nhằm giúp học sinh có thể nhập vai, tái tạo lại hình tượng nghệ thuật, hiểu tác giả, hiểu giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản một cách chân xác , thấm thía được mối quan hệ khắng kh[r]
Trang 1BÀI THAM LUẬN
GIÁO VIÊN : PHAN THỊ MỸ PHƯỢNG
MÔN :NGỮ VĂN
TRƯỜNG THCS BÌNH THẠNH –HN
I VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Theo mục tiêu mới trong giáo dục, Bộ GD-ĐT đã có cuộc cách mạng mới về đổi mới chương trình, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá.Về đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá đã có nhiều vần đề bàn cải , tham luận….về chúng thiết nghĩ quá nhiều và cũng quá đủ Giờ nội dung chương trình, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá đã không còn có gì bàn cãi Bài viết này của tôi xin được đề cập đến một trong những sáo mòn mới, nảy sinh ngay khi xây dựng khẳng phương pháp mới Những sáo mòn mới này là những khuyết tật trầm trọng gây tổn hại cho phương pháp mới , làm phương pháp mới không phát huy được đầy đủ ưu thế và hiệu quả của mình Chúng làm suy giảm lòng tin của những người con đang lưu luyến hoặc phân vân khi giả từ phương pháp cũ Tệ hại nhất là chúng làm cho dạy và học văn kiểu mới xem ra chẳng khác và chẳng hơn giờ giảng văn đã bị phủ định được bao nhiêu:
I Sáo mòn thứ nhất:Sáo mòn trong khâu đọc và hướng dẩn đọc:
Sự khác biệt của việc đọc một tác phẩm bây giờ khác so với trước là:Trước kia đọc chỉ là tập đọc và tiếp xúc sơ bộ ban đầu với tác phẩm, còn bây giờ đọc là cả một phương pháp – nó không chỉ là đọc (hay, ấn tượng) mà là cả quá trình vận động kết hợp của tư duy lôgíc, tư duy hình tượng, tình cảm, giọng đọc, thậm chí cả điệu bộ… nhằm giúp học sinh có thể nhập vai, tái tạo lại hình tượng nghệ thuật, hiểu tác giả, hiểu giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản một cách chân xác , thấm thía được mối quan hệ khắng khít giữa văn bản với cuộc sống , nhà văn với người đọc Qua đó rèn luyện cho học sinh
kỉ năng tiếp nhận và phê phán ( khi tự cảm nhận và đọc tác phẩm), kĩ năng vận dụng nhữmg điều đã được học vào thực tiển học tập và cuộc sống…
Tuy nhiên, theo thực tế giảng dạy, tôi thấy (tự cảm nhận ) rằng đôi lúc chúng ta
bị bắt phải đi vào một kịch bản có sẳn- đó là: khâu đọc được tiến hành như sau:
1 Giáo viên đọc mẫu
2 Gọi một học sinh đọc, hướng dẩn dọc trong sách giáo khoa
3 Gọi một học sinh hoặc hai đọc thể nghiệm theo chỉ dẩn (thường là đọc cả bài dù
là văn bản dài)
4 Gọi một hoặc hai học sinh nhận xét cách đọc của bạn
5 Giáo viên tổng kết lại
Mới nhìn thì ta có thể yên tâm vì trong năm việc trên, giáo viên chỉ nêu và tổng kết lại vấn đề còn lại là ba hoạt động của học sinh….Nhưng xét kĩ thấy có một số vấn đề chưa đúng như sau:
Thứ nhất :Phương pháp dạy học mới là phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo
của học sinh và việc tác phẩm đến với công chúng là cả một quá trình tiếp nhận tùy thuộc vào thời đại, đối tượng với những yếu tố: tư tưởng, trình độ, tâm thế tiếp nhận… Vậy, tại sao lại hướng dẫn (dẫn đường ) người tiếp nhận con dường người cảm thụ?
Trang 2Thứ hai : Gọi học sinh nhận xét bạn đọc có thể dẩn đến những nhận xét lệch lạc
hoặc chỉ khen ngợi chung chung ( vì có thể em chưa hiểu kĩ tác phẩm )
Thứ ba: Tách việc đọc thành một mục riêng như thế này là gượng ép (vì đâu thể chỉ
đọc môt lần trong suốt bài giảng ) và mất thời gian (vì đọc xong , khi tìm hiểu lại, đọc lại -Trong khi có nhiều văn bản dài đến mấy trang )
Nhận thấy như thế ,tôi xin nêu một vài ý kiến của mình như sau:
1 Không áp dụng máy móc quy trình năm bước như trên (có thể vận dụng linh hoạt
từng bài, có bài đọc trước, có bài có thể tóm tắt trước và sẽ đọc trong khâu phân tích, cảm thụ.)
2 Giáo viên phải cố gắng đọc thật tốt để làm mẫu và phải xác định những gì cần đọc
thì mới đọc, những gì có thể lướt thì chỉ kể cũng được
3 Hành động đọc của giáo viên và học sinh cần xen kẻ một cách linh hoạt.
4 Không coi nhẹ hoặc đề cao tuyệt đối vai trò của một hình thức đọc nào (đọc thầm,
diễn cảm, đọc phân vai….) mà phải vận dụng linh hoạt, phù hợp nội dung văn bản, tránh nhàm chán ,đơn điệu
5 Có thể sử dụng hướng dẩn đọc trong sách giáo khoa để khơi gợi sự đánh giá và
nhận xét học sinh chớ không xem đó là một khuôn mẩu bắt buộc; khuyến khích những cách đọc khác miễn sau hợp lí
Trên đây là ý kiến tham luận của bản tôi về phương pháp dạy đọc trong dạy học văn Chắc rằng ý kiến này sẽ có rất nhiều thiếu sót Mong được các anh em đồng nghiệp nhiệt tình tham gia góp ý để quá trình đổi mới của chúng ta ngày càng hiện thực và tốt đẹp hơn Chân thành cảm ơn
II MỘT THẮC MẮC NHỎ TRONG VẤN ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
Khi thực hiện cuộc thay đổi chương trình và SGK theo tinh thần thí điểm (năm 2000), các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục đề nghị dùng thêm kiểm tra trắc nghiệm trong phần kiểm tra đánh giá đối với học sinh
Có nhiều ý kiến về khuyết điểm của việc đổi mới này Rằng :Bản thân câu hỏi trắc nghiệm có gợi ý cho người được kiểm tra, hạn chế kỉ năng diễn đạt (đối với môn xã hội ),
độ may rủi cao (khả năng đúng 25% nếu có 4 phương án lựa chọn )…
Tuy nhiên bên cạnh khuyết điểm câu hỏi dạng trắc nghiệm cũng có những ưu điểm nổi bật Đó là :
Thứ nhất :trắc nghiệm khách quan cho phép kiểm tra một lúc nội dung ở nhiều bài học khác nhau, ở các phân môn khác nhau
Thứ hai : trắc nghiệm khách quan có thể gợi nhớ kiến thức cho học sinh khi mà kiến thức đó chưa được củng cố thật vững chắc
Trang 3Thứ ba :trắc nghiệm khách quan có đáp án dứt khoát , hoặc là đúng , hoặc là sai Khi học sinh đã chọn cách trả lời thí người chấm (máy chấm ) không thể thay đổi được kết quả
Với những lợi thế đó , việc sử dụng trắc nghiệm khách quan để làm giàu thêm công
cụ đánh giá là cần thiết Có điều do đặt trưng riêng môn ngữ văn bao giờ cũng có những câu hỏi và đề tự luận Bộ GD-ĐT , Sở GD- ĐT cũng đã cung cấp nhiều tài liệu cho nghành, trường và giáo viên Các cấp lãnh đạo cũng liên tục nhiều năm các ngày bồi dưỡng thường xuyên chuyên đề về đổi mới kiểm tra đánh giá Tất cả điều tập trung vào những nội dung sau : Đề gồm hai phần trắc nghiệm khách quan và tự luận chủ quan với
tỷ lệ: trắc nghiệm 3 đến 4 điểm ; tự luận 6 đến 7 điểm
Tất cả điều quán triệt tư tưởng như thế từ mấy năm nay! Và thật hiệu quả biết bao khi kiểm tra được toàn bộ các mảng các kiến thức của học sinh! (với điều kiện đề cho phải đúng những kỉ thuật như đã học trong “những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THCS (trang 22 )”
Thế nhưng thường thấy khi khảo sát chất lượng học sinh sau khi dự giờ - do thời lượng quá ngắn – câu hỏi kiểm tra thường chỉ có vài câu – liệu có bao quát nội dung bài, liệu có đánh giá đủ - chính xác việc hiểu và phân loại trình độ của học sinh ?
Gần đây kiểm tra học kì chỉ thấy toàn câu hỏi tự luận ?! Có sự khác biệt gì không giữa kiểm tra ngắn (15 – 45 phút ) với kiểm tra học kì ?Liệu cách ra đề như thế có
đi ngược với chủ trương đổi mới của Bộ GD-ĐT
Với hiểu biết hạn hẹp của mình tôi có vài thắc mắc nhỏ như thế nhưng chưa bao giờ dám hỏi Nay thông qua tham luận này mong nhận được lời giải đáp Chân thành cảm ơn
Bình Thạnh ngày 21 tháng 10 năm 2009
Phan Thị Mỹ Phượng