Giao an Van 10 Tu tiet 57

 Söï vieäc trong vaên töï söï ñöôïc trình baøy moät caùch cuï theå: Söï vieäc xaûy ra trong thôøi gian, ñòa ñieåm cuï theå, do nhaân vaät cuï theå thöïc hieän, coù nguyeân nhaân, dieãn [r]

Giảng văn:

UYLITXƠ TRỞ VỀ

(Trích Ôđixê  Sử thi Hi Lạp)

Ngày soạn:

A Mục đích yêu cầu:

2 Kỹ năng: Phân tích nhân vật.

B Phương pháp: Trao đổi, thảo luận.

C Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra bài cũ:

Vì sao không thể xếp truyện An Dương Vương,

Mỵ Châu  Trọng Thuỷ vào thể loại sử thi? Qua bàihọc quan trọng nhất từ truyền thuyết này là gì?

2 Lời vào bài mới: Các em đã được tiếp xúc

với nhiều anh hùng của các bộ tộc, bộ lạc khác nhau.Trong phần văn học dân gian, các em đã biết đếnnhân vật Đăm San trong trường ca Đăm San của dântộc Êđê Hôm nay chúng ta lại làm quen với nhânvật anh hùng của Hi Lạp cổ đại

Em biết gì về địa

hình của nước Hi Lạp?

Nằm ở phía đông của

bán đảo Bancăn của

Châu Âu lần ra Địa

Trung Hải, ba mặt giáp

biển khơi Đất đai ít màu

mỡ

I Tiểu dẫn:

Văn học Hi Lạp có

những bộ phận nào?

GV tóm tắt:

Iliát chiến tranh

thành Tơroa Nhân vật

chính là Uylitxơ kể về

cuộc chiến đấu của quân

Hi Lạp kéo dài đến 10

năm

Em hãy nêu chủ đề

chính của trường ca

Ôđixơ?

Em nào có thể tóm

tắt cuộc gặp gỡ này?

Gồm 02 phần: Từ

đầu  kén gan dạ Gồm

4 nhân vật

Phần còn lại: 4 đối

thoại, chia 2 nhân vật

1 Văn học cổ đại Hi Lạp:

a Thần thoại: Ra đời rất sớm, trong quá trình

lao động với sự tưởng tượng thơ mộng của ngườinguyên thuỷ Họ đã sáng tạo trang thần thoại mangvẻ trong sáng không bị tôn giáo che mờ

b Sử thi: Người Hi Lạp đã đúc rút thành những

trường ca cổ có giá trị bất hủ trong nền văn học thếgiới, có dư âm vang dội với hai bộ sử thi

c Kịch: Với các nhà soạn kịch tiêu biển Esin,

Xôphêốc, …

2 Tác giả Hômerơ:

Hômerơ là người được suy tôn “Cha đẻ của thi

ca Hi Lạp” Ông sáng tác hai bản trường ca: Iliát vàÔđixơ Ông sống bên bờ sông Mestes, lúc còn nhỏcó tên là Melessigene làm nghề dạy học Lớn lên đinhiều nơi, sau đó bị mù phải trở về quê mẹ là Limelàm nghề ca hát để sinh sống

3 Sử thi Ôđixơ:

 Thể loại: Sử thi anh hùng ca

 Bài ca lao động hoà bình, thể hiện cuộc sống và

mơ ước của người Hi Lạp cổ đại trong công cuộcchinh phục thiên nhiên, mở đất, khám phá biển cả,xây dựng hạnh phúc gia đình

4 Văn bản:

a Vị trí: Nằm ở chương 23 của sử thi Ôđixơ.

b Đại ý đoạn trích: Miêu tả những tác động

của nhũ mẫu và Têlêmac với Pênêlốp Cuộc đấutranh để gia đình đoàn tụ, hạnh phúc

III Phân tích:

1 Nhân vật Pê  nê  lốp:

 Tính thận trọng, khôn ngoan, nghị lực và mưu trí

 nàng có thể chờ đợi chồng 20 năm, chống lại đượcsự quấy nhiễu của 108 tên cầu hôn

Khi giới thiệu nhân

vật Pênêlốp tác giả đã

kèm theo từ nào?

Chờ đợi 20 năm

cho thấy Pênêlốp là

một người phụ nữ như thế

nào?

Khi được báo tin

Uylitxơ trở về, tâm lí như

thế nào?

Tuy nhiên nàng

vẫn quyết định xuống

gác

Tiết 2

Thử đóng vai

Pênêlốp, nảy sinh những

câu hỏi nào?

Đây là người hành

khuất? Đây là chồng

mình? Đây là vị thần

đang giúp đỡ hay đang

mưu tính lừa gạt mình?

Giữa lúc ấy thái độ

của con trai nàng như thế

nào?

Em có suy nghĩ gì về

tâm trạng của Pênêlốp?

Ý nghĩa của lời nói với

 Diễn biến tâm trạng:

+ Khi nghe nhũ mẫu báo tin chồng trở

 Nảy sinh hai điều nghi hoặc:

 Chiến công quá sức tưởng tượng

 thần linh căm thù mới giết

 Thời gian 20 năm quá dài  NghĩUylitxơ đã chết

+ Nhũ mẫu đưa ra lời thuyết phục, bằngchứng và lời thề thốt bằng cả tính mạng

 Vẫn không tin cho đó làphép thuật huyền bí của các vị thần linh bất tử

+ Pênêlốp đối diện với Uylitxơ: Để quansát, xem xét con người và sự nghiệp

 Tâm trạng phân vân, không biếtđứng xa hay tiến gần

 Ngồi lặng thinh trên ghế Khi thìâu yếm nhìn chồng, khi thì không nhận ra chồng

 Kịch tính

+ Con trai tác động: Pênêlốp nói “Chamẹ … dễ dàng” Nàng nói với con nhưng thực ra đangnói với người đối diện để xem xét thái độ, phản ứngcủa Uylitxơ

 Pênêlốp là người khôn ngoan, tế nhị, thông

Nàng đã tìm cách

thử chồng như thế nào?

Nghe những lời nói

của Uylitxơ thái độ của

Pênêlốp thay đổi như thế

nào? Có thể nói nàng có

trái tim sắt đá hay

không?

Pênêlốp là người

phụ nữ như thế nào?

Chi tiết nào thể hiện

điều đó?

Sau khi tiêu diệt kẻ

thù Uylitxơ muốn tận

hưởng cái hạnh phúc,

được vợ và con gái đón

chào trong niềm vui Thế

nhưng, chàng lại bắt gặp

sự lạnh nhạt, nghi ngờ

của nàng

Tâm trạng của

chàng như thế nào?

Hơn 20 năm chàng

minh, tỉnh táo, biết kìm nén tình cảm của mình đểtìm rõ sự thật

 Nghệ thuật của Hômerơ không mổ xẻ tâm línhân vật, mà chỉ đưa ra dáng điệu, cử chỉ, lời đốithoại cho người đọc thấy được tính cách và tâm trạngcủa nhân vật

+ Pênêlốp nhìn Uylitxơ từ phòng tắm rađẹp như một vị thần, nàng đã ngạc nhiên Nhưng vẫnthử thách bằng những kỷ niệm riêng ẩn chứa điều bịmật của hai vợ chồng

+ Nhận ra chồng: Bủn rủn tay chân,nước mắt chan hoà, ôm hôn chồng, giải thích tại saomình phải hồ nghi

 Pênêlốp đại diện cho người phụ nữ Hi Lạp cổđại: thận trọng, thuỷ chung và khôn ngoan, biết gìngiữ, bảo vệ phẩm giá của mình và hạnh phúc giađình

chưa bao giờ quên vợ,

mặt dù trên đường vợ đã

bị nữ thần Calitxơ cầm tù

trên đảo 7 năm Mục

đích bắt ở lại làm chồng

Để khắc hoạ chân

dung và tính cách của

nhân vật, tác giả đã dùng

cùm từ nào?

 Thuỷ chung son sắt

 Khi nàng nhận ra chàng vui sướng tột cùng, thèmmuốn khóc, ôm lấy người vợ thân yêu, nước mắtđầm đìa  Dạt dào tình cảm

 Cao quý và nhẫn nại

IV Kết luận:

1 Nghệ thuật: Cách kể chậm rãi, tỉ mỉ, chủ

yếu dựa vào đối thoại của các nhân vật để khắchoạ nội tâm miêu tả cụ thể chi tiết

2 Ý nghĩa:

 Đề cao, khẳng định sức mạnh của tâm hồn vàtrí tuệ con người Hi Lạp, đồng thời làm rõ giá trịhạnh phúc gia đình

 Ca ngợi tình yêu quê hương, lòng chung thuỷ

V Củng cố: Gọi HS đọc ghi nhớ SGK.

VI Dặn dò: Soạn bài Ramma buộc tội.

Làm văn: TRẢ BÀI VIẾT SỐ 1

Ngày soạn:

A Mục đích yêu cầu:

 Ôn tập: Củng cố về kiến thức, kỹ năng và quy trìnhviết một bài làm văn nói chung, văn nghị luận và văn biểu cảmnói riêng

 Sửa chữa, rút kinh nghiệm về các lỗi dùng từ,ø đặt câu,xây dựng bố cục, tạo lập văn bản

 Làm công việc cho những bài viết tiếp theo

B Luận đề: Nêu cảm nghĩ của em về những ngày đầu tiên

bước vào trường Nguyễn Huệ

1 Xác định yêu cầu của bài làm:

 Bài làm viết về cái gì? Cho ai? Nhằm mục đích gì?

 Người viết bộc lộ những cảm nghĩ gì? Suy nghĩ chân thựctrước sự vật, sự việc, hiện tượng đời sống (hoặc nhân vật, tácphẩm nào)?

2 Xác định phương hướng làm bài:

 Bài viết cần nêu những cảm xúc, suy nghĩ cụ thể Cần sắpxếp các ý theo một trình tự hợp lý để người đọc có thể thích thú,đồng tình với những cảm nghĩ của người viết

 Cần phân tích triển khai các ý để bài viết không nghèo nàn,đơn điệu, khô khan

 Lời văn cần phải gợi được những suy nghĩ và cảm xúc chongười đọc

3 Lập dàn bài: (Theo yêu cầu đề ra).

4 Nhận xét về ưu và khuyết điểm:

 Ưu: Một vài bài đã suy nghĩ chân thực trước mọi vấn đề(liên quan đến môi trường)

 Khuyết: Viết theo rập khuôn, miêu tả không thực

C Củng cố:

Đọc bài văn mẫu, chuẩn bị cho bài viết số 2

Đọc Văn:

RAMA BUỘC TỘI

(Trích Ra-ma-ya-na Sử thi Ấn Độ).

Ngày soạn:

A Mục đích yêu cầu:

1 Kiến thức: - Quan niệm của người ẤnĐộ cổ đại về người anh hùng, nhà vua mẫu mực vàngười phụ nữ lý tưởng

- Nghệthuật xây dựng nhân vật

2 Kỹ năng: Đọc diễn cảm và phân tích nhân

vật trong sử thi

B Phương pháp: Kết hợp đọc sáng tạo + Gợi tìm

+ Trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

C Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra bài cũ: Phân tích hình tượng nhân

vật Uylitxơ?

2 Lời vào bài: Nếu người anh hùng Uylitxơ

trong sử thi Hi Lạp được ca ngợi về sức mạnh của trítuệ, lòng dũng cảm Đămsăn trong sử thi TâyNguyên Việt Nam là người anh hùng chiến đấu, thìsử thi Ấn Độ được ca ngợi bởi sức mạnh của đạođức, lòng từ thiện và danh dự cá nhân Chúng tacùng tìm hiểu đoạn trích Rama buộc tội

Em biết gì về địa

hình đất nước Ấn Độ? Ấn

Độ thuộc Châu Á Cư

dân tập trung ở lưu vực

hạ lưu sông Ấn và sông

Hằng

Về văn hoá thể

hiện rõ nhất là bộ kinh

I Tiểu dẫn:

Vêđa chứa nhiều thần

thoại và bài ca của người

Ấn Độ

Ấn Độ còn là quê

hương của bộ kinh phật

Đó là nét ảnh hưởng của

Ấn Độ với Việt Nam,

nhất là Huế

Đọc đoạn trích, tìm vị

trí?

Chương 78: Rama

với sự gíup đỡ của tướng

khỉ đã hạ được vua khỉ

cứu vợ mình …

Chương 80: Xita

bước lên giàn thiêu, thần

lửa xuất hiện, xác nhận

phẩm hạnh của Xita

Rama nhận ra Xita …

Chương 79: Cuộc

gặp gỡ đầy kịch tính giữa

2 vợ chồng

1 Sử thi Ấn Độ: Văn học cổ đại Ấn Độ ra đời rất

sớm và phát triển qua hai giai đoạn

a Giai đoạn thần thoại Vêđa: Hiểu biết tất cả

những gì thần thánh ban cho

b Giai đoạn sử thi: Phản ánh hiện thực đời

sống tư tưởng của đời sống nhân dân Ấn Độ cổ đại,bên cạnh ca ngợi chiến công của các vị anh hùng mànhân dân đề cao

 Mahabrata là tập thơ dài nhất thế giới (24nghìn câu thơ đôi) Tên gọi nó có nghĩa la dòng họBharata vĩ đại Nội dung kể lại những chiến côngcủa con cháu Bharata

 Ramayana: Là câu chuyện về hoàng tử Ramatrong truyền thuyết dân gian, sau được Vamiki viếtlại bằng tiếng Xăngcrit

2 Sử thi Ramayana:

a.Tóm tắt: SGK.

b Giá trị: Ca ngợi nhữg chiến công của anh

hùng của Rama và lòng chung thuỷ của Xita

II Đoạn trích:

1 Vị trí: Thuộc khúc ca thứ 6 của chương 79.

2 Đọc, hiểu  kết cấu:

Bố cục:  Lời buộc

tội của Rama

 Lời thanh minh

và quyết định quyên sinh

của Xita

 Xita bước lên

giàn thêu trong tiếng

khóc của mọi người

Sau chiến thắng

Rama và Xita gặp nhau

trong hoàn cảnh nào?

Hoàn cảnh đó có tác

động như thế nào đến

tâm trạng và hành động

của hai người?

Tâm lý của Xita khi

nghe chồng buộc tội?

Em có suy nghĩ gì

về sự thử thách này?

Tiết 2

Rama chiến đấu và

tiêu diệt quỷ vương nhằm

mục đích gì?

III Phân tích:

1 Hoàn cảnh tái hợp của Rama và Xita:

 Không phải là không gian riêng tư mà là khônggian cộng đồng, trước sự chứng kiến của mọi người

+ Rama vừa là một người chồng, vừa là mộtngười anh hùng chiến thắng

 Với tư cách là một người chồng, yêuthương vợ làm tất cả những gì để cứu vớt vợ Xót xacho người vợ, lòng đau như cắt khi buộc tội vợ

 Với tư cách là một người anh hùng, mộtđức vua phải giữ trách nhiệm gương mẫu nên đã nóinhững lời tàn nhẫn với vợ

 Lời buộc tội không đúng với tình cảm và ýnghĩ của chàng Người anh hùng đã chứng minh được

ý thức danh dự, xứng đáng là vị vua mẫu mực

+ Xita đưa đến gặp chồng trước sự chứng kiếncủa mọi người Khi nghe những lời buộc tội:

 Xấu hổ cho số kiếp của mình muốn tựchôn vùi thân xác, hình hài

 Đau khổ, bị sỉ nhục, bị mất danh dự

 Xita chứng minh sự trong sạch củamình

 Đây là sự thử thách cuối cùng của hainhân vật, nếu Xita không phải là người phụ nữ lýtưởng thì chiến thắng của Rama cũng vô nghĩa

2 Lời buộc tội của Rama:

 Rama giao tranh và tiêu diệt quỷ vương vì:

+ Danh dự của người anh hùng bị hắn xúcphạm, khi hắn dám cướp vợ của chàng

+ Tình yêu, khao khát đoàn tụ gia đình

Rama đã dùng lời

như thế nào với Xita?

Điều đó có ý nghĩa

gì?

Thái độ của Rama

khi chứng kiến cảnh Xita

bước lên giàn thiêu?

Thái độ của Xita

khi nghe những lời buộc

tội đó?

 Rama quyết định ruồng bỏ vợ vì:

+ Danh dự nhà vua

+ Vì ghen tuông, nghi ngờ

 Chàng đã hi sinh tình cảm cá nhân vì đòi hỏicủa cộng đồng

 Rama dùng những lời gay gắt, tàn nhẫn, lời xúcphạm

 Thể hiện một ý chí sắt đá, sự dằn lòng nhưngngay trong lời nói có sự nhấn mạnh “phải biết chắcđiều này …” Trong tâm trạng bối rối lúng túng

 Thái độ của Rama khi chứng kiến Xita bước lêngiàn Qua sự quan sát của mọi người, lúc đó chàngnom khủng khiếp như thần chết…  Chứng kiến cảnhđó, mấy ai không đau đớn nhưng vì nghĩa vụ, tráchnhiệm và danh dự Rama không thể làm khác được

2 Tâm trạng của Xita:

 Khi nghe những lời buộc tội nàng hết sức bấtngờ

+ Đau đớn đến nghẹt thở như một cây dây leo

bị vòi voi quật nát

+ Mỗi lời nói của Rama xuyên vào trái timnàng như một mũi tên

 Khi cất tiếng nàng đã tìm lại được sự tự chủ.+ Lấy áo lau nước mắt, bằng giọng dịu dàng,nghẹn ngào nàng nói, càng nói những lời thanh minhcàng có sức mạnh

+ Nàng trách Rama không chịu suy xét, đánhđồng nàng với những phụ nữ tầm thường

+ Nhấn mạnh nguồn gốc, dòng dõi của mình làcon thần đất mẹ

 Diễn biến tâm trạng của nàng từ mừng rỡđến ngạc nhiên, từ tin yêu đến thất vọng, từ bối rốiđến điềm tĩnh, từ đau khổ đến tuyệt vọng

 Xita chọn cái chết vì: Chỉ có cái chết chứngminh được sự trong sạch của phẩm chất đạo đứctrong nàng

 Đề cao người phụ nữ Ấn Độ toàn vẹn phẩm

Xita đã thanh minh cho

mình như thế nào?

chất đã ngưỡng mộ

IV Kết luận:

 Diễn biến và xung đột tâm lý của Rama và Xitađầy thử thách và éo le

 Tâm trạng biến đổi theo nhịp độ đối thoại

 Tính cách nhân vật nhất quán

V Củng cố: Học sinh đọc ghi nhớ trang 60 SGK.

A Mục đích yêu cầu:

B Phương pháp: Đàm thoại + Luyện tập.

C Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ: Ôn tập văn bản tự sự.

 Ôn tập:

1 Nêu khái niệm về văn tự sự:

Sự việc và nhân vật

trong văn tự sự là gì?

Ngôi kể và lời kể là

gì?

Thế nào là tự sự?

Thế nào là sự việc?

Thế nào là chi tiết?

2 Sự việc và nhân vật trong văn tự sự:

 Sự việc trong văn tự sự được trình bày một cáchcụ thể: Sự việc xảy ra trong thời gian, địa điểm cụthể, do nhân vật cụ thể thực hiện, có nguyên nhân,diễn biến, kết quả, … Sự việc trong văn tự sự đượcsắp xếp trong một trật tự, diễn biến sao cho thể hiệnđược tư tưởng mà người kể muốn biểu đạt

 Nhân vật trong văn tự sự là kẻ thực hiện các sựviệc, và là kẻ được thể hiện trong văn bản Nhân vậtchính đóng vai trò chủ yếu trong việc thể hiện tưtưởng của văn bản Nhân vật phụ chỉ giúp nhân vậtchính hoạt động Nhân vật được thể hiện qua cácmặt: Tên gọi, tính nết, hình dáng

3 Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự:

 Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụngđể kể chuyện

 Khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng,người kể tự giấu mình đi, tức là kể theo ngôi thứ ba,người kể có thể linh hoạt, tự do những gì diễn ra vớinhân vật

 Khi tự xưng là “tôi” kể theo ngôi thứ nhất, ngườikể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mìnhthấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra cảmtưởng, ý nghĩ của mình

 Để kể chuyện cho linh hoạt, thú vị người kể cóthể lựa chọn ngôi kể thích hợp

 Người kể xưng tôi trong tác phẩm, không nhấtthiết là tác giả

I Khái niệm:

1 Tự sự (Kể chuyện): Là phương thức trình bày

một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việckia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ýnghĩa

2 Sự việc: Là “cái xảy ra được nhận thức có ranh

giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác”.Trong văn tự sự, sự việc tiêu biểu và những sự việcquan trọng góp phần hình thành cốt truyện

3 Chi tiết: Là tiểu tiết của tác phẩm mang sức

Ví dụ truyện Tấm

Cám: Hãy tìm sự việc

chính và những chi tiết?

Tấm là hiện thân của số

phận bất hạnh: Mồ côi

riêng

Làphận gái

Làmnhiều việc

Cho biết vai trò

của sự việc và chi tiết?

GV hướng dẫn HS

làm bài tập

chứa lớn về cảm xúc và tư tưởng

Chi tiết có thể là một lời nói, một cử chỉ và mộthành động của nhân vật hoặc một sự vật, một hìnhảnh

 Sự việc và chi tiết có vai trò dẫn dắt truyện, tôđậm đặc điểm tính cách nhân vật tạo sự hấp dẫn,nhấn mạnh ý nghĩa của văn bản Lựa chọn được sựviệc và chi tiết tiêu biểu là khâu quan trọng trongquá trình viết

II Cách chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu:

1 Truyện An Dương Vương, Mỵ Châu  Trọng Thủy:

2 Có thể chọn kể một trong các sự việc:

 Kỷ niệm về con chó vàng

 Buổi chia tay giữa hai cha con, khi anh con traivào nam làm đồn điền cao su

3 Cách chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:

 Phải hiện thực hoá được chủ đề của văn bản

 Phải bất ngờ, hấp dẫn

4 Để lựa chọn sự việc chi tiết tiêu biểu cần:

 Xác định đề tài, chủ đề bài văn (kể hoặc nêu lênvấn đề gì?)

 Dự kiến cốt truyện:

+ Cốt truyện truyền thống: MởCao tràoKết.+ Biến thể của cốt truyện truyền thống:MởCao trào

+ Cốt truyện tường minh: Tâm trạng nhân vật

 Phân đoạn cốt truyện:

+ Cốt truyện có mấy đoạn

+ Mỗi đoạn có mấy sự việc

GV hướng dẫn HS

làm bài tập 1 và 2

+ Mỗi sự việc có mấy chi tiết tiêu biểu

III Luyện tập:

IV Củng cố: Bài tập bổ trợ: Sau cái chết của An

Dương Vương có thể dự kiến cốt truyện

1 Trọng Thuỷ gặp cha lên án gay gắt về tội đãgây ra cản đổ máu phi nghĩa và cảnh chia lìa

2 Trọng Thuỷ ân hận và tuyệt vọng đi lang thanh,nói lảm nhảm, phát điên

Làm Văn:

BÀI VIẾT SỐ 2

Ngày soạn:

A Mục đích yêu cầu:

1 Kiến thức: Ôn lại đặc điểm chung của phương thức tự sự

2 Kỹ năng: Lập dàn ý, chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu, kết hợp các

yếu tố miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự

3 Giáo dục: Ý thức tự rèn luyện.

B Tiến trình dạy học: Kiểm tra sĩ số

C Luận đề: Thời gian 90 phút (Chọn một trong hai đề).

Đề 1: Sau khi tự vẫn ở giếng loa thành, xuống thuỷ cung, Trọng

Thuỷ đã tìm gặp lại Mỵ Châu Hãy tưởng tượng và kể lại câu chuyện đó?

Đề 2: Kể lại một kỷ niệm sâu sắc của em về tình cảm gia đình, tình

bạn, tình thầy trò theo ngôi kể thứ nhất?

Đọc Văn:

TẤM CÁM

(Truyện Cổ Tích).

Ngày soạn:

A Mục đích yêu cầu:

1 Kiến thức: Hiểu được ý nghĩa nhữngmâu thuẫn, xung đột và sự biến hoá của Tấm trongtruyện, từ đó khái quát được chủ đề, giá trị nghệthuật của truyện, khắc sâu tình yêu đối với người laođộng, người phụ nữ Việt Nam, củng cố niềm tin vàchiến thắng: cái thiện, cái chính nghĩa trong cuộcsống

2 Kỹ năng: Đọc kể, phân tích nhân vậtqua mâu thuẫn, xung đột trong truyện cổ tích thầnkỳ

B Phương pháp: Kết hợp đọc sáng tạo + Gợi tìm

+ Trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

C Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra bài cũ: Qua đoạn trích Rama

buộc tội, nhân dân Ấn Độ xưa quan niệm như thếnào về nhà vua, về người phụ nữ lý tưởng?

2 Lời vào bài: Trong truyện cổ tích thần

kỳ, hình tượng nhân vật Tấm đã đi vào lòng ngườiViệt Nam tự bao đời nay Truyện được chuyển thểthành nhiều thể loại Nhắc đến chuyện Tấm Cámmọi người đều nhớ đến câu ca dao:

“Mấy đời bánh đúc có xương Mấy đời dì ghẻ lại thương con chồng”

Đây có phải chủ đề chính hay không, chúng tacùng tìm hiểu

Tấm Cám thuộc

truyện cổ tích gì?

Đoạn 1 tác giả dân

gian đã giới thiệu câu

chuyện thông qua những

phương thức nghệ thuật

nào Em có nhận xét gì?

Ngày xửa, ngày

xưa

Giới thiệu về nhân

vật

Nếu căn cứ vào

quan hệ gia đình thì

truyện có mấy mâu

thuẫn?

I Tìm hiểu chung:

1 Truyện cổ tích và những đặc điểm của nó:

a Định nghĩa: Là một loại truyện dân

gian do nhân dân sáng tạo ra, nhân vật chủ yếu trongtruyện cổ tích là những con người, con vật có sửdụng yếu tố hoang đường

b Phân loại: Có 3 loại truyện cổ tích:Sinh hoạt, thần kỳ, loài vật

c Đặc điểm của truyện cổ tích thần kỳ:

 Kết cấu: Phần lớn được tường thuật theo thờigian

 Xung đột gồm hai loại:

+ Xung đột giữa nhân vật chính và lựclượng tự nhiên

+ Xung đột chính giữa nhân vật xã hội

 Nhân vật gồm nhân vật bất hạnh và nhân vậtkỳ tài

 Thời gian và không gian nghệ thuật thể hiệnbằng công thức phổ biến “Ngày xửa, ngày xưa”

2 Kết cấu: Gồm hai phần.

 Phần 1: Từ đầu … hằn học của mẹ con Cám

 Phần 2: Phần còn lại

II Phân tích:

1 Tìm hiểu đoạn 1:

 TấmCám: Hai chị em cùng cha khác mẹ

 TấmDì Ghẻ: Dì ghẻ con chồng

Mâu thuẫn xung

đột giữa Tấm, mẹ con

Cám có thể chia làm các

tình huống nào?

Mâu thuẫn đầu tiên

xuất phát từ sự việc gì?

Đi bắt tép

Con bống còn lại

có ý nghĩa gì?

Tình huống được

khởi nguồn từ đâu?

Đi chăn trâu

Tình huống tiếp

theo nhân vật phải đối

diện với điều gì?

Đi xem hội

Dã tâm của mẹ con

Cám?

Bụt làm gì giúp

Tấm?

Với phần đầu này,

có thể xem như một

truyện hoàn chỉnh bởi đủ

các phần của cốt truyện,

các đặc trưng về nội

dung, nghệ thuật của cốt

truyện

 Dì ghẻ đưa giỏ bắttôm và hứa “hễ… yếm”

Cám lừa Tấm “chị

 Dì ghẻ bảo sángmai đi chăn trâu xa

Mẹ con Cám bắtbống làm thịt

Bụt bày cách giúpTấm

 Mẹ con Cám sắmsửa quần áo đi trẩy hội

Bày kế trộn gạo thóchành hạ Tấm

Bụt hiện lêngiúp

Tấm đánh rơigiày

Tấm vâng lời

Chiều về chỉ còncục máu

Làm theo lời bụt.Tấm nghĩ khôngbiết bao giờ làm mớixong bèn khóc

Tấm được đi trẩyhội

Thử giày trởthành hoàng hậu

 Nhân vật Tấm trong xung đột này là người bấthạnh, yếu thế, bất lực, thật thà, chăm chỉ, ngoanhiền, cả tin và cũng khao khát được vui chơi, hạnh

Trong chặng đầu ta

thấy Tấm là cô gái như

thế nào?

Chiếc giày bị đánh

rơi có ý nghĩa gì?

Tác giả sử dụng

yếu tố thần kỳ có vai trò

gì?

Mâu thuẫn, xung

đột giữa Tấm và mẹ con

Cám khi Tấm làm hoàng

hậu giảm đi hay ngược

lại? Vì sao?

phúc

 Nhân vật tiêu biểu cho cái tốt phía thiện Conđường dẫn đến hạnh phúc của Tấm từ một cô bé mồcôi trở thành hoàng hậu Hạnh phúc đó chỉ có được ởngười hiền lành, chăm chỉ, thể hiện triết lý “Ở hiềngặp lành”

 Mẹ con Cám lười dối, độc ác, nhẫn tâm, nhỏnhen

 Tiêu biểu cho cái ác

 Hình ảnh chiếc giày trở thành hoàng hậu là điểmmở màn cho hàng loạt tội ác của mẹ con Cám

 Yếu tố thần kỳ: Trong hoàn cảnh bế tắc củanhân vật, bụt xuất hiện có vai trò cởi thoát tìnhhuống

2 Tìm hiểu đoạn 2:

 Mẹ con Cám saiTấm trèo cau, bày mưuđẵn gốc giết Tấm

+ Cám vào cung thaychị làm hoàng hậu

 Làm theo lời mẹ,giết chim vứt lông ravườn

 Cám sai chặt xoanđóng khung cửi

 Chặt khung đốtthành tro đổ bên lềđường xa hoàng cung

 Vua nhận ra vợ

Tấm xin phép về nhàgiỗ bố Vâng lời dì chết biến thành chimvàng anh bay vào cung.Chim hót mắng Cám

“Giặt …”

Chim chết, lông chimhoá thành 2 cây xoan.Xoan đóng khung,nguyền rủa tội cướpchồng của Cám

Mọc lên một cây thị,quả to biến thành côgái, ở với bà lão

Trở lại hoàng hậu

Câu hỏi thảo luận:

1 Em có suy nghĩ

gì về hành động và ngôn

ngữ của nhân vật Tấm

trong giai đoạn này?

2 Vì sao Tấm

không chết?

3 Yếu tố thần kỳ

còn xuất hiện nữa không?

Xuất hiện dưới hình thức

nào?

Chi tiết Tấm trả

thù có hai luồng ý kiến:

 Đồng tình cho

rằng như thế là hợp lý,

đích đáng Mẹ con Cám

đáng bị trừng trị

 Không đồng tình

với hành động của Tấm,

trái với bản chất hiền

hậu của Tấm Tấm cũng

hẹp hòi tàn nhẫn (so với

cách ứng xử của Thạch

Sanh)

Ý kiến của em?

 Trải qua bốn lần bị biến hoá khác nhau Vàmỗi lần biến hoá của cô thì thái độ phản kháng càngcao, nó tăng dần theo mức độ tội ác của mẹ con Cám

 Người xưa muốn nói rằng cái ác phải bị trừng trị

 Yếu tố thần kỳ không xuất hiện trực diện màhoá thân thành hành động của nhân vật để khẳngđịnh quan niệm thiện thắng ác

III Tổng kết:

1 Giá trị tác phẩm:

a.Nội dung: Truyện phản ánh mâu thuẫn và

xung đột cơ bản trong đời sống gia đình nhưng có giátrị thể hiện sức sống của con người và khát vọngvươn tới hạnh phúc trong đời sống cũng như trongtình yêu

b Nghệ thuật: Thời gian đồng nhất “Ngày xưa

… một hôm … ít lâu sau” giúp người nghe trở vềkhông gian và thời gian một cách tự nhiên

2 Chủ đề: Thể hiện sức mạnh kỳ diệu, và ước mơ

niềm tin lạc quan của nhân dân xưa đối với nhữngchân lý trong cuộc sống

IV Củng cố: Xem lại chi tiết Tấm trả thù.

V Dặn dò: Soạn bài Tam đại con gà.

Làm văn: MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM

TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ

Ngày soạn:

A Mục đích yêu cầu:

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng viết bài văn tự

sự, có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm

B Phương pháp: Đàm thoại + Luyện tập.

C Tiến trình lên lớp:

1 Kiểm tra sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ: Ôn tập trong tiết học.

Hoạt động GV-HS Nội dung

Thế nào là miêu

 Văn biểu cảm, biểu đạt tình cảm, cảm xúc,

so sánh đánh giá con người với đối với thế giới xungquanh và khơi gợi lòng đồng cảm nơi người đọc

2 So sánh:

Trình bày sựviệc quan hệnhân quả

Bày tỏ thái độtình cảm trướccon người vàcuộc sống

Bản tin báochí, bản tườngthuật, tườngtrình

Tái hiện tínhchất, thuộc tínhcủa sự vật,hiện tượng

Giúp người đọcngười nghecảm nhận vàhiểu được

Văn tả cảnh tảngười, tả sựvật

Bày tỏ trựctiếp, gián tiếp,thái độ tìnhcảm người nói.Bày tỏ tìnhcảm và khơigợi sự đồngcảm

Điện mừng, lờithăm hỏi, điệnchia buồn

3 Căn cứ để đánh giá: Cơ sở để đánh giá sự

thành công của miêu tả và biểu cảm trong văn bảntự sự chính là hiệu quả tác động của văn bản tự sựtới nhận thức và cảm xúc của người đọc, người nghe

Ví dụ: Tôi ngồi trên bến xe, đùi áp vào đùi mẹtôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảmgiác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại miên mankhắp da thịt Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thuở

Hướng dẫn HS lập

Biểu cảm: Những cảm giác ấm áp…lạ thường

4 Đọc văn bản SGK trang 73  74:

a.Văn bản trên là một trích đoạn tự sự vì nó có

các nhân vật, sự việc cụ thể:

 Nhân vật: Cô gái (cô chủ, tiểu thư)

Chàng trai chăncừu (mục đồng)

 Sự việc: Một đêm thức trắng

b Lập bảng:

II Quan sát, liên tưởng, tưởng tượng đối với việc miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự:

1 Khái niệm:

a Liên tưởng: Từ sự việc, hiện tượng

nào đó mà nghĩ đến sự việc, hiện tượng có liên quan

Ví dụ: “Biển” Nghĩ đến sóng, cát, tàu, đảo, …

b Quan sát: Xem xét để nhìn rõ, biết rõ

sự vật hay hiện tượng

Ví dụ: Quan sát cảnh mặt biển vào lúc mặt trờilặn

c Tưởng tượng: Tạo ra trong tâm trí hình

ảnh của cái không hề có trước mắt hoặc chưa hềgặp

Ví dụ: Tưởng tượng cuộc đối thoại Mỵ Châu Trọng Thuỷ ở thế giới bên kia

2 Biểu cảm: Là trực tiếp hoặc gián tiếp bày

tỏ thái độ, tình cảm và sự đánh giá thông qua việcmiêu tả đối tượng

 Muốn biểu cảm thì phải quan sát để tả đốitượng, vận dụng tri thức, vốn sống để hình thànhnhững cảm xúc rung động với đối tượng

 Các yếu tố có vai trò quan trọng để biểucảm

+ Từ sự quan sát tinh tế