Tiet 98 hanh dong noi tiep

Tinh thÇn yªu n íc còng nh c¸c thø cña quý.[r]

Tiết 98: Hành động nói

(Tiếp theo)

I/ Cách thực hiện hành động nói:

1 Ví dụ:

Tinh thần yêu n ớc cũng nh các thứ của quý Có khi đ ợc tr ng bày trong tủ kính, trong bình pha lê,

rõ ràng dễ thấy Nh ng cũng có khi cất giấu kín

đáo trong r ơng, trong hòm Bổn phận của chúng

ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều đ ợc

đ a ra tr ng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích,

tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh

thần yêu n ớc của tất cả mọi ng ời đều đ ợc thực

hành vào công việc yêu n ớc, công việc kháng

chiến.

(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta)

Câu

Mục đích

Hỏi

Trình bày

Điều khiển

Hứa hẹn

Bộc lộ cảm xúc

-+

-+

-+

-+

-+

Kiểu câu

Kiểu

Hành động nói

Nghi Vấn khiến Cầu Cảm thán Trần thuật Hỏi

Trình bày

Điều khiển

Hứa hẹn

Bộc lộ cảm xúc

+ Anh đi đâu ?

+ Anh đi giùm tôi nhé ?

+

Đẹp quá

nhỉ ?

+ Anh đi đi !

+ Chao ôi

đẹp quá!

+ Anh ấy đi rồi

+ Anh còn phải đi nữa

+ Tôi sẽ đi + Một bông hoa đẹp

Ghi nhớ :

Mỗi hành động nói có thể đ ợc thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động nói đó (cách dùng trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác (cách dùng gián tiếp).

II/ Luyện tập:

* Bài tập 1 (SGK-71)

a) Từ x a các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì n ớc, đời nào chẳng có?

 Câu nghi vấn dùng để khẳng định

b) Lúc bấy giờ, dẫu các ng ơi muốn vui vẻ

phỏng có đ ợc không?

 Câu nghi vấn dùng để phủ định

c) Lúc bấy giờ, dẫu các ng ơi không muốn vui

vẻ phỏng có đ ợc không?

 Câu nghi vấn dùng để khẳng định

d) Vì sao vậy?

 Câu nghi vấn dùng để giải thích

* Các câu nghi vấn đứng cuối đoạn văn: a, b,

c, e dùng để khẳng định hay phủ định ý đ ợc

nêu ra ở câu đó

 Mục đích: Khích lệ động viên t ớng sĩ lựa chọn con đ ờng đúng duy nhất: Chiến đấu để bảo vệ tổ quốc

e) Nếu vậy, rồi đây sau khi giặc giã dẹp yên, muôn đời để thẹn, há còn mặt mũi nào đứng trong trời đất nữa?

 Câu nghi vấn dùng để phủ định

* Bài tập 2 (SGK-71+72)

* Những câu trần thuật có mục đích cầu khiến

a) Vì vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân ta lúc này là phải nâng cao tinh thần quyết chiến quyết thắng, quyết tâm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hoà bình thống nhất tổ quốc

Hễ còn một tên xâm l ợc trên đất n ớc ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu, quét sạch nó

đi

Những câu trần thuật có mục đích cầu khiến:

a) Đồng bào và chiến sĩ miền Nam anh hùng,

d ới ngọn cờ vẻ vang của Mặt trận Dân tộc

Giải phóng, liên tục tiến công, liên tục nổi

dậy, kiên quyết tiến lên, giành lấy thắng lợi

hoàn toàn

Quân và dân miền Bắc quyết ra sức thi

đua yêu n ớc, xây dựng chủ nghiã xã hội và

làm tròn nghĩ vụ của mình đối với đồng bào

miền Nam ruột thịt

Những câu trần thuật có mục đích cầu khiến:

b) Điều mong muốn cuối cùng của tôi là:

Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu xây dựng một n ớc Việt Nam hoà bình, thống nhất,

độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới

* Tác dụng của hình thức diễn đạt : Dùng câu trần thuật để thể hiện hành động kêu gọi (cách dùng gián tiếp) làm cho quần chúng

thấy gần gũi với lãnh tụ và thấy nhiệm vụ mà lãnh tụ giao cho chính là nguyện vọng của

mình

* Bài tập 3 (SGK- 72)

* Các câu có mục đích cầu khiến:

- Song anh cho phép em mới dám nói

- Đ ợc, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào

- Anh đã nghĩ th ơng em nh thế thì hay là anh

đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang

- Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi

*Nhận xét:

- Dế Choắt yếu đuối hơn Dế Mèn nên nói lời

đề nghị một cách khiêm nh ờng (sử dụng câu trần thuật).

- Dế Mèn ỷ thế kẻ mạnh nên giọng huênh

hoang, hách dịch (sử dụng dụng câu cầu

khiến).

* Bµi tËp 4 (SGK- 72)

* NhËn xÐt:

C©u a, b, e mang tÝnh lÞch sù cao  nªn dïng

* Bài tập 5 (SGK- 73)

* Nhận xét:

Hành động a) Không lịch sự

b) Tỏ ra không hiểu ý ng ời nói c) Hợp lí