Nã ®· thæi bïng lªn ngän löa t×nh yªu sù sèng trong c« khiÕn c« cã thªm søc m¹nh vµ nghÞ lùc vît lªn chÝnh m×nh vµ chiÕn th¾ng víi bÖnh tËt... Lµm t¨ng tÝnh kÞch tÝnh cña truyÖn.[r]
Trang 1Tuần: 08 NS : 30/09/2009
Tiết: 30 ND : 07/10/2009
Chiếc lá cuối cùng
( Trích) O.Henri
Ngô Vĩnh Viễn dịch
A Mục tiêu cần đạt :
- Trên cơ sở mấy trang văn bản trích phần kết thúc tác phẩm " Chiếc lá cuối cùng" giúp
HS hiểu và cảm nhận tình yêu thơng cao cả giữa những ngời lao động nghèo khổ; nghệ thuật chân chính là nghệ thuật vì sự sống của con ngời Cách kết thúc truyện đảo ngợc tình huống hai lần gây xúc động cho ngời đọc, sự kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm trên nền tự sự là đặc điểm của phơng thức biểu đạt trong văn bản này
- Tích hợp với tập làm văn: Làm dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
- Rèn kĩ năng đọc, kể chuyện diễn cảm, phân tích các nhân vật và tình huống truyện
B Chuẩn bị của thầy và trò:
1 Thầy: Đọc truyện ngắn của O.Henri; su tầm tranh minh hoạ truyện ngắn.
2 Trò: Đọc cả tác phẩm, trả lời câu hỏi đọc hiểu văn bản; vẽ tranh minh hoạ.
C Hoạt động dạy - học:
* ổn định:
* Kiểm tra:
? Tiết học trớc chúng ta đã đợc tìm hiểu về nhân vật Giôn xi Em hãy tóm tắt lại diễn biến
tâm trạng Giôn xi trong đoạn trích " Chiếc lá cuối cùng" Từ đó em rút ra bài học gì về
cuộc sống?
- Giôn xi vì nghèo túng và mắc bệnh viêm phổi nặng mà tuyệt vọng không muốn sống Cô nằm đó nhìn ra cửa sổ đếm những chiếc lá thờng xuân leo trên bức tờng đang rụng dần và buông xuống, phó mặc sự sống của mình chờ khi nào chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì cô cũng sẽ ra đi mãi mãi Nhng sau một đêm gió dập vùi, tuyết rơi buốt giá chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó Nó đã thổi bùng lên ngọn lửa tình yêu sự sống trong cô khiến cô có thêm sức mạnh và nghị lực vợt lên chính mình và chiến thắng với bệnh tật Giôn xi khỏi bệnh và lại khao khát sẽ có ngày đợc vẽ vịnh Naplơ
+ Bài học rút ra: Phải biết chân trọng và nâng niu từng giây phút của cuộc sống vì nó
thật đáng quý Khi có niềm khao khát sự sống và có nghị lực sống, con ngời có thể vợt qua mọi khó khăn và chiến thắng đợc bệnh tật, tử thần
? Cũng qua phần tìm hiểu về Giôn xi em còn nhớ biện pháp nghệ thuật đã đ ợc tác giả sử dụng khi viết về sự hồi sinh của Giôn xi?
- Nghệ thuật đảo ngợc tình huống truyện
* Dẫn vào bài:
+ ở tiết học trớc chúng ta đã thấy 1 điều kì diệu đã xảy ra Chiếc lá cuối cùng đã không rụng Chiếc lá đã ngăn cản, níu giữ bớc chân mệt mỏi của Giôn xi tìm đến cái chết
- Chiếc lá cuối đông - ngời bạn đồng hành dũng cảm, tuy chẳng còn sung sức đã dùng tất cả sức lực của mình trụ bám trên cành và cũng là để ngăn cản chuyến đi xa xôi bí ẩn của Giôn xi
- Chiếc lá ấy biểu tợng của sức sống mãnh liệt kiên cờng chiến thắng mọi sự tàn phá phũ phàng của tự nhiên
- Vì sao lại có điều kì diệu đó Trong sự hồi sinh của Giôn xi ngoài tác động của chiếc lá diệu kì còn có những nhân tố nào khác nữa Chúng ta cùng nhau khám phá nội dung của
điều kì diệu đó qua giờ học hôm nay
Tiết 2:
Chiếc lá cuối cùng
( Trích) O.Henri
Ngô Vĩnh Viễn dịch
I Đọc – Hiểu chú thích:
Trang 2II Đọc – Hiểu văn bản:
a Nhân vật Giôn-xi hay sự diệu kì của chiếc lá.
? Trong phần văn bản vừa tìm hiểu em thấy trong sự hồi sinh của Giôn-xi ngoài chiếc lá cuối cùng còn có vai trò cảu ai nữa?
b Nhiệm vụ Xiu:
? Qua phần tóm tắt truyện
tiết học hôm trớc em có thể
giới thiệu về nhân vật Xiu?
? Khi Giôn xi ốm Xiu đã
làm gì?
GV: Khi biết ý nghĩ kì quặc
của Giôn xi: Chiếc lá cuối
cùng rụng thì Giôn se lìa đời
Xiu nói: " Em thân yêu,
chị sẽ làm gì đây" em nhận
thấy điều gì đang diễn ra
trong tâm trạng của Xiu?
Đúng vậy có lẽ tâm trạng
của Xiu đang rối bời, đầy
những lo âu và thơng cho
Giôn xi Tâm trạng này còn
đợc thể hiện qua một hình
ảnh rất cụ thể:"bàn tay
mảnh dẻ run rẩy của Xiu"
trong lần gặp gỡ và chuyện
trò với bác sĩ
? Em có nhận xét gì về
những lời nói, hành động
của Xiu với Giôn ?
? Từ đó em hiểu gì về Xiu
và tình cảm của Xiu với
Giôn xi
* GV: ở Xiu đó là một tình
bạn trong sáng cao đẹp mặc
dù cuộc sống nghèo khó
Trở lại với việc Giôn xi
nằng nặc đòi kéo mành lên
vào cái buổi sáng mà Giôn
xi cho rằng chiếc lá cuối
cùng sẽ rụng
? Tác giả đã nói gì về thái
độ của Xiu lúc đó?
GV: Và sau đó tác giả
- Xiu cũng là 1 hoạ sĩ nghèo Cô có cùng sở thích với Giôn xi vì thế 2 ngời trơt thành ngời bạn thân thuê phòng ở chung
- Chăm sóc động viên, an ủi bạn( nấu cháo, pha sữa, tìm bác sĩ)
- Tiếp tục vẽ để có tiền sống
và chữa bệnh cho Giôn xi
- Lo sợ đến mức không biết mình sẽ ra sao
- Lời nói: âu yếm, dịu dàng
- Việc làm: ân cần, chu đáo
và hoàn toàn tự nguyện
- Xiu: ngời bạn tốt, vị tha, giàu tình cảm thơng yêu bạn
bè hết lòng nh ruột thịt
- Chán nản, miễn cỡng
- Ngạc nhiên vì chiếc lá
cuối cùng không rụng
b Nhiệm vụ Xiu:
- Nấu cháo, pha sữa, tìm bác
sĩ, vẽ
- Lo sợ, bối rối
- Dịu dàng, ân cần, chu đáo,
tự nguyện
- Ngời bạn tốt, vị tha, giàu tình cảm thơng yêu bạn bè hết lòng nh ruột thịt
Trang 3không viết thêm điều gì về
tâm trạng, thái độ của Xiu
nhng qua đó ta có thể thấy
đợc rằng đến lúc ấy Xiu cha
hề biết việc làm của cụ Bơ
men
? Vậy nếu Xiu biết trớc ý
định của cụ Bơ men tác
phẩm sẽ kém hay ở chỗ
nào?
Các em hãy đọc thầm đoạn
cuối văn bản: " Chị có
chuyện đã rụng" và cho
biết
? Em nhận ra điều gì trong
tình cảm của Xiu khi kể cho
Giôn xi nghe về việc làm và
cái chết cụ Bơ men?
? Nh vậy cùng với hình ảnh
chiếc lá cuối cùng, nhân vật
Xiu có ý nghĩa gì trong việc
thể hiện chủ đề câu chuyện?
GV: Tình cảm của Xiu dành
cho Giôn xi là 1 tình cảm
chân thành, trong sáng, vô t
Nó làm ta trân trọng thấm
thía và xúc động biết bao
giữa cuộc đời đầy bon chen
để vợt lên cái đói, cái
nghèo, cái cơ cực của một
chỗ đứng trong nghề nghiệp
nh những hoạ sĩ nghèo trong
truyện thật khó mà có đợc
một tình bạn nh thế
** Gọi HS đọc: " Và buổi
chiều đã rụng"
? Đoạn trích kể về điều gì?
Cụ Bơ men là ngời nh thế
nào?
*** Các em hãy quan sát
lên bảng và đọc đoạn văn
sau:
- Xiu sẽ không bị bất ngờ
- Ngời đọc sẽ không thởng thức tâm trạng lo lắng lỗi buồn của Xiu Để rồi những ngày sau đó trong buổi chiều đi làm làm về kể chuyện với Giôn xi về chiếc lá cuối cùng và cụ Bơ men
- Cảm phục, biết ơn, nhớ tiếc
- Khâm phục tài năng nghệ thuật và tấm lòng của cụ
- Tình yêu thơng, sự tận tuỵ hết mình của ngời thân thôi thúc ta vơn dậy trong những phút yếu mềm
- Xiu là ngời đã góp phần không nhỏ giành giật sự sống cho Giôn xi
HS: Đọc
- Kể về cụ Bơ men và sự thật về chiếc lá cuối cùng
( Kể về cụ Bơ men và bí mật
về chiếc lá cuối cùng)
- Ngời đã góp phần không nhỏ giành giật sự sống cho Giôn xi
C Cụ Bơ men và sự thật về chiếc lá cuối cùng.
Trang 4? Câu đâu tiên trong câu
chuyện của Xiu kể về điều
gì?
? Vậy em thấy bất ngờ trớc
cái chết cụ Bơ men không?
Vì sao?
? Đoạn truyện kết thúc này
gây cho em cảm xúc gì?
? Sự thật nào đã làm đợc
sáng tỏ?
? Vậy ai đã viếc chiếc lá đó
? Căn cứ vào đâu và những
bằng chứng nào mà em
khẳng định điều đó?
? Em có thể cho biết: Cụ Bơ
men đã vẽ chiếc lá đó trong
hoàn cảnh nh thế nào?
? Em có nhận xét gì về điều
kiện làm việc của cụ?
" Cụ Bơ men đã ngoài 60 tuổi- một ông già nhỏ nhắn
và dữ tợn, có 1 bộ râu nh Môi- dơ của Mi-ke-lăng-giơ
loăn xoăn, trừ cái đầu nh
đầu thần Xa- tia xoà xuống cái thân hình nh 1 tiểu yêu
Cụ là ngời thất bại trong nghệ thuật Cụ múa cây bút
vẽ đã 40 năm mà vẫn không với tới đợc gấu áo của vị nữ
thần của mình Trên giá vẽ của cụ là 1 tấm vải chống trơn, từ hai mơi lăm năm nay vẫn cứ chờ đợi mãi nét
vẽ đầu tiên của bức tranh kiệt tác Cụ uống rợu nặng quá độ và tự coi mình là 1 con chó xồm lớn chuyên gác cửa bảo vệ hai nữ nữ
nghệ sỹ trẻ là Xiu và Giôn xi"
- Nguyên nhân cái chất cụ Bơ men
- Bất ngờ
- Vì cái chết quá đột ngột,
cụ Bơ men đang hoàn toàn khoẻ mạnh, chỉ ốm có 2 ngày và cũng mắc căn bệnh sng phổi nh Giôn xi
- Bàng hoàng, xúc động, cảm phục và thơng tiếc cụ Bơ men
- Chiếc lá cuối cùng kia là lá giả đợc vẽ trên tờng
- Cụ Bơ men
- Giày và quần áo cụ ớt sũng nớc, lạnh buốt
- Ngời ta tìm thấy cây đèn bão còn thắp sáng và 1 vài chiếc bút lông rơi vung vãi,
1 bảng pha màu
- Thời gian: trong đêm
- Không gian: gió bấc ào ào,
ma đập mạnh, tuyết rơi lạnh buốt
- Chiếc lá cuối cùng kia là lá giả đợc vẽ trên tờng
Tác giả: Cụ Bơ men
Trang 5? Em có thể cho biết ý tởng
vẽ chiếc lá của cụ Bơ men
đợc hình thành khi nào?
GV: Đúng vậy: trong tác
phẩm tác giả cũng viết: Khi
Xiu kể cho cụ Bơ men về ý
nghĩ của Giôn xi gắn quyết
định sự sống của mình với
chiếc lá cụ đã vô cùng tức
giận định đến phòng mắng
cho Giôn xi một trận Nhng
khi đến thấy Giôn xi nằm
bất động cụ đã thay đổi thái
độ và cùng với Xiu sang
phòng bên sợ sệt ngó ra
ngoài cửa sổ, nhìn cây thờng
xuân và rồi họ nhìn nhau 1
lát chẳng nói lăng điều gì
GV Các em ạ có thể lúc này
mỗi ngời đang theo đuổi 1 ý
nghĩ của riêng mình nhng
chắc chắn họ sẽ có chung 1
nỗi lo sợ đó là chiếc lá cuối
cùng sẽ rụng và có lẽ ngay
từ lúc ấy ý tởng vẽ chiếc lá
đã đợc nhen nhóm trong đầu
cụ Bơ men
? Vậy từ đây em hãy cho
biết: Cụ Bơ men vẽ chiếc lá
cuối cùng với mục đích gì?
? Việc làm cụ có thành công
không vì sao?
? Qua lời kể của Xiu em
hình dung và tả lại cảnh cụ
Bơ men vẽ tranh trong đêm?
- Vô cùng khó khăn, khắc nghiệt, gian khổ
- Khi lên phòng Giôn xi và thấy Giôn Xi ngó ra ngoài cửa sổ,gieo số phận của mình vào chiếc lá thờng xuân
- Hi vọng chiếc lá giống thật còn mãi sẽ đa Giôn xi thoát khỏi tình trạng tuyệt vọng chờ chết, để cứu sống Giôn xi
- Đã thành công: Giôn xi hồi sinh Bởi cụ đã vẽ bằng tất cả tấm lòng yêu thơng, bằng một quyết tâm cứu sông Giôn xi, bằng nghị lực
và tình yêu cuộc sống
- Màn đêm buông xuống mịt mùng, gió bấc ào ào thổi Ma đập vào cửa sổ và rơi lộp bộp xuống đất buốt lạnh đến tận xơng tuỷ trên
1 cái thang bám vào tờng, trong ánh đèn bão hắt ánh
Trang 6? Chỉ là 1 hoạ sĩ, đồng
nghiệp của Giôn xi tại sao
cụ Bơ men lại sẵn sàng đánh
đổi cả sự sống của mình để
cứu Giôn xi?
? Chứng tỏ cụ là ngời nh thế
nào?
* Bài tập trắc nghiệm
? Vì sao nhà văn không kể
chuyện cụ Bơ men vẽ chiếc
lá mà lại đặt câu chuyện
trong lời kể của Xiu
GV: đây cũng là 1 chi tiết
rất khéo léo của nhà văn
Chúng ta cần học tập cách
kể chuyện của tác giả khi
viết bài văn kể chuyện để
tạo sự hấp dẫn cho ngời đọc
? Vì sao cụ phải giữ giữ bí
mật cả với Xiu?
? Từ những chi tiết trên em
hiểu thêm điều gì về cụ Bơ
men?
sáng nhoà nhạt; cụ Bơ men run rẩy vì buốt giá, áo quần
và cả ngời cụ ớt đẫm nớc
Cụ vẫn mải miết đa những nhát cọ trên tờng và kìa 1 chiếc lá, chiếc lá cuối cùng của cây thờng xuân vẫn vững vàng bám chặt lấy thân cây
- Đó là tình cảm yêu thơng chân thành, tự nhiên của những ngời lao động nghèo, những ngời hoạ sỹ có cùng chung lí tởng
- Nhân hậu giàu tình yêu
th-ơng
A Làm tăng tính kịch tính của truyện
B Tạo bất ngờ cho Giôn xi
và cả Xiu
C Gây hứng thú mạnh mẽ cho ngời đọc
D Cả 3 ý trên
- Nếu Xiu biết có thể cô sẽ mất tự nhiên khiến Giôn xi nghi ngờ
- Sự hi sinh cao cả, thầm lặng
* Thảo luận nhó:
? Xiu cho rằng bức vẽ của
cụ Bơ men là 1 kiệt tác Em
có đồng ý với ý kiến của Xiu không? Tại sao?
Nhóm 1 : Nó đợc vẽ rất sinh
động, giống nh chiếc lá thật
đến nỗi cả Xiu và Giôn xi là những hoạ sỹ mà cũng không nhận ra
? Em có thể nói rõ hơn về sự giống nhau đó?
Nhóm 2 : Để vẽ đợc chiếc lá
- Nhân hậu giàu tình yêu
th-ơng
- Sự hi sinh cao cả, thầm lặng
Trang 7Trao đổi nhóm đôi:
? Kịêt tác của cụ Bơ men
còn khơi gợi cho em những
suy nghĩ gì về giá trị của
nghệ thuật đối với cuộc
sống của con ngời
Vậy những chi tiết này gắn
với nhân vật nào nhiều
nhất?
? Qua truyện, ta thấy điều
bất ngờ xảy ra với hai nhân
vật này là gì?
? Còn chiếc lá thì nh thế
nào?
? Vậy em có nhận xét gì về
nghệ thuật kể chuyện của
tác giả thông qua hai sự việc
đối lập trên?
? Cách tạo tình huống đảo
ngợc nh vậy có tác dụng gì?
? Em có nhận xét gì về
ph-ơng thức biểu đạt của văn
bản?
GV Đây chính là nghệ
thuật xây dựng truyện theo
kiểu kết cấu đảo ngợc tình
huống dựa trên những sự
kiện bất ngờ đối lập
? Nêu nhận xét về nghệ
thuật của văn bản?
? Nêu nội dung của văn bản
sau khi học xong tác phẩm
chiếc lá cuối cùng?
ấy trong thời gian khắc nghiệt ấy chứng tỏ cụ Bơ
men là 1 hoạ sỹ có tài năng nghệ thuật tuyệt vời?
Nhóm 3 : Vì nhờ đó mà
Giôn xi đã hồi sinh, vợt qua cái chết?
Nhóm 4 : Để vẽ nó cụ Bơ
men đã phải trả giá bằng 1 cái giá quá đắt: bằng cả sự sống của mình?
- Nghệ thuật đích thực phải
có tác dụng phục vụ con ng-ời
- Nghệ thuật chân chính có thể giúp con ngời vợt qua mọi khó khăn trong cuộc sống Biết hi vọng, bíêt vơn lên sống tốt đẹp hơn
Nhân vật Giôn-xi và cụ Bơ
men
- Ai cũng nghĩ Giôn xi sẽ chết nhng cô đã vợt qua cái chết
- Cụ Bơ men đang khỏe mạnh lại ốm 2 ngày và chết
- Ai cũng tởng chiếc lá cuối cùng sẽ rụng nhng nó đã
không rụng vì nó là chiếc lá
vẽ
- Nghệ thuật đảo ngợc tình huống hai lần
- Tạo sự bất ngờ, hấp dẫn, lôi cuốn ngời đọc
- Trên nền tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
Nh vậy, chiếc lá cuối cùng
ấy chính là kiệt tác của cụ Bơ men- một tác phẩm nghệ thuật bất tử
- Giôn xi tởng chết sống
- Cụ Bơmen đang khoẻ mạnh chết
- Lá gần rụng- không rụng
- Nghệ thuật đảo ngợc tình huống hai lần
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Kết cấu chặt chẽ,truyện
Kể nhẹ nhàng
Trang 8- Đảo ngợc tình huống hai lần
2 Nội dung:
Đề cao tình yêu thơng giữa những con ngời với con
ng-ời, đề cao nghị lực tình yêu cuộc sống, đề cao nghệ thuật chân chính
IV Luyện tập:
Nêu ý nghĩa của nhan đề chiếc lá cuối cùng
Củng cố dăn dò:
- Hoàn thành các bài tập trong SBT Ngữ Văn
- Chuẩn bị chơng trình địa phơng ở giờ học sau