Những việc làm của Bác, những lời của Bác dạy bảo chúng tôi chỉ là những chuyện thông thường, rất giản dị nhưng đã làm chúng tôi nhớ mãi như những điều thiêng liêng, bởi những điều đó x[r]
Trang 1Những mẩu chuyện về Bác
* Ăn no rồi hãy đến làm việc
Anh em, bạn bè, họ hàng lâu ngày gặp nhau, cùng uống một chén rượu, ăn với nhau một bữa cơm cũng là việc thường tình Cái chính là ở tấm lòng trung thực, tình nghĩa, kính trọng, yêu thương nhau chứ không nên “khách một khứa mười” tranh thủ chi tiêu “tiền chùa” xả láng Khách không nên vì cương vị “gợi ý” khéo để chủ nhà “nghênh tiếp”
Những người đã từng được ở gần Bác cho biết, dù trong kháng chiến ở Việt Bắc, hay khi đã về Hà Nội, kể cả trong những năm chống Mỹ cứu nước, hễ đi công tác
xa, gần, là nhất định Bác “bắt” mang cơm đi theo Khi cơm nắm, độn cả ngô, mì Khi là bánh mì với thức ăn nguội Chỉ có canh là cho vào phích để đến bữa, Bác dùng cho nóng
Nhớ lần về thăm tỉnh Thái Bình, Tỉnh ủy và Ủy ban Nhân dân cố nài Bác ở lại ăn cơm Bác nói: “Đi thăm tỉnh lụt còn ăn uống nỗi gì!” Nói xong, Bác lại thương cán
bộ vì đã có cơm sẵn Bác gọi chú cảnh vệ đưa cơm nắm thức ăn mặn của Bác đến và bảo:
- Mời đồng chí Bí thư và Chủ tịch đến ăn cơm với Bác Còn chú và bác sĩ sang mâm kia ăn cơm với cán bộ tỉnh
Thường là đi công tác, đến bữa, Bác cho dừng xe, chọn nơi vắng, mát, sạch, Bác, cháu mang cơm ra ăn Làm việc xong, Bác chọn giờ ra về để kịp ăn cơm “ở nhà” Nếu không, lại có cơm nấu bữa thứ hai mang theo Chỉ khi nào ở đâu, công tác lâu Bác mới chịu
“ăn” cơm ở địa phương Bao giờ Bác cũng dặn “chủ nhà”:
- Đoàn Bác đi có từng này người Nếu được, chỉ ăn từng này, từng này
Dù chủ nhà có dọn “cỗ” ra, Bác cũng có cách riêng của Bác Bác nói với anh em:
- Bác cháu ta chỉ ăn hết món này, món này thôi Còn món này để nguyên
Nhà chủ thiết tha mời Bác dùng thử món “cây nhà lá vườn”, Bác cũng chỉ gắp vào bát anh em và bát mình mỗi người một miếng rồi lại xếp ngay ngắn đĩa thức ăn ấy, kiên quyết để ra ngoài mâm, người ngoài nhìn vào thấy đĩa thức ăn vẫn như nguyên vẹn Bác nói với cán bộ:
- Người ta dọn ra một bữa sang, Bác cháu mình có khi cũng chẳng ăn đâu hoặc ăn chẳng hết Nhưng đi rồi để lại cái tiếng: Đấy, Bác Hồ đến thăm cũng làm cơm thế này, thế nọ, cũng điều động người này, người nọ từ giao tế sang, mất thời gian Thế là, tự mình, Bác lại bao che cho cái chuyện xôi, thịt
Cứ ăn no rồi đến làm việc
* Chú làm như thế là không được!
Vào khoảng năm 1947 bác sĩ Chánh được giao nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe Bác Hồ Lần đầu tiên đến gặp Bác, bác sĩ thấy Bác đang nằm trên võng ở cửa đình Hồng Thái Thấy bác sĩ đến, Bác ngồi dậy hỏi:
- Chú đi đâu đấy?
- Thưa Bác, cháu là bác sĩ được phân công sang phục vụ Bác
- Bác không ốm đâu Chú xuống Văn phòng, chỗ chú Phan Mỹ mà ở và chăm sóc sức khỏe cho các chú ở dưới đó
Ngày kháng chiến ở với Bác, bác sĩ Chánh thấy Bác ít bị ốm đau Lần Bác bị sốt rét, Bác mời bác sĩ Chánh lên thăm bệnh cho Bác Khi thấy Bác bị sốt cao, bác sĩ đang tính xem nên dùng thuốc gì thì Bác đã bảo:
- Bác “ra lệnh” cho chú chữa hai hôm là phải hết sốt!
Bác sĩ Chánh lo quá Bác sốt cao như thế chữa hai ngày thì khỏi hẳn làm sao được Sau khi bác sĩ tiêm cho Bác, cơn sốt hạ dần Bác cười nói:
- Đấy, chú xem, Bác “ra lệnh” chữa hai ngày phải khỏi thế mà đúng như thế đấy!
Một lần, nghe tin vợ bác sĩ đến công tác ở vùng gần đấy Bác cử bác sĩ đi công tác đến vùng vợ bác sĩ đang làm việc, có ý cho hai
vợ chồng gặp nhau Vì thời gian gấp, xong công việc bác sĩ về ngay, không ghé vào thăm vợ
Khi về tới cơ quan, bác sĩ Chánh gặp Bác, chưa kịp báo cáo công việc thì Bác đã hỏi ngay:
- Thím ấy có khỏe không?
Khi biết bác sĩ Chánh không gặp được vợ, Bác tỏ ý không vui, Người nói:
- Bác cử chú đi công tác là để cho cô chú gặp nhau Đã tới đó mà không vào thăm và động viên thím ấy, chú làm như thế là không được!
Đức tính giản dị của Bác Hồ
Trong suốt cuộc đời hy sinh vì dân vì nước, Bác đã gần như quên đi những gì thuộc về bản thân mình Chúng ta và cả những bạn bè nước ngoài không còn lạ gì những chiếc áo nâu, đôi dép cao su, chiếc quạt, viên gạch sưởi lưng vô cùng giản dị của Người
Trang 2Chiếc thắt lưng của Bác
Thời kỳ đó là tháng 6-1954 Sau chiến thắng Điện Biên chấn động địa cầu, Thủ tướng Phạm Văn Đồng dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tới Genève để đàm phán Hội nghị kéo dài được gần một tháng thì các bên tạm nghỉ để về nước báo cáo lập trường các bên cho chính phủ mình Trên đường về Việt Nam các bạn Trung Quốc đã mời phái đoàn Việt Nam nghỉ lại Trung Quốc Phái đoàn Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp dẫn đầu
Hôm đó, Bác nghỉ tạm tại nhà nghỉ Đảng bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc ở Quảng Tây Sáng, Bác Hồ đi họp, ở nhà, một cán bộ của bạn đi kiểm tra phòng Bác xem các nhân viên phục vụ phòng có chu đáo không Sau khi xem xét một lượt, anh ta thấy trên sàn nhà một mảnh vải đã cũ, dài khoảng 80cm, rộng khoảng 10cm, màu vàng đã bạc Đoán rằng đây là dây gói tài liệu rớt ra sau khi cầm tài liệu đi, anh ta bỏ mảnh vải vào thùng đựng giấy rác
Bác đi họp về, hỏi: “Thắt lưng của tôi đâu? Tôi thường để sau ghế tựa nên bị rơi xuống đất” Lúc này mọi người mới vỡ lẽ vội đi tìm và đưa lại cho Bác
Một chiếc thắt lưng bằng da, bằng dây dù cũng không đắt hơn một miếng vải là bao Nhưng vấn đề ở đây: Cái quí báu trong nhân cách của Bác là tính cách luôn hy sinh, cái riêng bao giờ cũng là tối thiểu, cái dành cho sự nghiệp chung bao giờ cũng được
ưu tiên tối đa Phẩm chất trong sáng thể hiện thường trực trong những cử chỉ của Bác, dù nhỏ nhất Thời điểm đó, sau chiến dịch Điện Biên Phủ, thắt lưng chiến lợi phẩm thu được rất nhiều, nhưng Bác vẫn chỉ tiếp tục dùng chiếc thắt lưng quen thuộc cũ kỹ của mình
Giản dị và tiết kiệm
Bà Nguyễn Thị Liên, nguyên cán bộ Văn phòng Phủ Chủ tịch, kể lại rằng: Khi làm việc ở Văn phòng, đôi khi bà còn đảm nhận việc khâu, vá quần áo, chăn, màn, áo gối cho Bác Công việc này giúp bà có điều kiện được gần Bác và học tập được rất nhiều, nhất là đức tính giản dị, tiết kiệm Áo Bác rách, có khi vá đi vá lại, Bác mới cho thay Chiếc áo gối màu xanh hoà bình của Người thường được chú Cần (người phục vụ Bác) đưa bà vá đi vá lại Cầm chiếc áo gối của Bác, bà rưng rưng nước mắt Bà nói với chú Cần thay áo gối khác cho Bác dùng nhưng Bác chưa đồng ý Người vẫn dùng chiếc áo gối vá
Những năm tháng giúp việc ở Văn phòng của Bác, tôi (Nguyễn Thị Liên- TNTP) có những kỷ niệm không bao giờ quên
Bà kể rằng: Ở Việt Bắc, có một buổi Bác đi công tác về muộn, về qua Văn phòng, Bác nghỉ lại một lát vì mệt Anh Hoàng Hữu Kháng, bảo vệ của Bác nói với bà:
- Bác mệt không ăn được cơm Cô nấu cho Bác bát cháo
Bác đang nằm nghỉ nghe thấy thế liền nhỏm dậy bảo:
- Cô nấu cháo cho Bác bằng cơm nguội ấy, vừa chóng chín, vừa tiết kiệm được gạo, khỏi bỏ phí cơm thừa
Câu chuyện bà kể khiến mọi người đều xúc động và thương Bác quá chừng Bác thật giản dị và tiết kiệm, chắt chiu như người cha
lo cho một gia đình lớn, như cảnh nhà đông con mà còn túng thiếu
Chiếc áo gối vá, bát cháo nấu bằng cơm nguội của vị Chủ tịch Nước có tác động lớn đến suy nghĩ của mỗi con người Nhất là hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang mở cuộc vận động: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Những câu chuyện nhỏ trên đây chính là một trong những nét đẹp về đạo đức Bác Hồ để chúng mình cùng học tập
Chú để Bác thuyết minh cho
Khi còn hoạt động ở chiến khu Việt Bắc, Bác thường xem phim với anh chị
em phục vụ trong cơ quan Một lần, máy chiếu phim đã chạy đều đều, trên màn ảnh diễn ra những cảnh nối tiếp nhau, tiếng đối thoại của các nhân vật sôi nổi nhưng người xem không ai hiểu gì cả, vì đó là phim nước ngoài, không có thuyết minh tiếng Việt Như biết rõ nhu cầu của mọi người, Bác hỏi người phụ trách chiếu phim :
- Sao chú không thuyết minh cho mọi người nghe ? Anh phụ trách thưa với Bác là phim mới nhập về, không có bản thuyết minh đi kèm Nhưng vì thực hiện lịch chiếu phim do cơ quan quy định nên cứ đem ra trình chiếu Nở nụ cười đôn hậu, Bác nói:
- Chú để Bác thuyết minh cho
Trang 3Bác cầm micro, tóm tắt đoạn phim vừa chiếu và trực tiếp thuyết minh đến hết bộ phim Mọi người vô cùng thán phục Bác Hòa bình lập lại, cơ quan của Bác chuyển về Hà Nội Lịch chiếu phim trong cơ quan vẫn được duy trì Thường vào tối thứ bảy, tại phòng lớn ngôi nhà Phủ Chủ tịch có chương trình chiếu phim Tối ấy, nghe có phim hay, người tới xem khá đông Nhưng cũng như lần trước, lần này Bác lại phải đích thân đứng lên thuyết minh bộ phim cho khán giả nghe Buổi chiếu phim “Hoàng tử cóc” bắt đầu Mọi người chăm chú theo dõi Có lúc Bác giải thích thêm Lời thuyết minh rõ ràng, ngắn gọn, giọng Bác ấm áp, truyền cảm
Cảnh cung điện huy hoàng của nhà Vua, Hoàng tử bắn cung để chọn vợ Mũi tên trúng một con cóc Cóc nói tiếng người Nàng Cóc yêu cầu hoàng tử đưa về cung Hoàng tử buồn bã vì phải sống chung với một con cóc Song có điều lạ là từ khi chung phòng với nàng Cóc, Hoàng tử luôn được ăn những bữa cơm ngon, nhà cửa luôn ngăn nắp, sạch sẽ Chàng bí mật theo dõi, cuối cùng nàng Cóc hiện nguyên hình là một cô gái xinh đẹp, duyên dáng Từ đó hai người sống cuộc đời hạnh phúc
Phim kết thúc Như thường lệ, mọi người hướng về Bác, chờ đợi Bác hỏi:
- Các cô, các chú thấy phim có hay không ?
- Dạ, hay lắm ạ ! - Mọi người như đồng thanh trả lời
Bác hỏi lại:
- Hay vì sao ?
Và không đợi câu trả lời, Bác giải thích luôn:
- Hay vì nội dung tốt Câu chuyện răn mọi người muốn có lứa đôi hạnh phúc thì đừng quá lệ thuộc vào hình thức bên ngoài; cần phải có cái đẹp bên trong, cái đẹp bản chất, cái đẹp thuộc về phẩm giá con người
Người xem hôm ấy hiểu thêm về nội dung phim, về Bác: Làm việc gì Bác cũng muốn đem lại điều bổ ích cho mọi người, phục vụ mọi người
Quà của mình có vậy !
Cuối tháng 2-1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến kiểm tra kho để tiền trong một hang đá thuộc núi Nà Khoang (Cao Bằng) Kho
do một đơn vị tự vệ vũ trang cùng một số nhân viên Ngân hàng Nhà nước Việt Nam canh giữ Nhìn thấy dãy kè đá gọn ghẽ, vững chắc, Bác khen:
- Các chú nhờ ai mà xếp kè đá gọn thế ?
Anh em báo cáo:
- Thưa Bác, đó là nhờ công nhân mỏ Tĩnh Túc đấy ạ !
Bác đã biết ở Cao Bằng có một số người dân tộc, người Hoa nhẹ dạ đi theo Pháp đã giao nộp vũ khí cho chính quyền Bác hỏi:
- Số anh em người Hoa, người dân tộc có mặt ở đây không ?
Được biết là anh em có mặt, Bác đến thăm sức khỏe và hỏi:
- Các chú đã trồng được rau xanh chưa ? Có học chữ không ? Có giúp dân bản học chữ không ?
Khi vào hang, hai chiến sỹ cảnh vệ mang một chậu và một ống bương nước suối để Bác rửa tay chân Anh cảnh vệ định đổ cả ống bương nước vào chậu, nhưng Bác liền ngăn lại Bác tự tay đổ lấy khoảng một phần ba nước trong ống bương Sau khi rửa tay, Bác
bê chậu nước đến một gốc cây nhỏ trước cửa hang, vừa rửa chân vừa tưới cây luôn
Nói chuyện với các chiến sỹ, Bác căn dặn:
- Phải giữ gìn đoàn kết dân tộc với đồng bào Mán đỏ, đoàn kết Việt - Hoa
Nói rồi Bác lấy trong túi ra hai gói thuốc lá:
- Quà của mình chỉ có vậy, các chú chia nhau cùng hút nhé
(Theo Hồ Chí Minh - Một huyền thoại kỳ vĩ, NXB Lao động)
Em Đội viên mắt sáng
Hơ Nin năm nay lên chín rồi Ngày em mới lên ba, mắt em đau nặng Mẹ em đi hái
lá thuốc trong rừng sâu, lấy nước suối trên khe xa, đào rễ cây trong hang núi đất hết lòng chạy chữa Nhưng mắt em vẫn không khỏi Em thành người khuyết tật
Cha Hơ Nin là du kích bị Pháp bắt giết trong một trận chống càn, nhà chỉ còn mẹ và
Hơ Nin, nên em phải vất vả Em làm suốt ngày, ít nói, ít cười Trong buôn ai cũng khen em:
- Con bé Hơ Nin chăm làm, hát hay mà mù lòa, tội nghiệp!
Một tối, thiếu nhi trong buôn họp, đang bàn bạc sôi nổi thì em đến Các bạn đã giao hẹn với nhau ngày 19-5 vừa qua chưa làm lễ kỷ niệm ngày sinh Bác Hồ được Ngày lễ mừng Bác sẽ làm chung với ngày Thiếu nhi Quốc tế sắp tới Đến ngày đó, mỗi đội viên phải có 50 cây chông Hơ Nin chưa vào Đội Em ngồi một góc không ai để ý đến nên phải lên tiếng :
- Tôi có phải vót không các bạn?
- Vót cũng được, không cũng được
Một bạn khác bảo:
- Thôi mày là con gái, con mắt mày không sáng, tìm cái cây trong rừng không ra, cầm cán dao không chắc, đừng vậy!
Tan họp về nhà, Hơ Nin nhớ lại: Hôm qua anh bộ đội Ma Trang Lơng đến, nói chuyện về Bác Hồ Anh nói nhiều chuyện lắm: Bác
Hồ suốt đời chịu khổ để lấy lại nước cho đồng bào Kinh, đồng bào Thượng, Bác Hồ yêu nhân dân lắm Bác Hồ chỉ bảo mọi người cách đánh giặc ngoại xâm Nhất là chuyện Bác Hồ yêu thương chăm sóc trẻ em Anh nói tiếp: “Các em cứ ngoan ngoãn, cố gắng giúp đỡ người lớn Bao giờ cả nước độc lập, thống nhất, thế nào Bác Hồ cũng vào chơi chưa biết chừng có em còn được Bác bế vào lòng, có em được vuốt râu, được nhìn thấy mắt Bác sáng như sao trên trời” Các bạn vui quá, bàn tán sôi nổi Hơ Nin hỏi mẹ:
- Bao giờ làm cái lễ mừng tuổi Bác Hồ và cái lễ của thiếu nhi nhiều nước hở mẹ?
- Du kích bảo còn năm đêm nữa- Mẹ tiếp
- À Hơ Nin, đêm ấy con có đi
Trang 4Mẹ định bảo Hơ Nin đi “xem” cho vui, nhưng như một chiếc gai mắt mèo đâm vào tim bà, bà đau đớn nhìn con Rồi bà nói lại:
- Con đi cho vui chứ?
- Thôi con ở nhà nằm nghe hát cũng được mẹ ạ!
Thế là suốt cả năm ngày, ngày nào em cũng dậy sớm hơn mọi bận, lấy nước, lấy củi, cho con gà, con chó ăn no Chờ mẹ đi rẫy,
Hơ Nin lại trốn mọi người men ra bìa rừng sờ soạng chặt từng cây mò o nhỏ Chiều đến, mẹ về hỏi:
- Hơ Nin có lấy nhiều nước không?
- Có chớ? Lấy ba bầu lớn bên suối nước trong mẹ ạ
- Con gái mẹ có cho con heo nái mới đẻ ăn no không?
- No, no lắm!
- Tre nứa đâu nhiều vậy?
- Con xin đấy
Hơ Nin vẫn giấu mẹ Mấy hôm liền em ngồi một chỗ kín để vót chông, ba cây, rồi năm cây, rồi bảy cây, rồi mười một cây Rồi nhiều, nhiều lắm
Chiều hôm sau, sau nữa Đồng bào trong buôn đi rẫy về Mẹ em cũng về Bộ đội du kích kéo đến rất đông Trong buôn ồn ào xôn xao Tiếng hát vang lên, dội vào vách núi đá, trào lên lớp cây rừng, vượt ra ngoài con suối, chảy theo dòng sông Ba rồi lan đi
xa, xa mãi Lửa trong đêm hội bùng sáng to Già làng khai mạc ngày mừng Lễ sinh nhật Hồ Chủ tịch và ngày Thiếu nhi Quốc tế Người ta thấy có mặt Hơ Nin đêm nay Em ì ạch mang theo bó chông to Em đang loay hoay nhẩm đi tính lại, không biết có đủ năm mươi cây chông không? Em tìm một anh du kích nộp chông Em vui mừng nói:
- Phần em mừng Bác Hồ mạnh khỏe sống lâu!
Mẹ thương Hơ Nin quá Bà ôm chặt con vào trong lòng Nhiều người chăm chú nhìn em cảm phục, nhất là các đội viên thiếu niên Tin Hơ Nin vót chông đánh giặc không mấy chốc lan đi khắp làng, khắp huyện và biến thành một cuộc vận động lớn Từ đó các anh bộ đội kể cho nhau nghe chuyện em Nhiều người không nhớ rõ tên Họ chỉ gọi em là “Em đội viên mắt sáng - Cháu ngoan Bác Hồ”
Năm điều Bác Hồ dạy Thiếu nhi
Sinh thời, Bác Hồ dành rất nhiều tình cảm yêu thương cho thiếu niên, nhi đồng Không chỉ yêu quý, Bác còn rất quan tâm giáo dục các cháu Bác nói thiếu nhi là người chủ tương lai của nước nhà, cho nên cần phải sớm rèn luyện đạo đức cách mạng cho thiếu nhi Nhiều thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam luôn ghi nhớ 5 điều Bác dạy Nhưng 5 điều Bác Hồ dạy thiếu nhi có xuất xứ thế nào hẳn có nhiều bạn còn chưa tường tận
Vào năm 1961, nhân Lễ kỷ niệm 20 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Việt Nam (15/5/1941- 15/5/1961), theo đề nghị của Trung ương Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi một bức thư cho thiếu niên, nhi đồng Bảo tàng Hồ Chí Minh hiện còn lưu giữ bản thảo của bức thư đó Trong thư Bác căn dặn: “Các cháu cũng tham gia đấu tranh bằng cách thực hiện mấy điều sau đây:
Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào Học tập tốt, lao động tốt Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt
Giữ gìn vệ sinh,
Thật thà, dũng cảm”
Nhưng trong cuốn sổ “Giải thưởng Bác Hồ” là loại sổ dành riêng để thưởng cho giáo viên và học sinh có thành tích xuất sắc trong học tập năm học 1964- 1965 thì 5 điều Bác dạy trên đây lại được in hoàn chỉnh là:
“Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào
Học tập tốt, lao động tốt
Đoàn kết tốt,
kỷ luật tốt
Giữ gìn vệ
sinh thật tốt,
Khiêm tốn, thật thà, dũng
cảm”
Chữ “thật tốt” và chữ “khiêm tốn” được bổ sung vào 2 câu cuối, nên mỗi câu đều có 6 chữ
Sinh thời, chú Vũ Kỳ - Thư ký của Bác cho biết: “Sở dĩ như vậy vì gần đến cuối năm 1965, để chuẩn bị phần thưởng cho giáo viên và học sinh vào cuối năm học, Bác thấy 5 điều Bác dạy thiếu niên, nhi đồng từ năm 1965 trở về trước, 3 câu đầu mỗi câu có 6 chữ còn 2 câu cuối mỗi câu chỉ có 4 chữ, như vậy không cân đối Bác đã suy nghĩ và bổ sung thêm cho mỗi câu đủ 6 chữ” Đặc biệt, ở câu thứ 5, Bác thêm chữ “Khiêm tốn” vì từ năm 1965 trở đi, đế quốc Mỹ bắt đầu mở rộng chiến tranh, ném bom bắn phá miền Bắc Nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Mỗi người làm việc bằng hai để đền đáp cho đồng bào miền Nam ruột thịt” nên trong cả nước đã xuất hiện ngày càng nhiều gương “Người tốt việc tốt” ở mọi lứa tuổi Ở miền Bắc xuất hiện nhiều gương thiếu nhi dũng cảm cứu người, cứu hàng; miền Nam xuất hiện nhiều gương Dũng sỹ diệt Mỹ Nhưng Bác không muốn các em tự kiêu, mà muốn các em khiêm tốn, vì đức khiêm tốn sẽ giúp các em tiến bộ mãi Bác Hồ còn đánh giá rất cao đức khiêm tốn ở các em Người đã nói đại ý rằng: “Ở nhiều nước, người ta giết nhau chỉ vì đồng bạc giấy, thế mà ở Việt Nam ta các cháu bé đã biết sống như thế nào Có cháu lên 6 tuổi cùng bạn đi chơi, bạn sảy chân ngã xuống ao, nếu chạy về gọi người lớn thì bạn chết mất, cháu liền bám vào bụi cỏ bờ ao, nhoai cái chân nhỏ xíu ra, miệng bảo bạn “bám vào đây, bám vào đây” Cháu tuy nhỏ tuổi mà biết thương bạn như vậy Thương bạn, thông minh và dũng cảm, cháu lại khiêm tốn nữa, cứu được mạng người mà không khoe khoang Văn minh chiến thắng bạo tàn Xã hội ta văn minh hơn xã hội Mỹ từ những việc làm của các cháu bé như
Trang 5Và 5 điều Bác dạy thiếu niên, nhi đồng đã được phổ biến rộng khắp trong các trường học ở Việt Nam Nghe theo lời dạy của Người, thiếu niên, nhi đồng khắp nơi đã hăng hái thi đua tham gia phong trào “Hai tốt”, phong trào “Thiếu nhi làm nghìn việc tốt” Chính những đóng góp nhỏ bé của các em đã góp phần xứng đáng vào sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc và sự nghiệp dựng xây đất nước
Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới đất nước, 5 điều Bác dạy thiếu niên nhi đồng vẫn là bài học thuộc lòng quý giá để thiếu nhi ghi nhớ, học tập, rèn luyện và noi theo
Bác cũng phải có giấy mà !
Chiến sĩ Lý Phúc Nha được đại đội trưởng phân công bảo vệ một khu vực quan trọng trong địa điểm tổ chức Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II năm 1951 tại Kim Bình, Chiêm Hóa, Tuyên Quang Đại đội trưởng dặn: “Khu vực đơn vị ta bảo vệ là cả con người, thì nơi này là bộ óc Mặc dầu các đại biểu đã có giấy ra vào và phù hiệu, nhưng phải kiểm tra thật kỹ để bảo đảm nghiêm mật”.
Lúc sau, Nha thấy một cụ già người cao, đội nón cũ, quần xắn đến đầu gối, chân đi dép cao su, vai mang túi vải, xăm xăm đi về phía mình Ông cụ hiền từ hỏi:
- Chú gác ở đây à ?
- Dạ !
Thấy ông cụ định bước vào khu vực cấm, Nha bối rối, vội hỏi:
- Cụ cho cháu xem giấy ra vào ạ
- Bác đây mà, chú cũng hỏi giấy ư ?
Một cán bộ vừa đi đến, thấy thế cũng bảo:
- Bác đấy, thế mà đồng chí cũng hỏi giấy thì lạ thật !
- Bác cũng phải có giấy mà ! Có giấy thì mới được vào mà !
Người cán bộ toan gắt với Nha, thì ông cụ đã bảo anh ta đi gọi cán bộ đại đội và ôn tồn hỏi:
- Chú người dân tộc gì ? Quê ở đâu ? Vào bộ đội lâu chưa ?
Lúc này Nha mới thấy ông cụ quen quen, lại hỏi han thân mật, bèn thưa:
- Dạ, cháu người Sán Chỉ, quê ở Thái Nguyên, vào bộ đội được hơn một năm rồi ạ
Giữa lúc ấy, đại đội trưởng chạy tới, vẻ hốt hoảng:
- Bác Hồ đấy mà, sao đồng chí không để Bác vào nhà của Bác?
Nha sung sướng vì được gặp Bác Hồ, nhưng lại bối rối tự trách mình sao lại đi hỏi giấy Bác Bác tươi cười:
- Chú làm nhiệm vụ như vậy là tốt
Nghe Bác nói thế, Nha mới hết lo
Sáng hôm sau, hết giờ thể dục, Bác gọi Nha và cán bộ chỉ huy lên gặp Bác bảo mọi người ngồi, rồi Bác tự tay rót nước mời Đoạn, Bác lấy trong cuốn sách ra một tấm ảnh của Bác, cầm bút ghi mấy dòng chữ phía sau, trao cho Lý Phúc Nha và nói:
- Chú Nha mới vào bộ đội chưa biết Bác Hôm qua thấy Bác không có giấy nên không cho vào nơi quy định, như vậy là đúng và đáng khen Bác thưởng chú Nha chiếc ảnh của Bác Còn đại đội trưởng và chính trị viên trao nhiệm vụ cho chiến sĩ chưa rõ, lại chưa giới thiệu cho chiến sĩ biết Bác, làm trở ngại đến công việc, Bác phê bình Các chú có đồng ý không ?
Từ chỗ Bác trở về, Nha sung sướng và cảm động, nhưng cứ thương đại đội trưởng và chính trị viên vì mình mà bị phê bình
Bác Hồ ở Pác Bó
Đầu năm 1941, Bác Hồ về nước, Người đã chọn Pác Bó (Hà Quảng, Cao Bằng) làm nơi đứng chân xây dựng căn cứ địa cách mạng
Vào những năm 1940 - 1941, đời sống người dân Pác Bó vô cùng cực khổ, lương thực chủ yếu chỉ là ngô Có những gia đình thiếu đói, vào những ngày giáp hạt phải vào rừng để đào củ mài kiếm sống qua ngày Có những gia đình bốn đời truyền nhau một tấm áo chàm, miếng vá nọ chồng lên miếng vá kia, đến khi nhìn lại thì không còn nhận ra đâu là miếng vải may từ lúc đầu tiên nữa
Người về nước trong thời điểm đó và chọn hang Cốc Bó làm nơi trú ẩn Cuộc sống của Bác kham khổ đạm bạc cũng chỉ cháo ngô và rau rừng như những đồng bào quanh vùng Thấy Bác đã có tuổi, vất vả ngày đêm, lại phải ăn cháo ngô sợ không đủ sức khoẻ nên các đồng chí đã bàn nhau mua gạo để nấu riêng cho Bác Biết vậy Bác đã kiên quyết không đồng ý Có lần ngô non xay để lâu ngày mới dùng đến, nấu cháo bị chua, các chú cán bộ đề nghị Bác cho nấu cháo gạo để Bác dùng, Bác vẫn không nghe Bác hỏi anh em:
- Có cách nào làm cho bắp non khỏi bị chua không?
Mọi người trả lời:
- Nếu rang lên thì có thể ăn được nhưng không ngon
- Không ngon cũng được, thế thì rang lên mà ăn, không nên bỏ phí Một hạt bắp lúc này cũng quí
Đầu tháng 4-1941, Bác và các cộng sự chuyển sang sống ở lán Khuổi Nặm Có chú bẫy được một chú gà lôi Mọi người trầm trồ khen con gà đẹp quá và muốn giữ lại làm cảnh Bác bảo:
- Nuôi gà lôi giải trí cũng thích, nhưng hiện nay lương thực rất thiếu thốn, cơm gạo chúng ta còn chưa đủ ăn thì các chú lấy gì
để nuôi gà cảnh ?
Anh em thưa với Bác:
- Chúng cháu sẽ bắt sâu bọ để nuôi gà
Bác đồng ý, nhưng chỉ được vài ngày sau con gà lôi gầy sút đi Thấy vậy Bác hỏi:
Trang 6- Bây giờ chúng ta giải quyết thế nào đây ?
Biết ý, anh em thưa:
- Vậy xin phép Bác cho chúng cháu thịt gà ạ
Bác nhất trí Anh em hớn hở vì nghĩ hôm nay sẽ được cải thiện một bữa ra trò Nhưng khi thịt gà, Bác chỉ cho phép lấy bộ lòng
để nấu một bữa tươi Còn tất cả băm thật nhỏ cho nhiều muối và ớt rang mặn lên để vào ống tre ăn dần trong các bữa sau Bác còn dặn, nhớ để phần cho những chú đang đi công tác cơ sở chưa về Chỉ một miếng ăn nhỏ lạ miệng, Người cũng không quên anh em vắng nhà
Năm 1942, Bác sang Trung Quốc để gặp gỡ với chính quyền Trung ương Tưởng Giới Thạch bàn về mối quan hệ giữa hai nước trong công cuộc chống Nhật Không may, đi đến phố Túc Vinh, huyện Đức Bảo, Quảng Tây, Trung Quốc, Bác đã bị chính quyền địa phương Tưởng Giới Thạch bắt giữ Chúng giải Bác đi qua hơn 30 nhà lao của 13 huyện thị Quảng Tây, Trung Quốc Tháng 10-1943, Bác được trả lại tự do Đến tháng 10-1944, Bác quay trở lại Pác Bó Các anh cán bộ đưa Bác vào nhà cụ Dương Văn Đình (bố chú Dương Đại Lâm) mọi người mừng rỡ khi thấy Bác trở về Nhìn thấy Bác gầy yếu, tóc bạc đi mấy phần, ai cũng xót
xa Cụ Dương Văn Đình đã cho người nhà nấu cháo và bưng đến một bát cháo trứng gà mời Bác Bác hỏi:
- Ở đây một ngày ăn mấy bữa hả cụ ?
- Dạ, một ngày ăn ba bữa, bữa sáng thì ăn cháo
- Thế ai cũng được ăn cháo đánh với trứng à ?
Mọi người phải thú thực vì thấy Bác đi đường mệt nên mới làm mời Bác thôi Bác không bằng lòng bảo với mọi người
- Các đồng chí làm cách mạng, tôi cũng làm cách mạng, tại sao tôi lại được đặc biệt hơn các đồng chí ? Cách mạng gian khổ phải cùng nhau chịu đựng, mọi người ăn sao tôi ăn vậy
Nói rồi Bác đứng dậy, bưng bát cháo trứng đến mời bà cụ cố của chú Dương Đại Lâm Bác nói: “Đây mới là người cần được bồi dưỡng Bà cố đã sống gần trăm tuổi rồi, cực khổ vất vả đã nhiều, cần ăn ngon để sống với con cái đến ngày nước nhà độc lập, vui hưởng thái bình”
Nghe Bác nói vậy ai cũng thấy sống mũi cay cay Thương Bác và càng thêm cảm phục Bác Chưa bao giờ Bác đòi hỏi phải có
sự ưu tiên cho riêng mình Trong bất kỳ hoàn cảnh nào Bác cũng đều nghĩ cho người khác và quan tâm đến tất cả mọi người xung quanh
Tài ngoại giao của Bác
Bác Hồ là người xây dựng và vun đắp rất nhiều cho sự lớn mạnh của ngành ngoại giao Việt Nam Dưới đây là hai câu chuyện kể của nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Dy Niên và nguyên Đại sứ Việt Nam tại năm nước Bắc Âu Phạm Ngạc về tài ngoại giao của Bác Hồ
1 Bác Hồ với Thủ tướng Ấn Độ Neru - Chuyện của Bộ trưởng Nguyễn Dy Niên
Năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Ấn Độ lần thứ hai Trong cuộc mít tinh có hàng vạn người dự tại Red Fort (Thành Đỏ) ở Thủ đô Delhi, các bạn Ấn Độ làm sẵn một cái ghế cho Bác Hồ ngồi trên bục danh dự Chiếc ghế trông như một cái ngai vàng, rất lớn Trong khi đó, Thủ tướng Ấn Độ ngày ấy là J Neru thì chỉ ngồi một chiếc ghế bình thường như mọi người khác Khi Thủ tướng Neru mời Bác Hồ ngồi vào chiếc ghế đó, Bác dứt khoát từ chối Thấy vậy, Thủ tướng Neru nói: “Ngài là khách danh dự của chúng tôi, việc Ngài ngồi lên chiếc ghế này chính là niềm vinh dự của chúng tôi” Chứng kiến điều này, hàng vạn người dự mít tinh phía dưới quảng trường đứng cả lên xem Hai vị lãnh tụ của hai nước cứ nhường nhau, chẳng ai chịu ngồi lên chiếc ghế lớn ấy Cuối cùng, Thủ tướng Neru đành gọi người cho chuyển chiếc ghế đi, thay bằng một chiếc ghế khác giản dị hơn Thấy vậy, hàng vạn người dân Ấn Độ dưới quảng trường rất cảm kích vỗ tay vang dội và hô rất to: “Hồ Chí Minh muôn năm ! Hồ Chí Minh muôn năm !”
Chuyện này được người Ấn Độ sau đó kể lại rất nhiều, trở thành một huyền thoại của họ về Bác Hồ
Trong chuyến thăm này, trong một bữa tiệc do Thủ tướng Neru chiêu đãi Bác Hồ có món thịt gà địa phương rất nổi tiếng Người
Ấn Độ khi ăn cơm không dùng thìa, dĩa mà dùng 5 ngón tay để bốc thức ăn Cả Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ cũng muốn dùng tay bốc thức ăn Nhưng tại bữa tiệc quốc tế người ta phải dùng dao, thìa, dĩa cho lịch sự Khi món thịt gà được đưa ra, các quan khách
Ấn Độ có vẻ không quen dùng dao, dĩa Bác Hồ rất tinh ý, Người nói với Thủ tướng Neru: “Thịt gà phải ăn bằng tay thì mới ngon, chứ còn ăn bằng thìa dĩa thì khác nào nói chuyện với người yêu lại phải qua ông phiên dịch” Nghe Bác Hồ nói vậy, cả bàn tiệc cười vang làm cho không khí bữa tiệc hôm đó rất vui vẻ và thân mật
2 Những bài học của Bác - chuyện của Đại sứ Phạm Ngạc
Mùa Đông năm 1954, một số anh chị em Bộ Ngoại giao được sang Phủ Chủ tịch xem phim Mọi người đã yên vị, Bác và Thủ tướng Phạm Văn Đồng lặng lẽ đi vào
Bác lên tiếng trước: “Hôm nay, các cô chú sẽ nghe Thủ tướng nói chuyện, sau đó sẽ cùng xem phim Nhưng Bác phê bình, ở đây
có cả các cô chú bên Ngoại giao, thế mà thấy Thủ tướng và Bác vào không ai đứng dậy” Chúng tôi bật đứng lên nhận lỗi và nhớ mãi bài học đầu tiên này
Bác có biệt tài tiếp khách và gây ấn tượng sâu sắc với khách quốc tế, đồng thời cũng rất cảnh giác Một lần tiếp đoàn thể thao nước ngoài, khi giới thiệu tới Phó Đoàn, Bác nói ngay: Tôi biết ông này Phó Đoàn (sĩ quan tình báo) sau đó thú nhận, khi Bác sang thăm nước ông ta, ông đóng vai sĩ quan cận vệ, không ngờ sang Việt Nam mặc thường phục Bác vẫn nhận ra
Ngày nay ta nêu cao và thực hiện rất hiệu quả chính sách ngoại giao rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa, sẵn sàng là bạn và đối
Trang 7tác tin cậy với tất cả các nước Thực tế đường lối đối ngoại này đã được Bác khởi xướng và đặt nền móng ngay từ khi Người bắt đầu hoạt động cách mạng
Người đã chủ động giúp đỡ và cộng tác với các sĩ quan tình báo của Mỹ, bố trí 2 sĩ quan Mỹ cùng ở sát bên mình trong an toàn khu để theo dõi tình hình thế giới và liên lạc với đồng minh Việc đó đã chinh phục tình cảm của Trung úy Patti và cộng sự cho mãi đến sau này
Bác luôn trân trọng tình hữu nghị với các nước anh em và bạn bè Mặc dù có những thay đổi trong đường lối và tập hợp lực lượng trên thế giới, nhưng mối thiện cảm với Bác và dân tộc Việt Nam vẫn được duy trì và phát triển
Cây xanh bốn mùa
Bác Hồ rất thông cảm với sự vất vả của nhân dân Tìm hiểu cụ thể đời sống của đồng bào, đồng chí, của những người lao động là một nếp làm việc quen thuộc của Bác Một hôm, Bác gọi đồng chí phục vụ đến và nói:
- Có những đêm nằm nghỉ nghe thấy tiếng chổi tre quét đường phố rất khuya, Bác nghĩ rằng mùa đông, các cô chú công nhân quét đường vất vả lắm Chú thử tìm cách điều tra cụ thể rồi nói lại cho Bác biết
Vâng lời Bác, một đêm nọ, chú cán bộ giúp lững thững dạo theo hè phố từ lúc người công nhân bắt đầu làm việc cho đến lúc dừng tay Một tối làm việc như vậy họ phải đi đoạn đường khá dài, làm việc thầm lặng và rất vất vả Câu chuyện công việc của người công nhân quét đường trong đêm đông được báo cáo lại với Bác rất tỉ mỉ
Nghe chú giúp việc nói, Bác suy nghĩ hồi lâu rồi bảo:
- Chú nhớ nhắc những cơ quan có trách nhiệm phải có chế độ cấp phát quần áo lao động để bảo vệ sức khỏe cho các cô các chú ấy, nhắc nhở cán bộ phụ trách các cấp phải quan tâm đúng mức đến anh chị em làm nghề vất vả này
Thời gian trôi qua Lần ấy, Bác có việc đi sang nước bạn Nước bạn đang mùa đông lạnh giá, hầu hết cây cối đều trụi lá Người bỗng phát hiện ra một loài cây vẫn xanh Bác hỏi cán bộ địa phương, được biết đúng là loài cây có sức sống tốt, bốn mùa đều xanh tươi Người quyết định xin giống cây ấy mang về Việt Nam Về nước, Bác trao giống cây đó cho người làm vườn và nói:
- Đây là loài cây mà mùa đông ít rụng lá Chú trồng thử xem Nếu chịu được khí hậu nước ta và xanh tốt thì sau này đem trồng dọc các đường phố, mùa đông vừa có cây xanh, vừa đỡ vất vả, đỡ tốn công cho anh chị em công nhân quét đường
Trong Phủ Chủ tịch, gần nhà sàn của Bác, hiện vẫn còn loại cây trên, không rõ tên khoa học của loài cây ấy là gì, anh chị em vẫn thường gọi là “Cây xanh bốn mùa”
Cưa cây phải để hở mạch
Đầu năm 1953, ông Cải cùng nhiều thanh niên quê Thanh Hóa được tuyển chọn điều lên chiến khu Việt Bắc, bổ sung vào Đội Xây dựng thuộc Ban kiểm tra 12- bí danh của Chủ tịch Phủ - Thủ tướng phủ tại An toàn khu (ATK) Sơn Dương, Tuyên Quang Cuối năm đó, một đêm cả vùng bị cơn lốc mạnh làm đổ nhiều cây chắn ngang đường Đội được lệnh phân làm nhiều tổ đi giải tỏa các con đường mòn khi trời sáng
Tổ ông Cải có 6 người, chia thành từng cặp, đang chăm chú cưa từng đoạn cây thì bỗng thấy Bác đi tới Anh em vội đứng lên chào Bác, luống cuống quên cả việc đang làm Bác xuống ngựa, rồi tiến tới chỗ mọi người đang bối rối Bác bảo: “Các chú chào Bác xong lại tiếp tục công việc, khẩn trương lên chứ, sao còn đứng đấy?”
Bấy giờ, ai nấy mới vội chạy về vị trí đang làm, cầm cưa Nhưng luống cuống cưa mắc kẹt, kéo đẩy đều không được Bác bảo cặp cưa Cải- Quang: “Các chú phải một chân giữ cây, một chân đè lên thân cây hai bên cho nó hở mạch thì cưa mới nhanh được” Bác nhìn sang cặp Tước- Chi, lưỡi cưa cũng đang mắc kẹt giữa thân cây dài vắt qua đường Người nói vui, thân mật: “Mấy chú này chắc chưa quen cầm cưa Cây này dài, đè chân lên mạch càng ngậm chặt, các chú phải kê đỡ dưới mạch hoặc một người nâng mạch cưa lên”
Một người đi cùng Bác cũng đứng hướng dẫn thêm Anh vừa nói, vừa chỉ tay ra hiệu Bác đến bên vỗ vai: “Chú nói đúng Nhưng miệng nói tay làm giúp các chú cho nhanh, càng đúng hơn”
Mọi người cùng cười vui vẻ và Bác cũng giúp một tay dọn dẹp rất nhanh một lối đi nhỏ
Chuyện về 3 chiếc ba lô
Trong những ngày sống ở Việt Bắc, mỗi lần Bác đi công tác, có hai cán bộ đi cùng Vì sợ Bác mệt, nên hai chú định mang hộ ba lô cho Bác, nhưng Bác nói:
- Đi đường rừng, leo núi ai mà chẳng mệt, tập trung đồ vật cho một người mang thì người đó càng chóng mệt Cứ phân ra mỗi người mang một ít
Khi mọi thứ đã được phân ra cho vào 3 ba lô rồi, Bác còn hỏi thêm:
- Các chú đã chia đều rồi chứ?
Hai chú cán bộ cùng trả lời:
- Thưa Bác, rồi ạ
Ba người lên đường, qua một chặng, mọi người dừng chân, Bác đến chỗ một chú bên cạnh, xách chiếc ba lô lên
- Tại sao ba lô của chú nặng mà Bác lại nhẹ?
Sau đó, Bác mở cả 3 chiếc ba lô ra xem thì thấy ba lô của Bác nhẹ nhất, chỉ có chăn, màn Bác không đồng ý và nói:
- Chỉ có lao động thật sự mới đem lại hạnh phúc cho con người
Vậy là hai cán bộ kia lại phải san đều các thứ vào 3 chiếc ba lô
Những mẩu chuyện nhỏ về Bác
Trang 8Tại một hội nghị quân sự, thấy một số cán bộ “sính chữ”, Bác thân mật nói: Một vài cán bộ ta dùng từ khó hiểu quá, có lẽ cho rằng như thế mới oai chăng ?! Dùng chữ “khoảng cách” có tội tình gì, mà các chú phải nói “cự ly”, “ giữ ngựa” lại đi gọi
là “giám mã”
Ít là bao nhiêu ? Tháng 12-1965, Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, Hội phụ nữ Hà Nội quyết định mở Đại hội “Ba đảm đang” để động viên tinh thần chị em Thành Hội có viết thư lên báo cáo với Bác Hồ, không ngờ hai ngày sau, Bác cho gọi lãnh đạo Hội tới gặp Người Bác hoan nghênh sáng kiến của Hội, bàn kỹ nội dung và cách làm, rồi bất chợt Bác hỏi: “Thế đại hội định tiêu hết bao nhiêu tiền?” Chị phụ trách Hội lúng túng: “Thưa Bác, cũng ít thôi ạ” Bác cười: “Ít là bao nhiêu?” Thấy chị đỏ mặt, Bác không hỏi thêm nữa, chỉ nhẹ nhàng nhắc: “Đại hội phải bàn những việc thiết thực, tránh hình thức, lãng phí, thì mới có kết quả tốt được !”
Vui, mà thấm thía
Tại một Hội nghị quân sự, thấy một số cán bộ “sính chữ”, Bác thân mật nói:
- Một vài cán bộ ta dùng từ khó hiểu quá, có lẽ cho rằng như thế mới oai Dùng chữ “khoảng cách” có tội tình gì, mà các chú phải nói “cự ly”, “ giữ ngựa” lại gọi là “giám mã”
Bác cười, hóm hỉnh tiếp:
- Tất nhiên chữ nào đã Việt hóa rồi, thì ta không phải chữa lại nữa Thí dụ chữ “Độc lập”, nếu ta “lấy lại” thì “độc” tức là “một”, lập có thể phiên thành “đứng” Lúc đó, câu khẩu hiệu: “Việt Nam độc lập muôn năm!”, sẽ bị thay bằng “Việt Nam đứng một muôn năm” thì nghe chẳng ra sao cả Hoặc như chữ “khuyết điểm”, mà lại chữa thành “lỗ hổng”, thì thật buồn cười
Những người có mặt lúc đó đều ngẩng mặt cười xòa nhưng ai cũng cảm thấy thấm thía lời dạy của Người
Gần gũi với đồng bào
Năm 1960, có một nhà báo nọ được giao nhiệm vụ đi làm tin về cuộc Bác Hồ tiếp đồng bào dân tộc thiểu số về thăm Hà Nội Bác đến các bàn chạm cốc với bà con, tới bàn anh nhà báo, Bác hỏi:
- Chú chúc rượu bà con chưa ?
Anh nhà báo nhanh nhảu:
- Dạ thưa Bác, rồi ạ !
Bác nhìn bộ complet sang trọng của anh phóng viên và vuốt nhẹ cái cà-vạt của anh, nhắc:
- Hôm nay, Bác tiếp khách toàn là bà con nông dân người dân tộc, chú làm báo mà mặc thế này, thì gần gũi, tiếp xúc thế nào với
bà con !
Việc nào dễ nhất
Hồi ở chiến khu Việt Bắc, các cơ quan đóng sâu ở trong rừng, hằng tháng, mọi người phải đi lấy gạo về ăn, có khi mất cả ngày mới được một chuyến, không phải không có người ngại Một lần, Bác đi công tác qua một con suối, thấy rất đông cán bộ, trong đó
có nhiều trí thức, trên đường đi lấy gạo về, đang ngồi nghỉ Bác dừng chân hỏi:
- Đố các cô chú, trong nghề nông, việc nào làm dễ nhất ?
Mọi người đua nhau trả lời Người bảo dễ nhất là gieo mạ, gặt hái; người thì cho là xay lúa, giã gạo Một bác sĩ giục Bác:
- Thưa Bác, Bác chấm cho ai trả lời đúng ạ?
Bác cười:
- Theo Bác, việc làm dễ nhất là đi đến kho lấy gạo về nấu ăn
Nghe Bác đáp, cả đoàn cùng cười vui và quên đi hết mệt mỏi nhưng ai cũng thấm thía lời dạy của Người
Những mẩu chuyện nhỏ về Bác (tiếp theo)
Bỏ một mâm, lấy một đĩa
Chú Vũ Uy (một trong những người lái xe của Bác) kể cho chúng tôi nghe một câu chuyện mà chú nhớ mãi:
“Đó là vào dịp cuối năm 1950, sau Chiến dịch Biên giới Tôi được cấp trên phân công lái xe đưa Bác đi công tác Một tối trên đường từ Ngân Sơn đi Cao Bằng, qua đèn chiếu tôi thấy một hòn đá giữa đường Vốn là lái xe to, quen tay, tôi đưa xe vào giữa hòn đá, nghĩ bụng sẽ lọt thôi Nào ngờ hòn đá tai ác bật lên chạm két nước Nhảy xuống xe tôi phát hiện ra két bị thủng rồi Nguy quá, tôi luống cuống chẳng biết phải làm sao
Bác đến bên, chiếu đèn pin cho tôi, rồi nói:
- Chú cứ bình tĩnh mà chữa Chữa cho cẩn thận
Bác không hỏi vì sao xe hỏng, cũng không góp ý phê bình gì
Vì trên xe có đồng chí thợ máy đi theo nên chẳng mấy chốc lỗ thủng két nước đã hàn xong Chúng tôi lại đưa Bác lên đường đi tiếp, đến địa điểm an toàn
Nghỉ ngơi xong, Bác hỏi tôi:
- Xe làm sao thế chú?
- Thưa Bác, cháu quen lái xe tải, nên thấy hòn đá có thể vượt qua được, không ngờ nó lại kẹt vào thùng nên bị thủng
Trang 9Bấy giờ Bác mới nói:
- Đáng lẽ ra chú nên cho xe dừng Ta lăn hòn đá xuống vực rồi tiếp tục đi Có lâu cũng chỉ dăm ba phút, chứ không phải dừng lại đến gần nửa tiếng mà lại giúp các xe đi sau khỏi gặp nạn Chú đã “bỏ một mâm mà chỉ lấy một đĩa” đấy!
Tôi nhận lỗi và xin hứa với Bác rút kinh nghiệm, sửa chữa cách nghĩ, cách làm
Cứ như ý tôi sáu chữ Bác dạy “Bỏ một mâm lấy một đĩa” có thể áp dụng trong tất cả công tác cách mạng Phải nghĩ tới cái lớn, cái lâu dài, cái chung Phải cẩn thận chứ không nên vội vàng, hấp tấp, nghĩ tới cái nhỏ, cái hẹp, cái thiển cận ”
Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp thăm một đơn vị bộ đội diễn tập
Cờ của ta phải bằng cờ các nước
Bác An Quân, một cựu chiến binh, kể lại:
“Vào khoảng ngày 23 đến 24-8-1945, tôi được lệnh đón đoàn cán bộ cấp trên về địa phương Thôn tôi ở bên bờ sông Hồng Cờ đỏ sao vàng bay trên thôn xóm hai bên sông Dưới sông, thuyền xuôi ngược, cờ bay trên đỉnh cột buồm, tạo nên không khí quật khởi đẹp lạ thường
Chiếc thuyền đưa đoàn cán bộ tới Chúng tôi nhận ra trong đó Cụ Hồ Trông Cụ gầy yếu xanh xao, tay cầm chiếc gậy song nhỏ, vai đeo túi dết màu chàm Sau vài phút chào hỏi, chúng tôi mời Cụ và đoàn cán bộ về trụ sở tự vệ thôn Tới cổng thôn, ông Cụ dừng lại xem các khẩu hiệu cách mạng kẻ trên tường Chợt nhìn thấy dãy cờ căng trước cổng thôn, Cụ bỗng hỏi:
- Sao các chú làm cờ của ta nhỏ hơn cờ của các nước đồng minh?
Một đồng chí thưa:
- Dạ, giấy đỏ và vàng nhân dân mua làm cờ nhiều quá nên thiếu! Vì muốn cho đủ nên chúng cháu phải cắt nhỏ đi một chút ạ!
Cụ khẽ lắc đầu và bảo:
- Không nên! Các chú phải hiểu là cách mạng thành công, nước ta giành được độc lập và đã ngang hàng với các nước, vì vậy cờ của ta phải bằng cờ các nước khác Có thế mới tỏ rõ chí tự cường, tự trọng của mình
Thấu hiểu ý nghĩa lời dạy của Bác, ngay sau đó, một đồng chí chúng tôi đã trèo lên lấy cờ xuống để sửa lại
TRƯỚC HẾT LÀ CÁI NÀY
Ngày 19-5-1946, các vị trong Ủy ban đời sống mới đến chúc thọ Chủ tịch Hồ Chí Minh Người cảm ơn, mời nước rồi nói:
- Tôi chưa thấy mình già ở cái tuổi ngoài năm mươi này Vả lại chúng ta đang bận nhiều việc, chưa phải lúc cần đến hình thức lễ nghi chúc thọ
Chủ tịch đề nghị trong Ban Đời sống mới cho biết công việc đã làm được Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, một ủy viên trong ban thưa:
- Thưa Cụ, ủy ban vận động đời sống mới đã họp liền mấy buổi, trước hết định rõ 3 nguyên tắc: dân tộc, dân chủ, khoa học Chủ tịch nước thoáng như có vẻ ngơ ngác, sau đó mỉm cười, nói:
- Nhân dân ta có mấy người hiểu “dân chủ, khoa học” Tôi hỏi thật nhà văn, nếu đi vận động đời sống mới, nhà văn làm gì trước? Nguyễn Huy Tưởng sau một phút bối rối, nói nào là ban đầu phải tuyên truyền ý nghĩa, sau đó tổ chức đội ngũ vân vân và vân vân
Chủ tịch lắc đầu, nhìn mọi người, rồi khẽ vỗ vào bụng mình nói:
- Trước hết là cái này Dân chúng cần cái này trước hết Phải có ăn đã Nếu không có ăn, cũng không đi tuyên truyền được Vậy muốn ăn phải làm gì?
- Thưa Cụ phải làm việc ạ
- Đúng, phải làm việc, phải siêng năng, thế là “cần” Muốn dùng tiếng gì rõ hơn cũng được, nhưng điều cốt yếu là phải thiết thực Sau nữa, muốn cho vận động có kết quả thì cán bộ đi vận động, phải làm gì?
Trang 10Các ủy viên đời sống mới, bàn thế này, luận thế kia, chưa ngã ngũ
Chủ tịch nghiêm trang nói:
- Phải làm gương
Và như sợ các ủy viên, cán bộ nghe chưa ra, Cụ nhắc lại:
- Mình phải làm gương
Đôi mắt sáng hiền mà nghiêm của Cụ lần lượt nhìn mọi người như căn dặn thêm điều vừa nói
(Theo cuốn: Nhớ lời Bác dạy)
Vàng là ở hai bàn tay
Bác Hồ vào Phan Thiết dạy học ở trường Dục Thanh của Hội Liên Thành Bác sĩ Nguyễn Kinh Chi ở Bộ Y tế là học trò của thầy Thành kể lại:
- Thầy giáo Thành dạy lớp ba, thầy thường mặc áo vải, chân đi guốc Trong giờ địa lý, thầy giáo Thành dạy tiếng Pháp, tôi còn nhớ mãi buổi học đầu tiên của thầy Thành:
"Montagne" là núi, "rivière" là sông
Núi kia là núi của ai
Sông xanh nước biếc chảy dài đi đâu?
Thầy giáo Thành bảo núi thì có rừng Trên rừng rất nhiều gỗ quí như lim, trai, sếu, táu, vàng tâm, v.v Có nhiều cây thuốc quí,
có nhiều muông thú như hổ, báo, hươu, nai, voi Trong núi có nhiều khoáng sản như vàng, bạc, châu báu, dưới sông có nhiều cá ngon, nước sông có nhiều phù sa, nên ngǎn nước ấy lại tưới cho đồng ruộng thì màu mỡ tươi tắn Tổ tiên ta kiên cường, giang sơn ta gấm vóc: thầy giáo Thành dạy chúng tôi như vậy?
Ông Chi đọc học xong rồi đi du lịch Ông thắc mắc tại sao thầy giáo Nguyễn Tất Thành dạy rừng núi, sông ngòi, đất đai là của ta Thế mà bây giờ Tây nó lại lấy Đời sống của người lao động thì khổ cực, nghèo đói Ngày ngày làm nghề thuốc tiếp xúc với người bệnh, bao nhiêu câu hỏi đã gieo vào đầu óc ông: tại sao người đàn bà làm ǎn vất vả, sớm tối ngày đêm sương gió, thế mà chỉ có một cái yếm bằng vải và chiếc khố tải che thân? Người đàn ông cũng chỉ có cái quần đùi? Các em bé tám chín tuổi vẫn trần truồng chưa có áo quần mặc? Ông Chi suy nghĩ và càng thấm thía những lời giảng của thầy giáo Thành gieo vào lòng tuổi trẻ nhiều ý nghĩa Ông và các bạn ở trường Dục Thanh cũ dần dần ghét Tây Từ đó ông bắt đầu đi tìm cách mạng và ông cũng như nhiều bạn bè khác trở nên người Cộng sản
Rời Phan Thiết, Bác Hồ đi vào Sài Gòn học nghề Ngày ngày, lúc học xong, Bác thường xuống xem cảng Sài Gòn Bác đi để biết tình hình ở cảng này, Bác Hồ làm quen với ông Mai, được ông giới thiệu xuống làm ở chiếc tàu của hãng "Vận tải hợp nhất" của Pháp Tàu Đô đốc Latútsơ Trêvin chuyên chở thực phẩm cho Pháp ở thuộc địa Ông Mai người ở An Dương (Hải Phòng), gặp Bác lần đầu đã thấy mến Bác Hồ ngỏ ý muốn xin làm ở dưới tàu Ông Mai vui vẻ nhận lời giới thiệu giúp Bác Ông đưa Bác đến gặp thuyền trưởng người Pháp Người thuyền trưởng nói:
- Nếu cần làm việc ở đây, tám giờ sáng mai đến?
Tối hôm ấy về chỗ ở, Bác rủ thêm một người bạn cùng đi Pháp Người bạn thân đó nói:
Ta đi Pháp sẽ chết đói thôi, bởi vì chúng ta không có tiền để ǎn
Bác đã giơ tay ra và nói:
- Tiền là ở đây, vàng là ở đây Chúng ta còn trai trẻ Chúng ta sẽ làm lụng để sống
Sáng hôm sau, người bạn ấy ngần ngại từ chối, không đi Bác chia tay anh ta Ông Mai đưa Bác xuống tàu gặp người thuyền trưởng Nhìn Bác một lát, người thuyền trưởng Pháp nói:
- ở đây không có việc gì nhẹ cho anh làm cả Chỉ có những việc nặng thôi, trông anh gầy yếu thế kia Làm sao nổi?!
Bác trả lời:
- Vâng, tôi gầy yếu thật, nhưng tôi còn trai trẻ, tôi có nghị lực, tôi có thể làm được tất cả!
Người thuyền trưởng thấy Bác nhanh nhẹn giỏi tiếng Pháp nên cho làm phụ bếp Bác nhận lời làm việc ở đây và lấy tên là Vǎn Ba
Qua những ngày làm việc đầu tắt mặt tối ở dưới tàu, Bác nhận thấy ở đây có hai hạng người: người bị bóc lột và người đi bóc lột Hai thái cực đó thật là rõ ràng Công việc mà Bác phải làm hàng ngày thật là cực nhọc: hết bưng những sọt khoai tây lên mặt bàn
để gọt rửa, lại bê những thùng rượu để phục vụ các bữa ǎn, rồi rửa bát, nồi, soong, giặt giũ, lau bàn ghế, đánh bóng boong tàu Suốt ngày Bác nhễ nhại mồ hôi và mình đầy than bụi Công việc vất vả thật nhưng khi được nghỉ tay là Bác tranh thủ dạy ông Mai chữ quốc ngữ
Trong phong trào Đông Du do cụ Phan đề xướng, cụ chủ trương "Gương Nhật Bản, đất A' Đông" Cụ mong nhờ vào bọn Nhật cô lập giặc Pháp thì thật khác nào "đưa hổ cửa trước, rước hùm cửa sau" Cụ Phan Chu Trinh lúc này đã bị bắt và theo quan niệm của cụ thì "Học Pháp càng nhiều; làm bồi càng to"
Vậy tại sao Bác Hồ lại đi Pháp? Vừa rồi chúng ta tìm được cuốn lược dịch "Binh thư Tôn Tử" của Bác, Bác nói là lược dịch,