Là giáo viên giảng dạy bộ môn Giáo Dục Công Dân bản thân tôi ý thứcđược vị trí vai trò của môn học, môn Giáo Dục Công Dân là môn học có vai tròtrực tiếp hình thành ý thức, nhân cách hành
Trang 1MỤC LỤC Trang
I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài 2
2.Phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài 2
3 Mục đích nghiên cứu của đề tài 3
4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 3
5 Điểm mới của đề tài 3
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1 Cơ sở lí luận .4
2 Thực trạng giáo dục đạo đức ở trường THPT Hà Văn Mao .4
2 1.Thuận lợi 4
2 2 Khó khăn 5
3 Các giải pháp và tổ chức thực hiện .6
3 1 Một số yêu cầu đối với giáo viên và học sinh khi sử dụng phương pháp kể chuyện 6
3 2 Tổ chức thi kể chuyện về Bác Hồ trong hoạt động ngoại khóa 6
3 3 Sử dụng những câu chuyện kể về Bác Hồ để giảng dạy một số bài ở phần công dân với đạo đức 7
III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1 Kết luận 21
2 Kiến nghị 22
Trang 2
I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
Sự phát triển của xã hội ngày nay đã đem lại cho con người một cuộc sốngvăn minh, hiện đại, tuy nhiên cùng với sự phát triển của xã hội cũng kéo theonhiều vấn đề nảy sinh làm ảnh hưởng đến đời sống xã hội Một trong những vấn
đề đáng lo ngại hiện nay, đó là đạo đức của một bộ phận học sinh đang bị xuốngcấp, dẫn đến tình trạng học sinh vô lễ với người lớn, sống thờ ơ vô cảm chỉ biếtsống cho riêng mình, đặc biệt hơn đó là bạo lực học đường xảy ra ngày càng phổbiến, vấn đề bạo lực học đường đang là vấn đề gây hoang mang cho dư luận xãhội Biện pháp có hiệu quả khắc phục được hiện trạng này là cần giáo dục đạođức cho học sinh
Là giáo viên giảng dạy bộ môn Giáo Dục Công Dân bản thân tôi ý thứcđược vị trí vai trò của môn học, môn Giáo Dục Công Dân là môn học có vai tròtrực tiếp hình thành ý thức, nhân cách hành vi đạo đức, pháp luật cho học sinh
Do đó để nâng cao nhận thức trau dồi đạo đức cho học sinh đáp ứng được yêucầu xã hội ngày nay, cần đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quảgiáo dục đạo đức cho học sinh và gây hứng thú cho học sinh trong các tiết họcmôn Giáo Dục Công Dân là việc làm cần thiết Một phương pháp dạy học nhằmgiáo dục đạo đức cho học sinh có hiệu quả đó chính là kể chuyện về Bác Hồ -Những câu chuyện có thật về cuộc đời sự nghiệp nhân cách của Bác sẽ giúp họcsinh có ý thức trong từng việc làm, từng hành động giúp các em sống có lýtưởng, có ước mơ hoài bão, nhận thức được giá trị cuộc sống Chính vì những lí
do trên, tôi đã chọn đề tài : “ Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học
sinh thông qua các câu chuyện kể về Bác Hồ”
2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài.
Đối tượng nghiên cứu của tôi là học sinh học lớp 10 trường THPT Hà VănMao năm học 2018- 2019
Trang 3Phạm vi nghiên cứu của đề tài là một số mục trong các bài 13,14,16- phầncông dân với đạo đức ( Giáo Dục Công Dân lớp 10 ) và một số giờ hoạt độngngoài giờ lên lớp
3 Mục đích nghiên cứu của đề tài.
Mục đích nghiên cứu của đề tài: “ Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức
cho học sinh thông qua các câu chuyện kể về Bác Hồ” là nhằm giáo dục đạo
đức cho học sinh, giáo dục cho các em có ý thức trong từng việc làm, việc học,việc ứng xử với mọi người xung quanh
Qua các câu chuyện kể về Bác để học sinh thấy được những đức tính giản
dị, mẫu mực cũng như nhân cách lối sống của Bác Từ đó các em soi rọi lại bảnthân mình và biết tu dưỡng rèn luyện đạo đức để hoàn thiện bản thân mình hơn
4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài.
Ở đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:
- Khảo sát thống kể
- Phân tích, so sánh, đối chiếu
- Tổng hợp đánh giá liên hệ
5 Điểm mới của đề tài.
Đây là đề tài mới mẽ, mang tính nhân văn cao, có giá trị giáo dục thiếtthực Mặc dù việc thực hiện sử dụng bộ tài liệu “Bác Hồ và những câu chuyện
về đạo đức, lối sống dành cho học sinh” mới được áp dụng trong năm học
2018-2019, nhưng bản thân tôi đã thực hiện nội dung này từ khá lâu rồi, từ khi cuộc
vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được tổ chức
năm 2007 nên đây là thời điểm để tôi đánh giá lại những gì mình đã làm được,những gì còn tồn tại để có định hướng cho công tác giảng dạy nói chung và giáodục đạo đức cho học sinh thông qua những câu chuyện kể về Bác trong mônGiáo dục công dân ngày càng có hiệu quả cao hơn, vì vậy tôi càng có niềm tin tolớn vào sự thành công của mình hơn
Trang 4II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lí luận
Đã có một thời gian chúng ta chỉ coi trọng việc dạy văn hóa sao cho học sinhthật giỏi mà quên đi điều quan trọng là cần dạy cho học sinh “ học làm người”quên đi việc tạo cho các em có một sân chơi với các trò chơi mang đậm bản sắcvăn hóa dân tộc Việt Nam, các em không được cung cấp những kĩ năng sống, kỹnăng hòa nhập cộng đồng, ngoài việc học văn hóa, thời gian còn lại nhiều họcsinh lao vào các trò chơi vô bổ, bạo lực, số còn lại thì không quan tâm đến mọiviệc xảy ra xung quanh, lạnh lùng vô cảm chỉ sống cho riêng mình Đã có nhiềubài báo, phản ánh hiện thực, phê phán lối sống của học sinh hiện nay Đó là các
em có thể thanh toán nhau chỉ vì một cái nhìn không thiện cảm, các em chế nhạoxem thường bạn chỉ vì không ăn mặc giống mình, không chơi bời giống mình Tất cả những hành động đó đã như một hồi chuông cảnh tỉnh những người làmcông tác giáo dục
Thực hiện chỉ thị số 05- CT/TW, ngày 15/5 / 2016 của Bộ Chính Trị khóaXII về “ Đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh” ; Công văn số 4634/ BGDĐT - CTHSSV ngày 21/9/ 2016 của Bộ GiáoDục Đào Tạo về việc sử dụng bộ tài liệu “ Bác Hồ và những bài học đạo đứccho học sinh trong nhà trường ” ; Công văn 624-CV/TU Ngày 30/8/2017 củatỉnh ủy ; Công văn số 10946/UBND-VX ngày 12/9/2017 của UBND tỉnh ThanhHóa về việc triển khai học tập làm theo tư tưởng phong, đạo đức, phong cách HồChí Minh trong các nhà trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Là cơ sở thôi thúc
tôi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm: “ Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức
cho học sinh thông qua các câu chuyện kể về Bác Hồ”
2 Thực trạng giáo dục đạo đức ở trường THPT Hà Văn Mao
Trong quá trình thực hiện sáng kiến kinh nghiệm của tôi đã có những thuậnlợi và khó khăn nhất định
Trang 52.1 Thuận lợi
Bản thân là một giáo viên giảng dạy bộ môn Giáo Dục Công Dân đã hơn 15năm, được tham gia hầu hết các lớp tập huấn về chuyên môn dành cho giáoviên
Từ năm học 2015 đến nay môn Giáo Dục Công Dân đã được đưa vào làmmôn thi THPT quốc gia.Vì vậy nhiều học sinh và phụ huynh đã có sự quan tâmđầu tư thời gian cho môn học hơn
Được sự quan tâm chỉ đạo về mặt tư tưởng của chi bộ Đảng, hướng dẫn chỉđạo chuyên môn của lãnh đạo nhà trường, sự giúp đỡ, trao đổi kinh nghiệm củađồng nghiệp, đặc biệt là các đồng chí cùng tổ chuyên môn và sự tín nhiệm tinyêu của hầu hết học sinh trong nhà trường, đây là động lực lớn giúp tôi có nhiều
điều kiện để thực hiện tốt nội dung : “ Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức
cho học sinh thông qua các câu chuyện kể về Bác Hồ”
2.2 Khó khăn.
Trường THPT Hà Văn Mao là trường thuộc huyện miền núi, đời sống nhândân còn nhiều khó khăn, một số gia đình bố mẹ phải đi làm ăn xa nhà do đókhông qua tâm giáo dục được con cái
Học sinh THPT là độ tuổi mà các em đang có sự chuyển biến về tâm lí củabản thân Giai đoạn này hình thành nhân cách ở con người, cùng với đó là tâm líkhông ổn định và cái tôi cá nhân quá cao, độ tuổi này các tác động xấu bênngoài dễ dàng ảnh hưởng đến hành vi, việc làm của các em Vì vậy, nhiều họcsinh đã có những việc làm vi phạm nội quy nhà trường như: đánh nhau, hútthuốc, uống rượu bia, nói tục chửi thề, trốn học cá biệt hơn có em còn viphạm pháp luật
Khi ch a áp d ng ph ng pháp này, qua ki m tra t ng h p v m t h nhưa áp dụng phương pháp này, qua kiểm tra tổng hợp về mặt hạnh ụng phương pháp này, qua kiểm tra tổng hợp về mặt hạnh ưa áp dụng phương pháp này, qua kiểm tra tổng hợp về mặt hạnhơng pháp này, qua kiểm tra tổng hợp về mặt hạnh ểm tra tổng hợp về mặt hạnh ổng hợp về mặt hạnh ợp về mặt hạnh ề mặt hạnh ặt hạnh ạnh
ki m c a h c sinh m t s l p đã cho k t qu nh sau:ểm tra tổng hợp về mặt hạnh ủa học sinh ở một số lớp đã cho kết quả như sau: ọc sinh ở một số lớp đã cho kết quả như sau: ở một số lớp đã cho kết quả như sau: ột số lớp đã cho kết quả như sau: ố lớp đã cho kết quả như sau: ớp đã cho kết quả như sau: ết quả như sau: ả như sau: ưa áp dụng phương pháp này, qua kiểm tra tổng hợp về mặt hạnh
Trang 6* Đối với giáo viên:
- Cần tìm hiểu kĩ càng , sâu sắc câu chuyện muốn vậy giáo viên cần đọc kĩ,phân tích tìm ra chiều sâu ý nghĩa của câu chuyện
- Giáo viên phải biết lựa chọn câu chuyện phù hợp với mục đích yêu cầu củabài học
- Giáo viên phải tạo được sự cuốn hút, hấp dẫn với người nghe Giọng kể phảivang, rõ ràng, kể diễn cảm và biểu cảm thông qua nét mặt cử chỉ hành động Đốivới những lớp mà học sinh có năng khiếu kể chuyện giáo viên có thể yêu cầuhọc sinh kể
- Sau mỗi câu chuyện giáo viên cần rút ra ý nghĩa của câu chuyện qua đó giáodục, định hướng tâm tư tình cảm cho học sinh
- Phải rèn luyện cách đọc, cách kể, sự tự tin trước đám đông
3.2 Tổ chức thi kể chuyện về Bác Hồ trong hoạt động ngoại khóa.
Tôi đã xây dựng kế hoạch tổ chức hội thi kể chuyện về Bác Hồ, thực hiện
và triển khai vào dịp nhà trường tổ chức hoạt động ngoại khóa chủ đề mừngĐảng mừng xuân Đây là hoạt động mới, được tổ chức lần đầu nên tôi xây dựng
kế hoạch cho mỗi lớp chọn cử một học sinh đại diện dự thi, giáo viên chủ nhiệmlớp cùng học sinh dự thi chọn câu chuyện kể, giáo viên chủ nhiệm xây dựng đềcương câu chuyện kể, ý nghĩa bài học rút ra từ câu chuyện kể liên hệ bản thânmình qua câu chuyện kể
Trang 7Sau khi đại diện các lớp đã hoàn thành đề cương nộp về ban tổ chức hộithi, bản thân tham mưu cho ban tổ chức kiểm tra kỹ đề cương để đạt được độchính xác trước khi tổ chức hội thi
Hội thi diễn ra ở vòng sơ khảo sau đó mới chọn các tiết mục đạt giải caovào vòng chung kết Những tiết mục được vào vòng chung kết bản thân sẽ cùnghọc sinh tiếp tục hoàn thiện đề cương sau đó hội thi chung kết diễn ra với sựtham gia cổ vũ của tập thể giáo viên và học sinh toàn trường Trong đêm chungkết các tiết mục được giải sẽ được trao giải thưởng luôn nhằm khuyến khíchđộng viên khích lệ tinh thần của các em
Hội thi kể chuyện về Bác Hồ đã giúp học sinh học tập và làm theo tấmgương của Bác, đặc biệt là làm theo đức tính cần, kiệm, liêm chính, chí công vô
tư, chống tham nhũng lãng phí của người Qua các câu chuyện học sinh đượcnghe kể cũng đã tạo sự chuyển biến tốt về ý thức tu dưỡng rèn luyện đạo đứccủa cá nhân học sinh
3.3 Sử dụng những câu chuyện kể về Bác Hồ để giảng dạy một số bài ở phần công dân với đạo đức - Giáo Dục Công Dân 10.
Bài 13 Công dân với cộng đồng.
Ở bài học này phần kiến thức mục 2 trách nhiệm của công dân đối với cộngđồng giáo viên có thể kể câu chuyện: Một lần hành quân với Bác
“ Lần ấy, đồng chí Vương Văn Long, người dân tộc Tày được đi theo bảo vệBác khi người về thăm Tuyên Quang Hôm đến Mĩ Lâm, lẽ ra vào nhà cơ sở ăncơm, nhưng vì có tiếng máy bay nên Bác bảo đem cơm ra bãi cỏ trong rừng ngồi
ăn Đồng chí Long vào làng mượn chiếc chiếu đẹp mang ra trải, mời Bác ngồi.Bác nói :
- Các chú không được làm phiền đến dân, chú mang chiếu trả lại cho đồngbào
Sau đó, Bác và đồng chí bảo vệ bẻ lá rừng lót làm chiếu Cơm mang ra, có gàluộc, cá và hai bát canh Thấy vậy, Bác không vui và bảo :
- Trong khi nhân dân đang thắt lưng buộc bụng kháng chiến, mình ăn cơm thếnày là cơm quan đấy!
Trang 8Bác chia đôi tất cả các món ăn Cả đoàn ăn một nửa, một nửa còn lại Bác bảomang vào trong làng chia cho các gia đình nghèo Nửa con gà còn lại, Bác lạiđòi chia lần nữa, Bác cháu ta ăn một nửa còn một nửa Bác dặn lấy lá gói lại đểchiều ăn”.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Hoạt động 4: Thuyết trình kể truyện để
tìm hiểu nội dung sống hòa nhập
* Mục tiêu :
- Học sinh hiểu được khái niệm hòa
nhập và nêu được trách nhiệm của bản
thân
- Rèn luyện kỹ năng tư duy phê phán ,
năng lực giải quyết vấn đề, năng lực
- Giáo viên: Qua câu truyện cho thấy
chi tiết Bác Hồ yêu cầu đồng chí bảo
vệ trả chiếc chiếu đẹp cho dân, bẻ lá
cây lót làm chỗ ngồi thể hiện những
đức tính gì của Bác ?
- Học sinh trả lời
- Giáo Viên : Chi tiết Bác Hồ Không
vui khi được ăn một bữa cơm thịnh
soạn, Bác yêu cầu chia cho dân một
nứa, một nửa còn lại ăn thành hai bữa
2 Trách nhiệm của công dân đốivới cộng đồng
b Hòa nhập
Trang 9thể hiện điều gì ở Bác?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên: Em hãy suy nghĩ để tìm
ra một số từ khóa thể hiện được tinh
thần của câu chuyện này ? Trong các
từ khóa đó theo đâu là từ khóa quan
trọng nhất?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên kết luận: Bác Hồ là chủ
tịch nước nhưng luôn sẵn sàng chia sẻ,
đồng cam cộng khổ với nhân dân , Bác
luôn sống gần gũi, chan hòa với nhân
- Giáo viên kết luận
- Giáo viên: Khi chúng ta sống hòa
nhập với cộng đồng, xã hội sẽ đem lại
ý nghĩa gì?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên kết luận:
- Khái niệm: Sống hòa nhập làsống gần gũi, chan hòa, không xalánh mọi người; Không gây mâuthuẫn bất hòa với người khác ; Có
ý thức tham gia các hoạt độngchung của cộng đồng
- Ý nghĩa : Sẽ có thêm niềm vui,niềm tin và sức mạnh vượt quakhó khăn trong cuộc sống
Trang 10- Giáo viên: Học sinh cần phải làm gì
vẻ, chan hòa với bạn, thầy cô, mọingười xung quanh
Học sinh Hà Quốc Triệu lớp 10A2 đang kể câu chuyện “ Một lần hành quân với Bác”
Bài 14 Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc
Ở bài này phần kiến thức mà giáo viên có thể kể chuyện về Bác đó là mục1b : Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam Mục này giáo viên có thể kểcâu chuyện : Tình yêu Bác Hồ dành cho những khúc dân ca
“Buổi sáng ngày 2- 9-1969 là buổi sáng cuối cùng trong cuộc đời 79 mùaxuân của Bác Bởi sau 9 giờ sáng hôm ấy, Người thực sự bước vào “ cuộc
Trang 11trường trinh nhẹ cánh bay”, để lại cho nhân dân Việt Nam và nhân dân thế giớimột niềm đau thương, mất mát không thể nào diễn tả nổi bằng mọi ngôn từ Không gian của câu chuyện cũng chỉ thu nhỏ trong căn nhà A67, căn phòngnày cách ngôi nhà sàn của Bác chỉ vài chục bước chân Trước đó, theo lời đềnghị của bác sĩ, để tiện cho việc theo dõi, chăm sóc sức khỏe của Người , ngày8-8-1969, các đồng chí trong Bộ Chính trị và những đồng chí trực tiếp chăm sócBác đã chuyển Bác xuống căn phòng này.
Sau gần 20 ngày chống chọi với bệnh tật, Bác đã yếu lắm Nhưng hễ tỉnh lại làngay lập tức, Người hỏi thăm tình hình chiến đấu ở Miền Nam, tình hình lũ lụt ởmiền Bắc Người còn dặn các đồng chí trong Bộ Chính trị phải làm sao tổ chứcngày lễ Quốc khánh thật long trọng để nhân dân vui , phải bắn pháo hoa chonhân dân phấn khởi Trong những giây phút cuối cùng , đứng giữa ranh giớimong manh giữa sự sống và cái chết đối diện với quy luật nghiệt ngã của sự tồnvong Bác vẫn luôn nghĩ cho đồng bào, cho đất nước mà “ nâng niu tất cả chỉquên mình” Nằm trên giường bệnh , sáng 2-9, lúc này Người đã rất mệt , mongmuốn cuối cùng của người là được gặp và thăm đồng bào miền Nam không thựchiện được , hơi thở của Người mỗi lúc một yếu dần Các đồng chí trong Bộchính trị và các bác sĩ không ai nỡ rời xa Người dù chỉ là một phút Lần đầu tiêntỉnh lại sau cơn đau, Người nhìn xung quanh rồi hỏi:
- Trong Các chú có ai biết hò Huế không?
Mọi người lúng túng nhìn nhau, quả là một tình huống không ai chuẩn bịtrước Thường ngày, Người vẫn thường nói “ Miền Nam trong trái tim tôi” ,thêm vào đó Huế vốn là mảnh đất gắn bó cùng người suốt một thời gian dài tuổithơ Giờ đây, trong những phút cuối cùng , có lẽ người muốn mang hình ảnhmiền nam yêu thương , hình ảnh núi Ngự , sông Hương với kỉ niệm buồn đautheo mình vào cõi vĩnh hằng bất tử Nỗi niềm ấy của Người dường như ai cũngthấu hiểu, nhưng tìm nghệ sĩ hò Huế lúc này thật khó
Lần thứ hai tỉnh lại, Người lại hỏi Lúc này giọng người đã yếu hơn nhiều :
- Trong các chú có ai hát cho Bác nghe một làn điệu ví dặm NghệTĩnh đượckhông?
Trang 12Thêm một lần nữa sự im lặng và bối rối bao trùm căn phòng Câu ví Dặm, câuhát dân ca xứ Nghệ đã bao bọc và nuôi dưỡng tâm hồn Người từ thuở lọt lòng Người lớn lên và đi ra thế giới từ chiếc nôi văn hóa Quê hương mặn mòi tìnhnghĩa ấy Trước giấy phút sắp biệt li, Người khao khát được nghe , được sốngtrong hơi ấm quê hương.
Lần thứ ba tỉnh lại , Người muốn nghe khúc dân ca quan họ Bắc Ninh, lầnnày thật may mắn khi cô y tá bé nhỏ Ngô Thị Oanh tiến lại gần Bác “ Thưa Bác,cháu xin hát cho bác nghe ạ” Với chất giọng trong trẻo của người con gái VĩnhPhúc, chị cất lời hát “ Người ở đừng về ” Căn phòng nhỏ chìm trong tiếng hát Tiếng hát hay tiếng lòng.! không ai phân biệt được Chỉ biết rằng lời quan họ sâulắng , tha thiết quá “ Người ơi người ở đừng về Mà người ơi , người ở đừngvề” đã nói hộ lòng người Cô y tá càng hát càng nghẹn ngào, những người xungquanh không ai cầm được nước mắt 9 giờ 47 phút ngày 2-9-1969, trái tim vĩ đạicủa Bác Hồ đã ngừng đập, để lại muôn vàn tình thươg yêu cho đồng bào cảnước Sinh ra lớn lên từ trong câu hát dân ca, từ điệu ví dặm ầu ơ ngọt ngào đằmthắm của mẹ, cuối cùng người thanh thản nhẹ nhàng bước vào cuộc trường sinhbằng âm hưởng tiếng dân ca
Sau này, trong một bài báo tôi còn được biết chị Ngô Thị Oanh, cô y tá việnquân y 108, người hát khúc dân ca “ Người ở đừng về ” vào những giây phútcuối cùng của cuộc đời bác kể lại : Sau khi hát xong, Bác nhìn chị, chị cảm giácnhư Bác đang mỉm cười Người còn bảo lấy bông hồng bạch trên bàn tặng chị
Cử chỉ nhỏ mà ý ghĩa thật to lớn Cho đến phút cuối đời, quên cả nỗi đau đang
vò xé, Người vẫn dành trọn niềm yêu thương, sự quan tâm đặc biệt cho mỗingười, đặc biệt là phụ nữ Và bông hoa hồng nhỏ bé ấy chị dã ép khô để luôngiữ và xem nó là kỉ niệm thiêng liêng theo chị suốt cả cuộc đời:
Giấu mình Người đi chẳng làm phiền ai cả
Dép một đôi, áo quần vài bộ
Chỉ có trái tim bao la là tất cả gia tài
Câu chuyện giản dị mà sâu lắng như biết bao câu chuyện kể về Người Từnhững tình tiết của câu chuyện ta nhận thấy ở Người một tình yêu lớn - bao la và