Gián án Tuần 23-tiết 44-VL9

I.Mục tiêu 1.Kiến thức :Mơ tả được hiện tượng khúc xạ ánh sáng trong trường hợp ánh sáng truyền từ khơng khí sang nước và ngược lại 2.Kĩ năng : Chỉ ra được tia khúc xạ và tia phản xạ, g

Giáo án: Vật lí 9 GV: Lương Văn Cẩn

BÀI 40 HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG.

I.Mục tiêu

1.Kiến thức :Mơ tả được hiện tượng khúc xạ ánh sáng trong trường hợp ánh sáng truyền từ khơng khí sang nước và ngược lại

2.Kĩ năng : Chỉ ra được tia khúc xạ và tia phản xạ, gĩc khúc xạ và gĩc phản xạ

3.Thái độ : Làm việc khoa học,cĩ ý thức hợp tác nhĩm

II.Chuẩn bị :

1.Giáo viên : 1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong suốt hình chữ nhật ; 1 bình chứa nước sạch ; 1 ca múc nước ;1 gỗ phẳng mền để làm màn hứng tia sáng ; 3 chiếc đinh ghim một nguồn sáng hẹp

(lazer)

2.Học sinh : 1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong ; 1 bình chứa nước sạch ; 1 ca múc nước ;1 gỗ

phẳng mền ; 3 chiếc đinh ghim

III Hoạt động dạy học :

1.Kiểm tra sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ

Định luật truyền thẳng của ánh sáng được phát biểu như thế nào ?

3.ĐVĐ: Có thể nhận biết được đường truyền của tia sáng bằng cách nào ?

yêu cầu hs đọc phần mở bài SGK

Hoạt động 1: Tìm hiểu hiện tượng khúc xạ ánh sáng từ không khí tới nước

- Từng hs quan sat hình 40.2 SGK và rút ra

nhận xét

-Nêu được kết luận về hiện tượng khúc xạ

ánh sáng

- Từng hs đọc phần một vài khái niệm

-Quan sát GV làm thí nghiệm để trả lời

C1và C2

C1:Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới

Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới

C2: Phương án TN : Thay đổi hướng của

tia tới , quan sát tia khúc xạ , độ lớn góc tới

, góc khúc xạ

-Từng hs trả lời câu hỏi

của GV và rút ra kết luận

-Từng hs thực hiện lệnh C3

- yêu cầu hs thực hiện mục 1 phần I SGK Trước khi hs rút ra nhận xét GV hỏi

+Aùnh sáng truyền trong không khí và truyền trong nước đã tuân theo định luật nào ?

+ Hiện tượng ánh sáng truyền từ không khí sang nước có tuân theo định luật truyền thẳng của ánh sáng không ?

+ Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì ?

- yêu cầu hs đọc mục 3 phần I SGK

- GV tiến hành làm thí nghiệm như hình 40.2 SGK yêu cầu hs quan sát để trả lời C1 và C2

- yêu cầu hs trả lời câu hỏi sau Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng nào ? so sánh góc khúc xạ và góc tới ?

- Thực hiện lệnh C3

Hoạt động 2 : Tìm hiểu sự khúc xạ của ánh sáng khi truyền từ nước sang không khí

Từng hs trả lời C4 :Các phương án TN kiểm

tra :Chiếu tia sáng từ nước sang không khí bằng

cách đặt nguồn sáng ở đáy bình nước , để đáy

bình ra khỏi mặt bàn , đặt nguồn sáng ở ngoài

hình , chiếu 1 tia sáng qua đáy bình vào nước rồi

sang không khí

- Các nhóm bố trí thí nghiệm như hình 40.3 SGK

*Hướng dẫn hs cắm đinh ghim sao cho tránh

xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần

+ Bước 2 tìm vị trí đặt mắt để nhìn thấy đinh

ghim B che khuất đinh ghim A ở trong nước

* Đưa đinh ghim C sao cho nó che khuất cả đinh

ghim A và B

* Mắt chỉ nhỉn thấy đinh ghim C mà không nhìn

thấy đinh ghim A chứng tỏ điều gì ?

* Giữ nguyên vị trí đặt mắt , nếu bỏ đinh ghim B

và C đi thì có nhìn thấy đinh ghim A không ?

vì sao ?

Bước 3 – Nhấc miếng gỗ ra khỏi nước , dùng bút

kẻ đường nối ba vị trí đinh ghim ( Nhắc hs nhấc

miếng gỗ ra nhẹ nhàng tránh rơi đinh ghim )

- yêu cầu một vài hs trả lời C5 và C6 -> thảo

luận cả lớp

- yêu cầu hs trả lời câu hỏi : Tia khúc xạ nằm

trong mặt phẳng nào ? So sánh độ lớn góc khúc

xạ và góc tới ?

-Từng hs trả lời C5- C6 SGK

C5:Mắt chỉ nhìn thấy A khi có anùh sáng từø A

truyền đến mắt Khi mắt chỉ nhìn thấy B mà

không nhìn thấy A có nghĩa là ánh sáng từ A

phát ra bị B che khuất , không đến được mắt ,

khi mắt chỉ nhìn thấy C mà không nhìn thấy

AB có nghĩa là ánh sáng từ A,B phát ra bị C che

khuất không đến được mắt Khi bỏ B,C đi thì ta

lại nhìn thấy A có nghĩa là ánh sáng từ A

- yêu cầu HS trả lời lệnh C4 gợi ý hs phân tích tính khả thi của từng phương án đã nêu

-Hướng dẫn hs làm thí nghiệm + Bước một cắm hai đinh ghim A và B

*Đặt miếng gỗ thẳng đứng trong bình

* Dùng ca múc nước từ từ đỗ vào bình cho khi tới vạch phân cách

*Hướng dẫn hs cắm đinh ghim sao cho tránh xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần

+ Bước 2 tìm vị trí đặt mắt để nhìn thấy đinh ghim B che khuất đinh ghim A ở trong nước

* Đưa đinh ghim C sao cho nó che khuất cả đinh ghim A và B

* Mắt chỉ nhỉn thấy đinh ghim C mà không nhìn thấy đinh ghim A chứng tỏ điều gì ?

* Giữ nguyên vị trí đặt mắt đặt mắt , nếu bỏ đinh ghim B và C đi thì có nhìn thấy đinh ghim A không ?

vì sao ? Bước 3 – Nhấc miếng gỗ ra khỏi nước , dùng bút kẻ đường nối ba vị trí đinh ghim ( Nhắc hs nhấc miếng gỗ ra nhẹ nhàng tránh rơi đinh ghim )

- yêu cầu một vài hs trả lời C5 và C6 -> thảo luận cả lớp

- yêu cầu hs trả lời câu hỏi : Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng nào ? So sánh độ lớn góc khúc xạ và góc tới ?

Hoạt động 3 Củng cố bài học và vận dụng

Cá nhận suy nghỉ và trả lời câu hỏi của GV

-Cá nhân suy nhỉ trả lời C7 và C8

C7: Phân biệt hiện tượng khúc xạ và phản xạ

ánh sáng

- yêu cầu hs trả lời câu hỏi : + Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì ? nêu kết luận về hiện tượng khúc xạ ánh sáng khi ánh sáng tuyền từ không khí sang nước và ngược lại ?

Hiện tượng phản

xạ ánh sáng

Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

-Tia tới gặp mặt

phân cách giữa

hai môi trường

trong suốt bị hắt

trở lại môi trường

trong suốt củ

-Góc phản xạ

bằng góc tới

-Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt bị gã khúc tại mặt phân cách và tiếp tục

đi vào môi trường trong suốt thứ hai

-Góc khúc vạ và góc tới không bằng nhau C8:Khi chưa đổ nước vào bát ta không nhìn thấy

đầu dưới (A ) của chiếc đũa

Trong khơng khí ánh sáng chỉ đi theo đường

thẳng từ A đến mắt Nhưng những điểm trên

chiếc đũa thẳng đã chắn mất đường truyền đó ,

nên tia sáng này không đến mắt được

Giữ nguyên vị trí mắt và đãu đỗ nước vào bát

tới một vị trí nào đó ta lại thấy A

Theo hình vẽ 40.3 cho ta thấy :không có tia sáng

đi theo đường thẳng nối từ A tới mắt Một tia

sáng AI đến mặt nước , bị khúc xạ đi được tới

mắt nên ta nhìn thấy A

+ Đối với hs yếu kém yêu câù các em đọc phần ghi nhớ

- yêu cầu một vài em làm C7 , C8 và thảo luận cho cả lớp

- GV tổng hợp và phát biểu chính xác câu trả lời của HS

Hoạt động 4 : Dặn dị

GV: Về nhà học phần cũng cố

Làm bài tập:40.1,40.2 SBT/48

Xem và kẻ bảng 1 bài 41 tiết sau học

HS: Làm việc ở nhà

N

ỘI DUNG GHI BẢNG I.Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

1.Quan sát ( SGK)

2.Kết luận: (SGK)

3.Một vài khái niệm

4.Thí nghiệm

C1,C2

5.Kết luận

C3

II.Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang khơng khí

1.Dự đốn

C4

2.Thí nghiệm kiểm tra

C5,C6

3.Kết luận

III.Vận dụng

C7,C8

IV Ghi nhớ: ( SGK)

V.Rút kinh nghiệm:

………

……….