+ Đọc hiểu một tác phẩm tự sự sáng tác trong thời kì kháng chiến chống mỹ cứu nước. Hiểu tác dụng của việc sử dụng ngôi kể thứ nhất xưng “tôi”. Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng nhân vật trong [r]
Trang 1TIẾT 141 NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI
-Thành công trong việc miêu tả tâm lý nhân vật, lựa chọn ngôi kể,ngôn ngữ kể hấpdẫn
2 Phẩm chất:
- Trân trọng, yêu quý, tự hào những con người đã hi sinh cho Tổ quốc
- Sống có trách nhiệm xứng đáng với sự hi sinh anh dung của thế hệ đi trước
3/ Năng lực
- Năng lực chung: năng lực làm việc nhóm, năng lự giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề một cách sáng tạo
- Năng lực chuyên biệt:
+ Đọc hiểu một tác phẩm tự sự sáng tác trong thời kì kháng chiến chống mỹ cứunước Hiểu tác dụng của việc sử dụng ngôi kể thứ nhất xưng “tôi” Cảm nhận vẻ đẹphình tượng nhân vật trong tác phẩm
+ Đọc mở rộng tác phẩm tự sự hiện đại
II CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Kế hoạch bài học
- Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bảng phụ, tranh minh họa
2 Chuẩn bị của học sinh:
Trang 2- Soạn bài.
- Tìm đọc những thông tin về tác giả, văn bản
- Sưu tầm thông tin về văn bản liên quan đến nội dung bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
1 Mục tiêu:
- Tạo tâm thế hứng thú cho HS
- Khơi dậy ở HS những cảm xúc, suy nghĩ về chiến
tranh ác liệt thời chống Mĩ, dẫn vào tác phẩm.
*Chuyển giao nhiệm vụ
* Mở Video một đoạn bài hát “Cô gái mở đường”
? Qua đoạn video, các em hãy cho cô biết bài hát viết về
ai? Qua giai điệu và lời ca của bài hát em có cảm nhận
gì?
?Vậy bạn nào có thể kể tên cho cô một số văn bản cũng
Trang 3- Viêt về những cô gái mở đường
- Họ là những cô gái trẻ, công việc phá đá mở đường
gian khổ, hiểm nguy nhưng các cô vẫn yêu công việc
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính- Phạm Tiến Duật;
Khoảng trời hố bom – Lâm Thị Mỹ Dạ, Những ngôi sao
xa xôi)
- Tác giả của truyện là Lê Minh Khuê,
- Các cô sống và làm việc ở tuyến đường Trường Sơn
*Báo cáo kết quả
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
GV: Đúng vậy các em ạ Truyện đã ca ngợi những nữ
thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn
thời đánh Mĩ Vậy vẻ đẹp của các nữ TNXP được
nhà văn Lê Minh Khuê miêu tả ntn thì tiết học ngày hôm
nay cô trò chúng ta cùng đi tìm hiểu văn bản này
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
MỚI
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả
- Lê Minh Khuê sinh năm 1949,
Hoạt động 1: Giới thiệu chung
* Mục tiêu: Giúp HS nắm được những nét cơ bản về tác
Trang 4giả Lê Minh Khuê và văn bản Những ngôi sao xa xôi.
* Nhiệm vụ: HS tìm hiểu ở nhà
* Phương thức thực hiện: trình bày dự án, hoạt động
chung, hoạt động nhóm
* Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng (hoặc dự
án nhóm), phiếu học tập, câu trả lời của HS
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ:
? Trình bày dự án nghiên cứu của nhóm về tác giả, văn
bản?
2.Thực hiện nhiệm vụ:
- HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm, trình bày các
thông tin về tác giả Lê Minh Khuê, hoàn cảnh ra đời của
truyện ngắn, có tranh minh họa
- GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất
- Dự kiến sản phẩm…
- Lê Minh Khuê sinh năm 1949, quê ở tỉnh Thanh Hoá
- Trong kháng chiến chống Mĩ, Lê Minh Khuê đã Gia
nhập thanh niên xung phong
- Là cây bút nữ chuyên viết truyện ngắn
- Trong những năm chiến tranh: viết về cuộc sống, chiến
đấu của tuổi trẻ ở tuyến đường Trường Sơn
- Sau 1975, viết về những biến chuyển xã hội và con
người trên tinh thần đổi mới
- Sáng tác năm 1971, khi kháng chiến chống Mỹ diễn ra
ác liệt
3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả chuẩn
quê ở tỉnh Thanh Hoá
- Là cây bút nữ chuyên viếttruyện ngắn
2 Tác phẩm
a Hoàn cảnh, xuất xứ:
- Sáng tác năm 1971, khi kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt
b Đọc, chú thích, bố cục:
* Kết cấu, bố cục
- Bố cục: 3 phần+ Phần 1: Từ đầu - > điện thoại trong hang
(Hoàn cảnh sống, chiến đấu của
nữ thanh niên xung phong)+ Phần 2: Tiếp => những lời tôi
tự bịa ra nữa(Một lần phá bom)+ Phần 3: Còn lại(Nói về trận mưa đá )
Trang 5bị của nhóm, các nhóm khác nghe.
4 Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
? Đề xuất cách đọc văn bản?
- Đọc to, rõ ràng phân biệt lời kể với lời đối thoại
Thảo luận nhóm bàn:
? Nêu thể loại và phương thức biểu đạt của văn bản
? Truyện được trần thuật từ nhân vật nào? Ngôi kể thứmấy? Tác dụng của ngôi kể ? Bố cục của văn bản?
Dự kiến TL:
+ Thể loại: Truyện ngắn
+ Phương thức biểu đạt: Tự sự xen miêu tả và biểu cảm+ Người kể chuyện: Phương Định – là nhân vật chính+ Ngôi thứ nhất xưng tôi)
Trang 6- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
? Hãy tóm tắt văn bản
* Dự kiến sản phẩm của học sinh
- Truyện kể về 3 nữ TNXP: PĐ, Nho và chị Thao Họ ở
trong một hang dưới chân cao điểm trong một vùng
trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn
- Công việc hàng ngày của học là khi có bom nổ thì chạy
lên, đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa
nổ và nếu cần thì phá bom
- Trong một lần phá bom, Nho bị thương, chị Thao và
Phương Định đều lo lắng, chăm sóc tận tìnhcho Nho
- Cơn mưa đá bất ngờ xuất hiện khơi gợi trong tâm hồn
PĐ những nhớ nhung, khao khát
? Nêu bố cục của văn bản
- HS thảo luận cặp đôi – thống nhất chia bố cục
* Gv nhận xét chốt kiến thức và ghi bảng
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản
* Mục tiêu: Giúp học sinh tìm hiểu về hoàn cảnh sống,
chiến đấu của ba cô gái thanh niên xung phong
* Nhiệm vụ: HS quan sát skg, thực hiện yêu cầu của
GV
* Phương thức thực hiện: HĐ chung, thảo luận nhóm
* Yêu cầu sản phẩm: phiếu học tập, trả lời miệng
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ:
Để thấy được hoàn cảnh sống và chiến đấu của các cô cả
II Tìm hiểu văn bản
1 Hoàn cảnh sống ,chiến đấu
của ba cô gái
- Miêu tả chân thực, hình ảnhchọn lọc,
=> Hoàn cảnh sống: ác liệt,căng thẳng
-> Công việc: hiểm nguy, đốimặt với cái chết
Trang 7lớp quan sát tiếp vào đoạn văn “Việc của chúng tôi…trong hang” và trả lời cho cô các câu hỏi:
Thảo luận nhóm bàn (7 phút):
1.Tìm chi tiết nói về hoàn cảnh sống và công việc của những nữ thanh niên xung phong.
2 Chỉ ra những nét nghệ thuật đặc sắc của tác giả.
3 Qua đó, em có em nhận xét gì về cuộc sống của các cô?
Trang 8- Thần kinh căng như chão,
-> Công việc: hiểm nguy, đối mặt với cái chết
- Miêu tả chân thực, hình ảnh chọn lọc
3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả chuẩn
bị của nhóm, các nhóm khác nghe
4 Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
GV: LMK đã tái hiện sinh động hoàn cảnh sống khó
khăn, ác liệt còn công việc thì đặc biệt nguy hiểm luôn
phải đối mặt với cái chết căng thẳng thần kinh đến cực
độ Nhưng hoàn cảnh càng khó khăn thì vẻ đẹp tâm hồn
của 3 cô gái càng hiện lên đẹp hơn bao giờ hết Vậy vẻ
đẹp của các cô như thế nào thì cô trò chúng ta sẽ học ở
* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân
* Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS; vở ghi
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
Viết một đv trình bày suy nghĩ của em về hoàn cảnh
sống và chiến đấu của 3 nữ TNXP?
2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:
IV Luyện tập:
Trang 9* Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản
để trả lời câu hỏi của GV
* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS
* Cách tiến hành:
1 Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
? Hình ảnh những cô gái TNXP gợi cho em suy nghĩ gì
về thế hệ trẻ VN thời chống Mĩ? Em cần làm gì để góp phần xây dựng quê hương đất nước
2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ
+ Nghe yêu cầu
+ Trình bày cá nhân
+ Dự kiến sp: Dũng cảm vượt qua mọi khókhăn Em sẽ cố gắng học tập thật tốt để góp phầnxây dựng và bảo vệ đất nước xứng đáng với
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI MỞ RỘNG, SÁNG TẠO
* Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học
* Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ
* Phương thức hoạt động: cá nhân
* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở
Trang 10* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
? Tìm một số bài thơ, đoạn thơ viết về thế hệ trẻ trong
-Thành công trong việc miêu tả tâm lý nhân vật, lựa chọn ngôi kể,ngôn ngữ kể hấpdẫn
2 Phẩm chất:
- Trân trọng, yêu quý, tự hào những con người đã hi sinh cho Tổ quốc
Trang 11- Sống có trách nhiệm xứng đáng với sự hi sinh anh dung của thế hệ đi trước.
3/ Năng lực
- Năng lực chung: năng lực làm việc nhóm, năng lự giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề một cách sáng tạo
- Năng lực chuyên biệt:
+ Đọc hiểu một tác phẩm tự sự sáng tác trong thời kì kháng chiến chống mỹ cứunước Hiểu tác dụng của việc sử dụng ngôi kể thứ nhất xưng “tôi” Cảm nhận vẻ đẹphình tượng nhân vật trong tác phẩm
+ Đọc mở rộng tác phẩm tự sự hiện đại
II CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Kế hoạch bài học
- Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bảng phụ, tranh minh họa
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Soạn bài
- Sưu tầm thông tin về văn bản liên quan đến nội dung bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
1 Mục tiêu:
- Tạo tâm thế hứng thú cho HS
- Khơi dậy ở HS những cảm xúc, suy nghĩ về chiến
tranh ác liệt thời chống Mĩ, dẫn vào tác phẩm.
2 Phương thức thực hiện:
- Hoạt động cá nhân, HĐ cả lớp.
Trang 12*Chuyển giao nhiệm vụ
- HS đóng kịch tái hiện lại hoàn cảnh sống và chiến đấu đầy hi sinh gian khổ của các nữ TNXP.
=>Điều gì đã giúp các cô vượt lên hoàn cảnh sống và chiến đấu đầy khó khăn ấy.
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
GV: Đúng vậy các em ạ Truyện đã ca ngợi những nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn thời đánh Mĩ với biết bao những khó khăn gian khổ Vậy vẻ đẹp của các nữ TNXP được nhà văn Lê Minh Khuê miêu tả ntn thì tiết học ngày hôm nay cô trò chúng
ta cùng đi tìm hiểu văn bản này
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Trang 13MỚI I Giới thiệu chung:
II Tìm hiểu văn bản
1 Hoàn cảnh sống và chiến đấu.
* Mục tiêu: - Thấy được những vẻ đẹp phẩm chất chung
của ba nữ thanh niên xung phong dũng cảm, lạc quan,
yêu đời, có lí tưởng sống cao đẹp
* Nhiệm vụ: HS tìm hiểu ở nhà.
* Phương thức thực hiện: trình bày dự án, hoạt động
chung, hoạt động nhóm
* Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng (hoặc dự
án nhóm), phiếu học tập, câu trả lời của HS
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ:
- Nhắc lại yêu cầu của dự án.
Tìm những chi tiết khắc họa hình ảnh ba nữ thanh niên
xung phong: Phương Định, chị Thao và Nho ( Về hình
dáng, sở thích; công việc và mối quan hệ với đồng đội)
Trang 14- Hay ngồi bó gối mơ màng, nhớ những kỉ niệm thiếu nữ…
* Công việc
- Đến gần quả bom…tôi không sợ…không đi khom…đàng hoàng bước
- Tim đập bất chấp nhịp điệu…nghĩ tới cái chết nhưng
mờ nhạt…Lo mìn không nổ, bom không nổ…
* Mối quan hệ với đồng đội
- Suy nghĩ: người đẹp nhất, cao thượng nhất là những người mặc quân phục…
- Lo lắng, sốt ruột khi đồng đội phá bom chưa về…
- Chăm sóc khi Nho bị thương: tiêm, pha sữa…
Trang 15- Trong công việc: cương quyết, táo bạo
* Mối quan hệ với đồng đội
- Khi Nho bị thương: nghẹn ngào, luẩn quẩn bên ngoài, sửa cổ áo và tóc Nho…
3 Nho
* Hình dáng, sở thích:
- Cổ tròn, những chiếc cúc áo nhỏ nhắn…
- Nhẹ, mát như que kem trắng…
- Cứ quần áo ướt đòi ăn kẹo…
- Thích thêu thùa
* Công việc:
- Có lệnh: cuộn tròn cái gối, chụp mũ sắt đội lên đầu
- Bị thương máu túa ra…
3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả chuẩn
bị của nhóm, các nhóm khác nghe
4 Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
Trang 16- Giáo viên nhận xét, đánh giá
Thảo luận nhóm bằng kĩ thuật khăn phủ bàn:
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ:
- Tìm điểm chung, nét riêng của ba cô TNXP
- Chị Thao: Thích làm đẹp…=> mạnh mẽ, kiên cường…
- Nho: Thích thêu thùa…
* Nét chung: Dũng cảm, lạc quan, có tinh thần đồngđội…
3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả chuẩn
bị của nhóm, các nhóm khác nghe
4 Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
? Ngoài những điểm chung này còn những điểm chung nào nữa
GV gợi ý: Tuổi đời còn trẻ, từ bỏ tuổi thanh xuân…
Trang 17=> Có lí tưởng sống cao đẹp
? Khái quát vẻ đẹp chung của 3 nữ TNXP
HĐ cặp đôi: Chỉ ra các yếu tố nghệ thuật khắc họa vẻ đẹp 3 nhân vật? Nêu tác dụng?
- HS hoạt động cá nhân => Hoạt động cặp đôi => trình bày kết quả
- Tình huống truyện: Trong một lần phá bom
- Ngôn ngữ: giản dị, trẻ trung, giàu nữ tính …
- Diễn biến tâm lý nhân vật: tinh tế, chính xác, cụ thể…
- Ngoài ra truyện sử dụng nhiều câu văn ngắn tạo nhịp điệu dồn dập, tái hiện không khí căng thẳng, khốc liệt nơi chiến trường…
? Các cô TNXP tiêu biểu cho ai.
- Tiêu biểu cho thế hệ trẻ thời chống Mĩ.
GV bình chốt:
Trang 18- Dũng cảm, lạc quan, cótinh thần đồng đội…
- GV bổ sung: Đây là tâm lí bình thường của phái nữ
- GV nhấn mạnh nét riêng của từng cô gái
? Qua kết quả làm việc nhóm hãy nhắc lại nét riêng của
từng cô gái
Hoạt động 2: Tổng kết
* Mục tiêu: HS nắm được những đặc sắc về ND, NT
của văn bản
* Nhiệm vụ: HS nghe câu hỏi của GV
* Phương thức thực hiện: hđ cá nhân
* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời miệng của HS.
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ:
? Khái quát những nét đặc sắc về ND, NT của văn bản
bằng bài tập điền khuyết?
b Nét riêng
- PĐ: Nhạy cảm, mơ mộng
- Chị Thao: Bình tĩnh,cương quyết, táo bạo
- Nho: Hồn nhiên, đáng yêu
III Tổng kết
Trang 19- Tình huống truyện lần phá bom căng thẳng
- Ngôn ngữ giản dị, trẻ trung
* Nội dung:
- Làm nổi bật tâm hồn trong sáng, lạc quan
- Tiêu biểu cho thế hệ trẻ VN thời chống Mĩ
3 Báo cáo kết quả: HS trình bày kết quả
4 Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về phần 1 của vb để làm
IV Luyện tập:
Trang 20bài tập.
* Nhiệm vụ: HS viết đv
* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân.
* Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời của HS; vở ghi.
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
Giải thích nhan đề truyện ngắn “ Những ngôi sao
xa xôi”?
Hình ảnh các cô TNXP gợi cho em nhớ đến ai?
2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:
- Nghe và làm bt
- Dự kiến sản phẩm:
+ Nghĩa tả thực: Những ngôi sao trên bầu trời…
+ Nghĩa ẩn dụ: Tượng trưng cho vẻ đẹp tâm hồn các cô TNXP
+ 10 cô gái ở ngã ba Đồng Lộc
+ 10 cô gái dân quân Lam Hạ
3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả chuẩn
bị của nhóm, các nhóm khác nghe
4 Đánh giá kết quả
HOẠT ĐỘNG 3: VẬN DỤNG
* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng
vào cuộc sống thực tiễn
* Nhiệm vụ: HS vận dụng kiến thức đã học về văn bản
để trả lời câu hỏi của GV
Trang 21* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS
* Cách tiến hành:
1 Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
? Hình ảnh những cô gái TNXP gợi cho em cảm xúc vàsuy nghĩ gì? Nêu suy nghĩ về trách nhiệm của bản thân
với tổ quốc trong thời bình
2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ.
+ Nghe yêu cầu.
+ Trình bày cá nhân
+ Dự kiến sp: Dũng cảm vượt qua mọi khókhăn Em sẽ cố gắng học tập thật tốt để góp phần xâydựng và bảo vệ đất nước xứng đáng với
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI MỞ RỘNG, SÁNG TẠO
* Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học
* Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu, liên hệ
* Phương thức hoạt động: cá nhân
* Yêu cầu sản phẩm: câu trả lời của HS vào trong vở
* Cách tiến hành:
1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
? Tìm một số bài hát viết về người lính trong khángchiến chống Mĩ
2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:
+ Đọc yêu cầu.
+ Về nhà suy nghĩ trả lời