc

của chú về người mẹ bất hạnh

(?) Cảnh ngộ của chú bé Hồng có gì đặc biệt ?

-

(?) Từ đó bé Hồng có thân phận như thế nào ?

- cô độc, tuổi cực , luôn khao khát tình yêu thương

(?) Theo dõi cuộc đối thoại giữa người cô và bé Hồng , cho

biết nhân vật người cô có quan hệ ntn với chú bé Hồng ? (

Quan hệ cô – cháu ruột )

(?) Nhân vật người cô hiện lên qua những, cử chỉ , lời nói

điển hình nào với cháu ?

- cô tôi gọi tôi đến cười bảo : Mày có muốn vào Thanh Hoá

chơi với mẹ mày không ?

- Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm , có như dạo trước

đâu !

- Mày dại quá, cứ vào đi , tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt

mợ mày may vá sắm sửa cho thăm em bé chứ

(?) Vì sao bé Hồng cảm nhận trong lời đó những ý nghĩ cay

độc , những rắp tâm tanh bẩn ?

- Vì trong những lời nói của người cô chứa đựng sự giả dối ,

mỉa mai , hắt hủi thậm chí độc ác dành cho người mẹ đáng

thương của bé Hồng

(?) Những lời lẽ đó bộc lộ tính cách nào của người cô ?

* Trong cuộc đối thoại này , bé Hồng đã bộc lộ những cảm

xúc và suy nghĩ của mình

(?) Hãy tìm những chi tiết bộc lộ cảm nghĩ của bé Hồng đối

với người cô?

(?)Trong đó , cảm xúc nào của bé Hồng gây ấn tượng mạnh

nhất cho người đọc ? ( Hs bộc lo)

GV bình : Mỗi xcảm xúc của bé Hồng có thể gợi lên ở mội

người những cảm nghĩ riêng về nổi cay đắng , tủi cực mà bé

Hồng phải chịu đựng Có điều trong những đắng cay của bé

Phần 1; từ đầu đến … người ta hỏi đến chứ : Cuộc trò chuyện với bà cô

- Phần 2 : Còn lại Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

Mồ côi cha , mẹ tha phương cầu thực Hồng sống nhờ nhà người cô , không được yêu thương , còn bị hắt hủi

- Hẹp hòi , tàn nhẫn

3, Phân tích

a, Cuộc đối thoại giữa bà cô và chú bé Hồng, cảm xúc của chú về người mẹ bất hạnh

+ Người cô : là một con người cay độc , tàn nhẫn thể hiện qua lời nói , cử chỉ

+ Những ý nghĩ , cảm xúc của chú bé Hồng khi trả lời người cô : -Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô

- Nhắc đến mẹ tôi , cô tôi chỉ có ý reo rắt vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi

- Hai tiếng em bé mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt , thất rõ , quả nhiên đã xoán chặt lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn

-Gía những cổ tục đã đày đoạ me tôi là một

Hồng đâu chỉ có nổi đau mà còn có niềm căm hờn cái xấu ,

cái ác đang trà đạm lên tình mẫu tử của con người

(?) ở đây phương thức biểu đạt nào được vận dụng ? nêu tác

dụng của phương thức biểu đạt ấy ?

- Biểu cảm , thể hiện trực tiếp và gợi trạng thái tâm hồn đau

đớn của bé Hồng

(?) Cảmû xúc của em khi đọc những cảm xúc của bé Hồng ?

(?) Khi kể về cuộc đối thoại của người cô với bé Hồng , tác

giả đã sử dụng nghệ thuật gì ? ( Tương phản )

(?) Hãy chỉ ra phép tương phản này ? nhận xét về ý nghĩa của

phép tương phản đó ?

-Đặt hai tính cách trái ngược nhau : Tính cách hẹp hòi , tàn

nhẫn của người cô >< Tính cách trong sáng giàu tình yêu

thương của bé Hồng

- Làm nổi bật lên tính cách của người cô và khẳng định tình

mẫu tử , cao cả của bé Hồng

b, Bé Hồng yêu thương mẹ: Gọi hs đọc phần 2

(?) Hình ảnh người mẹ của bé Hồng hiện lên qua những chi

tiết nào ?

+ Mẹ tôi về một mình đem rất nhiều quà bánh cho tôi và em

Quế tôi

+ Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi …vừa kéo tay tôi , xoa đầu tôi …, lấy

vạt áo nây thấm nước mắt cho tôi

+ Mẹ tôi không còm cõi xơ xác … gương mặt mẹ tôi vẫn tươi

sáng với đôi mắt trong và nước da mịn , làm nổi bật màu

hồng của 2 gò má Hơi quần áo mẹ tôi và hơi thở ở khuôn

miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường

(?) Cacùh gọi mẹ tôi trong tật cả các chi tiết ấy có ý nghĩa gì ?

(Khẳng định đó là người mẹ của riêng bé Hồng Tình mẹ con

gắn bo)

(?) Từ đó bé Hồng cómột người mẹ ntn?

- đẹp đẽ, cao quý , vô cùng yêu con

(?)Trong phần vb này , tình yêu thương của bé Hồng được

trực tiếp bộc lộ đâu là những biểu hiện cụ thể của tình yêu

thương đó ?

+

+Hành động : Tôi thở hồng hộc trán đẩm mồ hôi và khi trèo

lên xe , tôi ríu cả chân lại Tôi ngồi trên đệm xe , đùi áp đùi

mẹ tôi , đầu ngã vào cách tay mẹ tôi , tôi thấy những cảm

giác ấm áp đã bao lâu mất đi bổng lại mơn man khắp da thịt

+Xúc cảm : phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ , để

bàn tay người mẹ vuột ve từ trán xuống cằm , và gãi rôm ở

sống lưng cho , mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng

(?)Tiếng mẹ luôn vang lên trong mọi hành động và cảm nghĩ

của bé Hồng điều đó có ý nghĩa gì ?

Tiếng gọi : Mợ ơi!

Mợ ơi!Mợ ơi !…

vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh , đầu mẫu gỗ , tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn , mà nhai , mà nghiến cho

kì nát vụn mới thôi

Tương phản để làm nổi bật tính cách của người cô, khẳng định tình mẫu tử , cao cả của bé Hồng

b, Bé Hồng yêu thương mẹ

+ Tiếng gọi : Mợ ơi ! Mợ ơi! Mợ ơi !

+ Hàng động :Tôi thở hòng hộc trán đẩm mồ hôi và khi trèo lên xe tôi ríu cả chân lại

….mơn man khắp da thịt

+ Xúc cảm : phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ , để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm

….vô cùng

Biểu cảm trực tiếp, yêu mẹ mãnh liệt , người mẹ không thể thiếu được trong cuộc sống

-Với bé Hồng , người mẹ là tất cả

- Ngươì mẹ không thể thiếu được trong cuộc sống của người

con Bé Hồng vô cùng yêu quí mẹ

(?) Với em biểu hiện nào ở bé Hồng thấm thía nhất tình mẫu

tử ? ( HS bộc lộ)

(?) Nhận xét về phương thức biểu đạt của những đoạn văn

trên tác dụng của phương thức biểu đạt đó ?

- Biểu cảm trực tiếp

- Tác dụng : thể hiện xúc động của lòng người , khơi gợi cảm

xúc ở người đọc

III, Tổng kết:(?) Cảm nghĩ của em về nhân vật bé Hồng từ

những biểu hiện tình cảm đó ?

+

Nội tâm sâu sắc, Yêu mẹ mãnh liệt , Khao khát yêu thươn

III, Tổng kết: Ghi

nhớ sgk

4, Củng cố :Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng , cảm nhận rõ nhất , nổi bật nhất của bản thân về người

mẹ của mình ?

- Vì sao xếp Tôi đi học và trong lòng mẹ là hồi kí tự truyện ?

5, Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ và chỉ ra được 2 nội dung chính cần nhớ trong bài học

- Soạn bài “ Tức nước vở bờ”

TRƯỜNG TỪ VỰNG A.Mục tiêu cần đạt:

* Giúp hs :

- Hiểu được thế nào là trường từ vựng , biết xác lập các trường tự vựng đơn giản

- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngôn ngữ đã học như đồng nghĩa , trái nghĩa , ẩn dụ , hoán dụ , nhân hoá …giúp ích cho việc học văn và làm văn

- Rèn kĩ năng lập trường từ vựng và sử dụng trường từ vựng trong nói , viết

B.Chuẩn bị:

1 GV:Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học : VB Trong lòng mẹ , với tập làm văn Bố cụ của văn bản - Bảng

phụ

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C Tiến trình lên lớp :

1 Oån định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ : Thế nào là từ nghĩa rộng , từ nghĩa hẹp ? Cho vb minh hoạ

3, Bài mới :

I Thế nào là trường từ vựng ?

Gọi hs đọc đoạn văn trong sgk

(?) Các từ in đậm dùng để chỉ đối tượng là người , động

vật hay sự vật ?Tại sao em biết được điều đó ?

(?) Nét nghĩa chung của nhóm từ trên là gì ?

- Chỉ bộ phận cơ thể người

(?) Nếu tập hợp các từ in đậm ấy thành một nhóm từ thì

(chỉ người biết được điều đó vì các từ đó đều nằm trong câu văn cụ thể , có ý nghĩa xác định )

I Thế nào là trường từ vựng ?

- Trường từ vựng là tập hợp của những từ ngữ có

ít nhất một nét chung về nghĩa

chúng ta có một trường từ vựng Vậy theo em Trường từ

vựng là gì ? ( Ghi nhớ sgk)

Bài tập nhanh :

- Cho các từ sau : cao , thấp , lùn , lòng khòng , lêu khêu ,

gỳ , béo , xác ve , bị thịt , cá rô đực …

- Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả người thì Trường từ

vựng của nhóm từ là gì ?

Gv yêu cầu hs đọc phần 2 trong sgk

(?) Trường từ vựng mắt bao gồm những trường từ vựng

nhỏ nào ? cho vd

+ Các trường từ vựng mắt :

- Bộ phận của mắt : lòng đen , con ngươi , lông mày …

- Hoạt động của mắt : ngó , trông , liếc

(?) Trong một trường từ vựng có thể tập hợp những từ có

từ loại khác nhau không ? Tại sao?

+ Có thể tập hợp những từ có từ loại khác nhau vì :Danh

từ chỉ sự vật : con ngươi , lông mày ;

- Động từ chỉ hoạt động : ngo,ù liếc …

- Tính từ chỉ tính chất : lờ đờ, tinh anh …

(?) Do hiện tượng nhiều nghĩa , một từ có thể thuộc nhiều

trường từ vựng khác nhau không ? Cho vd

+ Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ vựng

khác nhau

- trường mùi vị : chát , thơm

- trường âm thanh : the thé , êm dịu

- trường thời tiết : hanh , ẩm

(?) Tác dụng của cách chuyển trường từ vựng trong thơ

văn và trong cuộc sống hàng ngày ? Cho vd

+ Từ trường từ vựng về người chuyển sang trường từ

vựng về động vật :

- suy nghĩ của con người : tưởng , ngỡ , nghĩ …

- Hành động của con nguời : mừng , vui , buồn …

- Các xưng hô của con người : cô , cậu , tớ

 Chỉ hình dáng con người

2, Lưu ý

- Thường có hai bậc trường từ vựng là lớn và nhỏ

- Các từ trong một trường từ vựng có thể khác nhau về từ loại

- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau

- Các chuyển trường từ vựng có tác dụng làm tăng sức gợi cảm

II, Luyện tập

Bài tập 1 :Tìm các trường từ vựng : tôi , thầy tôi , mẹ , cô tôi , anh em tôi

Bài tập 2 :đặt tên trường từ vựng

- dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

- dụng cụ để đựng

- hoạt động của chân

- trạng thái tâm lí

- tính cách

- dụng cụ để viết

Bài tập 3 :trường từ vựng thái độ

Bài tập 4 :

- khứu giác : mũi , thơ , điếc , thính

- thính giác : tai , nghe , điếc , rõ , thính

Bài tập 5 :

-trường từ vựng từ lười : dụng cụ đánh bắt thuỷ sản động vật ( lưới , nơm , câu )

-trường từ vựng của từ lạnh : chỉ thời tiết ( lạnh , nóng , ẩm , giá , buốt )

Bài tập 6 :

- Tác giả đã chuyển các từ in ậm trong các câu thơ từ trường từ vựng “ quân sự” sang trường từ vựng “ nông nghiệp”

4 Hướng dẫn về nhà: học thuộc phần ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ từ tượng hình , từ tượng thanh”

5 Rút kinh nghiệm:

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN A.Mục tiêu cần đạt:

* Giúp hs :

- Nắm được bố cục vb , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài

- Biết xây dựng vbmạch lạc , phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc

- Rèn kĩ năng xây dựng bố cục vb trong nói viết

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học: vb Trong lòng mẹ , Tiếng việt với bài Trường từ vựng

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1.Oån định tổ chức

2.Kiểm tra bài cũ :Chủ đề của văn bản là gì ?

- Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó

3.Bài mới :Ở lớp 7 các em đã học bố cục và mạch lạc của vb Các em đã nắm được bố cục của một vb gồm 3

phần và chức năng nhiệm vụ của chúng Bởi vậy, bài học này ôn lại kiến thức đã học , đồng thời chúng ta đi sâu vào tìm hiểu cách sắp xếp, tổ chức nội dung phần thân bài – phần chính của vb như thế nào ?

1, Bố cục của văn bản:Gọi hs đọc vb ở mục I sgk

(?) Văn bản trên có thể chia làm mấy phần ? Chỉ ra các phần đó ?

+ Chia làm ba phần : phần 1 : từ đầu đến danh lợi

phần 2 ; tiếp theo đến vào thăm ; phần 3 : còn lại

(?) Hãy cho biết nhiệm vụ từng phần của văn bản

- Phần 1 : có nhiệm vụ nêu ra chủ đề được nói tới trong vb - Giới thiệu ông

Chu Văn An

- Phần 2 : Trình bày các nội dung chủ yếu làm sáng tỏ chủ đề của vb -

Công lao , uy tín và tính cách của ông CVA

- Phần 3 : tổng kết chủ đề của vb - Tình cảm của mọi người đối với ông

CVA

(?) Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong vb ? (Luôn gắn bó chặt chẽ

1, Bố cục của văn bản :

- Vb thường có bố cục 3 phần : Mở bài , thân bài , kết bài

- Phần Mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ đề của vb

- Phần Thân bài thường có một số đoạn nhỏ trình bày các khía cạch của chủ đề

- Phần Kết bài tổng kết chủ đề của vb

với nhau , phần trước là tiền đề cho phần sau , còn phần sau là sự tiếp nối

phần trước Các phần đầu tập trung làm rõ cho chủ đề của vb là nguời thầy

đạo cao đức trọng

(?) Từ việc phân tích trên , hãy cho biết một cách khái quát : Bố cục của vb

gồm mấy phần ? Nhiệm vụ của từng phần ? Các phần của vb quan hệ với

nhau ntn? ( Hs đọc ghi nhớ sgk)

2, Cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài của vb:

(?) Phần thân bài vb Tôi đi học của Thanh Tịnh kể về những sự kiện nào ?

Các sự kiện ấy được sắp xếp theo thứ tự nào ?

- Sắp xếp theo hồi tưởng những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của

tác giả Các cảm xúc lại được sắp xếp theo thứ tự thời gian : Những cảm

xúc trên đường đến trường , những cảm xúc khi bước vào lớp học - Sắp xếp

theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước đây

và buổi tựu trường đầu tiên

(?) Phân tích những diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng ở vb trong lòng

mẹ của Nguyên Hồng ?

- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đày đoạ mẹ

của cậu bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em ; Niềm

vui sướng cực độ của cậu bé Hồng khi khi được ở trong lòng mẹ

(?) Khi tả người ,vật , con vật , phong cảnh …, em sẽ lần lượt miêu tả theo

trình tự nào ? Hãy kể một số trình tự thường gặp mà em biét ? ( HSTLN)

- Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian ( phong cảnh ) Chỉnh thể bộ phận

( tả người , vật , con vật ) hoặc tình cảm , cảm xúc ( tả người)

(?) Phân tích trình tự sắp xếp các sự việc ở phần thân bài trong vb Người

thầy đạo cao đức trọng ?( Các sự việc nói về Chu Văn An là người tài

cao Các sự việc nói về CVA là người đạo đức , được học trò kính trọng )

(?) Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc vào những yếu tố nào ?

Các ý trong phần thân bài thường được sắp xếp theo trình tự nào ? (HSTLN)

(Hs đọc ghi nhớ sgk)

2, Cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài của vb:

- Nội dung phần thân bài thường được sắp xếp theo một thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu vb , chủ đề vb , ý đồ giao tiếp của người viết

- Các ý trong phần thân bài thường được sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian , sự phát triển của sự việc hay một mạch suy luận , dòng tình cảm cốt sao cho phù hợp với sự triển khai chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc

Các ý trong đoạn trích được sắp xếp theo cách diễn giải , ý sau làm rõ bổ sung cho ý trước

4 Hướng dẫn về nhà: : - Học thuộc phần ghi nhớ sgk ; làm hết bài tập còn lại

- soạn bài mới “Xây dựng đoạn văn trong vb”

TỨC NƯỚC VỠ BỜ

Ngô Tất Tố A.Mục tiêu cần đạt:

* Giúp hs

- Qua đoạn trích thấy được bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độ xã hội đương thời và tình cảnh đáng thương của người nông dân cùng khổ trong xã hội ấy ; cảm nhận được cái quy luật của hiện thực ; có áp bức có đấu tranh ; thấy được vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông dân

- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ và hành động ; qua biện pháp đối lập tương phản ; Kĩ năng đọc sáng tạo vb tự sự nhiều đối thoại , giàu kịch tính

B.Chuẩn bị :

1.GV:Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học : phần tiếng việt trong bài trường tù vựng ( tiếp theo) , với tập làm

văn trong bài Xây dựng đoạn văn trong vb

-Aûnh chân dung Ngô Tất Tố , tác phẩm tắt đèn

- Dự kiến các hình thức dạy học tích cực : đọc , giảng , bình , phát phiếu học tập , thảo luận nhóm

2.HS:Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp:

1, ỔN định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ: - Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ ?

3, Bài mới :Trong tự nhiên có quy luật đã được khái quát thành câu tục ngữ : Tức nước vở bờ Trong xh , đó

là quy luật : Có áp bức , có đấu tranh quy luật ấy đã được chứng minh rất hùng hồn trong chương XVIII tiểu thuyết tắt đèn của Ngô Tất Tố

I, Tìm hiểu chung:

(?) Hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?

II, Đọc – tìm hiểu văn bản:

1, Đọc – tìm hiểu chú thích: GV đọc mẫu một đoạn sau đó gọi 1 vài em

đọc tiếp ( yêu cầu : đọc chính xác , có sắc thái biểu cảm , nhất là khi đọc

ngôn ngữ đối thoại của các nhân vật )

Giải thích từ khó

 VB tức nước vở bờ lá đoạn trích trong tiểu thuyết Tắt đèn nổi tiếng của

vh hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 30 – 45

(?) Hãy dựa vào lí thuyết về sự thống nhất chủ đề trong vb để chứng

minh cho sự chính xác của tiêu đề Tức nước vở bờ ?

+Các phần nội dung liên quan trong vb : chị Dậu bị áp bức cùng quẫn ,

buộc phải phản ứng chống lại cai lệ và người nhà lí trưởng ; Thể hiện

đúng tư tưởng của vb : Tức nước vỡ bờ

(?) Từ tân gọi của vb , có thể xác định nhân vật trung tâm của đoạn trích

này ntn? ( Chị Dậu)

2, Bố cục: (?) Có thể chia đoạn trích này thành mấy phần , nêu nội dung

từng phần ? ( 2 phần )

+ Từ đầu đến ngon miệng hay không – cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu ;

+ đoạn còn lại – Cuộc đối mặt với bọn cai lệ – người nhà Lí Trưởng

3, Phân tích: Gọi hs đọc lại đoạn 1

a,Chị Dậu chăm sóc chồng :

(?) Chị Dậu chăm sóc anh Dậu trong hoàn cảnh nào ?

-Giữa vụ sưu thuế căng thẳng , nhà nghèo , chị Dậu phải bán cả con,ø đàn

I, Tìm hiểu chung:

II, Đọc- tìm hiểu văn bản:

1, Đọc – tìm hiểu chú thích

2, Bố cục : 2 phần

3, Phân tích a,Chị Dậu chăm sóc chồng

- Cháo chín , chị Dậu bắc mang

…Rồi chị quạt cho chóng nguội

- Chị Dậu rón rén bưng một bát

chó mới đẻ và gánh khoai cuối cùng mới đủ suất sưu cho anh dậu để cứu

chồng đang ốm yếu , bị đánh đập từ đình về Nhưng có nguy cơ anh Dậu

lại bị bắt nữa vì chưa có tiền nộp siêu cho người em

(?) Cách chị Dậu chăm sóc người chồng ốm yếu diễn ra như thế nào ?

+Cháo chín , chị Dậu chị Dậu bắc mang ra giữa nhà , ngả mâm bát múc ra

la liệt Rồi chị lấy quạt quạt cho nguội ;Chị Dậu rón rén bưng một bát

lớn đến chỗ chồng nắm : Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót

ruột” Rồi chị đón lấy cái Tỉu và ngồi xuống đó như xem có ý chờ xem

chồng chị ăn có ngon miệng hay không

(?) Hình dung của em về con người chị Dậu từ những lời nói và cử chỉ

đó ?(là một phụ nữ đảng đang , hết lòng yêu thương chồng con , tính tình

vốn dịu dàng , tình cảm )

(?) Việc chị Dậu chỉ có bát gạo hàng xóm để chăm sóc anh Dậu ốm yếu

bị hành hạ giữa vụ sưu thuế gợi cho em những cảm nghĩ gì về tính cảnh

của người nông dân nghèo trong xã hội cũ và phẩm chất tốt đẹp của họ?(

cực kì nghèo khổ , trong cuộc sống không có lối thoát sức chịu đựng dẻo

dai , không gục ngã trước hoàn cảnh khốn khó , giàu tình nghĩa )

(?) Khi kể về sự việc chị Dậu chăm sóc chồng giữa vụ sưu thuế , tác giả

đã dùng biện pháp tương phản Hãy chỉ ra phép tương phản này và tác

dụng của biện pháp đó ?

b, Chị Dậu đương đầu với bọn cai lệ và người nhà lí trưởng :

Gọi hs đọc phần 2

(?) Trong phần hai của vb xuất hiện nhân vật nào đối lập với chị Dậu ?

( cai lệ )

(?) Từ chú thích của sgk , em hiểu gì về nhân vật này ?

- Cai lệ là viện cai chỉ huy một tốp lính lệ

(?) Gia đình chị Dậu buộc phải đóng suất thuế sưu cho người em chồng

đã chết từ năm ngoái Điều đó cho thấy thực trạng xh thời đó ntn? ( tàn

nhẫn , bất công , không có luật lệ )

(?) Theo dõi nhân vật cai lệ Ngòi bút hiện thực Ngô Tất Tố đã khắc hoạ

hình ảnh cai lệ bằng những chi tiết điển hình nào ?

+Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút

nhiều sái cũ : thắng kia ….Nộp tiền sưu! Mau !

+ Trợn ngược hai mắt … Dám mỡ mồm xin khất ; Vẫn gịong hầm hè : nếu

không có tiền nộp sưu …điệu ra đình kia

- Đùng đùng cai lệ giật phắt cái thừng để trói anh Dậu

(?) Qua đó nhận xét nghệ thuật khắc họa nhân vật của tác giả ? - Kết

hợp các chi tiết điển hình về bộ dạng , lời nói , hành động để khắc hoạ

nhân vật

(?) Từ đó một tính cách ntn được bộc lộ ở tên cai lệ ?

- Hống hách , thô bạo , không còn nhân tính

(?) Trước sự tàn bạo , hống hách , không còn nhân tính của tên cai lệ như

thế thì chị Dậu đối phó với bọn tay sai để bảo vệ chồng bằng cách nào ?

(?) Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh lạ lùng khi quật ngã 2 tên tay sai như

vậy ? ( đó là lòng căm hờn mà cái gốc của nó chính là lòng yêu thương )

… Ngon miệng không

 Chị Dậu là một phụ nữ đảm đang , hết lòng yêu thương chồng con , tính tình hiền lành

b, Chị Dậu đương đầu với bọn cai lệ và người nhà lí trưởng:

+ Cai lệ : Hống hách , thô bạo , không nhân tính , đồng thời tố cáo xh đầy rẫy bất công , tàn ác , một xh có thể gieo hoạ xuống đầu người dân lương thiện

+ Chị Dậu :

- lúc đầu cố van xin tha thiết nhưng tên cai lệ không thèm trả lời mà nó vẫn cố ép chị Dậu vào bước đường cùng

- Sau đó chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cử … túm tíc lẳng cho một cái , ngã nhào ra thềm

 Tương phản, thể hiện sự dịu dàng mà cứng cõi trong ứng xử , giàu tình yêu thương , tiềm tàng

(?) Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật gì ? ( Tương phản )

(?) Từ đó , những đặc điểm nổi bật nào trong tính cách chị Dậu được bộc

lộ ? - dịu dàng mà cứng cỏi trong ứng xử , giàu tình yêu thương , tiềm

tàng tinh thần phan kháng áp bức

III, Ghi nhớ : Sgk (?) Học qua vb này em hiều gì về số phận và phẩm

chất của người phụ nữ nông dân trong xh cũ , bản chất của chế độ xh đó ;

chân lí được khẳng định ? ( HS tìm ý trong phần ghi nhớ để trả lời )

(?) Nhà văn Nguuyễn Tuân cho rằng : với tác phẩm Tắt đèn , Ngô Tất Tố

đã xui người nông dân nổi loạn Nên hiểu thế nào về nhận định này ?

(HSTLN)

(?) Từ đó , có thể nhận ra thái độ nào của nhà văn đối với thực trạng xh

và đối với phẩm chất của người nông dân trong xh cũ ? (HSTLN)

+Lên án xh thống trị áp bức vô nhân đạo , cảm thông với cuộc sống thống

khổ của người nông dân nghèo

tinh thần phản kháng áp bức

III, Ghi nhớ : Sgk

4 Hướng dẫn về nhà: - Học thuộc ghi nhớ , tóm tắt đoạn trích

- Soạn bài mới “ Lão Hạc”

5 Rút kinh nghiệm:

XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN A.Mục tiêu cần đạt:

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : phần mở bài và phần thân bài có nhiệm vụ gì ?

- Nội dung phần thân bài thường được trình bày ntn?

3, Bài mới :

I.Thế nào là đoạn văn ? Hs đọc thầm vb về Ngô Tất Tố và

trả lời câu hỏi :

(?) Văn bản trân gồm mấy ý ? mỗi ý được viết thành mấy

đoạn văn ?

- 2 ý , mỗi ý viết thành một đoạn văn

(?) Dấu hiệu hình thức nào có thể giúp em nhận biết đoạn văn

?

- Viết hoa lùi đầu dòng và dấu chấm xuống dòng

(?) Vậy theo em đoạn văn là gì ?

- Đơn vị trực tiếp tạo nên vb ; Về hình thức : viết hoa lùi đầu

dòng và có dấu chấm xuống dòng

- Về nội dung : thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh

 GV chốt : đoạn văn là đơn vị trên câu , có vai trò quan

trong việc tạo lập vb

(?) Đọc thầm vb trên và tìm các từ ngữ chủ đề cho mỗi

đoạn ?(đoạn 1 : Ngô Tất Tố ; đoạn 2 : Tác phẩm Tắt đèn

2, Từ ngữ và câu trong đoạn văn:

a, Từ ngữ chủ đề vả câu chủ đề của đoạn văn

Đọc thầm đoạn văn 2 và trả lời câu hỏi :

(?) ý khái quát bao trùm cả đoạn văn là gì ?

(?)Câu nào trong đoạn văn chứa ý khái quát ấy ?

(?) Câu chứa đựng ý khái quát của đoạn văn được gọi là câu

chủ đề Em có nhận xét gì về câu chủ đề ?

-Đoạn văn đánh giá thành công xuất sắc của NTT trong việc

tái hiện thực trạng nông thôn VN trước cách mạnh tháng tám

và khẳng định phẩm chất tốt đẹp của những người lao động

chân chính

- Câu chứa ý khái quát : Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất

của Ngô Tất Tố

+ Về vị trí : có thể đứng ở đầu hoặc ở cuối đoạn

(?) Qua đó em hiểu từ chủ đề và câu chủ đề là gì ? Chúng

đóng vai trò gì trong vb ? (Ghi nhớ sgk)

* GV yêu cầu hs tìm hiểu 2 đoạn văn trong vb ở mục I.sgk

và đoạn văn ở mục II,2 sgk , sau đó trả lời các câu hỏi :

(?) Cho biết đoạn văn nào có câu chủ đề và đoạn văn nào

không có câu chủ đề Vị trí của câu chủ đề trong mỗi đoạn

văn ?

- đoạn 1 , mục I : không có câu chủ đề

- đoạn 2 , mục I và đoạn 2 II : có câu chủ đề

+ Vị trí của câu chủ đề :

I.Thế nào là đoạn văn ?

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên

vb , bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng , kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng và thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh Đoạn văn thường do nhiều câu tạo thành

2, Từ ngữ và câu trong đoạn văn

a, Từ ngữ chủ đề vả câu chủ đề của đoạn văn: SGK

- đoạn 2 mục I : câu chủ đề nằm ở đầu đoạn

- đoạn 2 mục II : câu chủ đề nằm ở cuối đoạn

b Cách trình bày nội dung đoạn văn

(?) Cho biết cách trình bày ý ở mỗi đoạn văn ?

+ Đoạn 1 : theo cách song hành

+ Đoạn 2, mục I ,: theo kiểu diễn dịch

+ Đoạn II, 2 , theo cách quy nạp

- Các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn văn bằng phép diễn dịch , quy nạp , song hành …

II, Luyện tập :

Bài tập 1 : Văn bản có 2 ý , mỗi ý được diễn đạt thành một đoạn văn

Bài tập 2 : phân tích cách trình bày nội dung trong đoạn văn

- đoạn a : diễn dịch ; đoạn b: song hành ; đoạn c : song hành

Bài tập 3 : + đoạn văn diễn dịch : Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước

của dân ta , đó là những cuộc đấu tranh vĩ đại chống giặc ngoịa xâm như : khởi nghĩa bà trưng , khởi nghĩa nông dân Tây Sơn … và gần đây nhất là hai cuộc kháng chiến chống thực dân pháp và đế quốc Mĩ của dân tộc ta

4 Hướng dẫn về nhà: Học thuộc ghi nhớ sgk ; làm hết bài tập còn lại

- Học bài để tiết sau kiểm tra : viết bài 2 tiết

5 Rút kinh nghiệm:

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1

A.Mục tiêu cần đạt:

* Giúp hs

- Oân lại kiểu bài tự sự đã học lớp 6 , có kết hợp với kiểu bài biểu cảm đã học ở lớp 7

- Luyện tập viết bài văn và đoạn văn

Từ vb “ Tôi đi học” của nhà văn Thnh Tịnh Em hay kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

II, Yêu cầu

- Xác định ngôi kể : thứ nhất , thứ ba

- Xác định trình tự kể

+ Theo thời gian , không gian

+ theo diễn biến của sự việc

+ Theo diễn biến của tâm trạng

- Xác định cấu trúc của vb ( 3 phần ) dự định phân đoạn ( số lượng đoạn văn cho mỗi phần ) và cách trình bày các đoạn văn

- Thực hiện 4 bước tạo lập vb đã học ở lớp 7 , chú trọng bước lập đề cương

4 Hướng dẫn về nhà: : về nhà viết lại bài tập làm văn này để nắm chắc hơn vầ kiến thức văn tự sự , biểu

cảm đã học

LÃO HẠC (Nam Cao) A.Mục tiêu cần đạt:

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp ngang : phần tiếng việt bài Từ láy , từ tượng hình , từ tượng thanh ; phần tập

làm văn ở bài Chuyển đoạn trong vb

- Tích hợp dọc : qua các bài Trong lòng mẹ , Tức nước vở bờ đã học

- Aûnh chân dung Nam Cao , Nam Cao tác phẩm tập 1

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, Oån định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Từ các nhân vật chị Dậu , anh Dậu và bà lão hàng xóm , em có thể khái quát điều gì

về số phận và phẩm cách của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám ?

- Từ các nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng , có thể khái quát điều gì về bản chất và chế độ thực dân nữa phong kiến Việt Nam trước đây ?

3, Bài mới :

I Giới thiệu chung: SGK

(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?

II, Đọc – Tìm hiểu văn bản :

1, Đọc – Tìm hiểu chú thích: Gv đọc sau đó hướng dẫn hs đọc theo yêu

cầu ( Giọng điệu biến hoá đa dạng của tác phẩm , tâm trạng , tình cảm của

nhân vật trong truyện được biểu hiện qua ngôn ngữ đọc thoại , đối thoại )

Giải thích từ khó

2, Bố cục :

(?) Vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung từng phần ?

- Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng

- Cái chết của lão Hạc

- Thái độ , tình cảm của nhân vật “tôi” đối với Lão Hạc

(?) Nhận xét chung về các phương thức biểu đạt được sử dụng trong vb này

? ( tự sự kết hợp miêu tả )

3, Phân tích : Theo dõi phần đầu cho biết

a.Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng

(?) Tại sao một con chó lại được lão Hạc gọi là cậu vàng ?

- Lão Hạc nghèo , sống cô độc , chỉ có con chó lão nuôi làm bạn , được gọi

thân mật là cậu vàng

(?) Lí do gì khiến lão Hạc phải bán cậu vàng ?

- Sau khi bị ốm , cuộc sống của lão Hạc quá khó khăn , lại gặp kì thóc cao

gạo kém , lão nuôi thân không nổi

(?) Cuộc bán cậu vàng , đã lưu lại trong tâm trí lão Hạc ntn?

- Nó có biết gì đâu … thế mà lão xử với tôi như thế à?

(?) Bộ dạng của lão Hạc khi nhớ lại sự việc này ?

- Lão cười như mếu và đôi mắt ầng ậng nước … mặt lão đột nhiên co rúm

lại Những vết nhăn xô lại với nhau , ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu

lão ngoẹo lại một bên và caí miệng móm mém của lão mếu như con nít

Lão hu hu khóc … đánh lừa con chó

(?) Động từ ép trong câu văn Những nếp nhăn xô lại với nhau , ép cho

nước mắt chảy ra có sức gợi ta ntn?

- Gợi lên khuôn mặt cũ kĩ , già nua , khô héo ; một tâm hồn đau khổ đến

cản kiệt cả nước mắt , một hình hài rất đáng thương …

(?) Những từ ngữ tượng hình tượng thanh nào được sử dụng để tạo hình ảnh

cụ thể , sinh động cho lão Hạc ?

- ầng ậng nước , miệng móm mém , khóc hu hu

(?) Từ đó , lão Hạc có tâm trạng như thế nào ? (tâm trạng đau khổ , day dứt

, ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật )

b, Cái chết của lão Hạc: * Theo dõi đoạn truyện kể việc lão Hạc nhờ cậy

ông giáo , hãy cho biết :

(?) Mãnh vườn và món tiền gửi ông giáo có ý nghĩa ntn đối với lão Hạc ?

- Mãnh vườn là tài sản duy nhất lão Hạc có thể dành cho con trai mãnh

vườn ấy gắn với danh dự , bổn phận của kẻ làm cha, món tiền 30 đồng

bạc do cả đời dành dụm sẽ được dùng phòng khi lão chết có tiền ma chay

Món tiền ấy mang danh dự của kẻ làm người

I Giới thiệu chung: SGK

II, Đọc – Tìm hiểu văn bản

1, Đọc – Tìm hiểu chú thích

2, Bố cục : 3 phần

3, Phân tích a.Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng

- Lão cười như mếu , đôi mắt ầng ậng nước , mặt co rúm lại , những vết nhăn co lại với nhau , ép cho nước mắt chảy

ra

- Cái đầu ngoẹo qua một bên , cái miệng móm mém của lão mếu như con nít , lão khóc hu hu

 Tâm trạng đau khổ , day dứt, ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật

- Lão Hạc còn là một người coi trọng danh dự và coi trọng bổn phận làm cha

b, Cái chết của lão Hạc

- Lão Hạc vật vã trên giường , đầu tóc rũ rượi , khắp người chốc chốc lại giật mạnh một cái , nảy lên

 Một cái chết dữ dội, thê thảm , kinh hoàng

- Nó góp phần bộc lộ rõ số phận và tình cách của lạo Hạc , cũng là tính cách của

(?) Em nghĩ gì về lão Hạc từ chối mọi sự giúp đỡ trong cảnh ngộ gần như

khống kiếm được gì để ăn ngoài rau má , sung luộc ?( lão Hạc là người tự

trọng , không để người đời thương hại và xem thường )

(?) Từ đó , phẩm chất nào của lão Hạc được bộc lộ ?

- Coi trọng bổn phận làm cha , coi trọng danh giá làm người

(?) Cũng từ đó hiện lên một số phận con người LH ntn?

- Nghèo khổ và cô độc trong sự trong sạch

* Bằng những việc làm cụ thể , lão Hạc đã chuẩn bị cái chết cho mình

Tác giả đã dành đoạn văn cuối cùng để đặc tả cái chết của lão Hạc

(?) Hãy tìm trong đoạn văn đó những chi tiết miêu tả cái chết của lão Hạc

-Lão Hạc đang vật vã ở trên giường , đầu tóc rũ rượi …; khắp người chốc

chốc lại bị giật mạnh một cái , nảy lên

(?) đặc tả cái chết của lão Hạc tác giả đã sử dụng từ ngữ ntn? ( Dùng liên

tiếp các từ tượng thanh , tượng hình : vật vã , rữ rượi , xộc xệch , long xòng

sọc , tru tréo )

(?) Theo em sử dụng như thế có tác dụng gì ?

- Tạo hình ảnh cụ thể sinh động về cái chết dữ dội , thê thảm của lão Hạc

(?) Vì sao mà lão Hạc lại phải tìm đến cái chết như vậy ?

- Chết để giữ mãnh vườn và số tiền dành dụm bấy lâu nay cho người con

trai , đồng thời cũng là để tạ lỗi cùng cậu vàng

(?) Cái chết của Lão Hạc còn có ý nghĩa như thế nào ?(HSTLN)

- Nó góp phần bộc lộ rõ số phận và tính cách của lão Hạc , cũng là số phận

và tính cách của nhiều người nông dân nghèo trong xh VN trước cm thánh

tám : nghèo khổ bế tắc cùng đường , giàu tình thương yêu và lòng tự trọng

- Mặt khác cái chết của lão Hạc còn có ý nghĩa tố cáo hiện thực xh thực

dân nữa phong kiến , học chỉ có thể xa đoạ , tha hoá hoặc giữ bản chất

lương thiện , trong sạch , tìm lại tự do bằng cái chết của chính mình

(?) Theo em , bi kịch của lão Hạc tác động ntn đến người đọc ? ( tình cảm

xót thương , lòng tin vào những điều tốt đẹp trong phẩm chất người dân lao

động )

c, Thái độ , tình cảm của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc

* Theo dõi nhân vật ông giáo trong truyện cho biết

(?) Vai trò của ông giáo ntn trong truyện ?

- Vừa là người chứng kiến vừa tham gia vào câu chuyện của nhân vật

chính vừa đóng vai trò dẫn dắt truyện , vừa trực tiếp bày tỏ thái độ , tính

cảm , bộc lộ tâm trạng của bản thân

(?) Tháo độ của nhân vật “tôi” khi nghe laõ Hạc kể chuyện như thế nào ?

- Ông giáo dần dần thay đổi từ chổ dửng dưng đến chổ khâm phục , cảm

thương sâu sắc đối với nổi khổ và tấm lòng của lão Hạc

(?) Những hành động ,cách cư xử chứng tỏ lòng đồng cảm , xót xa yêu

thương của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc ?

- Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc

- ông con mình ăn khoai , uống nước …thế là sướng

(?) Từ đấy , phẩm chất nào của nhân vật tôi được bộc lộ ?

- Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ

nhiều người nông dân nghèo trong xh VN trước cách mạnh tháng tám Mặt khác cái chết của lạo Hạc có ý nghĩa tố cáo hiện thực xh thực dân nữa phong kiến

c, Thái độ , tình cảm của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc

- Từ chổ dửng dưng đến chổ khâm phục , cảm thương sâu sắc đối với nổi khỏ và tấm lòng của lão Hạc , tình cảm và sâu sắc hơn khi ông giáo chứng kiến cái chết vật vã , thê thảm của lão Hạc

 Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ Trong nhân cách , không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp của con người

(?) Khi nghe Binh Tư nói về lão Hạc , ông giáo cảm thấy cuộc đơì thật

đáng buồn Nhưng khi chứng kiến cái chết của Lão Hạc , ông gíao lại nghĩ

“ Không cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn , hay vẫn đáng buồn nhưng lại

đáng buồn theo một nghĩa khác” Em hiểu những ý nghĩ đó của nhân vật

ông giáo ntn?(HSTLN)

- Những tính cảm ấy càng sâu sắc hơn khi ông giáo chứng kiến cái chết vật

vã thê thảm của lão Hạc

(?) Những ý nghĩ đó cho ta biết được điều cao quý nào trong tâm hồn ông

giáo? ( Trong nhân cách , không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con

người )

III, Tổng kết (?) Học qua vb này em hiểu được điều sâu sắc nào về số

phận và phẩm chất của người nông dân lao động trong xh cũ ?

(Số phận đau thương , cùng khổ Nhân cách cao quí )

(?) nhân vật ông giáo trong vb Lão Hạc là hình ảnh của nhà văn Nam Cao

Từ nhân vật này em hiểu gì về tác giả Nam Cao? (HSTLN)

- Là nhà văn của những người lao động nghèo khổ mà lương thiện Giàu

lòng thương người nghèo Có lòng tin mãnh liệt vào những phẩm chất tốt

đẹp của người lao động

(?) Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của NC trong vb Lão Hạc ?

(HSTLN)

- Kể chuyện kết hợp miêu tả và biểu cảm , Sử dụng các chi tiết cụ thể ,

sinh động để khắc hoạ nhân vật

- Cách kể tự nhiên , chân thực từ ngôi thứ nhất

III, Tổng kết: sgk

4 Hướng dẫn về nhà: Học thuộc ghi nhớ

- Tóm tắt đoạn trích

- Soạn bài mới “ Cô bé bán diêm”

TỪ TƯỢNG THANH TỪ TƯỢNG HÌNH A.Mục tiêu cần đạt :

* Giúp hs

- Hiểu được thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh

- Có ý thức sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh để tăng thêm tính hình tượng , tính biểu cảm trong giao tiếp

- Rèn khả năng sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh trong việc viết vb tự sự , miêu tả , biểu cảm

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : vb Lão Hạc , tập làm văn qua bài Liên kết các đoạn trong vb

- Bảng phụ

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Thế nào là trường từ vựng ? Cho vd minh hoạ

3, Bài mới :

I.Đặc điểm , công dụng :

Gọi hs đọc đoạn trích ( trong Lão Hạc của Nam Cao )

(?) Trong những từ in đậm trên , những từ nào gợi tả hình ảnh ,

dáng vẻ , trạng thái của sự vật ; những từ ngữ nào mô phỏng âm

thanh của tự nhiên của con người ?

(?) Những từ ngữ gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , hoạt động , trạng thái

hoặc mô phỏng âm thanh như trên có tác dụng gì trong văn miêu

tả , tự sự ?

(?) Từ phân tích vd trên hãy cho biết đặc điểm của ø từ tượng hình ,

từ tượng thanh và công dụng của nó của nó ?

(HS đọc phần ghi nhớ )

 Bài tập nhanh :

- Tìm những từ ngữ tượng hình , tượng thanh trong đoạn văn sau :

Anh dậu uốn vai ngáp dài một tịếng Uể oải , chống tay xuống

phản , anh vưìa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo , anh

mới kề vào đến miệng , cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập

tiến vào với những roi song , tay thước và dây thừng

- từ tượng hình : uể oải , run rẫy

- tượng thanh : sầm sập

I.Đặc điểm , công dụng : 1.Ví dụ:

- Từ ø gợi tả hình ảnh , dáng vẻ : móm mém , xồng xộc , vật vã , rũ rượi , xộc xệch , sòng sọc

- Từ ngữ mô phỏng âm thanh của tự nhiên , của con người : hu hu , ưu ửu

 Gợi được hình ảnh cụ thể , sinh động , có giá trị biểu cảm cao

2 Kết luận: Ghi nhớ (SGK/ )

II, Luyện tập

Bài tập 1 : Tìm từ tượng hình , từ tượng thanh

- Từ tượng hình : rón rén , lẻo khoẻo , chỏng quèo

-Tượng thanh : xoàn xoạt , bịch , bốp

Bài tập 2 : Tìm từ tượng hình gợi tả dáng đi của người

- Lò dò , khệng khạng , rón rén , lẻo khẻo , huỳnh huỵch , ngất ngưỡng , lom khom , dòm dẫm , liêu xiêu

Bài tập 3 : Phân biệt nghĩa các từ tượng thanh

- ha hả : từ gợi tả tiếng cười to , tỏ ra rất khoái chí

- Hì hì : từ mô phỏng tiếng cười phát ra đằng mũi , thường biểu lộ sự thích thú , có vẻ hiền lành

- Hô hố : tiếng cười to, vô ý , thô lỗ

- Cười hơ hớ : mô phỏng tiếng cười thoải mái , vui vẻ , không cần che đậy , giữ gìn

Bài tập 4 : Đặt câu

- Ngoài trời đã lắc rắc những hạt mưa xuân

- Trên cành đào đã lấm tấm những nụ hoa

- Đêm tối , trên con đường khúc khuỷu thấp thoáng những đốm sáng đom đóm lập loè

- Chiếc đồng hồ báo thức trên bàn kiên nhân kêu tích tắc suốt đêm

4 Hướng dẫn về nhà: :- Học thuộc phần ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh”

Tuần 4: Ngày soạn

LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN A.Mục tiêu cần đạt :

*Giúp hs

- Hiểu cách sử dụng các phương tiện để liên kết các đoạn văn , khiến chúng liền ý , liền mạch

- Viết được đoạn văn liên kết mạch lạc , chặt chẽ

- Rèn luyện kĩ năng dùng phương tiện liên kết để tạo liên kết hình thức và liên kết nội dung giữa các đoạn trong vb

B Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : vb lão Hạc , với tiếng việt qua bài Từ tượng hình , từ tượng thanh Một số

đoạn văn

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ỔN định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ :

3, Bài mới :

GV giới thiệu bài mới

I.Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong vb

Hs đoạn ï thầm 2 văn bản ở mục I 1 , 2 trong sgk

(?) Hai đoạn văn ở mục I 1 có mối liên hệ gì không ? Tại sao ?( đoạn 1

tả cảnh sân trường làng Mĩ Lí trong ngày tựu trường Còn đoạn 2 nêu

cảm giác của nhân vật “ tôi” một lần ghé qua thăm trường trước đấy

- Hai đoạn văn này tuy cùng viết về về một ngôi trường nhưng giữa việc

tả cảnh hiện tại với cảm giác về ngôi trường ấy không có sự gắn bó với

nhau Theo lô- gíc thông thường thì cảm giác ấy phải là cảm giác ở thời

điểm hiện tại khi chứng kiến ngày tựu trường Bởi vậy , người đọc sẽ hụt

hẫng khi đọc đoạn văn sau

* Nhận xét hai đoạn văn ở mục I 2 ?

(?) Cụm từ trước đó mấy hôm được viết thêm vào đầu đo văn có tác

dụng gì ?(Taọï sự gắn bó giữa 2 đoạn văn )

(?) Sau khi thêm cụm từ trước đó mấy hôm , hai đoạn văn đã liên kết với

nhau ntn?

- Từ “ đó” tạo sự liên tưởng cho người đọc với đoạn văn trước Chính sự

liên tưởng này tạo nên sự gắn kết chặt chẽ giữa hai đoạn văn với nhau ,

làm cho 2 đoạn văn liền ý liền mạch

(?) Cụm từ trước đó mấy hôm là phương tiện liên kết đoạn Hãy cho biết

tác dụng của nó trong vb ? ( HSTL)

II.Cách liên kết các đoạn văn trong vb

Gọi hs đọc mục I 1 sgk

(?) Xác định các phương tiện liên kết đoạn văn trong 3 vd a, b, d ? (vd a :

Sau khâu tìm hiểu ; vd b : nhưng , vd d : nói tóm lại )

(?) Các từ liên kết đoạn đó thường đứng ở vị trí nào ?

I.Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong vb

- Góp phần bổ sung ý nghĩa cho đoạn văn có chứa phương tiện chuyển đoạn Chẳng hạn như xác định nhiệm vụ ( lí giải nguyên nhân , tổng kết lại sự việc …) hoặc biểu thị thời gian ( quá khứ , hiện tại

- Đảm bảo tính mạch lạc trong lập luận , giúp cho người viết vb trình bày vấn đề một cách lô – gíc , chặt chẽ ; đồng thời giúp cho người tiếp nhận vb có thể lĩnh hội đầy đủ nội dung của vb , tương lại )

II.Cách liên kết các đoạn văn trong vb

- Khi chuyển từ đoạn văn này sang đoạn văn khác , cần sử dụng các phương tiện liên kết để thể hiện quan hệ ý nghĩa của chúng

- Có thể dùng các phương tiện liên

- được đặt đầu đoạn văn

(?) Cho biết mối quan hệ về ý nghĩa giữa các đoạn văn trong từng vd ? (

d a : quan hệ liệt kê ; vd b : quan hệ tương phản ,đối lập ; vd d : quan hệ

tổng kết , khái quát )

(?) Kể thêm các phương tiện liên kết đoạn văn cho mỗi vd ? VD a : trước

hết , đầu tiên , cuối cùng , sau nữa , ột mặt , mặt khác , một là , hai là ,

thêm vào đó , ngoài ra …

VD b :nhưng , trái lại , tuy vậy , ngược lại , song , thế mà VD d : tóm lại ,

nói tóm lại , nhìn chung , tổng kết lại , nói một cách tổng quát thì , nói

cho cùng , có thể nói

GV yêu cầu hs đọc lại 2 đoạn văn ở mục I 2

(?) Từ đó thuộc từ loại nào ?kể thêm một số từ cùng từ loại với từ đó ?

(?) Trước đó là thời điểm nào ? Tác dụng của từ đó ?

(HSTLN) - Từ đó là chỉ từ Một số từ cùng loại : này , kia , ấy , nọ

Trước đó là thời quá khứ , còn trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả

người là thời hiện tại

- Liên kết 2 đoạn văn

Gv yêu cầu hs đọc thầm mục II 2

(?) Xác định câu nối dùng để liên kết giữa 2 đoạn văn ?

- ái dà , lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy

(?) Vì sao nói đó là câu có tác dụng liên kết ? (HSTLN)

- nối tiếp và phát triển ý ở cụm từ bố đóng sách cho mà đi học trong

đoạn văn trên

(?) khi chuyển từ đoạn văn này sang đoạn văn khác chúng ta phảilàm

như tế nào ? Có thể sử dụng các phương tiện liên kết nào để thể hiện

quan hệ giữa các đoạn văn ?

(HS đọc ghi nhớ )

kết sau : + dùng từ ngữ có tác dụng liên kết : quan hệ từ , đại từ , chỉ từ , các cụm từ thể hiện ý liệt kê , so sánh , đối lập , tổng kết , khái quát …

+ dùng câu nối

II, Luyện tập

Bài tập 1 : tìm từ ngữ có tác dụng liên kết trong đoạn văn

a, : nói như vậy ; b, thế mà

- c, cũng ( đối đoạn 2 với đoạn 1 ) , tuy nhiên ( nối đoạn 3 với đoạn 2)

Bài tập 2 Chọn các từ ngữ hiặc câu thích hợp điền vào chổ trống

a, từ đó ; b, nói tóm lại

c, tuy nhiên ; d, thật khó trả lời

4 Hướng dẫn về nhà: : - Học thuộc ghi nhớ , Làm hết bài tập còn lại

Soạn bài mới “ Tóm tắt văn bản tự sự”

5 Rút kinh nghiệm:

TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI A.Mục tiêu cần đạt :

- Hiểu rõ thế nào là từ địa phương , thế nào là từ biệt ngữ xh

- Biết sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh đúng lúc , đúng chỗ Tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh , gây khó khăn trong giao tiếp

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Với văn ở các văn bản đã học , với tập làm văn qua bài tóm tắt tác phẩm tự

sự

- Bảng phụ

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1.Oån định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh ? cho vd minh hoạ

3, Bài mới :

- Tiếng việt là thứ tiếng có tính thống nhất cao Người Bắc Bộ , người trung bộ và người Nam Bộ có thể hiểu được tiếng nói của nhau Tuy nhiên bên cạch sự thống nhất cơ bản đó , tiếng mỗi địa phương , mỗi tầng lớp xh cũng có những khác biệt về ngữ âm , từ vựng ngữ pháp Vậy sự khác biệt đó như thế nào thì tiết học hôm nay sẽ trả lời cho câu hỏi đó

I Từ địa phương :

Gv yêu cầu hs quan sát vd trên bảng phụ

(?) Hai từ bắp , bẹ đều có nghĩa là ngô , nhưng từ nào được dùng

phổ biến hơn ? Tại sao ?

- Từ ngô được dùng phổ biến hơn vì nó nằm trong vốn từ vựng toàn

dân , có tính chẩn mực văn hoá cao

(?) Trong 3 từ trên từ nào là từ địa phương ? tạo sao

- Hai từ bắp , bẹ là những từ địa phương vì nó chỉ được dùng trong

phạm vi hẹp , chưa có tính chuẩn mực văn hoá cao

(?) Vậy từ toàn dân khác từ địa phương ở điểm nào?

( Hs đọc ghi nhớ sgk)

(?) Em hãy tìm một số vd minh hoạ ?

 Bài tập nhanh

+ ùCác từ mè đen , trái thơm có nghĩa là gì ? chúng thuộc từ địa

phương ở vùng nào ?

- Nghĩa là vừng đen , quả dứa

- Từ địa phương vùng Nam Bộ

II.Biệt ngữ xh :

Gọi hs đọc vd sgk

(?) Tại sao tác giả dùng 2 từ mẹ và mợ chỉ cùng một đối tượng ?

Trước cách mạng tháng tám , trong tấm lớp xh nào thường dùng

các từ mợ , cậu ?

- Mẹ và mợ là hai đồng nghĩa

- Ơû xh ta trước cách mạng thánh tám , trong tầng lớp trung lưu ,

thượng lưu , con gọi mẹ là mợ

(?) Các từ ngỗng , trúng tủ có nghĩa là gì ? Tầng lớp xh nào thường

dùng các từ ngữ này ?

- Ngỗng la điểm 2 , trúng tủ có nghĩa là đúng cái phần đã học

I Từ địa phương :

- Khác với từ ngữ toàn dân , từ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một ( hoặc một số) địa phương nhất định

II.Biệt ngữ xh :

- là những từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp xh nhất định

thuộc lòng

- Tầng lớp sinh viên thường dùng

* Những từ như thế gọi là biệt ngữ xh

(?) Vậy thế nào là biệt ngữ xh ? Cho vd minh hoạ

(HS đọc ghi nhớsgk )

VD : tầng lớp thị dân tư sản pháp thuộc gọi cha , mẹ là cậu mợ ;

thời phong kiến vua tự xưng là trẫm , thức ăn của vu gọi là ngự

thiện …

III Sử dụng từ địa phương , biệt ngữ xh :

(?) Khi sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xh chúng ta cần chú ý

điều gì ? Tại sao

- Cần chú ý đến đối tượng giao tiếp ( người đối thoại người đọc)

tình huống` giao tiếp ( nghiêm túc , trang trọng hay suồng sã , thân

mật ) , hoàn cảnh giao tiếp ( thời đại đang sống , môi trường học

tập , công tác ) để đạt hiểu quả cao trong giao tiếp

(?) Trong các tác phẩm thơ , văn , các tác giả có thể sử dụng lớp từ

này , vậy chúng có tác dụng gì ?

- Tô đậm sắc thái địa phương hoặc tầng lớp xuất thân , tính cách

của nhân vật

(?) Có nên sử sụng lớp từ này một cách tuỳ tiện không ? tại sao ?

- Không nên lạm dụng lớp từ ngữ này một cách tuỳ tiện vì nó dễ

gây ra sự tối nghĩa , khó hiểu

(?) Dùng từ địa phương và biệt ngữ xh có tác dụng gì ?

(?) Muốn tránh lạm dụng từ địa phương chúng ta phải làm ntn?

+ Trong các tác phẩm thơ , văn các tác giả có thể sử dụng lớp từ này để tô đậm sắc thái địa phương hoặc tầng lớp xuất thân , tính cách nhân vật +Không nên lạm dụng lớp từ ngữ này một cách tuỳ tiện vì nó dễ gây ra sự tối nghĩa , khó hiểu

* Ghi nhớ : sgk

III, Luyện tập

Bài tập 1 Tìm từ địa phương và từ toàn dân tương ứng

- ngái – xa ; chộ – thấy ; nón – mũ trái – quả ; chén – cái bát; vô – vào

Bài tập 2 :Tìm một số từ của tầng lớp xh

Học vẹt : học thuộc lòng một cách máy móc

Học tủ : đoán mò một số bài nào đó để học thuộc lòng

Xơi gậy : điểm 1

Dân phe phẩy : mua bán bất hợp pháp

Bài tập 3 : những trường hợp nên dùng từ địa phương :

4 Hướng dẫn về nhà: : Học phần ghi nhớ ; Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài mới “ Trợ từ , thán từ”

TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ A.Mục tiêu cần đạt :

* Giúp hs

- Luyện tập kĩ năng tóm tắt vb tự sự

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Với văn qua các vb đã học , với tiếng việt qua bài Từ ngữ địa phương và

biệt ngữ xh

- Một số vb

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1,Ổn định tổ chức :

2 Kiểm tra bài cũ :

- Nêu tác dụng của việc liên kết trong đoạn văn ?

- Có thể sử dụng những phương tiện liên kết nào để thể hiện quan hệ giữa các đoạn văn ?

3, Bài mới : Chúng ta đang sống trong một thời đại bùng nổ thông tin , nghĩa là có rất nhiều lượng thông tin

được cập nhật hằng ngày trên các kênh phát tin khác nhau ( sách báo , truyền hình ,mạng in – tơ – nét ), hoặc khi ra đường chúng ta chứng kiến một sự việc nào đó , về nhà kể tóm tắt cho gia đình xem , xem một cuốn sách, một bộ phim mới chiếu , ta có thể tóm tắt lại cho người chưa đọc , chưa xem biết Vậy tóm tắt là gì ? cách tóm tắt như thế nào? thì bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được điều đó

I.Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?

Gv yêu cầu hs tìm hiểu mục II 1 và trả lời câu hõi sau

(?) Nội dung đoạn văn trên là ở vb nào ? Tại sao em biết được điều

đó ?

- Vb STTT ( đã học ở lớp 6) Biết được là nhờ vào các nhân vật chính

và sự việc chính

(?) So sánh đoạn văn trên với nguyên văn của vb ? (HSTLN)

- Nguyên văn truyện dài hơn

- Số lượng các chi tiết và nhân vật dài hơn

- Lời văn trong truyện khách quan hơn

* Viết đoạn văn trên người ta gọi là tóm tắt vb tự sự

Gọi 1 hs đọc yêu cầu phần I 2

(?)Vậy theo em , thế nào là tóm tắt vb tự sự ? hãy lựa chon câu dúng

nhất trong các câu sau ?( câu b)

(?) Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

2, Cách tóm tắt vb tự sự

a, Những yêu cầu đối với vb tóm tắt

Gv yêu cầu hs đọc thầ đoạn văn tóm tắt mục II 1

(?) Vb tóm tắt trên ù có nêu được nội dung chính của văn bản ấy không

?

(?) Từ việc tìm hiểu trên , hãy cho biết các yêu cầu đối với một vb tóm

tắt ?

- Đáp ứng đúng mục đích , yêu cầu tòm tắt

- Bảo đảm tính khách quan : trung thành với vb được tóm tắt , không

thêm bớt các chi tiết , sự việc không có trong tác phẩm , không chen

vào bản tóm tắt các ý kiến bình luận , khen chê của các nhân người

tóm tắt

- Đảm bảo tính hoàn chỉnh : dù ở mức độ khác nhau , nhưng bản tóm

tắt phải giúp người đọc hình dung được toàn bộ câu chuyện ( mở đầu ,

I.Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?

Là dùng lời văn của mình trình bày một cách ngắn gọn nội dung chính ( bao gồm sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng ) của vb đó

2, Cách tóm tắt vb tự sự

a, Những yêu cầu đối với vb tóm tắt

- Vb tóm tắt cần phải phản ánh trung thành nd của vb được tóm tắt

- Đảm bảo tính hoàn chình : dù ở mức độ khác nhau , nhưng bản tóm tắt phải giúp người nđọc hình dung được toàn bộ câu chuyện

- Đảm bảo tính cân đối : số dòng tóm tắt cho các sự việc chính , nhân vật chính , chi tiết tiêu biểu và các chương mục , phần một cách phù hợp

phát triển , kết thúc

- Bảo đảm tính cân đối : số dòng tóm tắt dành cho các sự việc chính ,

nhân vật chính , chi tiết tiêu biểu và các chương , mục , phần … một

cách phù hợp

- b, Các bước tóm tắt vb (?) Muốn viết được một vb tóm tắt , theo

em phải làm những việc gì ? Những việc ấy phải thực hiện theo những

trình tự nào ?( HSTLN)

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

- b, Các bước tóm tắt vb

- đọc kĩ tác phẩm được tóm tắt để nắm nội dung của nó

- xác định nội dung chính cần tóm tắt : lựa chọn các nhân vật quan trọng , những sự việc tiêu biểu

- Sắp xếp nội dung chính theo một trật tự hợp lí

- Vb tóm tắt bằng lời văn của mình

4 Hướng dẫn về nhà: : Học thuộc ghi nhớ sgk

- Soạn bài mới “ Luyện tập tóm tắt vb”

5 Rút kinh nghiệm:

LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ A.Mục tiêu cần đạ:

* Giúp hs

- Vận dụng các kiến thức đã học ở tiết 18 vào việc luyện tập tóm tắt văn bản tự sự

- Rèn kĩ năng thao tác tóm tắt vb tự sự

B.Chuẩn bị :

1.GV:Dự kiến khả năng tích hợp : các vb Văn và các kiến thức về Tiếng Việt đã học

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1,Ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là tóm tắt vb tự sự ? Nêu cách tóm tắt vb tự sự ?

3, Bài mới : Tiết trước chúng ta đã đi tìm hiểu thế nào là tóm tắt vb tự sự và cách tóm tắt Tiết này chúng ta sẽï

luyện tập

Bài tập 1 ;

Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 1

(?) Nhận xét về bản tóm tắt trong sgk?

(?) Theo em , sắp xếp các sự việc như thế nào

là hợp lí ?( HSTLN)

(?) Trên cơ sở đã sắp xếp lại các sự việc , em

hãy viết tóm tắt lại đoạn văn ?( khoảng 10

dòng )

Gọi 2-3 hs trình bày – HS nhân xét sau đó

giáo viết chốt ý

Bài tập 2 :

Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 2

(?) Hãy nêu lên những sự việc tiêu biểu và

các nhân vật quan trọng trong đoạn trích Tức

nước vở bờ sau đó hãy viết một vb tóm tắt

đoạn trích ( khoảng 10 dòng )

Bài tập 3 :

(?) Tại sao nói các vb Tôi đi học của Thanh

Tịnh và trong Lòng mẹ của Nguyên Hồng rất

khó tóm tắt ? Nếu muốn tóm tắt thì phải làm

+ a, ( con trai lão đi phu đồn cao su , lão chỉ còn lại “ cậu vàng”

+ d, vì muốn giữ lại mãnh vườn cho con , lão phải bán con chó

+ c, , lão mang tiền dàng dụm được giử mông giáo và nhờ ông trông coi mãnh vườn

+ g, Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn , lão kiếm được gì ăn nấy và bị ốm một trân khủng khiếm

+ e, Một hôm lão xin Binh Tư ít bả chó + i,ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy + h, lão bổng nhiên chết – cái chết thật dữ dội + k, cả làng không hiểu vì sao lão chết , trừ Binh Tư và ông giáo

-c, Viết đoạn văn ( 10 phút) Hướng dẫn hs viết

Bài tập 2 :

- Nhân vật chính trong vb Tức nước vở bờ là chị Dậu

- Sự việc tiêu biểu : Chị Dậu chăm sóc chồng bị ốm và đánh lại cai lệ người nhà lí trưởng để bảo vệ anh Dậu

Bài tập 3 :

Tôi đi học và Trong lòng mẹ là 2 tác phẩm tự sự nhưng rất giàu chất thơ , ít sự việc ( truyện ngắn trữ tình ) tác giả chủ yếu tập trung miêu tả cảm giác và nội tâm nhân vật nên rất khó tóm tắt

- Nếu muốn tóm tắt hai vb này thì trên thực tế là chúng ta phải viết lại truyện Đây là công việc khó khăn , cần phải có thời gian và vốn sống cần thiết mới thực hiện được

4 Hướng dẫn về nhà: : Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự”

5 Rút kinh nghiệm:

TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1

A.Mục tiêu cần đạt:

* Giúp hs

- Ôn lại kiến thức về kiểu văn bản tự sự kết hợp với việc tóm tắt tác phẩm tự sự

- Rèn luyện kĩ năng về ngôn ngữ và kĩ năng xd vb

B.Chuẩn bị :

1.GV:Dự kiến khả năng tích hợp : với các vb tự sự đã học trong chương trình ngữ văn 6, 7

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, Ổn định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ

3, Bài mới ;

I.Đề bài :

Từ bài văn “ Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh Em hãy kể lại chuyện ngày đầu tiên đi học của em

II Yêu câu :

- Ngôi kể : Thứ nhất

- nội dung : kể lại chuyện ngày đầu tiên đi học

- Thể loại : tự sự kết hợp biểu cảm

III.Dàn bài

1, Mb : Giới thiệu nhân vật và hoàn cảnh

2, Tb : Tâm trạng trên đường tới trường như thế nào ?

- Quang cảnh xung quanh và mọi người xa sao ?

- Khi đần trường quang cảnh ntn?

- Kể lại diễn biến buổi khai giảng

- Kết thúc buổi khai giảng như thế nào

3, Kb ; Cảm nghĩ của em về buổi khai giảng đó

IV.Nhận xét chung

+Ưu điểm : Đa số hs xác định đúng yêu cầu của đề

- Biết kết hợp yếu tố biểu cảm trong khi viết

- Bố cục rõ ràng , cân đối giữa 3 phần

- Chữ viết đẹp

+ Hạn chế : Tuy nhiên còn một số em còn lười học không nắm được yêu cầu của

đề

- Chữ viết thì cẩu thả , sai lỗi chính tả nhiều

- Chưa biết kết hợp yếu tố biểu cảm trong khi viết bài

- Câu văn viết lủng củng

D Sửa bài

Câu văn sai Lí do sai

- Hôm đó , tôi được bố đưa đến chường

- Sau khi kết thúc khai giảng chúng tối bước vào lớp học

bài Cô giáo viết lên bảng chữa thật to sau đó đọc bài

cho chúng tối viết

- Thế là cũng đến trường , tôi thấy trước cổng trường có

biển ghi thật to : Trường THCS Hoài Đức

Sai lỗi chính tả

- Mới bước vào buổi học đầu tiên làm sao mà cô giáo đọc cho viết chính tả ngay được – Xcá định sai

- Sai phải là trường Tiểu học ( PTCS)

4 Hướng dẫn về nhà: : những vấn đề cần chuẩn bị cho bài viết sau

5 Rút kinh nghiệm:

Tuần 6: Ngày soạn

CÔ BÉ BÁN DIÊM (An- đéc- xen) A.Mục tiêu cần đạt:

* Giúp hs

- Khám pháp nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn , có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng với các tình tiết diễn biến hợp lí của truyện Cô bé bán diêm , Qua đó An – đéc – xen truyền cho người đọc lòng thương cảm của ông đối với em bé bất hạnh

- Rèn kĩ năng tóm tắt và phân tích bố cục vb tự sự , phân tích nhân vật qua hành động và lời kể , phân tích tác dụng của biện pháp đối lập – tương phản

B.Chuẩn bị :

1.GV:Tập truyên An – đéc – xen

- Dự kiến khả năng tích hợp : phần Tiếng Việt ở bài Trợ từ , thán từ , với phần tập làm văn ở bài Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

- Dự kiến hình thức dạy học tích cực: đọc , giảng , bình , phát phiấu học tập , thảo luận nhóm

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1.Ổn định tổ chức :

2.Kiểm tra bài cũ :

- Trình bày ngắn gọn nguyên nhân và ý nghĩa cái chết của lão Hạc ?

3 Bài mới :Có cảnh thương tâm nào hơn cảnh một em bé mồ côi mẹ chết cóng trong đêm giao thừa Vì sao

lại đến nông nổi ấy ? Câu chuyện này liệu có thật và có thể xảy ra hay không Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ

đi tìm hiểu qua vb Cô bé bán diêm

I, Giới thiệu chung về tác giả – tác phẩm:

(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ? (sgk)

II, Đọc – tìm hiểu văn bản:

1, Đọc – tìm hiểu chú thích GV đọc đoạn dã bị lược

bỏ , 3 hs đọc tiếp đoạn trích

( Yêu cầu đọc : giọng chậm , cảm thông , cố gắng phân

biệt những cảnh thực và ảo ảnh trong và sau từng lần cô

bé quẹt diệm - GV nhận xét cách đọc

Giải thích từ khó

2, Bố cục : (?) Nếu chia vb này thành 3 phần thì em sẽ

xác định các phần vb cụ thể ntn và tương ứng với nó là

nội dung nào ?

- Phần 1 : từ đầu đến đôi tay em cứng đờ ra : Em bé

trong đêm giao thừa

- Phần 2 : tiếp theo đến học đã về chầu thượng đế –

Thực tế và mộng tưởng

- Phần 3 : còn lại Một cảnh thương tâm

3, Phân tích: Gọi hs đọc phần 1

a, Em bé trong đêm giao thừa (?) Theo dõi vb cho biết

gia cảnh cô bé có gì đặc biệt ?

I, Giới thiệu chung về tác giả – tác phẩm : Sgk / 67

II, Đọc – tìm hiểu văn bản

1, Đọc – tìm hiểu chú thích

2, Bố cục : 3 phần

3, Phân tích

- Mẹ chết , sống với bố , bà nội cũng đã qua đời , nhà

nghèo , nơi ở của 2 cha con là một xó tăm tối

(?) Gia cảnh ấy đã đẩy em bé đến tình trạng ntn?

- Hoàn cảnh cô đơn , đói rét , luôn bị bố đánh , phải tự

mình đi bán diêm để kiếm sống và mang tiến về cho bố

(?) Cô bé cùng những bao diêm xuất hiện trong thời

điểm đặc biệt nào ? ( đêm giao thừa )

(?) Thời điểm ấy tác động ntn đến với con người ?

- Thường nghĩ đến gia đình ( sum họp , đầm ấm ); con

người tràn ngập niềm vui hạnh phúc

(?) Cảnh tượng hiện ra ntn trong đêm giao thừa ấy : ở

trong từng ngôi nhà , ở ngoài đường phố ?

- Trong nhà : cửa sổ mọi nhà đều sáng rực … sực mùi

ngỗng quay

- Ngoài đường : Em ngồi nép trong một góc tường ; thu

đôi chân vào người , nhưng mỗi lúc em càng thấy rét

buốt hơn Em không thể nào về nhà nếu không bán được

ít bai diêm … đánh em

(?) Trong các sự việc này , nghệ thuật kể chuyện có gì

đặc sắc ? Tác dụng của nghệ thuật này ? - Tương phản

đối lập

- Nêu bật nổi cực khổ của cô bé bán diêm , gợi niềm

thương cảm cho người đọc

(?) Những sự việt đó đã làm xuất hiện một cô bé bán

diêm ntn trong cảm nhận của em ?

- nhỏ nhoi cô độc , đói rét , bị đầy ải , không được ai đoái

hoài – một em bé hết sức khốn khổ và đáng thương

b.Thực tế và mộng tưởng Gọi hs đọc đoạn 2

(?)Hãy cho biết cô bé đã quẹt diêm tất cả mấy lần ?

- Năm lần , trong đó 4 làn đầu mỗi lần quẹt một que , lần

thứ 5 em quẹt hết các que diêm còn lại trong bao

(?) Trong lần quẹt diêm thứ nhất , cô bé đã thấy những

gì

- Lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng

nhoáng

(?) đó là một cảnh tượng ntn? Điều đó cho thấy mong

ước nào của cô bé bán diêm ? - sáng sủa , ấm áp , thân

mật Mong ước được sưởi ấm trong một mái nhà thân

thuộc

(?) ở lần quẹt diêm thứ 2 qua ánh lửa diêm , cô bé đã

thấy những gì ? ( Bàn ăn đã rọn , khăn trải bàn trắng

tinh , trên bàn toàn bát đĩa bằng sứ quí giá , có cả 1 con

ngỗng quay)

(?) Đó là một cảnh tượng ntn? Điều này nói lên mong

ước gì của cô bé bán diêm ? - Sang trọng , đầy đủ sung

a, Em bé trong đêm giao thừa

- Trong từng ngôi nhà :cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sự nức mùi ngỗng quay

- Ngoài đường phố : em ngồi nép trong một góc tường ; thu đôi chân vào người , nhưng mỗi lúc

em càng thấy rét buốt hơn

Biện pháp tương phản , Một cô bé bán diêm nhỏ nhoi , cô độc , đói rét , bị đầy ải , không

- lần thứ 3 : cây thông Nô – en với hàng ngàn ngọn nến

- Lần thứ tư : bà nội hiện về

- Lần thứ 5 : bà cụ cầm tay em và 2 bà cháu bay vụt về trời

+ Thực tế :

- Lo sưởi biến mất

sướng

- Mong ước được ăn ngon trong một mái nhà thân thuộc

(?) Trong 2 lần quạt diêm đó , thực tế đã thay cho mộng

tưởng ntn? - lò sưởi biến mất Em ngồi đó , tay cầm

que diêm đã tàn hẳn … bị cha mắng

- Chẳng có bàn ăn thịnh soạn nào cả , mà chỉ có phố xá

vắng teo , lạnh buốt , tuyết phủ trắng xoá

(?) Sự sắp đặt song song cảnh một tưởng và cảnh thực tế

đã có ý nghĩa gì ? - làm nổi rõ mang ước hạnh phúc

chính đáng của em bé bán diêm và thân phận của em

- Cho thấy sự thơ ơ vô nhân đạo của xh đối với người

nghèo

(?) Trong lần quẹt diêm thứ 3 cô bé thấy gì ?

- cây thông Nô – en với hàng ngàn ngọn nết sáng rực ,

lấp lánh trên cành lá xanh tươi và rất nhiều bức tranh

màu sắc rực rỡ như những bức bày trong các tủ hàng

(?) Em đọc được những mong ước nào của cô bé bán

diêm ? Mong được vui đó Nô – en trong ngôi nhà của

mình)

(?) Có gì đặc biệt trong lần quẹt diêm thứ tư ? - bà nội

hiện về

(?) Khi nhìn thấy bà , em bé reo lên và nói Bà ơi ! cháu

van bà , bà xin thượng đế chí nhân cho cháu về với bà

Khi đó cô bé bán diêm mong ước điều gì ?

- Mong được mãi mãi ở cùng bà , được che trở yêu

thương

(?) Em nghĩ gì về những mong ước của cô bé trong 4 lần

quẹt diêm ấy ? - những mong ước chân thành chính

đáng , giản dị của bất cứ đứa trẻ nào trên thế giới

(?) Khi tất cả những que diêm còn lại cháy lên , là lúc cô

bé bán diêm thấy mình bay lên cùng bà chằng còn , đói

rát đau buồn nào đe doạ nữa Điều đó có ý nghĩa gì ?

(hstln)

(?) Những lần mộng tưởng của em bé diễn ra có hợp lí

không ? vì sao ? (HSTLN)( hợp lí vì vì rét , em lại vừa

quẹt diêm nên mộng tường đến lò sưởi ; rồi đến bàn ăn

vì em đang đói ; đón giao thừa nên nên ngay sau đó là

cây Nô – en hiện ra , đến đây tất nhiên em nhớ đến đã

có một thời em cũng được đón giao thừc như thế , khi bà

con sống , thế là hình ảnh bà em xuất hiện )

(?) Tất cả những điều kể trên đã nói với ta về một em bé

ntn?

- bị bỏ rơi , đói rét và cô độc , luôn khao khát được ấm

no , yên vui và thương yêu

c.Một cảnh tượng thương tâm : Gọi hs đọc đoạn cuối

- Chẳng có bàn ăn thịnh soạn nào cả , chỉ có phố xávắng teo , lạnh buốt

Một cô bé bị bỏ rơi , đói rét và cô độc , luôn khao khát được ấm no yên vui và thương yêu

c.Một cảnh tượng thương tâm

- số phận hoàn toàn bất hạnh

- xh thờ ơ với nổi bất hạnh của người nghèo

- đó là một cái chết vô tội , một cái chết không đáng có

(?) Mọi người bảo nhau : Chắc nó muốn sưởi ấm ! nhưng

chẳng ai biết những cái kì diệu em đã trông thấy Kết

thúc này gọi cho em suy nghĩ gì về số phận những con

người nghèo khổ trong xh cũ ?

- số phận hoàn toàn bất hạnh , xã hội thờ ơ với nổi bất

hạnh của người nghèo

(?) Em có muốn có một kết cục khác không ? Vì sao ( hs

bộc lộ)

(?) Nếu cần bình về cái chết của cô bé bán diêm từ hình

ảnh em bé chết đói , chết rét là một em bé có đôi má

hồng và đôi môi đang mỉm cười thì em sẽ nói điều gì ?

(HSTLN)

- đó là một cái chết vô tội , một cái chết không

đáng có

(?) Có gì đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện của An –

đc1 – xen mà chúng ta cần học tập ? (HSTLN)

- đan xen yếu tố thật và huyền ảo , kết hợp tự sự , miêu

tả và biểu cảm , kết cầu truyện theo l6í tương phản

III , Tổng kết : HS đọc ghi nhớ

III , Tổng kết : ghi nhớ

4 Hướng dẫn về nhà: : Học ghi nhớ sgk , tóm tắt được nội dung vb

- soạn bài : Đánh nhau với cối xay gió

TRỢ TỪ, THÁN TỪ A.Mục tiêu cần đạt:

*Giúp hs :

- Hiểu được thế nào là trợ từ , thế nào là thán từ

- Biết cách dùng trợ từ , thán từ trong các trường hợp giao tiếp cụ thể

B.Chuẩn bị:

1.GV:Bảng phụ và một số bài tập làm nhanh

- Dự kiến khả năng tích hợp : với Văn ở vb Cô bé bán diêm , với tập làm văn qua bài Miêu tả và biểu cảm trong vb tự sự

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến hành lên lớp :

1, Ổn định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ ;

- Thế nào là từ địa phương , thế nào là biệt ngữ xh ? Cho vd minh hoạ

- Sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xh có tác dụng gì ? Làm thế nào để tránh lạm dụng từ địa phương và biệt ngữ xh ?

3, Bài mới :

GV yêu cầu hs đọc to 3 vd trong sgk

(?) Hãy so sánh ý nghĩa của câu 1 và câu 2 và cho

biết điểm khác biệt về ý nghĩa giữa chúng ?

- Câu thứ nhất một sự việc khách quan là : nó ăn

( số lượng) 2 bát cơm

- Câu thứ 2 thêm từ những , ngoài việc diễn đạt một

việc khách quan như câu thứ nhất , còn có ý nghĩa

nhấn mạnh , đánh giá việc nó ăn 2 bát cơm là

nhiều , là vượt quá mức bình thường Câu này có tể

dùng trong trường hợp 1 em bé bình thường chỉ ăn

một bát cơm nhưng hôm nay nó ăn được gấp đôi

(?) So sánh ý nghĩa câu 1 và câu 3 cho biết điểm

khác biệt về ý nghĩa giữa chúng ?

- Câu 3 thêm từ có ngoài việc diễn đạt một sự việc

khách quan như câu thứ nhất , còn có ý nghĩa nhân

mạnh đánh giá việc nó ăn 2 bát cơm là ít , là không

đạt mức độ bình thường Câu này dùng trong tình

huống chẳng hạn nói về một người lớn nào đó , bình

thường ăn bốn năm bát cơm , hôm nay bị ốm nên ăn

cơm chỉ được một lượng ít

(?) Vậy Từ nhưng và từ có có tác dụng ntn đối với sự

việc được nói tới ở trong câu ?

-Dùng biểu thị thái độ nhấn mạnh , đánh giá của

người nói đối với sự vật , sự việc được nói đến trong

câu

 Bài tập nhanh

Đặt 3 câu có dùng 3 trợ từ Chính , đích , ngay và

nêu tác dụng của việc dùng 3 trợ từ đó

II.Thán từ : Hs đọc 2 đoạn văn trong phần II.1

(?) Từ này có tác dụng gì ?( từ này là tiếng thốt ra

gây sự chú ý của người đối thoại )

(?) Từ a biểu thị thái độ gì ?

- trong trường hợp này là biểu thị sự tức giận

- nhưng cũng có trường hợp là a biểu thị sự vui mừng

, sung sướng VD : A! Mẹ đã về !

- Tiếng a trong 2 trường hợp này có sự khác nhau vềø

ngữ điệu

(?) Từ vâng biểu thị thái độ gì ?

- thái độ lễ phép

(?) Nhận xét về cách dùng từ này , a và vâng bằng

cách lựa chọn những câu trả lời đúng :

a, Các từ ấy có thể làm thành câu độc lập

b, các từ ấy không thể làm thành một câu độc lập

c, các từ ấy không thể làm một bộ phận của câu

d, các từ ấy có thể cùng những từ khác làm thành

- Dùng để biểu thị thái độ nhấn mạnh , đánh giá của người nói đối với sự vật , sự việc được nói đến ở trong câu

II.Thán từ :

- Dùng để bộc lộ tình cảm , cảm xúc của người nói

- Dùng để gọi đáp

- Thường đứng ở đầu câu , có khi nó được tách ra thành câu đặc biệt

+ Thán từ có 2 loại chính

- Thán từ bộc lộ tình cảm , cảm xúc :a , ái , ơ , ôi …

- Thán từ gọi đáp : này ,

ơi , vâng