THAM LUẬN ĐỔI MỚI PPDH 2007-2008

Thực hiện Hướng dẫn 896/ BGD&ĐT-GDTH ngày 13 tháng 2 năm 2006 của Bộ GD & ĐT về việc hướng dẫn điều chỉnh việc dạy và học cho học sinh Tiểu học với nhiệm vụ “Đổi mới công tác quản lý, ch

PHÒNG GD & ĐT TRIỆU PHONG

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRIỆU TRUNG

THAM LUẬN

VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

THEO HƯỚNG TÍCH CỰC

Thực hiện Quyết định số 40 / 2000-QH10 kỳ họp thứ 8, Quốc hội khoá X và Chỉ thị 14/ 2001/CT-TTg ngày 11/6/2001 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Trong những năm qua, ngành giáo dục đã từng bước đổi mới chương trình, sách giáo khoa, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Thực hiện Hướng dẫn 896/ BGD&ĐT-GDTH ngày 13 tháng 2 năm 2006 của

Bộ GD & ĐT về việc hướng dẫn điều chỉnh việc dạy và học cho học sinh Tiểu học với nhiệm vụ “Đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo và đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên; điều chỉnh một số nội dung học tập; công tác kiểm tra đánh giá học sinh”

Chấp hành công văn số 279/ PGD-Th của Phòng GD & ĐT Triệu Phong về việc “Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2006-2007” với nhiệm vụ trọng tâm:

“Đẩy mạnh việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, xem đây là một nhiệm vụ quan trọng, đồng thời là một tiêu chí đánh giá, xếp loại giáo viên, tổ khối và đơn vị trường học”

Cùng với sự chỉ đạo của Ngành giáo dục, Tổ chức tầm nhìn Thế giới huyện Triệu Phong đã tích cực hỗ trợ, tạo điều kiện cho chúng tôi được tham quan học tập

mô hình dạy học tích cực ở huyện Bắc Bình - tỉnh Bình Thuận vào đầu tháng 3 năm

2006, tạo điều kiện cho chúng tôi tham dự nhiều đợt tập huấn về dạy học theo hướng tích cực, được tham dự hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm cùng các đồng nghiệp trong và ngoài huyện

Phòng GD & ĐT Triệu Phong đã phối kết hợp với chương trình phát triển vùng Triệu phong thành lập ban giám sát quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của ban Giám sát cấp huyện (PGD&ĐT), ban Giám sát của Tổ chức tầm nhìn Thế giới huyện Triệu phong, ban Giám sát cấp trường và nhiệm vụ quyền hạn của giáo viên Trong quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực ở trường Tiểu học Triệu Trung, chúng tôi có những thuận lợi và khó khăn sau:

I NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN

1.Thuận lợi:

+ Được chương trình tạo điều kiện tham

gia tập huấn, tham quan thực tế để học

+ Là những cán bộ - giáo viên có năng lực chuyên môn

+ Giáo viên là khối trưởng khối 1,2,3 là

thành viên của ban Giám sát nên có cơ

hội dự nhiều giờ dạy, đúc rút được kinh

nghiệm, chia sẻ kinh nghiệm với đồng

nghiệp trong trường cũng như các

trường trong huyện, trong tỉnh

+ Được dự các lớp thay sách, đổi mới

PPDH do Ngành tổ chức

+ Được sự chỉ đạo trực tiếp của Phòng

GD & ĐT Triệu phong, Ban Giám hiệu

trường Tiểu học Triệu Trung

+ Sự hỗ trợ, động viên, khuyến khích

của các thành viên trong gia đình

+ Năng động, sáng tạo trong tiếp thu, triển khai, vận dụng phương pháp dạy học tích cực

+ Thường xuyên dự giờ đúc rút kinh nghiệm

+ Theo dõi, đôn đốc việc soạn giảng, làm đồ dùng dạy học, theo dõi kết quả học tập của học sinh để chỉ đạo kịp thời + Được chương trình hỗ trợ, cung cấp vật liệu làm đồ dùng dạy học, bàn ghế học sinh vì thế việc triển khai được đồng bộ và hiệu quả

2 Khó khăn:

+ Cách soạn giảng theo phương pháp cũ

đã trở thành thói quen, khó chấp nhận

cái mới

+ Ngại khó, ngại khổ

+ Thời gian đầu tư ban đầu khá nhiều,

ảnh hưởng đến công việc khác, ảnh

hưởng đến sinh hoạt gia đình

+ Nhiều giáo viên hạn chế về năng khiếu

trong việc làm đồ dùng dạy học

+ Giao tiếp của học sinh kém gây trở

ngại lớn trong thời gian đầu áp dụng

phương pháp dạy học tích cực

+ Chỉ đạo đổi mới cách thiết kế bài học theo hướng tổ chức các hoạt động học ít được giáo viên đồng tình

+ Mất nhiều thời gian để dự giờ, chỉ đạo soạn, giảng, làm đồ dùng

+ Thiết bị dạy học ban đầu chưa đáp ứng nhu cầu đổi mới dạy học

+ Kinh phí còn hạn chế nên chưa động viên được giáo viên tích cực

+ Các thiết bị cần thiết như máy tính, máy ảnh, photo copy chưa có để phục vụ cho việc làm đồ dùng dạy học

II QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN

1/ Chỉ đạo lập kế hoạch bài học:

Muốn đổi mới cách dạy, cách học trước hết phải đổi mới cách lập kế hoạch bài học Trước đây, một số giáo viên soạn giáo án mang tính hình thức, chiếu lệ, soạn để có trình Ban giám hiệu hoặc đoàn kiểm tra cấp trên Nhìn lại nhiều bộ giáo án tạm gọi

là có “thương hiệu” trước đây ta thấy chúng ta đang còn chép quá nhiều những điều khi dạy không dùng đến, bài soạn thì dài mà chất lượng và hiệu quả sử dụng lại thấp Để được một bộ giáo án xếp loại Tốt, giáo viên phải mất quá nhiều thời gian

để chép nhiều thông tin, ít có thời gian nghiên cứu bài dạy cũng như chuẩn bị đồ dùng dạy học

Theo chỉ đạo của Bộ giáo dục “Nếu một giờ dạy được giáo viên kế hoạch hoá với những hoạt động cần thiết cho cả thầy và trò chỉ trên một trang giấy thì cũng phục vụ thiết thực cho công cuộc đổi mới phương pháp rất nhiều” (Những vấn

đề chỉ đạo GD tiểu học của Bà Đặng Huỳnh Mai - Thứ trưởng BGD & ĐT)

Cùng với sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, chương trình đã cung cấp thêm cho chúng tôi công cụ để thiết kế bài dạy như sau:

A Mục tiêu bài dạy:

B Chuẩn bị:

C Các hoạt động dạy học chủ yếu:

Hoạt động Phương pháp Đồ dùng dạy học Hoạt động cụ thể

Hoạt động 1

Hoạt động 2

Chúng tôi đã cải tiến công cụ trên thành mẫu thiết kế bài học của trường như sau:

TÊN BÀI HỌC

Hoạt động 1:

A.Mục tiêu:

B.Phương pháp:

C.Đồ dùng dạy học:

Hoạt động nhóm (đôi, 3, 4, 5 hoặc cả lớp) + Giao việc: + Thảo luận:

+ Trình bày:

+ Lớp góp ý, nhận xét, bổ sung

+ GV kết luận: Hoạt động 2:

A.Mục tiêu:

B.Phương pháp:

C.Đồ dùng dạy học:

Hoạt động nhóm (đôi, 3, 4, 5 hoặc cả lớp) + Giao việc: + Thảo luận:

+ Trình bày:

+ Lớp góp ý, nhận xét, bổ sung

+ GV kết luận:

Mỗi hoạt động có mục tiêu riêng, giáo viên giao cho học sinh việc gì ?, các nhóm học sinh làm gì, làm như thế nào để chiếm lĩnh kiến thức mới, những công việc của giáo viên và học sinh đều hướng đến mục tiêu đề ra của hoạt động đó

Công việc bước đầu tuy gặp nhiều khó khăn nên năm học 2006-2007 chúng tôi thử nghiệm soạn 1 môn Tự nhiên – Xã hội khối 1,2,3 và môn Khoa học khối

4,5 Sau khi giỏo viờn làm quen dần, năm học 2007-2008, trường Tiểu học Triệu Trung đó ỏp dụng đại trà với tất cả cỏc mụn học trong chương trỡnh, 100 % giỏo

viờn đều soạn theo mẫu thiết kế bài học mới Chỳng tụi dự tớnh khoảng 2-3 năm,

bài soạn của giỏo viờn tiểu học Triệu Trung sẽ cú “thương hiệu” được Ngành và đồng nghiệp chấp nhận

2/ Tổ chức tiết dạy chuyờn đề :

Trong năm học 2006-2007, dới sự chỉ đạo trực tiếp của ban giám hiệu, chuyên môn trờng, giáo viên trờng tiểu học Triệu Trung đã thực hiện việc đổi mới phơng pháp dạy học ngay trong từng bài soạn, trong từng giờ lên lớp

Xây dựng các chuyên đề đổi mới phơng pháp dạy học cấp khối, trờng, huyện trở lên cho gần hết các môn học (Trừ các môn năng khiếu: Nhạc, Mỹ thuật, thể dục)

Đõy là tiết dạy thực nghiệm trờn lớp Mỗi GV dự giờ đều cú giỏo ỏn in sẵn

kốm theo một phiếu thăm dũ giỏo ỏn và tiết dạy với nội dung : Sau khi tham khảo giỏo ỏn và dự giờ xong, bạn vui lũng cho biết : (Đỏnh dấu x vào cột, dũng bạn cho

là hợp lý )

Tiờu chớ Đồng ý Khụngđồng ý Lưỡnglự

1 Về giỏo ỏn :

+ Giỏo ỏn phự hợp với tiết dạy

+ Đảm bảo ngắn gọn nhưng đầy đủ

+ Cỏc hoạt động đề ra đủ để đạt đến mục tiờu bài

học

+ Giỏo ỏn quỏ tinh gọn, khú thực hiện

+ GV tổ chức hoạt động

+ Kỹ năng giao việc, HD hoạt động nhúm của GV.

+ Từng hoạt động cú làm rừ được nội dung

+ Việc chuẩn bị và sử dụng cỏc phương tiện dạy

học

+ Cỏc phương phỏp GV sử dụng

+ Học sinh tham gia cỏc hoạt động

+ Cơ hội HS được bày tỏ ý kiến

+ Giờ học đạt mục tiờu về kiến thức, KN, thỏi độ

Tiết thực nghiệm được lónh đạo và chuyờn viờn PGD dự, gúp ý kiến chỉ đạo

Chỉ đạo : * Triển khai soạn giỏo ỏn theo hướng trờn :

+ Đối với lớp 1,2,3 : Soạn mụn TN-XH (Quyển riờng)

+ Đối với lớp 4,5 : Soạn mụn khoa học (Quyển riờng)

+ Khuyến khớch GV soạn tất cả cỏc mụn

* Tích cực áp dụng và nhân rộng ở tất cả các lớp về đổi mới cách dạy, cách học theo chuyên đề đã triển khai

Sau khi tổ chức chuyên đề và được PGD chỉ đạo, chúng tôi đã triển khai ở tất

cả các khối lớp về cách soạn, cách dạy như trên Hàng tuần, ban chỉ đạo tăng cường

dự giờ, rút kinh nghiệm Hàng tháng, tổ chức thao giảng để thảo luận và tìm ra giải pháp thực hiện hiệu quả hơn

3/ Thiết bị dạy học :

Thiết bị là phương tiện, là công cụ để đổi mới phương pháp dạy học Nó không chỉ là đồ dùng trực quan mà là bộ phận cấu thành của quá trình hình thành kiến thức cho học sinh Dưới sự tổ chức, hướng dẫn của GV, HS được hoạt động thông qua quan sát, nhận xét mẫu, thực hành, phát hiện vấn đề, tự giải quyết nhiệm

vụ của bài để chiếm lĩnh kiến thức mới, làm cho quá trình nhận thức diễn ra tự nhiên, nhẹ nhàng, hiệu quả

Thiết bị dạy học bao gồm :

+ Các thiết bị theo danh mục do Bộ GD ban hành

+ Nội dung, tranh ảnh trong SGK

+ Đồ dùng dạy học tự làm, sưu tầm

+ Không gian lớp học

Trong tham luận này, tôi không nói đến việc hướng dẫn sử dụng thiết bị dạy học trên lớp như thế nào, tôi xin nói tới khía cạnh khác :

3.1/Tổ chức cho GV thống kê thiết bị hiện có theo từng khối lớp Đó là thiết

bị gì, phục vụ dạy bài nào, tuần nào để từng GV có tổng quan về thiết bị để mượn

trả thuận lợi, trao đổi, học hỏi về cách sử dụng, bảo quản Thống kê những thiết bị còn thiếu, đề xuất nhà trường trang bị, mua sắm thêm

3.2/Tổ chức làm đồ dùng dạy học (Chủ yếu tranh vẽ, thẻ từ, thẻ câu, phiếu

học tập, trò chơi …

Huy động GV theo từng khối Dưới sự chỉ đạo của khối trưởng, GV có năng khiếu phác hoạ, GV khác vẽ lại, tô màu, thẻ từ, câu, phiếu học tập làm máy vi tính…

Các thiết bị do Bộ cung cấp cũng như tự làm với kích thước cỡ giấy A3, A4 được ép để sử dụng nhiều năm

Xin nói thêm : Thông thường các bảng nhóm, GV sử dụng giấy A0 để viết,

vẽ, dán … Nếu làm như vậy chỉ dùng được 1 lần, tốn về kinh phí, lại khó dùng Hiện nay, Bộ đã cung cấp cho các trường bảng học nhóm, chúng tôi đã bao dán bằng ni lon trong (Loại ni lon dán xe hon da) để sử dụng được nhiều lần, kinh phí chỉ tốn 1 lần

Kết quả : Sau 1 năm thực hiện, chúng tôi đã đạt được kết quả như sau :

+ Mỗi giáo viên đầu tư 1 môn soạn bài theo hướng mới

+ Giáo viên lên lớp đều vận dụng cách dạy mới bằng việc tổ chức các hoạt động

+ Học sinh được tham gia hoạt động học tập và cú phương phỏp tự học khỏ

tốt

+ Quan hệ giao tiếp của học sinh rất tốt Đặc biệt, thụng qua thảo luận, HS

chủ động lĩnh hội kiến thức mới

+ Học sinh hứng thỳ học tập, mạnh dạn, tự tin, khụng khớ thi đua sụi nổi,

đúng gúp tớch cực vào kết quả chung của bài học

+ Học sinh yếu, khú khăn về học (kể cả HS khuyết tật) đều được tham gia

+ Đồ dựng DH tự làm với số lượng khỏ lớn, bảo quản tốt, sử dụng được

nhiều năm

3/ Nhân rộng:

Năm học 2007-2008, Ban giám hiệu khuyến khích 100 % giáo viên soạn giảng

tất cả các môn học theo hớng “Thiết kế bài học” (Hoạt động soạn) và hoạt động dạy

học theo hớng “tổ chức các hoạt động học” dới sự hớng dẫn của giáo viên Cách đánh

giá “Thiết kế bài học” theo mẫu sau:

1 soạnBài

1/ Tất cả các bài soạn theo đúng chuyên đề đã triển khai (1,0 - 0,5) 1,0

2/ Chữ viết đẹp, trình bày khoa học, rõ ràng, đúng chính tả (1,0 -0,5) 1,0

3/ Nêu mục tiêu cụ thể, đúng trọng tâm từng bài học 2,0

+ Nêu mục tiêu cụ thể, đúng trọng tâm từng bài học 2,0 + Nêu mục tiêu cha đợc cụ thể, cha đúng trọng tâm từng bài học 1,5 + Nêu mục tiêu chung chung, không đúng trọng tâm từng bài học 1,0 4/ Có chuẩn bị ĐDDH đảm bảo cho các hoạt động (1,0 - 0,5 - 0) 1,0

5/ Sử dụng đúng PP cho từng hoạt động (1,0 - 0,5) 1,0

6/ Thể hiện HĐ thầy trò phù hợp MT, PP, ĐDDH (2,5 - 2,0 - 1,5) 2,5

7/ Giao việc rõ ràng (1,5 - 1,0 - 0,5) 1,5

Những “bài soạn” đạt từ 9 điểm trở lên đợc xếp loại tốt, có thể đợc sử dụng lại

(có bổ sung) cho năm sau (Nếu giáo viên đó đợc phân công dạy lớp cùng khối

4/ Những kết quả đạt đợc:

a) Về bài soạn:

Điểm

Tổng số Từ 9 - 10 Từ 8 - 8,75 Từ 7 - 7,75 Từ 6 - 6,75 Dới 6 điểm

b) Về tổ chức tiết dạy và chia sẻ kinh nghiệm trong trờng, huyện :

*Cấp trờng: + Tập đọc và TN-XH lớp 1

+ Tập đọc và TN-XH lớp 2

+ Tiết Toán lớp 1

*Cấp huyện: + Tiết TN-XH 1 và TN - XH lớp 2, phục vụ cho Hội thảo chuyên môn toàn huyện

+ Tiết TN - XH đợc phụ trách chơng trình Tầm nhìn Thế giới tại Lào dự

+ Tiết TN-XH lớp 1 và TN-XH lớp 2 để đoàn tham quan, học tập của Phòng Giáo dục huyện Hải lăng dự và chia sẻ kinh nghiệm

+ Tiết kể chuyện lớp 1 và TN-XH lớp 2: Có sự tham dự của ông Giám

đốc chơng trình Tầm nhìn Thế giới tại Hà Nội, Chuyên viên Phòng GD & ĐT Triệu Phong và chơng trình phát triển vùng Triệu Phong chỉ đạo và hỗ trợ

Tất cả các tiết trên đợc chuyên viên Phòng GD & ĐT Triệu Phong, phụ trách chơng trình phát triển vùng Triệu Phong, PGD & ĐT Hải Lăng đánh giá cao

c)Về giáo viên:

+ Soạn giảng theo hớng tích cực bớc đầu gặp nhiều khó khăn, nhng sau một thời gian ngắn, giáo viên đã quen dần, nhiều giáo viên thích tiếp cận với cách soạn giảng này

+ Giáo viên lên lớp tự tin, tổ chức hoạt động học có chất lợng hơn

+ Lợng đồ dùng tự làm lớn, sử dụng đợc nhiều năm

d)Về học sinh:

+ Tất cả học sinh đợc tham gia hoạt động học và có phơng pháp tự học tốt + Quan hệ giao tiếp của học sinh rất tốt

+ Thông qua thảo luận, học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức mới

+ Học sinh hứng thú học tập, mạnh dạn, tự tin, không khí thi đua sôi nổi, đóng góp tích cực vào kết quả chung của bài học

+ Học sinh yếu, khó khăn về học đều đợc tham gia

VI BàI HọC KINH NGHIệM

1/ Công tác quản lý, chỉ đạo trực tiếp, kiên quyết và quyết tâm cao của Phòng

GD & ĐT Triệu Phong, của Ban giám hiệu trờng là điều kiện tiên quyết đảm bảo thành công của công cuộc đổi mới dạy học theo hớng tích cực

2/ Nhiệt tình, tâm huyết với tinh thần trách nhiệm cao, tự giác tích cực của đội ngũ giáo viên đã đóng góp một phần vào thành công trong tổ chức dạy và học

3/ Để một tiết dạy có hiệu quả, ngoài thiết kế bài học cần có những đồ dùng dạy học phù hợp Đồ dùng dạy học vừa là công cụ, vừa là phơng tiện để đổi mới

ph-ơng pháp dạy học Nó không chỉ là đồ dùng trực quan mà là một bộ phận cấu thành của quá trình hình thành kiến thức cho học sinh Dới sự tổ chức, hớng dẫn của giáo viên, học sinh đợc hoạt động thông qua quan sát, nhận xét mẫu, thực hành, phát hiện vấn đề, tự giải quyết vấn đề để chiếm lĩnh kiến thức mới, làm cho quá trình nhận thức diễn ra tự nhiên, nhẹ nhàng, hiệu quả

4/ Để tiết dạy học có hiệu quả, mỗi giáo viên phải tự làm thêm đồ dùng để dạy ( Đồ dùng dạy học do Bộ Giáo dục cấp cha đáp ứng nhu cầu tổ chức hoạt động học)

5/ Mỗi giáo viên phải chịu khó đầu t về thời gian cho công tác soạn giảng, vận

động các thành viên trong gia đình đồng tình ủng hộ

6/ Cũng nh đồ dùng dạy học, không gian lớp học cũng là một bộ phận quan trọng của việc dạy học theo hớng tích cực

7/ Kinh phí đầu t là việc không thể thiếu để quá trình đổi mới dạy học thành công Nếu không có sự đầu t, hỗ trợ về bàn ghế, vật liệu làm đồ dùng dạy học của

ch-ơng trình phát triển vùng Triệu Phong thì việc đổi mới phch-ơng pháp dạy học của trờng Tiểu học Triệu Trung cha có đợc thành công nh hiện nay

V NHữNG Đề XUấT

1.Cần có những hội thảo chia sẻ kinh nghiệm mang tính “nghiệm thu” quá trình thực hiện đổi mới dạy học

2.Đề nghị cỏc cấp cú thẩm quyền xem xột, hỗ trợ kinh phớ xõy dựng thờm phũng học để giải quyết tỡnh trạng GV và HS phải dạy và học ở cỏc phũng học tạm, vừa khụng an toàn, vừa bị ụ nhiễm ở Tiểu học Triệu Trung

3.Bổ sung đồ dựng dạy học, tạo điều kiện cho GV cú đủ phương tiện dạy học khi thực hiện đổi mới phương phỏp dạy học

Trờn đõy là một ý kiến chỳng tụi muốn chia sẻ trong việc đổi mới phương phỏp dạy học ở tiểu học Đối với chỳng tụi, đõy là cỏch làm mang đặc trưng của trường Tiểu học Triệu Trung Kớnh mong cỏc đơn vị bạn gúp ý thờm để chỳng ta cựng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Cụ thể:

1.Chuyên đề tập đọc do cô Trần Thị Th thực hiện dới sự chỉ đạo của khối

2.Chuyên đề Tự nhiên - Xã hội cấp khối

3.Chuyên đề Toán lớp Một

NGƯỜI THỰC HIỆN

HIỆU TRƯỞNG

Trương Quốc Tấn