Nhận thức về phát huy tính tích cực ,sáng tạo của học sinh qua giảng dạy theo hướng đổi mới phương pháp: Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục, việc đổi mới phương pháp dạy học là một nhiệm v[r]
Trang 1Phòng GD TP Hội An
Trường THCS Huỳnh Thị Lựu
Nhóm Toán 7
CHUYÊN ĐỀ:
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH QUA GIẢNG DẠY THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP VÀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
MÔN TOÁN 7
I Nhận thức về phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh qua giảng dạy theo hướng đổi mới phương pháp và ứng dụng công nghệ thông tin trong môn Toán 7:
1 Nhận thức về phát huy tính tích cực ,sáng tạo của học sinh qua giảng dạy theo hướng đổi mới phương pháp:
Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục, việc đổi mới phương pháp dạy học là một nhiệm vụ quan trọng, một yêu cầu bức thiết nhằm góp phần đào tạo những con người thông minh, sáng tạo, tích cực, tự giác, năng động, có năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống
Nghị quyết TW II khóa VIII đã khẳng định:“ Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện tự học, tự nghiên cứu của học sinh” Có thể nói, cốt lõi của đổi mới dạy học là hướng tới hoạt động học tập chống thói quen học tập thụ động Từ đó phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh Học sinh có thể tận dụng mọi cơ hội, mọi khả năng học tập để tìm ra kiến thức, tận dụng những kiến thức đó vào thực tiễn cuộc sống, đem lại niềm vui hứng thú và trách nhiệm học tập cuả học sinh
*Đổi mới phương pháp dạy học được thể hiện bởi các đặc trưng cơ bản sau:
- Dạy học thông qua việc tổ chức các hoạt động của học sinh:
Học sinh cần phải được cuốn hút vào vào những hoạt động học tập do GV tổ chức và chỉ đạo thông qua đó HS tự khám phá những điều mình chưa biết chứ không phải tự động tiếp thu những tri thức đã có sẵn
GV là người tổ chức và chỉ đạo HS tiến hành các hoạt động học tập: củng cố các kiến thức cũ, tìm tòi và phát hiện kiến thức mới, luyện tập vận dụng kiến thức vào các tình huống khác nhau
GV không cung cấp , không áp đặt những kiến thức có sẵn mà hướng dẫn HS thông qua các hoạt động để phát hiện và chiếm lĩnh tri thức , rèn luyện kĩ năng , hình thành thói quen vận dụng kiến thức toán học vào học tập và thực tiễn
- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học:
GV giúp cho HS chuyển từ thói quen học tập thụ động sang học tập chủ động tạo điều kiện cho
HS có thể tự đọc, hiểu được tài liệu, tự giải được bài tập và phát huy tài năng sáng tạo
- Tăng cường học tập có thể phối hợp với học tập hợp tác:
Phương pháp dạy học đổi mới yêu cầu HS nghĩ và làm nhiều hơn thảo luận theo nhóm nhiều hơn
từ việc giao tiếp thầy và trò , trò với trò.Cần phát huy tính tích cực của mối quan hệ này bằng các hoạt động hợp tác , tạo điều kiện cho mỗi người nâng cao trình độ qua việc vận dụng vốn hiểu biết và kinh nghiệm của từng các nhân và của cả tập thể
- Dạy học kết hợp đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò:
GV cần hướng dẫn HS phát triển kĩ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học của mình và cách sữa chữa những sai lầm những thiếu sót trong học tập
Trang 2- Dạy học chủ động sử dụng cú hiệu quả cỏc thiết bị dạy học:
Việc soạn giảng theo PP đổi mới yờu cầu GV lưu ý đến những ứng dụng CNTT và cỏc dụng cụ trực quan như mỏy tớnh Casio, thước, com pa, ờke, thước đo gúc, bảng phụ, phấn màu
2 Nhận thức về ứng dụng cụng nghệ thụng tin trong dạy học toỏn 7:
Trong thời đại cụng nghệ hiện nay việc học của HS đó cú nhiều thay đổi từ chỗ thụ động đến chỗ tự tỡm tũi khỏm phỏ và HS gắn với cụng nghệ thụng tin nhiều hơn CNTT giỳp GV giảng dạy mụn toỏn cú thể truyền thụ , phõn tớch cỏc kiến thức toỏn một cỏch trực quan qua cỏc ứng dụng , giỳp HS tiếp thu bài học, tiếp thu kiến thức và phỏt triển kĩ năng, tư duy tốt hơn, sõu hơn
Từ trong thực tế nhận thức việc sử dụng CNTT với cỏc phần mềm dạy học hỗ trợ tớch cực cho đổi mới phương phỏp dạy học thỡ:
-Việc ứng dụng CNTT trong dạy học cần phải chỳ ý tới việc tớch cực húa hoạt động học tập của HS
- Cỏc bài giảng điện tử (BGĐT) được thiết kế cần chỳ trọng đến hoạt động học tập của HS cỏc nội dung cú tớnh chất nờu vấn đề, gợi mở vấn đề
- Việc sử dụng phần mềm DH toỏn như phần mềm Violet, phần mềm Sketchpad hoặc Powerpoint làm phương tiện hỗ trợ một cỏch hợp lý sẽ cho hiệu quả cao
- Trước khi cú ý tưởng thiết kế một BGĐT cần chỳ ý một số điểm quan trọng sau:
+ Lựa chọn chủ đề dạy học thớch hợp, khụng phải chủ đề dạy học nào cũng cần tới BGĐT Chủ đề dạy học thớch hợp là những chủ đề cú thể dựng BGĐT để hỗ trợ dạy học và tạo
ra hiệu quả dạy học tốt hơn khi sử dụng cỏc thiết bị dạy học truyền thống
+ Cần trỏnh chọn những chủ đề, những tiết học mà việc thiết kế mất nhiều thời gian nhưng việc sử dụng nú trong dạy học thỡ hiệu quả lại khụng đỏng kể
- Khi dạy học cỏc khỏi niệm, hiện tượng khoa học trừu tượng, trong đú HS khú hỡnh dung khỏi niệm khoa học, cú thể dựng mụ phỏng để thể hiện khỏi niệm trờn một cỏch trực quan hơn
- Khi cần giỳp HS rốn luyện kỹ năng nào đú, thụng qua việc phải hoàn thành số lượng lớn cỏc bài tập, tổ chức kiểm tra đỏnh giỏ tự động trờn mỏy
- Việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy một cách hợp lí sẽ làm tăng hiệu quả của quá trình giảng dạy và làm các em hứng thú hơn, tích cực hơn khi tham gia học tập Tuy nhiên, CNTT cũng chỉ là phương tiện hỗ trợ cho quá trình dạy học theo hướng ĐMPP, bản thân CNTT là một phương tiện trực quan phong phú có thể thay cho tranh ảnh, đèn chiếu, máy chiếu phim, máy ghi
âm chứ không phải là phương pháp dạy học Cho nên tuỳ theo nội dung bài, tuỳ theo kiểu bài
mà GV nên sử dụng các phương pháp một cách phù hợp để dạy học GV nên sử dụng các phần mềm dạy học một cách hợp lí Tuyệt đối không lạm dụng CNTT hoặc sử dung các phần mềm dạy học thiếu hiệu quả làm phản tác dụng hoặc chỉ sử dụng CNTT như một cỏch trỡnh diễn đơn thuần trước học sinh
II Thực hiện phỏt huy tớnh tớch cực sỏng tạo của học sinh qua giảng dạy theo hướng đổi mới phương phỏp trong bộ mụn toỏn 7:
1.Thực hiện phỏt huy tớnh tớch cực ,sỏng tạo của học sinh qua giảng dạy theo hướng đổi mới phương phỏp:
Để nõng cao chất lượng giảng dạy,tổ chức cỏc hoạt động học tập cú kết quả,đặc biệt để học sinh phỏt huy được tớnh tớch cực,sỏng tạo,chủ động trong học tập,giỏo viờn cần lựa chọn nội dung,vận dụng phương phỏp,phương tiện dạy học phự hợp với mục tiờu bài học và trỡnh độ nhận thức của học sinh.Những phương phỏp đú là:
a)Dạy học giải quyết vấn đề:
Trang 3Dạy học theo phương pháp giải quyết vấn đề là hình thức dạy học mà ở đó GV tổ chức được
tình huống có vấn đề giúp HS nhận thức được tình huống ,chấp nhận giải quyết và tìm kiếm lời giải trong quá trình hoạt động hợp tác giữa thầy và trò,phát huy tối đa tính tích cực,sáng tạo của học sinh
*Ví dụ: Trong bài: “ Định lí Pitago”
Giáo viên nêu vấn đề: trong một tam giác vuông, nếu biết độ dài hai cạnh thì ta có tính được độ dài cạnh thứ ba không? HS thực hiện ?1 và ?2 (SGK) bằng các hoạt động đo đạc và cắt ghép hình Tự đó HS rút ra nhận xét và kết luận
b) Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của HS:
GV dạy hoạt động toán học để HS tự khám phá những điều mình chưa biết chứ không thụ động tiếp thu những kiến thức đã có sẵn
*Ví dụ: Khi dạy bài: “ Tổng ba góc của một tam giác” để chuẩn bị cho HS tiếp cận định lí GV
chuẩn bị sẵn 2 tam giác bất kì trên bảng phụ một cách chính xác cho HS thực hiện ?1(SGK): gồm hoạt động đo 3 góc của mỗi tam giác rồi tính tổng số đo 3 góc của mỗi tam giác,GVcòn yêu cầu HS chuẩn bị trước một miếng bìa hình tam giác ABC,kéo và băng dính để thực hành
?2(SGK),sau đó GV cho HS quan sát việc cắt ghép góc trên màn hình,từ đó HS rút ra định lí tổng 3 góc của một tam giác
c) Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học:
HS dựa vào kiến thức cũ để xây dựng kiến thức mới
*Ví dụ: khi dạy định lí 1về tam giác cân : “Trong một tam giác cân hai góc ở đáy bằng nhau” Kiến thức cũ: Hai tam giác bằng nhau suy ra hai góc tương ứng bằng nhau
Bây giờ cho một tam giác cân ABC , ta làm như thế nào để xuất hiện hai tam giác bằng nhau? Ở đây ta sử dụng cách: “ Khai thác kiến thức cũ đặt vấn đề dẫn đến kiến thức mới" Từ đó dẫn đến việc kẻ đường phân giác của góc A và tìm cách giải quyết vấn đề đặt ra
d) Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập theo nhóm:
*Ví dụ: khi thực hiện các ? trong các bài học GV có thể chia nhóm để HS làm việc hợp tác giải quyết các vấn đề đặt ra sau đó hình thành kiến thức mới
Khi dạy bài “Một số bài toán về đại lượng tỉ lệ nghịch” GV có thể cho một số lời giải sai để HS thảo luận nhóm tìm ra sai lầm và tìm cách sửa chữa
Phiếu học tập:
Cho bài toán: “Một ô tô đi từ A đến B hết 6 giờ.Hỏi ô tô đó đi từ A đến B hết mấy giờ nếu nó
đi với vận tốc mới bằng 1,2 lần vận tốc cũ?”
Tìm chỗ sai trong lời giải sau và sửa lại cho đúng:
Gọi vận tốc cũ và vận tốc mới của ô tô lần lượt là v1km/h và v2km/h
Thời gian ô tô đi từ A đến B lần lượt là t1 h và t2 h
Ta có: v2 1 , 2v1,t1 6
Do vận tốc và thời gian của một vật chuyển động đều trên trên cùng một quãng đường là 2 đại lượng tỉ lệ nghịch nên ta có: mà
1
2 1
2
t
t v
1
2
v v
t1 6 nên
6 2 ,
Vậy: t2 6 1 , 2 7 , 2
Nếu đi với vận tốc mới thì ô tô đi từ A đến B hêt 7,2 giờ
Trang 42) Thực hiện ứng dụng CNTT trong bộ mụn toỏn 7:
Ứng dụng CNTT là một trong những nhiệm vụ trọng tõm của năm học mà GV cần thực hiện để giỳp cỏc em HS học tập một cỏch hứng thỳ, chủ động, tớch cực tiếp thu nội dung cỏc bài học từ
đú nõng cao chất lượng hiệu quả giảng dạy
Sử dụng CNTT cú tỏc dụng cơ bản nhất đối với bộ mụn toỏn là:
- Trong tất cả cỏc bài học GV cú thể sử dụng CNTT để cú thể chuẩn bị cỏc bài tập trắc nghiệm, cỏc hỡnh vẽ hỡnh học hoặc đề bài tập, cỏc bài ? trờn phần mềm Violet, phần mềm Sketchpad hoặc Powerpoint
* Vớ dụ:
Bài tập 1:
Chọn khẳng định đúng trong các khăng định sau:
A : Mọi tam giác đều có tổng số đo bằng 180 0
B : Hai tam giác khác nhau về kích thước thi tổng
ba góc của chúng cũng khác nhau.
C : Hai tam giác có thể khác nhau về hinh dạng
nhưng tổng ba góc của tam giác này luôn bằng tổng
ba góc của tam giác kia.
Tam giỏc-một khỏi niệm quen
C B
Tổng 3 góc của tam giác bằng bao nhiêu độ?
?
- Trong tiết ụn tập chương cú sử dụng CNTT thỡ mới chuyển tải hết cỏc kiến thức cơ bản trong chương đem lại hiệu quả cao trong tiết dạy
- Một số tiết cú thể sử dụng cỏc phần mềm để thể hiện phần động của hỡnh học
*Vớ dụ 1: Vẽ tam giỏc ABC cú đỉnh A nằm trờn đường thẳng d song song với BC Vẽ vựng trong tam giỏc ABC rồi đo diện tớch và chu vi ABC Cho điểm A di động trờn d để thấy diện tớch tam giỏc ABC luụn khụng đổi
Sử dụng phần mềm Sketchpad ta làm như sau:
+ Dựng tam giỏc ABC
+ Dựng điểm M bất kỡ, chọn điểm M và đoạn BC ta vào menu Construct, chọn
Parallete line để dựng đường thẳng d qua M và song song với BC
+ Chọn điểm A và đường thẳng d, vào menu Edit, chọn Megerpoint to Parallete line
để bắt dớnh điểm A vào đường thẳng d
+ Chọn ba điểm A, B, C dựng tổ hợp phớm Ctrl +P để dựng miền trong của đa giỏc qua A, B, C
+ Chọn miền trong của tam giỏc ABC, vào menu Mesure để lấy giỏ trị chu vi
(perimeter) và diện tớch (area)
+ Chọn điểm A, vào menu Edit chọn Action Buttons, chọn Amination rồi OK để
tạo nỳt chuyển động cho điểm A Khi bấm vào nỳt này điểm A sẽ di chuyển trờn
đường thẳng d, bấm một lần nữa điểm A sẽ dừng
*Vớ dụ 2: Trong bài: “ Tổng ba gúc của một tam giỏc” thực hiện việc cắt ghộp gúc trờn slide của phần mềm Powerpoint để HS rỳt ra định lớ như sau:
Trang 5
Tổng 3 góc của 1 tam giác
bằng bao nhiêu ?
Nhóm đo đ c:
Dụng cụ thước đo g c,
b ng bìa
Nhiệm vụ:
Dùng thước đo 3 g c
g c ủ
Tính tổng số đo 3 g c đ
Nhậ xét gì về t ổng 3 g c
c a tam giá ?
A
C B
Nhóm ghép hình:
Dụng cụ bằng bìa, băng dính, k o.
Nhiệm vụ:
Cắt dời g c B, g c C, đ t
n kề với g c A
D đoá về tổng các g c
A, B, C củ ABC
C
A
B
A
C
V ậ y: T ổ ng ba góc c ủ a m ộ t tam giác b ằ ng 180 0
**Cụ thể trong tiết dạy minh họa: “TRƯỜNG HỢP BẰNG NHAU THỨ HAI CỦA TAM
GIÁC CẠNH-GÓC-CẠNH”đã phát huy tính tích cực,tự giác,sáng tạo của học sinh qua giảng dạy theo hướng đổi mới phương pháp và ứng dụng CNTT như sau:
-Kiểm tra bài :
KIỂM TRA BÀI CŨ
Vẽ tam giác ABC biết AB = 2c m;
; BC =3c m
Hai tam giác ABC và A’B’C’ có bằng nhau không? Vì sao?
0 70
ˆ
Đo và so sánh độ dài AC và
Vẽ tam giác A’B’C’ biết A’B’ =AB ;
-Đặt vấn đề: Từ bài tập trên,GV nêu vấn đề: tam giác ABC và A’B’C’ có bằng nhau không? HS suy nghĩ và GV đi vào bài mới
-GV sử dụng phương pháp cho HS thảo luận nhóm :
Trang 6
E
M
F
ABD = AED cần thêm: MNE = MFE cần thêm :
I
K H
E
Nêu thêm một điều kiện để hai tam giác trong mỗi hình vẽ dưới đây là hai tam giác bằng nhau theo trường hợp cạnh góc cạnh
A
AB = AE
IE =HK
NEM = FEM
ABD = AED cần thêm: MNE = MFE cần thêm :
• Hai tam giác trong mỗi hình sau có bằng
nhau theo trường hợp c-g-c không?
M
N
P
Q
1
P
N
K H
Tam giác MNP không bằng
tam giác MQP ENP = KNH (c.g.c)
-Thông qua bài tập để dẫn dắt HS tìm hiểu nội dung bài học sau:
Bài 3 : Cho hình vẽ
Chứng minh : ACE = CBE
A
III) Kết luận và đề xuất:
Để việc vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng đổi mới phương pháp và ứng dụng
CNTT phát huy tính tích cực,tự giác,sáng tạo của học sinh một cách có hiệu quả cần chú ý phối hợp các phương pháp một cách hợp lí trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tình hình của HS từng lớp học, từng đối tượng tiếp thu Như vậy, GV phải chuẩn bị bài thật kĩ, chọn lựa các phương pháp phù hợp thì hiệu quả và chất lượng dạy học mới được nâng cao, mới phát huy tối đa tính tiếp
Trang 7thu, tích cực tự giác của HS trong quá trình lĩnh hội tri thức Từ suy nghĩ đó, chúng tôi đề xuất những vấn đề sau:
- Tổ chức cho GV hội thảo, hội giảng, các lớp chuyên đề, chuyên môn để GV có điều kiện trao đổi, học tập nhau về phương pháp và ứng dụng CNTT
- Tăng cường các thiết bị dạy học được cung cấp theo danh mục : giác kế, thước cuộn
- Bổ sung các thiết bị ứng dụng CNTT và chú ý đến tình trạng kĩ thuật của máy móc, có nhiều phòng học có màn hình projecter để thực hiện các bài giảng điện tử
- Có kế hoạch và chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học từ trong thực tế của nhà trường và địa phương xã Cẩm Thanh, vận dụng có hiệu quả từ sự tích cực , chủ động của HS và phụ huynh về thái độ hành vi đúng đắn trong học tập ở lớp và ở nhà của học sinh
Trên đây là những nhận thức, nhận định của nhóm Toán 7 trường THCS Huỳnh Thị Lựu trong việc giảng dạy ứng dụng CNTT, phát huy tối đa tính tích cực tự giác của HS nhằm mục đích cuối cùng là nâng cao hiệu quả tiếp thu của HS, giúp GV hoàn thành công việc dạy học một cách tốt nhất Những suy nghĩ nhận định được trình bày trong chủ đề này chắc chắn chưa đủ và còn nhiều thiếu sót Trên tinh thần cùng bàn thảo để tìm ra phương pháp dạy học theo hướng đổi mới
và ứng dụng CNTT, chúng tôi mong được nhiều góp ý của đồng nghiệp để HS ngày càng tiếp thu, vận dụng kiến thức và kĩ năng học tập ngày càng tốt hơn, GV dạy học ngày càng có tay nghề vững vàng hơn
Hội An, ngày 5 tháng 11 năm 2009
Nhóm Toán 7
Trường THCS Huỳnh Thị Lựu