Section I: Case lâm sàng Một người đàn ông 63 tuổi vào khoa cấp cứu (ED) vì đau lưng dưới (low back pain). Ông nói rằng cơn đau bắt đầu âm ỉ và đã tiến triển từ 3 tuần trước. Ông không có chấn thương hay bất kỳ biến cố nào thúc đẩy. Bệnh nhân khu trú sự khó chịu của mình đến vùng thắt lưng trên và vùng dưới ngực. Không có rối loạn chức năng ruột hay bàng quang. Không có tê, ngứa ran, hay yếu 2 chi dưới. Không có sốt, tiểu nhiều, khó tiểu, tiểu máu, táo bón, tiêu chảy hay đau bụng. Ông không có hội chứng mất cảm giác kiểu yên ngựa (saddle anesthesia). Tiền sử có tăng huyết áp, tăng lipid máu, đái tháo đường và ung thư tuyến tiền liệt đã được điều trị bằng xạ trị. Các loại thuốc của ông bao gồm hydrochlorothiazide, lisinopril, metformin và simvastatin. Không có dị ứng thuốc, hút thuốc hay ma túy. Thỉnh thoảng ông có uống rượu trong các sự kiện xã hội. Các dấu hiệu sống: huyết áp 15581 mmHg, nhịp tim 88 nhịp phút, nhịp thở 19 lần phút và nhiệt độ 37,1 C. Khám thực thể ở lưng có bên ngoài bình thường, đau nhẹ khi sờ nắn ở các đoạn T10 đến L2. Thăm khám thần kinh, bao gồm cả dáng đi, cho thấy sức cơ, cảm giác và phản xạ bình thường. Tuyến tiền liệt có u nhỏ nhưng không không đau khi sờ. Trương lực cơ trực tràng bình thường. Không có đau góc sườn cột sống (costovertebral angle) khi gõ. Bệnh nhân đã được chụp Xquang cột sống thắt lưng cho thấy thoái hóa khớp. Ông được cho dùng thuốc giảm đau và xuất viện với chẩn đoán “căng cơ vùng lưng dưới”. Bệnh nhân đã trở lại ED sau 3 ngày. Tại thời điểm này, bệnh nhân không thể đi lại cho yếu 2 chi dưới, và tiểu không tự chủ. Sau đó, ông đã được làm 1 xét nghiệm khẩn cấp cho thấy chẩn đoán. Section II: Thảo luận case Dr Peter Rosen (PR): Nghe có vẻ như đây là một trường hợp ED khá phổ biến mà tất cả chúng ta đều thấy ít nhất một hoặc hai lần trong mỗi ca trực. Bác sĩ Bond, tôi chắc chắn rằng bạn chưa bao giờ làm điều đó, nhưng tôi biết tôi đã làm đó là khi tôi thấy một BN phàn nàn về chứng đau lưng và tôi nghĩ rằng “Chúa ơi, lại một người nữa tìm kiếm thuốc”. Tôi chắc chắn thêm phần nào khi nhìn thấy tuổi của bệnh nhân. Bởi vì, trong khi tôi thực sự đã nhìn thấy một người tìm kiếm
Trang 1Đau lưng
Nicholas Santavicca1 & Michael E Winters2
1Department of Emergency Medicine, University of Maryland Medical Center,
Baltimore,MD, USA
2Departments of Emergency Medicine and Medicine, University of Maryland School
of Medicine, Baltimore, MD, USA
Trang 2Section I: Case lâm sàng
Một người đàn ông 63 tuổi vào khoa
cấp cứu (ED) vì đau lưng dưới (low back
pain) Ông nói rằng cơn đau bắt đầu âm ỉ
và đã tiến triển từ 3 tuần trước Ông
không có chấn thương hay bất kỳ biến cố
nào thúc đẩy Bệnh nhân khu trú sự khó
chịu của mình đến vùng thắt lưng trên và
vùng dưới ngực Không có rối loạn chức
năng ruột hay bàng quang Không có tê,
ngứa ran, hay yếu 2 chi dưới Không có
sốt, tiểu nhiều, khó tiểu, tiểu máu, táo
bón, tiêu chảy hay đau bụng Ông không
có hội chứng mất cảm giác kiểu yên ngựa
(saddle anesthesia) Tiền sử có tăng huyết
áp, tăng lipid máu, đái tháo đường và ung
thư tuyến tiền liệt đã được điều trị bằng
xạ trị Các loại thuốc của ông bao gồm
hydrochlorothiazide, lisinopril, metformin
và simvastatin Không có dị ứng thuốc,
hút thuốc hay ma túy Thỉnh thoảng ông
có uống rượu trong các sự kiện xã hội.
Các dấu hiệu sống: huyết áp 155/81
mmHg, nhịp tim 88 nhịp / phút, nhịp thở
19 lần / phút và nhiệt độ 37,1 C Khám
thực thể ở lưng có bên ngoài bình thường,
đau nhẹ khi sờ nắn ở các đoạn T10 đến
L2 Thăm khám thần kinh, bao gồm cả
dáng đi, cho thấy sức cơ, cảm giác và
phản xạ bình thường Tuyến tiền liệt có u
nhỏ nhưng không không đau khi sờ.
Trương lực cơ trực tràng bình thường.
Không có đau góc sườn cột sống
(costovertebral angle) khi gõ Bệnh nhân
đã được chụp X-quang cột sống thắt lưng
cho thấy thoái hóa khớp Ông được cho
dùng thuốc giảm đau và xuất viện với
chẩn đoán “căng cơ vùng lưng dưới”.
Bệnh nhân đã trở lại ED sau 3 ngày Tại thời điểm này, bệnh nhân không thể đi lại cho yếu 2 chi dưới, và tiểu không tự chủ Sau đó, ông đã được làm 1 xét nghiệm khẩn cấp cho thấy chẩn đoán.
Section II: Thảo luận case
Dr Peter Rosen (PR): Nghe có vẻ như
đây là một trường hợp ED khá phổ biến
mà tất cả chúng ta đều thấy ít nhất mộthoặc hai lần trong mỗi ca trực Bác sĩBond, tôi chắc chắn rằng bạn chưa baogiờ làm điều đó, nhưng tôi biết tôi đã làm
- đó là khi tôi thấy một BN phàn nàn vềchứng đau lưng và tôi nghĩ rằng “Chúa ơi,lại một người nữa tìm kiếm thuốc” Tôichắc chắn thêm phần nào khi nhìn thấytuổi của bệnh nhân Bởi vì, trong khi tôithực sự đã nhìn thấy một người tìm kiếmthuốc (drug seeker: người tìm kiếmthuốc/lạm dụng thuốc) ở độ tuổi 80, tôinghĩ rằng nó khá hiếm, và hầu hết nhữngngười tìm kiếm thuốc đều trẻ hơn Nhưngtôi nghĩ nó làm phong phú cho tầm nhìncủa chúng ta về cách chúng ta tiếp cậnbệnh nhân - dù chúng ta có muốn haykhông Kiểm tra cơ bản của bạn cho mộtbệnh nhân bị đau lưng là gì - giả sử nhưbạn có thể vượt qua sự chán ghét ngay lậptức vì phải đối phó với một người tìmkiếm thuốc khác?
Dr Michael Bond (MB): Chà, bệnh nhân
tồi tệ nhất của tôi là một bệnh nhân đaulưng kèm đau răng Nếu họ chỉ bị đaulưng, tôi nghĩ rằng nên có một bệnh sử vàthăm khám toàn diện, điều này đã được
Trang 3thực hiện trong trường hợp này Một sai
lầm lớn mà mọi người mắc phải là họ
không cởi quần áo bệnh nhân - bao gồm
cả việc cởi giày - để họ có thể thực hiện
kiểm tra toàn diện Các bác sĩ thường
quên kiểm tra phần cuối của cơ thể con
người - đó là đáy chậu Trong trường hợp
này, họ đã thực hiện kiểm tra trực tràng,
điều này còn hơn những gì cần thiết phải
làm, vì họ có thể chỉ cần đảm bảo rằng
cảm giác đáy chậu còn nguyên vẹn Khi
bạn đã hỏi bệnh sử và thăm khám đầy đủ,
thì không cần kiểm tra bổ sung trừ khi có
dấu hiệu cờ đỏ nào đó Người đàn ông
này, mặc dù có tiền sử ung thư tuyến tiền
liệt đã được xạ trị Nếu nó thực sự được
kiểm soát, như một thập kỷ trước, bạn có
thể đưa ra một lập luận rằng không cần
xét nghiệm thêm Tuy nhiên, vì tuổi tác
của ông ấy, tôi sẽ chụp XQ cột sống, và
nếu nó bình thường, tôi sẽ điều trị cơn đau
của ông ấy, vì hầu hết các cơn đau lưng sẽ
là bệnh cơ xương khớp - thoái hóa khớp,
thoát vị đĩa đệm, hoặc căng cơ - và hầu
hết những nguyên nhân này sẽ trở nên tốt
hơn bất kể chúng ta làm gì Tôi nghĩ rằng
kiểm tra này là phù hợp Một lần nữa, yếu
tố quan trọng nhất là sự thăm khám lâm
sàng tốt
Dr Ula Hwang (UH): Tôi nghĩ rằng bộc
lộ (cởi quần áo) bệnh nhân là một điểm rất
quan trọng Nhìn thấy tình trạng chức
năng của họ, vận động và cảm giác đang
bị tác động bởi những gì Nhìn vào làn da
của người lớn tuổi, tìm kiếm ban zoster
Điều đó có thể gây đau đớn Cơn đau của
BN này lan tỏa nhiều hơn và không có
phát ban zoster
PR: Tôi không thăm trực tràng ở tất cả
BN bị đau lưng Tuy nhiên, có một lý do ởđây, mà không có ở hầu hết bệnh nhân.Tôi nghĩ rằng bệnh sử của ung thư tuyếntiền liệt, cho dù đã được kiểm soát như thếnào, biện minh cho việc kiểm tra trựctràng hoặc test cảm giác đáy chậu bằngcách sờ đáy chậu Nếu họ có thể cảm thấybàn tay của tôi siết chặt đáy chậu của họthì gần như thăm khám trực tràng tốt, vì
nó mang lại cho bạn cảm giác nhưngkhông cung cấp cho bạn chức năng vậnđộng, điều mà trương lực cơ thắt vòngtrực tràng có thể làm Tôi cũng khôngchụp phim thắt lưng thường xuyên Bạn
có thể tóm tắt cho chúng tôi chỉ định củabạn cho chụp phim cột sống thắt lưng đơngiản ở bệnh nhân bị đau lưng?
Dr Maura Kennedy (MK): Phim cột
sống thắt lưng thường quy là thách thức
Ở những bệnh nhân lớn tuổi, chúng tôicần xem xét gãy lún có thể xảy ra màkhông có nhiều chấn thương, và nếu cóđau khu trú, chúng thỉnh thoảng có thểcung cấp thêm thông tin Thách thức làtrong một tình huống chấn thương với đaulưng, thì XQ thường quy có thể dẫn đếnsai lầm Trong một biến cố chấn thương,những gì dường như là một gãy lún trên Xquang đơn giản thực sự có thể là một vếtnứt vỡ không ổn định Một trong nhữngkhía cạnh đáng lo ngại của bệnh sử này làcơn đau của ông ấy đã tiến triển trong vàituần và không cải thiện Vì lý do này,chụp hình ảnh là rất hợp lý; tuy nhiên, ông
ấy bị đau lan tỏa ở nhiều mức, nhưngchụp hình ảnh chỉ được thực hiện ở cộtsống thắt lưng Tôi nghĩ rằng có nhữngyếu tố của bệnh sử và thăm khám bị bỏ
Trang 4sót ở đây nhưng tốt hơn nên phân biệt rõ
giữa một nguyên nhân cơ xương khớp đơn
thuần so với nguyên nhân đáng lo ngại
hơn của đau lưng Chúng bao gồm liệu
ông ta có bất kỳ sự đau bụng nào hay
không, và liệu cơn đau của ông ta có tồi tệ
hơn khi anh ta đi lại và cải thiện khi anh ta
nghỉ ngơi không
MB: Tôi nghĩ đây là một điểm rất tốt cho
đến khi khám bụng; Khi đọc trường hợp
này lần đầu tiên, tôi đã nghĩ rằng phình
động mạch chủ bụng (AAA) có thể dễ
dàng là một nguyên nhân ở bệnh nhân
này Một cuộc thăm khám bụng kỹ lưỡng
chắc chắn được thực hiện Tôi cũng muốn
biết liệu ông ấy có bị đau nhiều hơn khi
ngủ hay không, trái với việc đau khi đứng
lên và đi lại, vì điều này sẽ gợi ý một
nguyên nhân phi cơ học của chứng đau
lưng Ở nhóm tuổi này, tôi cũng sẽ lo lắng
về chứng hẹp ống sống Tôi có thể hỏi
rằng “cơn đau này có giảm bớt khi cúi
xuống và đi bộ với xe đẩy trong trung tâm
mua sắm chứ không phải đi bộ thông
thường không?”
PR: Liên quan đến chứng hẹp ống sống,
tôi sẽ hỏi “bệnh nhân có bị đau khi đi lại
không, và đau như thế nào?” điều này gợi
ý pseudoclaudication - Tuy nhiên, nó vẫn
là một chẩn đoán rất khó để chứng minh
trong ED, mặc dù bạn nghĩ rằng bạn đang
nhìn thấy nó Tôi cũng sẽ cho rằng một
người đàn ông ở độ tuổi này sẽ bị viêm
xương khớp, và đó cũng là một đầu mối
của chứng hẹp ống sống
PR: Tất cả chúng tôi sẽ lo ngại hơn một
chút về bệnh nhân này vì độ tuổi của ông
ấy Điều này khiến tôi đặt ông ta vàonhóm cần chụp hình ảnh Tôi nghĩ rằngbất kỳ tiền sử chấn thương nào, và nhưbạn đã gợi ý, liệu nỗi đau này có trở nêntồi tệ hơn với tư thế chụp phim haykhông Việc phân tích phim là do bác sĩcấp cứu hay từ bác sĩ hình ảnh? Nhiều lần,chúng tôi không xem phim chỉ vì chúngtôi được giấy kết quả, và nếu đó là mộtphim mà chúng tôi không đặc biệt quantâm, chúng tôi sẽ không phải kiểm trathêm hình ảnh mở rộng Là bác sĩ lâmsàng, chúng tôi thường làm tốt hơn mộtchút là tìm kiếm bệnh lý mà chúng tôiquan tâm vì chúng tôi có bệnh sử lâmsàng thay vì bác sĩ hình ảnh chỉ đọc phim
UH: Bác sĩ cấp cứu đã phân tích phim lúc
đó
PR: Nó có lẽ chính xác rồi Chúng tôi có
một chút thông tin về tiền sử bệnh của ông
ấy Chúng ta có nồng độ PSA không?
UH: Chúng tôi không làm PSA.
Dr Shamai Grossman (SG): Ít nhất,
chúng ta có biết liệu ông ta có theo dõithường xuyên với bác sĩ ung thư không?
UH: Thông tin đó không có sẵn cho tôi
vào thời điểm đó, nhưng tôi sẽ giả địnhrằng ông ta đã không
PR: Hãy để tôi hỏi một vài câu hỏi về
XN Nhiều năm trước, chúng tôi đã từnglàm XN mức độ phosphatase axit để cóthể vừa tìm kiếm ung thư tuyến tiền liệt vàtìm kiếm di căn Nó khá chính xác cho cảhai Tất nhiên, nó đã được thay thế bằng
Trang 5PSA - chính xác hơn cho ung thư tuyến
tiền liệt, nhưng không chính xác hơn cho
nghiệm chức năng gan thông thường của
chúng tôi, nhưng tôi chưa bao giờ chỉ định
axit phosphatase và tin rằng nó không có
sẵn - chắc chắn không phải tại cấp cứu
PR: Phosphatase kiềm thực sự là một XN
khá dễ dàng để có được, nhưng tôi đoán là
bạn đã đúng, hầu hết các ED không có sẵn
axit phosphatase Có lẽ nó là XN mà
chúng ta nên xem xét bởi vì tôi nghĩ rằng
đây chính xác là loại bệnh nhân mà nó sẽ
hữu ích Hãy nhớ gửi XN của bạn trước
khi bạn thăm khám tuyến tiền liệt vì tuyến
tiền liệt có chứa phosphatase kiềm, và bạn
sẽ khiến nó tăng cao một cách giả tạo nếu
bạn thăm khám trực tràng trước khi lấy
mẫu XN Tôi nghĩ rằng chúng ta có thể có
được PSA khá dễ dàng Tôi có xu hướng
chỉ định PSA nếu tôi không thể lấy thông
tin đó từ bác sĩ gia đình hoặc từ hồ sơ y tế
của ông ấy Tôi luôn lo ngại di căn tuyến
tiền liệt trên một BN ở độ tuổi này
PR: Tôi thích suy nghĩ của bạn về phình
động mạch chủ vì chắc chắn đó là nguyên
nhân phổ biến của đau lưng trước khi nó
bị vỡ, hoặc ngay cả khi nó bị vỡ Phim
XQ có thể cho thấy sự vôi hóa trong thành
phình động mạch, dấu hiệu này cũng có
thể bị bỏ sót Sờ nắn phình động mạch có
thể không phổ biến như chúng ta muốn
tin Tôi sẽ làm siêu âm tại giường cũng
như chụp XQ thắt lưng vì tôi nghĩ rằngđây là một chẩn đoán có khả năng rất cao
ở bệnh nhân này
SG: Một trong những câu hỏi tôi thường
đặt ra, khi bệnh nhân vào viện vì đau lưng
mà không rõ ràng là do chấn thương, là
“bạn đang làm khi cơn đau bắt đầu” Nếu
họ nói với tôi rằng nó đã bắt đầu trong khi
họ đang ngủ, thì ít nhất nó cũng cho tôimột chút suy nghĩ rằng khó mà do chấnthương vì cơn đau xảy ra khi họ đang ởtrên giường Nếu cơn đau xảy ra trong khi
họ chỉ đơn giản là đang ngồi và hoàn toànkhông làm gì, điều đó sẽ khiến tôi lo ngạihơn một chút
PR: Chấn thương duy nhất tôi có thể nghĩ
đến trên giường ngoài quan hệ tình dục là
co giật Tôi nghĩ rằng, bạn đã có một bệnh
sử tốt, bất kể chúng ta có quan tâm đếnbệnh nhân này nhiều hơn hầu hết các bệnhnhân đau lưng khác Tôi nghĩ rằng ông ta
đã có một cuộc kiểm tra tuyệt vời khiếnbạn hoàn toàn không có lý do nào để tiếptục, bởi vì thực sự không có lý do nào đểkiểm tra nhiều hơn nữa dựa trên những gìbạn đã tìm thấy trong trường hợp này, trừkhi bạn có thể tìm thấy một số thông tinđặc biệt khác Tôi nghĩ rằng cho rằng nỗiđau của anh ấy lan tỏa hơn một chút sovới khu trú, và nghe có vẻ hơi giống bệnh
cơ xương khớp hơn là đĩa đệm, khi nhìnlại, bạn có xem xét việc thêm một XQ cộtsống ngực vào X-quang cột sống thắt lưngcủa bạn không? Đôi khi, chúng ta có thểthấy di căn trên cột sống ngực mà khôngthể nhìn thấy ở cột sống thắt lưng
Trang 6UH: Tôi nghĩ rằng trong trường hợp này
chỉ vì thăm khám của ông ấy đã cho thấy
đau lan tỏa hơn và lên đến vùng ngực, thì
nhìn lại việc thêm hình ảnh ngực có thể có
lợi ích Nhưng một lần nữa, nếu việc đọc
phim là của bác sĩ ED chúng ta và có khả
năng không có những phim cũ để so sánh,
bạn có thể không phát hiện ra những gì
chúng ta phát hiện ra sau đó là bệnh di căn
ở các đốt sống của ông ấy Tiền sử, với
những bệnh đồng mắc này - tăng huyết áp,
tăng lipid máu - sẽ khiến bạn phải suy
nghĩ về những cơn đau không chỉ ung thư
di căn mà còn cả AAA, hay bóc tách Thời
gian của cơn đau của ông ta ngụ ý - đây là
một quá trình bệnh đã tiến triển trong 3
tuần qua Nó đã không xảy ra cấp tính như
ngày hôm qua Tuy nhiên, chúng ta phải
hỏi đã xảy ra chuyện gì chưa mặc dù
không có tiền sử chấn thương,? Với thời
gian khởi phát ngắn hơn, bạn cũng nên bắt
đầu xem xét nguyên nhân nhiễm trùng
Khi bệnh nhân già đi, họ sẽ có nguy cơ
cao hơn đối với những thứ có thể gây đau
lưng (nhiều hơn) so với những bệnh nhân
trẻ tuổi Tôi không biết liệu tôi có nhất
thiết phải làm xét nghiệm máu/dịch cho
tất cả bệnh nhân hay không, nhưng nếu
bạn nghi ngờ về một số loại tổn thương
ung thư, bạn cũng có thể kiểm tra xem
liệu nồng độ canxi có tăng hay không
PR: Rất tốt, đặc biệt ở những bệnh nhân
bị ung thư vú vì họ có thể bị biến chứng
nghiêm trọng do tăng calci máu và chúng
ta có xu hướng quên rằng nó có thể điều
trị được ngay cả khi họ đã bị di căn Tôi
nghi ngờ rằng chẩn đoán trong trường hợp
này chỉ có thể được xác định với MRI và
tôi không thấy bất kỳ dấu chỉ điểm nào
trong trường hợp này Chỉ định MRI củatôi tại ED là một hội chứng chèn ép/tắcnghẽn tủy và điều đó không hiện diện khibạn lần đầu tiên nhìn thấy bệnh nhân này
MB: Tôi xác định không thấy bất kỳ dấu
hiệu nào cho MRI tại ED vào thời điểmnày Chuyển BN đến MRI ngoại trú đểđánh giá thoát vị đĩa đệm hoặc các nguyênnhân khác gây đau của ông ấy là hợp lýnếu ông không khá hơn với liệu pháp điềutrị bảo tồn Không có triệu chứng thầnkinh nào cả, thật khó để chứng minh chụpMRI cấp cứu là đúng đắn
SG: Chìa khóa cho trường hợp này là theo
dõi Miễn là bạn rất rõ ràng rằng bệnhnhân này sẽ được theo dõi với bác sĩ giađình hoặc bác sĩ ung thư của ông ta trongvài ngày tới, ông ta sẽ được an toàn khixuất viện Tôi nghĩ bệnh nhân này cầnMRI, nhưng tôi không nghĩ rằng bệnhnhân này cần MRI tại ED Điều đó cầnđược truyền đạt cho cả bệnh nhân vàngười đang theo dõi bệnh nhân Nó cũngcần phải được ghi chép lại Trong ghi chúcủa bạn, bạn có thể nói rằng đây rõ ràng làbệnh cơ xương khớp ở một bệnh nhân cótiền sử ung thư tuyến tiền liệt
MB: Tôi không đồng ý với điều đó một
vài điểm Tôi sẽ nói miễn là anh ấy cótheo dõi tốt - theo dõi bởi bác sĩ gia đình,miễn là anh ấy được theo dõi tốt về bệnhung thư tuyến tiền liệt của anh ấy, nhưmức PSA hàng năm, thì tôi không biết liệuanh ấy có cần chụp MRI không Tôi chắcchắn không muốn đặt ra tiêu chuẩn rằngmọi người có tiền sử ung thư trên 60 tuổi
bị đau lưng đều cần chụp MRI, vì phần
Trang 7lớn các trường hợp này vẫn sẽ là đau cơ
xương khớp Càng lớn tuổi, bạn càng có
xu hướng đau lưng
SG: Tôi đồng ý Tôi nghĩ rằng ông ấy nên
được hưởng một khóa trị liệu ngắn để
xem như thế nào Nhưng, rất rõ ràng,
chúng ta không nên bỏ qua cơn đau và nói
rằng đó là bệnh cơ xương khớp
MB: Tôi chỉ nói một cách thận trọng rằng
ông ấy không thực sự cần MRI, mà cần
một sự theo dõi tuyệt vời; ông ấy cần phải
có hướng dẫn xuất viện và nói rằng
“chúng tôi đang điều trị cơn đau lưng do
bệnh cơ xương khớp của ông, nhưng đây
có thể là một vấn đề nghiêm trọng hơn, và
ông cần phải được theo dõi bởi bác sĩ
Ông cần phải đảm bảo rằng căn bệnh ung
thư của ông đang được theo dõi một cách
thích hợp.”
PR: Tại thời điểm này, tôi cũng không
nghĩ nên chỉ định MRI Mặt khác, đây là
một bệnh nhân khiến tôi lo ngại vì tôi
không thực sự có một chẩn đoán để tôi
thấy hoàn toàn thoải mái Bạn có khuynh
hướng đưa bệnh nhân này trở lại ED
không? Thực tế của hệ thống phân phối y
tế của chúng tôi là việc ông ấy được theo
dõi với bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ ung thư
của ông ấy có lẽ sẽ không xảy ra trong
tuần này Tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu bạn có
thể có một cuộc hẹn với ông ấy trong 48
giờ Tôi sẽ ngạc nhiên nếu bạn có thể có
một cuộc hẹn cho ông ấy trong tháng tới
Nhưng thực tế là bạn luôn có thể đưa ông
ấy trở lại ED Bạn sẽ có khuynh hướng
làm điều đó, hay bạn sẽ có xu hướng quan
sát ông ấy một chút để xem liệu bạn có
thể giải phóng nỗi đau của ông ấy không,
và có thể hoạt động tại nhà Về việc tôi cógiữ ông ấy qua đêm hay không sẽ tùythuộc vào việc cơn đau của ông có đượckiểm soát tốt bằng thuốc uống hay không.Tôi có lẽ sẽ chỉ bắt đầu vớiacetaminophen Tôi nghĩ chìa khóa ở đây
là thảo luận với ông ấy về việc chăm sócngoại trú của ông ấy như thế nào Ông ấy
có một bác sĩ gia đình? Đó có phải làngười thường xuyên theo dõi ông? Nếuông ấy đã không gặp một trong những bác
sĩ ngoại trú của minh trong một thời giandài, tôi sẽ nói rằng ông ấy cần được đánhgiá lại trong vòng 2 ngày, và nếu ông ấykhông thể có được một cuộc hẹn khámngoại trú trong khung thời gian này, ông
ấy nên quay lại ED Hướng dẫn chung củatôi cho mọi người là nếu các triệu chứngcủa họ trở nên tồi tệ hơn hoặc nghiêmtrọng rõ rệt, hoặc nếu xuất hiện các triệuchứng mới, thì họ nhất định phải quay lạiED
PR: Chúng ta đã nói về thuốc giảm đau
cho người lớn tuổi trước đó Mặc dù nhưbạn đã chỉ ra, 63 tuổi hầu như không già,bạn sẽ tiếp cận việc quản lý sự khó chịucủa ông ấy như thế nào trong ED? Mặc dùTylenol có vẻ tốt như mọi thứ khác đểgiảm đau, nhưng tôi tin rằng chỉ đúng với
Trang 8những người được giảm đau nhờ nó, và có
lẽ chỉ có 40% Nhiều bệnh nhân khác
không giảm đau với Tylenol Bạn sẽ làm
gì cho bệnh nhân này nếu ông ấy không
đáp ứng với acetaminophen, hoặc bạn sẽ
sử dụng thuốc gì khác lúc ban đầu?
UH: Bất cứ khi nào tiếp cận một bệnh
nhân liên quan đến quản lý đau, tôi đều
hỏi “những gì bạn đã sử dụng ở nhà?”
Bệnh nhân này đã thử dùng
acetaminophen chưa, và ông ta đã dùng
liều bao nhiêu? Nếu không, như Maura đề
nghị, tôi sẽ thử nó lúc ban đầu Nếu không
hiệu quả, thì tôi có thể cân nhắc chuyển
sang NSAID Bệnh nhân này không thực
sự có bất kỳ bệnh đồng mắc đáng kể nào
Mặc dù ông bị tăng huyết áp, nhưng
không có tiền sử bệnh thận, cũng không
có tiền sử GERD hay bệnh tiêu hóa nào để
chống chỉ định Với ấn tượng ban đầu của
chúng tôi rằng đây là căng cơ lưng, tôi có
thể xem xét các NSAID ngắn hạn Sau đó
chuyển sang dùng opiate Tất cả phụ
thuộc vào mức độ nghiêm trọng của cơn
đau Nếu anh ta cho cơn đau là 10/10 và
hoàn toàn không thể hoạt động thể chất vì
cơn đau này, điều đó cũng sẽ cho thấy tôi
sẽ quyết liệt như thế nào Tôi có thể bắt
đầu với opiate IV thay vì thử bằng đường
uống Nhưng một lần nữa, mục tiêu sẽ là
gì, và điều này sẽ được thảo luận với bệnh
nhân, “bạn mong đợi điều gì với việc
giảm đau? Bạn có mong đợi cơn đau là 0
hay bạn mong đợi cứu trợ chức năng? Có
phải cơn đau của bạn tồi tệ đến mức bạn
không thể đi lại nữa? Nếu chúng tôi có thể
khiến bạn đi lại và giảm đau từ mức 9
xuống 6, điều đó có phù hợp với bạn
không?” Thảo luận về những kỳ vọng của
bệnh nhân, về cách chúng tôi dự định cốgắng quản lý điều trị đau của ông ấy vàlàm thế nào để đạt được những mục tiêu
đó là rất quan trọng ở những bệnh nhânnày Với người lớn tuổi, mục tiêu ED cuốicùng là quản lý bằng thuốc giảm đauđường uống Trong trường hợp này, nếuchúng tôi cho họ về với thuốc giảm đauopiate, chúng tôi cũng nên đưa ra chế độđiều trị cho đường ruột
PR: Để quay trở lại cuộc thảo luận về
MRI của chúng tôi thêm một chút nữa,nếu bạn thấy rằng bệnh nhân này khôngđáp ứng với phác đồ giảm đau và bạnthậm chí phải thêm opiates nhưng mặc dù
đã thêm opiates nhưng bệnh nhân vẫnkhông thoải mái tại ED, bạn sẽ coi đó làmột chỉ định cho MRI chứ?
ăn và đi bộ; sau đó họ có thể về nhà theodõi
PR: Ý tôi là không phải bệnh nhân đau
không thuyên giảm hoàn toàn, mà là bệnh
Trang 9nhđn đau ngăy căng nặng hơn mặc dù có
opiates Tôi đê phât hiện một văi hội
chứng chỉn ĩp tủy sống ở những bệnh
nhđn cụ thể đó trước khi họ biểu hiện ra
câc dấu hiệu thần kinh, một trong số họ
thực sự bị mất trương lực cơ thắt vòng
trực trăng khi chụp MRI Đôi khi, nếu lần
thăm khâm đầu tiín của bạn lă đm tính,
mă bạn không thăm khâm lại, đặc biệt nếu
đó lă thăm khâm trực trăng Nhưng tôi sẽ
chụp MRI ở một bệnh nhđn không giảm
đau vă ngăy căng nặng hơn
MB: Nếu ông ấy trở nín tồi tệ hơn, tôi
chắc chắn sẽ lăm MRI Nhưng rất nhiều
lần, tôi rất mệt mỏi với dđn Baltimore của
chúng tôi - những người “dị ứng” với
Tylenol, nhưng có thể dùng Percocet Một
số người trong số họ sẽ không giảm đau vì
những vấn đề lợi ích đằng sau đó (để được
chụp phim, lăm XN thím hay cho thím
thuốc gđy nghiện…) Nhưng nếu tôi nghĩ
đó lă một cựu chiến binh Việt Nam 63
tuổi khắc kỷ - người không bao giờ phăn
năn về bất cứ điều gì - thì hoăn toăn đúng
PR: Tôi bắt đầu phải vượt qua một thănh
kiến chống lại sự đau lưng Nhưng khi đê
vượt qua nó, đđy lă những bệnh nhđn lăm
tôi lo lắng vì nó rất khó để tìm ra chẩn
đoân của họ
PR: Bạn có thể cho chúng tôi biết những
gì đê xảy ra với bệnh nhđn tội nghiệp năy?
UH: Bệnh nhđn năy đê trở lại sau 3 ngăy
từ lần khâm đầu tiín Bđy giờ ông ấy đê
không thể đi lại do yếu 2 chi dưới vă tiểu
không tự chủ Sau đó, ông được chụp
MRI khẩn vă phât hiện di căn, đâng chú ý
nhất lă có bằng chứng chỉn ĩp tủy ở L2.Ngay lập tức, ông ấy được tiím một liềudexamethasone IV để cố gắng giảm sưng
nề, được nhập viện vă trải qua xạ trị khẩncấp cho cột sống thắt lưng vă phẫu thuậtgiải phóng chỉn ĩp, nhưng thật khôngmay, câc triệu chứng thần kinh của ông đêkhông cải thiện Chẩn đoân bệnh nhđn năy
lă chỉn ĩp tủy sống âc tính, có khả năng lă
do ung thư tuyến tiền liệt của ông ấy, vẵng ấy đê chết khoảng 5 thâng sau đó dobiến chứng của bệnh ung thư tiến triển
PR: Nhìn lại, những di căn đó có thể quan
sât được trín phim XQ cột sống thắt lưngtrước đó, hay chúng chỉ xuất hiện trínMRI?
UH: Chúng có thể quan sât được Khi
nhìn lại, nó dễ dăng nhận thấy hơn sau khibạn biết chẩn đoân
PR: Chă, một lần nữa tôi sẽ không đổ lỗi
cho bất cứ ai vì đê bỏ sót nó Nó không rõrăng lắm - nó không giống như đa u tủy rõrăng của câc vùng di căn, vă chúng có thể
dễ dăng bị bỏ sót Tôi không biết những gìbạn có thể đê lăm trong chuyến thăm đầutiín đó: xĩt nghiệm mâu/dịch đặc biệt cóthể cho bạn manh mối Tôi không chắcđiều đó có tạo ra bất kỳ sự khâc biệt năokhông bởi vì nghe có vẻ ông ấy đê khôngđâp ứng với xạ trị hay steroid Ông ấy chỉ
bị một căn bệnh cực kỳ tồi tệ Có lẽ trongtương lai, bạn hoăn toăn có xu hướng chỉđịnh PSA như lă một phần trong việckiểm tra tổng quât của bệnh nhđn lớn tuổi
bị đau lưng?
Trang 10SG: Vấn đề với các test, chẳng hạn như
PSA hoặc các xét nghiệm khẩn không
thường gặp, là chúng sẽ không có kết quả
một cách nhanh chóng và thường được
thực hiện theo đợt và chỉ chạy một vài lần
mỗi tuần Với kết quả không có sẵn sau
1-2 ngày kể từ lúc chỉ định, lợi ích của
chúng trong cấp cứu bị hạn chế nghiêm
trọng Ngoài ra, bất kỳ xét nghiệm nào
không có kết quả trong chuyến thăm ED
này đều trở thành gánh nặng/khoản nợ khi
gặp phải những khó khăn trong việc đảm
bảo những kết quả đó được theo dõi một
cách thích hợp
PR: Bạn có ý kiến cuối cùng nào không?
UH: Tôi nghĩ rằng đây là một ví dụ rất
hay về case lâm sàng, ở những bệnh nhân
lớn tuổi, các chẩn đoán sẽ không được
viết trên trán của họ, họ sẽ rất khó nhận
thấy Tôi không nghĩ rằng có bất cứ điều
gì trong việc quản lý bệnh nhân này ở lần
khám ED đầu tiên là không chính xác Tôi
nghĩ rằng bệnh nhân này đã được quản lý
rất tốt, và một cuộc thăm khám rất kỹ
lưỡng đã được ghi nhận, và các XN thích
hợp đã được thực hiện Vấn đề là với
người lớn tuổi, họ vào viện với các biểu
hiện không điển hình, bệnh sử phức tạp và
chúng ta phải nhận thức được các chẩn
đoán khó nhận thấy
PR: Tôi sẽ chỉ nhắc nhở mọi người một
lần nữa rằng việc theo dõi những bệnh
nhân này khó hơn nhiều ở hầu hết các
bệnh viện so với những gì chúng ta nghĩ
Có lẽ tôi đã điều chỉnh nhiều hơn vì một
số kinh nghiệm cá nhân trong việc cố
gắng theo dõi, và tôi nghĩ rằng đây là
trường hợp mà chúng ta có thể sử dụng
ED một cách có lợi Trong 3 ngày trướckhi ông ấy trở lại, chúng tôi không biếtnhững nỗ lực của ông ấy để được theodõi, liệu ông ấy có tuân thủ các hướng dẫnhay không Với bệnh nhân lớn tuổi màchúng tôi không có chẩn đoán rõ ràng,chúng tôi có thể làm cho bệnh nhân đómột dịch vụ tuyệt vời bằng cách đơn giản
là yêu cầu ông ta quay lại ED cho lần táikhám đầu tiên
MB: Thách thức lớn nhất là chúng ta phải
thay đổi tâm lý của rất nhiều bác sĩ ED.Nhiều nhân viên của tôi dường như tiếpcận những bệnh nhân này với sự thù địchkhi chúng tôi nhìn thấy họ chỉ một vàingày trước đó Tôi không bao giờ bị phục
vụ chậm trễ nếu tôi đến Starbucks hơnmột lần một tuần, nhưng chúng tôi làmđiều đó với bệnh nhân của chúng tôi quáthường xuyên Chúng ta cần thay đổi toàn
bộ văn hóa của cấp cứu để chúng ta là nơitheo dõi thường xuyên cho một số bệnhnhân có tình trạng bệnh chưa được chẩnđoán, và chúng có thể gây tử vong Nếu
họ quay trở lại sau đó, chúng ta, những cơ
sở y tế, có lẽ vẫn chưa đáp ứng nhu cầucủa họ, và chúng ta phải xem xét lại cáchđối xử tốt nhất với họ
PR: Tôi cảm thấy mệt mỏi khi nghe các
đồng nghiệp của mình nói rằng “đây làmột case không phù hợp cấp cứu.” Khôngphải như thế, ngay cả khi đó là một ngườitìm kiếm thuốc/lạm dụng thuốc Mỗi bệnhnhân đến là một người đảm bảo rằng tôi
có một công việc Thực tế là, nếu tôi đãyêu cầu một bệnh nhân quay lại sau 2ngày, vậy thì tại sao một bác sĩ khác lại
Trang 11khinh miệt bệnh nhân bởi vì “đó là trường
hợp vào cấp cứu quá thường xuyên và
không phù hợp.” Tôi nghĩ rằng chúng ta
phải thay đổi thái độ của mình, và cách
duy nhất để làm điều đó là truyền đạt điều
này đến bác sĩ nội trú của bạn để không
chịu đựng những lời phàn nàn về các lượt
vào không phù hợp, và cố gắng thuyết
phục họ rằng chúng chỉ rút ngắn sự
nghiệp và niềm vui nghề nghiệp của bản
thân nếu họ bắt đầu đánh giá bệnh nhân
một cách quá khắc nghiệt Tuy nhiên, đó
là một điều khó thay đổi
Section III: Concepts
Tổng quan
Đau lưng cấp tính được trải qua bởi hơn
90% người trưởng thành trong suốt cuộc
đời của họ và là lý do phổ biến thứ hai để
đến bác sĩ [1] Đối với phần lớn bệnh
nhân, nguyên nhân gây đau lưng không đe
dọa đến tính mạng và các triệu chứng
thường hết sau 4-6 tuần Thật không may,
có tới 10% bệnh nhân bị đau lưng cấp tính
cấp này có thể là thách thức ở người cao
tuổi, vì nhiều yếu tố ảnh hưởng đến các
dấu hiệu và triệu chứng của các chẩn đoán
quan trọng này Phần dưới đây sẽ tập
trung vào biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán
và điều trị các trường hợp khẩn cấp đe dọa
tính mạng ở bệnh nhân cao tuổi bị đau
lưng cấp tính
Thảm họa từ mạch máu
Bóc tách động mạch chủ
Bóc tách động mạch chủ (AD: aorticdissection) cấp ước tính ảnh hưởng đến 5-30/1.000.000 bệnh nhân mỗi năm vàchiếm 0,003% bệnh nhân đến ED vì đaulưng, ngực hoặc đau bụng cấp tính [3, 4]
AD là một cấp cứu mạch máu thực sự có
tỷ lệ tử vong cao Trên thực tế, tỷ lệ nàytăng 1-2% cho mỗi giờ chậm trễ trongchẩn đoán và điều trị [5] Thật không may,
sự chậm trễ trong chẩn đoán là phổ biến
và ảnh hưởng xấu đến kết cục của bệnhnhân [4, 6, 7]
Không có gì đáng ngạc nhiên, AD ảnhhưởng đến bệnh nhân cao tuổi phổ biếnhơn so với các nhóm tuổi trẻ hơn Trênthực tế, tỷ lệ mắc bệnh cao nhất là từ 60đến 80 tuổi [8] Các yếu tố nguy cơ mắc
AD ở người cao tuổi bao gồm tăng huyết
áp, tăng lipid máu, hút thuốc, giới tínhnam, bất thường động mạch chủ sẵn có,phẫu thuật tim trước đó và các bệnh môliên kết như hội chứng Marfan’s vàEhlers–Danlos [8–10]
Biểu hiện lâm sàng của AD ở bệnh nhâncao tuổi rất khác nhau Các sách giáo khoa
cổ điển mô tả cơn đau xé rách lưng hoặcngực là không thường gặp[11] Thườnggặp hơn là bệnh nhân mô tả sự khởi phátđột ngột của một cơn đau dữ dội đạt đếncường độ tối đa ngay sau khi khởi phát[11, 12] Hơn nữa, có tới 53% bệnh nhân
AD bị đau lưng, đặc biệt là những bệnhnhân bị bóc tách quai động mạch chủxuống [6] Cơn đau cũng có thể được mô