- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm m[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 10
ĐỀ BÀI: CẢM NHẬN BÀI CA DAO KHĂN THƯƠNG NHỚ AI
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu bài ca dao Khăn thương nhớ ai
- Dẫn dắt vào vấn đề cần phân tích
2 Thân bài
- Khái quát chung
• Ca dao là thơ trữ tình dân gian, thường được kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, được sáng tác nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người
Trang 2• Bài ca dao Khăn thương nhớ ai
o Nhân vật trữ tình: Cô gái đang sống trong tâm trạng thương nhớ khôn nguôi
o Nội dung: Bài ca diễn tả nỗi nhớ niềm thương của một cô gái Nhớ thương da diết, nhớ đến thao thức, cồn cào gan ruột mà không dễ bộc lộ
- Cảm nhận:
• Hình ảnh chiếc khăn:
o Biểu tượng cho tình yêu, đấy là vật trao duyên, là kỉ niệm hứa hẹn của đôi trai gái
o Chiếc khăn trong ca dao xưa khá quên thuộc nó gắn liền với hình ảnh người phụ
nữ vừa làm dáng vừa là biểu tượng cho số phận người phụ nữ xưa: “Thân em
như tấm lụa đào…”
Mượn hình ảnh cái khăn, nhân hóa trở thành vật có tri giác biết nhớ, biết mong để nói
về nỗi nhớ mong của người con gái với người yêu mình đến thấp thỏm đứng ngồi không yên
• Hình ảnh “ngọn đèn”: ngọn đèn không tắt trằn trọc, boăn khoăn trong nỗi nhớ
thương đằng đẵng với thời gian
• Hình ảnh “đôi mắt”: đôi mắt không ngủ Thể hiện nỗi nhớ càng đong đầy không
chỉ đứng ngồi không yên mà thậm chí mắt cũng không nhắm, không thể nào ngủ được, luôn lo lắng cho người mình yêu
Nhớ mong ngày đêm không nguôi
• Hai câu thơ cuối
o Nỗi nhớ thương thấp thoáng nỗi lo lắng của cô gái về số phận của mình, về duyên phận lứa đôi
o Sự bùng phát của nỗi nhớ, sự lo lắng không yên không biết rằng liệu tình yêu của họ có đến được với nhau, có được hưởng một hạnh phúc trọn vẹn hay không.Và đây chính là tiếng hát đầy yêu thương và một tấm lòng khát khao được yêu thương của cô gái
- Nghệ thuật:
• Điệp “khúc thương nhớ ai” tạo cảm giác khắc khoải, xoáy vào lòng người nỗi nhớ
của cô gái
Trang 3• Điệp từ “ai” mang ý nghĩa phím chỉ gợi nỗi nhớ sâu thẳm, mênh mông
• Những câu hỏi liên tiếp và cách giêo vần độc đáo gợi cảm giác nỗi nhớ thương trong bài ca dao của nhân vật trữ tình cứ mãi vang vọng, day dứt, ngân vang đến
vô cùng vô tận
3 Kết bài:
- Nêu cảm nhận, đánh giá, nhận xét
- Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và cách liên tưởng của mỗi cá nhân
C BÀI VĂN MẪU
Khăn thương nhớ ai, Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai, Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai, Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai,
Mà đèn không tắt , Mắt thương nhớ ai, Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền,
Lo vì một nỗi không yên một bề…
Bài thơ được viết theo thể bốn chữ và kết thúc bằng hai câu lục bát rất phù hợp với việc gửi gắm tâm tư sâu kín và những trạng thái phức tạp, tinh tế của tâm hồn Nhân vật trữ tình trong bài ca dao là cô gái đang sống trong tâm trạng thương nhớ người yêu khôn nguôi Những lo phiền chất chứa trong lòng cũng xuất phát từ niềm thương nhớ ấy
Thương nhớ vốn là thứ tình cảm khó hình dung, nhất là thương nhớ trong tình yêu Vậy mà ở bài này, nó lại được diễn tả một cách cụ thể, tinh tế và gợi cảm nhờ cách nói
Trang 4bằng những hình ảnh tượng trưng mang tính nghệ thuật cao Nỗi niềm thương nhớ của
cô gái đối với người yêu đã được gửi gắm vào các sự vật như cái khăn, cái đèn, đôi mắt, đặc biệt là hình ảnh cái khăn
Xưa kia, cái khăn thường là ki vật để trao duyên, gợi nhớ đến người yêu đang xa cách:
Gửi khăn, gửi ảo, gửi lời, Gửi đôi chàng mạng cho người đàng xa
Hay
Nhớ khi khăn mở, trầu trao, Miệng thì cười nụ biết bao nhiêu tình
Các tác giả dân gian mượn ngoại vật là cái khăn, cái đèn đã được nhân hoá và con mắt là hoán dụ để diễn tả tâm trạng của nhân vật trữ tình Rõ ràng mục đích của nhà thơ bình dân là biến cái khăn, cái đèn, đôi mầt thành biểu tượng cho nỗi niềm thương nhớ của người con gái đang yêu
Sáu câu thơ cấu trúc thêo lối vắt dòng láy lại sáu lần từ Khăn ở vị trí đầu câu và láy lại ba lần câu hỏi thương nhớ ai thể hiện nỗi nhớ triền miên, da diết Dường như mỗi lần hỏi là một lần nỗi nhớ lại trào dâng Yêu và nhớ là hai mặt của tình yêu, yêu say đắm thì nhớ thiết tha Đó là nỗi nhớ có không gian trải ra trên nhiều chiều: Khăn rơi xuống đất, Khăn vắt lên vai, Khăn chùi nước mắt và biểu hiện trong mọi suy nghĩ, hành động, khiến
cô gái bồn chồn, khắc khoải như đứng đống lửa, như ngồi đống than và rơi nước mắt
Sáu câu thơ hỏi khăn gồm 24 chữ, thì đã có đến 16 thanh bằng mà hầu hết là thanh không, gợi nỗi thương nhớ người yêu đến cháy lòng của cô gái Tuy vậy, cô vẫn biết kìm nén dòng cảm xúc đang dâng trào trong tâm hồn
Nỗi nhớ mở rộng thêo không gian và trải dài thêo thời gian Nỗi nhớ được tiếp tục gửi vào ngọn đèn: Đèn thương nhớ ai, Mà đèn không tắt Chừng nào ngọn lửa tình yêu vẫn cháy sáng trong trái tim người con gái thì ngọn đèn kia vẫn sáng thâu đêm Đèn không tắt hay chính con người đang thao thức thâu đêm trong nỗi nhớ thương đằng đẵng ? Nếu
Trang 5trên kia, cái khăn đã biết giãi bày, thì ở đây, ngọn đèn cũng biết thổ lộ Nó nói với chúng
ta nhiều điều không có trong lời ca…
Cuối cùng, cô gái hỏi chính đôi mất của mình Dù kín đáo, gợi cảm bao nhiêu chăng nữa thì cái khăn và ngọn đèn cũng chỉ là những hình ảnh được mượn làm cái cớ để gửi gắm nỗi niềm tâm sự Đến đây, dường như không kìm lòng được nữa, cô gái đã hỏi trực tiếp chính mình: Mất thương nhớ ai, Mắt ngủ không yên Nỗi nhớ thương nặng trĩu, cho nên: Đêm nằm lưng chẳng tới giường Cứ nhắm mắt vào, hình ảnh người thương lại hiện
ra, ngủ làm sao cho được! Ở trên là đèn không tắt thì ở đây Mắt ngủ không yên Hình tượng thơ thật hợp lí, nhất quán và tự nhiên như tình yêu và niềm thương nỗi nhớ của cô gái
Nếu tâm trạng cô gái trong những câu thơ bốn chữ được diễn tả bằng hình thức gián tiếp thì đến hai câu lục bát cuối cùng nó đã được giãi bày trực tiếp, ở trên, nỗi nhớ còn được che giấu ít nhiều bằng những hình ảnh có tính chất tượng trưng thì đến đây trái tim
đã tự thốt lên Iời
Tâm trạng lo phiền của cô gái cũng xuất phát từ cội nguồn thương nhớ Cô Lo vì một nỗi không yên một bề Một nỗi, một bề mà hoá thành rất nhiểu vấn vương, thao thức Cô gái lo cho chàng trai hay lo rằng chàng trai không yêu thương mình tha thiết như mình
đã yêu thương chàng ? Đây cũng là tâm trạng phổ biến của những cô gái đang yêu
Nỗi nhớ được nói đến dồn dập trong 10 câu thơ 4 chữ, chỉ có lời hỏi mả không có lời đáp Nhưng câu trả lời đã được giản tiếp khẳng định trong năm điệp khúc thương nhớ ai vang mãi không dứt như một niềm khắc khoải để rồi cuối cùng trào ra thành một niềm lo
âu thực sự cho hạnh phúc lứa đôi:
Đêm qua em những lo phiền,
Lo vì một nỗi không yên một bề…
Tình yêu dù trong sáng, mãnh liệt, lãng mạn bay bổng tới đâu chăng nữa cũng gắn
bó với đời thường mà đời thường vốn lại nhiều dâu bể Bởi thế mà Cô gái nhớ thương người yêu và lo lắng cho duyên phận đôi lứa không yên một bề Vì sao vậy? Phải đặt bài
ca này vào cuộc sống của người phụ nữ xưa và trong hệ thống của những bài ca than thân
về hôn nhân và gia đình thì ta mới thấy hết ý nghĩa của hai câu kết, hạnh phúc lứa đôi của
Trang 6họ thường bấp bênh vì tình yêu tha thiết nhiều khi không dẫn đến hôn nhân Mặc dầu vậy, bài ca dao vẫn là tiếng hát của một trái tim khao khát yêu thương Điều đó khiến cho nỗi nhớ này không hề bi luỵ mà như một nét đẹp trong tâm hồn đáng quý của các cô gái Việt ở làng quê xưa
Trang 7Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh
nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí