Đổi mới phương pháp dạy học trong bộ môn địa lí là một việc làm quan trọng và vô cùng khó khăn đối với cả người dạy và người học .Một bài dạy địa lí theo phương pháp tích cực phải tạo [r]
Trang 1
TRƯỜNG THCS HẢI XUÂN
KẾ HOẠCH ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÍ NĂM HỌC 2009-2010
Giáo viên:Hoàng Thị Sinh
KẾ HOẠCH ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Trang 2I.Đặt vấn đề
Trong sự nghiệp giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học là một nhiệm vụ quan trọng ,một yêu cầu bức thiếtđối với các cấp và bậc học ở nước ta ,nhằm gióp phần đào tạo những con người tích cực,tự giác ,năng động,sáng tạo,có năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiển vào cuộc sống.Đổi mới phương pháp dạy học,khắc phục truyền thụ một chiều,rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo trong người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học ,đảm bảo điều kiện và thời gian tự học,tự nghiên cứu cho học sinh Đổi mới phương pháp dạy học là việc làm thường xuyên,liên tục không ngừng học tập không ngừng nghiên cứu nâng cao chuyên môn của mình để đáp ứng được nhu cầu giáo dục hiện nay Đổi mới dạy học theo hướng tích cực phải hội tụ đầy đủ các điều kiện:
-Trình độ,kinh nghiệm của giáo viên
-Phương pháp học tập phù hợp của học sinh
-Phương tiện thiết bị dạy học
-Đổi mới trong thi cử kiểm tra đánh giá
-Tạo điều kiện cho giáo viên áp dụng các phương pháp tích cực ngày càng rộng rải,thường xuyên ,hiệu quả phấn đấu sau mỗi tiết học bình thường,học sinh được hoạt động nhiều hơn ,thực hành nhiều hơn,thảo luận nhiều hơn,suy nghĩ nhiều hơn Đổi mới phương pháp dạy học trong bộ môn địa lí là một việc làm quan trọng và
vô cùng khó khăn đối với cả người dạy và người học Một bài dạy địa lí theo
phương pháp tích cực phải tạo ra tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh
Học sinh có nhu cầu ,hứng thú học tập địa lí.Học sinh chủ động huy động các chức năng tâm lí ở mức độ cao trong việc chiếm lĩnh tri thức,rèn luyện kĩ năng địa lí.Học sinh thích thể hiện và biết cách thể hiện những hiểu biết của mình về địa lí trong các hoạt động học tập.Học sinh biết tự đánh giá kết quả học tập của mình và của bạn.Muốn làm được điều đó thì giáo viên phải là người dẩn dắt học sinh giải quyết những tình huống có vấn đề,biết khơi dậy tính tò mò,lòng ham muốn tìm hiểu các kiến thức địa lí.Giáo viên là chỉ đạo,biết tạo điều kiện và tổ chức những hoạt động học tập của học sinh.Giáo viên là người hướng dẩn học sinh cách khai
Trang 3thác kiến thức từ các phương tiện học tập địa lí khác nhau như bản đồ,biểu đồ ,quả địa cầu,tranh ảnh băng hình….Giáo viên là người biết khuyến khích,động viên thành tích học tập của học sinh
II.Giải quyết vấn đề
Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học ,giảm tính trừu tượng của các kiến thức và tăng cường rèn luyện kĩ năng địa lí cho học sinh trong quá trình học tập,số lượng kênh hình trong sách giáo khoa địa lí THCS đã tăng lên đáng kể.Hệ thống kênh kênh hình trong sách giáo khoa địa lí THCS rất đa dạng bao gồm bản đồ, lược đồ,biểu đồ,sơ đồ,tranh ảnh…
Mỗi bài thường có 2-4 hình vừa có tác dụng trực quan hóa các nội dung mang tính trừu tượng,vừa là nguồn cung cấp tri thức quan trọng,là cơ sở để hình thành và rèn luyện các kĩ năng địa lí cho học sinh
Giảng dạy có sử dụng kênh hình tạo cho lớp học một không khí học tập sôi
nỗi,kích thích được tính tò mò,tư duy ,sáng tạo của học sinh Tạo điều kiện cần thiết cho học sinh thực hành để hình thành và rèn luyện các kĩ năng.Hỗ trợ việc cung cấp kiến thức,giảm tính trừu tượng của các kiến thức.Giúp cho giáo viên trong việc hướng dẩn học sinh học kiến thức mới,rèn luyện kĩ năng.Hỗ trợ giáo viên trong việc nâng cao kiến thức,kĩ năng và thiết kế bài giảng
Căn cứ vào tình hình thực tế địa phương và đối tượng học sinh,quá trình đổi mới phương pháp dạy và học thời gian qua bản thân tôi gặp phải một số khó khăn như sau:
-Nhiều học sinh chưa hứng thú với bộ môn
-Cơ sở vật chất chưa đáp ứng nhu cầu dạy học,chưa có phòng chức năng
riêng,chưa thực hiện công tác ngoại khóa địa lí,tham quan,tìm hiểu về địa
phương…
-Đổi mới phương pháp dạy học chỉ thể hiện rõ nhất trong các tiết thao giảng -Việc đổi mới phương pháp dạy học tuy đặt ra đã lâu nhưng chuyển biến còn chậm
-Các phương pháp dạy học theo hướng tích cực một số học sinh yếu khó tiếp thu
Trang 4Đứng trước những khó khăn đó,bản than tôi nhận thấy rằng:Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là tất yếu,đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì,chịu khó học hỏi để áp dụng thành công một số phương pháp dạy học mới vào bài giảng của mình
*Sử dụng kênh hình trong việc giảng dạy bài địa lí “ bài 19 :Khí áp và gió trên trái đất”
Trong giảng dạy địa lí, kênh hình vừa là phương tiện trực quan vùa là nguồn tri thức địa lí quan trọng đối với học sinh.Kênh hình không những giúp học sinh nhận thức các sự vật hiện tượng địa lí một cách thuận lợi hơn, sinh động hơn mà còn là nguồn tri thức để học sinh khai thác,tìm tòi,phát hiện ra những kiến thức địa lí mới
ẩn trong kênh hình Những kiến thức này chỉ có được khi học sinh biết kết hợp kiến thức địa lí đã có với kĩ năng khai thác kênh hình.Nội dung địa lí lớp 6 nói chung,phần khí hậu nói riêng gồm các kiến thức khá trừu tượng với một đối tượng nhỏ tuổi vừa qua tiểu học thì sự trợ giúp các kênh hình trong quá trình học tập lại càng có ý nghĩa quan trọng
Bài 19 có 2 kênh hình chính:
-Hình 50.Các đai khí áp trên trái đất:giúp học sinh biết sự phân bố các vành đai khí áp tồn tại thường xuyên trên trái đất,vị trí(theo vĩ độ) của từng đai khí áp cao
và thấp.Trước hết giáo viên yêu cầu học sinh quan sát hình để trả lời câu hỏi ở trang 58 SGK Tiếp đótheo giáo viên yêu cầu học sinh quan sát dựa vàoH50 kể tên các đai khí áp thấp,cao thứ tự từ xích đạo về phía 2 cực.Từ đó đi đến kết luận trên trái đất có:
+1 đai khí áp xích đạo
+2 đai khí áp cao cận chí tuyến( vĩ độ 30)
+2 đai khí áp thấp ở ôn đới(khoảng vĩ độ 60)
+2 đai khí áp cao ở 2 cực(bắc và nam)
+Hình 51:Các loại gió trên trái đất và các hoàn lưu khí quyển:giúp cho học sinh nhận biết được ba loại gió tồn tại thường xuyên trên trái đất là:gió Tín phong, gióTây ôn đới ,gió Đông cực.Vị trí của từng loại gió,nguyên nhân hình thành
Trang 5chúng,biết được khái niệm hoàn lưu khí quyển ở mức độ đơn giản Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát Hình 51 trả lời các câu hỏi ở trang 59SGK rồi rút ra kết luận
III.Kết thúc vấn đề
Với bài này qua nhiều năm với 2 cách dạy:
-Cách 1:(Dạy không khai thác kênh hình) Nhìn vào hình vẽ kể tên các đai áp cao,áp thấp,các loại gió rồi cho học sinh vẽ lại hình.Kết quả khảo sát cho thấy: Học sinh vẽ tốt: 0 % Học sinh vẽ được:40% Học sinh vẽ không được:40 % Học sinh không biết vẽ 20: %
-Cách 2(Dạy theo phương pháp tích cực)Giáo viên sử dụng khai thác kênh hình kết hợp khai thác kênh chữ SGK,dẩn dắt học sinh quan sát hình vẽ,kể tên các đai áp cao,áp thấp,các loại gió.Giải thích tại sao ở vị trí đó hình thành áp cao ,áp thấp,gió tín phong,tây ôn đới thổi từ vĩ độ nào đến vĩ độ nào?Kênh hình dẫn dắt học sinh quan sát mũi tên chỉ hướng gió,khu áp cao, thấp……Sau đó cho học sinh vẽ hình vào vỡ,kết quả cho thấy:
Học sinh vẽ tốt :10% Vẽ được:50 %.Biết vẽ:20 % Học sinh không vẽ được :20 % Qua cách sử dụng kênh hình trong quá trình dạy học,bản thân tôi đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm sau:
-Giáo viên phải thật sự yêu nghề,nắm rõ đối tượng học sinh,nắm vững phương pháp dạy học,chuẩn bị trước các kênh hình,nghiên cứu kĩ các kênh hình để hiểu rõ nội dung,tác dụng của từng loại kênh hình
-Giáo viên cần lựa chọn các nội dung mang tính chất thiết thực đối với nội dung bài học,đồng thời sử dụng tối đa các nội dung đã được thể hiện trên mỗi kênh hình -Giáo viên khi lên lớp phải xây dựng hệ thống câu hỏi,bài tập tương đối chính xác,rõ ràng để học sinh làm việc với các loại kênh hình nhằm lĩnh hội kiến thức,rèn luyện kĩ năng địa lí
-Giáo viên giúp học sinh nắm được trình tự các bước làm việc với từng loại
phương tiện,thiết bị dạy học để tìm kiến thức,rèn luyện kĩ năng,phát triển tư duy
Trang 6-Giáo viên phải kiên nhẫn,biết lắng nghe và biết gợi mỡ vốn kiến thức sẳn có của học sinh ,xử lí kịp thời các tình huống sư phạm,thông tin phản hồi từ học sinh -Động viên,khuyến khích học sinh phát triển tư duy sáng tạo đánh giá kết quả học tập của học sinh ngay trên lớp học
-Giáo viên phải luôn luôn học hỏi tìm kiếm,cập nhật thông tin trên tất cả các lĩnh vực để bổ trợ kiến thức cho bài dạy
-Giáo viên phải thành thạo vi tính ,ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
IV.Đề xuất
-Có đầy đủ về cơ sở vật chất ,thiết bị dạy học để ứng dụng công nghệ thông tin rộng rãi trong quá trình dạy học(không chỉ dừng lại trong các tiết thao giảng)
-Tạo điều kiện cho giáo viên học thêm về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao hiệu quả dạy học