Theå loaïi Muïc ñích saùng taùc Hình thöùc löu truyeàn Noäi dung phaûn aûnh Kieåu nhaân vaät chính Ñaëc ñieåm ngheä thuaät 3.Baûng toång hôïp, so saùnh caùc theå loaïi truy[r]
Trang 3Câu hỏi:
Nêu các đặc trưng cơ bản của văn học dân gian?
Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật
ngôn từ truyền miệng được hình thành, tồn tại và
phát triển nhờ tập thể và gắn bó, phục vụ trực tiếp
cho các họat động khác nhau trong đời sống cộng đồng.
I NỘI DUNG ÔN TẬP:
a.Định nghĩa:
b Đặc trưng:
1 Những đặc trưng cơ bản của văn học dân gian :
Câu hỏi: Phát biểu định nghĩa văn học dân gian?
-Tính truyền miệng
-Tính tập thể
- Tính thực hành
Trang 42 Những thể loại văn học dân gian:
Câu hỏi: VHDG cĩ những thể loại nào?
Mỗi thể loại gồm những tiểu loại nào? Truyện
dân gian
Câu nói dân gian
Thơ ca dân
gian
Sân khấu dân gian
-Thần thoại,
-Sử thi
-Truyền thuyết
-Truyện cổ tích
-Truyện ngụ
ngôn
-Truyện cười
-Truyện thơ
-Tục ngữ -Câu đố -Ca dao -Vè -Chèo-Tuồng dân
gian
Trang 53.Bảng tổng hợp,so sánh các thể loại truyện dân gian:
Câu hỏi:
Trình bày các đặc trưng của từng thể loại đã học?
Thể
loại
Mục đích sáng tác
Hình thức lưu truyền
Nội dung phản ảnh
Kiểu nhân vật chính
Đặc điểm nghệ thuật
Ghi lại cuộc sống và ước mơ phát triển cộng đồng của người Tây
Nguyên xưa.
Sử
thi
Hát-kể
kể
Xã hội Tây
Nguyên cổ đại
Người anh hùng sử thi cao đẹp, kì vĩ
-So sánh, phóng đại, trùng điệp -Hình
tượng hòanh tráng, hào hùng.
hào hùng
Trang 6Thể
loại
Mục đích sáng tác
Hình thức lưu truyền
Nội dung phản ảnh
Kiểu nhân vật chính
Đặc điểm nghệ thuật
3.Bảng tổng hợp, so sánh các thể loại truyện dân gian:
Nhân vật lịch sử được truyền thuyết hóa
Kể về các sự kiện và nhân
vật lịch sử qua một cốt truyện
hư cấu.
hư cấu
Kể - diễn xướng
Thể hiện thái độ , cách
đánh giá đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử.
lịch sử
Từ “cái lõi là sự thật lịch sử” hư cấu thành chuyện
mang yếu tố hoang đường , kì ảo.
ảo
Truyền
thuyết
Trang 7Thể loại Mục đích
sáng tác
Hình thức lưu truyền
Nội dung phản ảnh
Kiểu nhân vật chính
Đặc điểm nghệ thuật
3.Bảng tổng hợp, so sánh các thể loại truyện dân gian:
Người con riêng, người con út, người lao động
nghèo khổ, bất hạnh, …
Cuộc đấu tranh giữa Thiện và Aùc, chính nghĩa và gian tà.
tà
Kể
Thể hiện nguyện vọng, ước mơ : chính
nghĩa thắng gian tà.
gian tà
-Truyện
hư cấu -Kết cấu theo
đường thẳng, kết thúc có hậu
Truyện
cổ tích
Trang 83.Bảng tổng hợp, so sánh các thể loại truyện
dân gian:
Thể loại Mục
đích sáng tác
Hình thức lưu truyền
Nội dung phản ảnh
Kiểu nhân vật chính
Đặc điểm nghệ thuật
Kiểu nhân vật có thói
hư tật
x u ấ
x u ấ
Những điều trái tự nhiên, những thói hư, tật xấu trong xã hội
Kể
Kể
Mua vui, giải trí;
châm biếm, phê phán xã hội
Truyện ngắn gọn, tạo tình huống bất ngờ, mâu thuẫn phát triển nhanh,
kết thúc đột ngột
Truyện
cười
Trang 94.Nội dung và nghệ thuật của ca dao:
a.Nội dung : Diễn tả tâm hồn, tư tưởng , tình cảm của
nhân dân trong các quan hệ lứa đôi, gia đình, quê
hương , đất nước.
Câu hỏi:
Nội dung ca dao được phân loại như thế nào?
-Ca dao trữ tình (những tiếng hát than thân, những
lời ca yêu thương tình nghĩa)
-Ca dao hài hước
Câu hỏi:
Nêu những biện pháp nghệ thuật thường được
sử dụng trong ca dao?
b Nghệ thuật:
- So sánh, ẩn dụ …
- Hình ảnh biểu tượng ….
- Thể thơ dân tộc
Trang 10II.BÀI TẬP VẬN DỤNG:
Bài tập 1:
Bài tập 1:
1 Đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây (sử thi Đăm Săn)
a Nghệ thuật miêu tả nhân vật anh hùng của sử thi:
- So sánh, phóng đại …
- Trùng điệp
b Hiệu quả: tôn vinh vẻ đẹp của người anh hùng
sử thi: kì vĩ, lớn lao trong khung cảnh hoành tráng
Trang 11Bài tập 2: Truyện An D ơng V ơng và Mị Châu – Trọng Thuỷ
Cốt lõi
sự thật
lịch sử
Bi kịch đ
ợc
h cấu
Nh ng chi ữ tiết hoang đ ờng, kỳ ảo
Kết cục của
bi kịch
Bài học rút ra
Cuộc xung
đột giữa An
D ơng V ơng
Triệu Đà
–
thời Âu Lạc
(trCN)
Bi kịch tình yêu lồng vào bi kịch gia đình, quốc gia
Thần Kim Quy, lẫy nỏ thần, ngọc trai- giếng
n ớc, ADV rẽ n ớc
đi xuống biển
Mất tất cả:
-Tình yêu -Gia đình -Đất n ớc
Cảnh giác, giữ n ớc, không chủ quan, không nhẹ dạ, cả
tin
Trang 12a Tìm ca dao có mô thức mở
đầu là
đầu là Thân em… Thân em…
b Tìm ca dao có mô thức mở
đầu là
đầu là Chiều chiều Chiều chiều …
c. Nêu hiệu quả nghệ thuật
của chúng
Bài tập 3:
Trang 13-Thân em như quả bần trôi
Gió dập, sóng dồi biết tấp vào đâu
-Thân em như giếng giữa đàng
Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân
- Thân em như quả xoài trên cây
Gió đông, gió tây, gió nam, gió bắc
Nó đánh lúc la, lúc lắc trên cành
-Chiều chiều ra đứng bờ ao
Trông cá cá lặn, trông sao sao mờ
-Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều
-Chiều chiều lại nhớ chiều chiều
Nhớ người yếm trắng, dải điều thắt lưng
Gợi thân phận người phụ nữ
Gợi thời gian nghệ thuật
“ nhạy cảm”
Trang 14Nghệ thuật đặc sắc của truyện
Tấm Cám thể hiện ở sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm:
từ yếu đuối, thụ động đến kiên
quyết đấu tranh giành lại sự sống
và hạnh phúc cho mình.
Bài tập 4:
Trang 15Phân tích:
Diễn biến mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám:
3 chặng:
1 Tấm: bắt cua chăn trâu xem hội thành hoàng hậu
* Bụt không giúp Tấm
Tấm bị động, phản ứng yếu ớt.
2 Tấm: bốn lần bị giết bốn lần hóa thân.
* Bụt không giúp Tấm.
Hành động mạnh mẽ, chủ động tích cực sức sống mãnh liệt.
3 Tấm trả thù:
* Bụt không giúp Tấm.
Hành động đáo để, quyết liệt phù hợp với nhu cầu trả thù
của người bị áp bức
Trang 16Bài tập 5:
Hãy tìm một vài bài thơ (hoặc câu thơ) của các nhà thơ trung đại và hiện đại có sử dụng chất liệu văn học dân gian để chứng minh vai trò của văn học dân gian đối với văn học viết
- Bánh trôi nước (Hồ Xuân Hương)
-Thương vợ (Trần Tế Xương)
-Con cò (Chế Lan Viên)
Trang 17DẶN DÒ
• 1 Học bài, hoàn chỉnh các bài tập
luyện tập.
2 Sưu tầm các tác phẩm văn học dân
gian ở địa phương và chép vào sổ tay
văn học
• 3 Chuẩn bị bài Khái quát văn học Việt
Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX