CHẨN đoán tâm lý (tâm lý y học SLIDE)

4.Các PP chẩn đoán tâm lý Nhóm thứ 2: những PP khảo sát tích hợp VD: trắc nghiệm trí nhớ WECHSLER WAIS, WISC, RAVEN…... CĐTL bệnh học:  Chẩn đoán phân biệt  Giám định SK tâm thần, gi

CHẨN ĐOÁN TÂM LÝ

1.Khái niệm

KQ hoạt động của nhà TLH:

 Mô tả, xác lập bản chất đặc trưng

tâm lý, nhân cách cá nhân hiện tại

 Dự đoán sự phát triển tương lai

 Đưa ra kiến nghị khắc phục thiếu sót & phát triển hài hòa các CN tâm lý

2 Các hoạt động có sử dụng CĐTL

3 Các cấp độ chẩn đoán tâm

lý LS

Chẩn đoán nguyên nhân

 Sau khi xác định hiện trạng

những biến đổi, những RL các CN tlý  lý giải nguyên nhân  cơ

sở đề xuất giải pháp hữu hiệu

VD: Trẻ chậm phát triển trí tuệ

 Sử dụng nhiều phương pháp

4.Các PP chẩn đoán tâm lý

 Nhóm thứ 1: xác định sự hiện diện (khuyết thiếu) 1 khía cạnh nào đó của qtr Tâm lý

VD: PP khảo sát khối lượng trí nhớ

ngắn hạn, độ bền trí nhớ dài hạn,

di chuyển chú ý…

4.Các PP chẩn đoán tâm lý

 Nhóm thứ 2: những PP khảo sát tích hợp

VD: trắc nghiệm trí nhớ WECHSLER ( WAIS, WISC, RAVEN…)

4.Các PP chẩn đoán tâm lý

 Nhóm thứ 3: các PP tổng thể nhân cách

VD: T.A.T, MMPI, RORSCHACH…

5 CƠ SỞ CỦA VIỆC SỬ DỤNG CÁC TRẮC NGHIỆM TÂM LÝ

1 Tính quy chuẩn

2 Tính hiệu lực

3 Độ tin cậy

6 Ứng dụng CĐTL trong LS

1 CĐTL chung: PP khảo sát nhân cách

2 CĐTL bệnh học:

 Chẩn đoán phân biệt

 Giám định SK tâm thần, giám định pháp y

 Tạo cs cho việc lựa chọn, đ.giá KQ điều trị, tiến hành LPTL, LP tái thích ứng XH

6 Ứng dụng CĐTL trong LS

3 CĐTL thần kinh: gắn bó chặt chẽ với tâm lý LS thần kinh & PTTK  giải quyết 2 nhiệm vụ chính:

- Chẩn đoán định khu

- Phục hồi các CN tâm lý cấp cao

7.PP chẩn đoán trí tuệ

 Chỉ số trí tuệ: IQ – intelligence quotient

 Theo Binet:

MA: Tuổi trí tuệ

CA: Tuổi thực

IQ = MA : CA x 100

The Wechsler Adult Intelligence

Scale: WAIS

 Dành cho người từ 16 tuổi trở lên

 6 tiểu nghiệm dùng lời: verbal scale

 5 tiểu nghiệm thực thi: performance scale

Verbal scale

1 Tiểu nghiệm về kiến thức chung

(general information)

 29 câu hỏi

 Những thông tin, kiến thức đơn giản

 đ.giá tính chính xác của việc ghi nhớ,

sức bền trí nhớ

Verbal scale

2 Tiểu nghiệm về mức độ thông hiểu chung (general

comprehension)

 Đo năng lực hiểu biết, phán đoán

 Khả năng kết hợp trí tuệ & tình cảm

 14 câu hỏi (điểm 0,1,2)

Verbal scale

3 Tiểu nghiệm về số học:

 Năng lực tập trung chú ý

 Mức độ dễ dàng trong thao tác tính toán số liệu

 14 bài tập: có 4 bài tập khó

Verbal scale

4.Tiểu nghiệm so sánh: đánh giá

 Năng lực hình thành khái niệm

 Năng lực phân loại, sắp xếp các tài liệu tri giác

 Năng lực trừu tượng hóa

 Có 13 cặp khái niệm để so sánh

Verbal scale

5 Tiểu nghiệm nhớ dãy số:

 N.cứu trí nhớ thao tác & sự chú ý

 Lặp lại thuận chiều & ngược chiều các dãy số

 Mỗi phần gồm 7 dãy số

Performance scale

7 Tiểu nghiệm mã hóa các chữ số:

 Đ.giá trình độ kỹ xảo thị giác-vận động

Performance scale

8.Tiểu nghiệm tìm chi tiết còn thiếu:

 N.cứu đ.điểm tri giác nhìn, khả năng

quan sát

 Năng lực phân biệt các chi tiết cần hay

ko cần có

 21 bức tranh

Performance scale

9 Tiểu nghiệm với khối Kohs:

 Đ.giá sự phối hợp cảm giác-vận động

 Mức độ thực hiện dễ dàng các thao tác

 Năng lực tổng hợp từ bộ phậntoàn thể

 10 hình mẫu – 48 điểm

Performance scale

10 Tiểu nghiệm sắp xếp trật tự bức tranh:

 Năng lực phân tích logic

 Năng lực hiểu tình huống, dự đoán diễn biến sự việc…

 8 bộ tranh

Performance scale

11.Tiểu nghiệm ghép hình:

 Năng lực tổng hợp từ bộ phận  toàn thể

 Năng lực phân tích logic

 4 hình: em bé, mặt người nhìn

nghiêng, bàn tay, con voi

Phân loại chỉ số trí tuệ của

Thông minh Trung bình Tầm thường Kém

Đần độn

Chiếm 2,2% dân

số 6,7 16,10 50 16,10 6,7 2,2

Trắc nghiệm Raven

 Tno phi ngôn ngữ về trí thông minh

 Tno “khuôn hình tiếp diễn”

 Cho phép san bằng, ở mức độ nhất định sự

ảh của TĐHV & Kno sống khi đ.giá ĐT

 60 bài tập, chia 5 nhóm (A,B,C,D,E), mỗi

nhóm 12BT

 Mức độ khó tăng dần

Trắc nghiệm Raven

1 Nguyên tắc cấu tạo các khuôn hình

 Nhóm A: dựa theo tính trọn vẹn, tính liên

tục của cấu trúc  bổ sung phần còn thiếu

 đ.giá qtr.tư duy p.biệt các y.tố cơ bản của cấu trúc & vạch ra mối liên hệ giữa chúng, đồng nhất hóa phần còn thiếu & đem đối

chiếu nó với các mẫu trong từng BT

Raven – ng.tắc cấu tạo các

khuôn hình:

 Nhóm B: dựa theo sự so sánh giống nhau giữa các cặp hình  đòi hỏi

phân biệt dần dần các yếu tố để tìm

ra sự giống nhau (tương tự) giữa các cặp hình

Raven – ng.tắc cấu tạo các

Raven – ng.tắc cấu tạo các

khuôn hình:

 Nhóm D: dựa vào sự đổi chỗ của các hình

 Sự đổi chỗ cũng xảy ra theo chiều

ngang hoặc chiều dọc

Raven – ng.tắc cấu tạo các khuôn hình:

 Nhóm E: dựa theo sự phân tích, chia tách các hình toàn thể thành các bộ phận

 đây là nhóm BT phức tạp nhất  tư duy phân tích & tổng hợp

Cơ sở lý luận của Raven

 Thuyết tri giác hình thể Gestalt: mỗi BT như

1 chỉnh thể, nhiều ytố có qh mật thiết 

đ.giá toàn bộ các ytố  sự tri giác có tính phân tích & đưa các ytố bị tách rời vào 1

khuôn hình hoàn chỉnh  phát hiện chi tiết còn thiếu

Cơ sở lý luận của Raven

 Thuyết “Tân phát sinh” của Spearman

 Qtr tư duy hình thể chia 3 pha, dựa trên 3 quy luật tân phát sinh: sự nắm bắt toàn bộ, hoàn chỉnh khuôn hình, vạch ra mối l.h giữa các ytố cấu thành 1 cấu trúc hoàn chỉnh  tìm ra thành phần còn thiếu

Các quá trình tâm lý của

Raven

 Sự chú ý

 Quá trình tri giác

 Quá trình tư duy  tư duy logic,

vạch ra mối l.h tồn tại giữa các SV -HT

TB trên

TB dưới Yếu

KQ dưới TB cộng so với tuổi

≤ 25%

≤ 5%

8.Trắc nghiệm nhân cách:

Trắc nghiệm MMPI (Minnesota

Multiphasic Personality Inventory)

MMPI Mười thang lâm sàng:

 Hs - Nghi bệnh (Hypochondriasis)

 D - Trầm cảm (Depression)

 Hy - Rối loạn phân ly (Hysteria)

 Pd - Biến đổi nhân cách (Personality deviation)

 Mf - Bệnh lý giới tính (Masculinity – femininity)

Mười thang lâm sàng:

 Pa – Hoang tưởng (Paranoia)

 Pt – Suy nhược tâm thần

Mười thang lâm sàng:

Hypochondriasis: nghi bệnh

 BN quá lo lắng về SK

 Nghi mình có bệnh

 Thích đi khám bệnh

 Bi quan, phóng đại bệnh tật…

Mười thang lâm sàng:

Depression: trầm cảm

 BN lo lắng, buồn phiền

 Vô vọng

 Ko hài lòng, thất vọng về CS

 Tự cô lập mình…

Mười thang lâm sàng:

Hysteria: RL phân ly

 người bệnh bị các bệnh CN

 Nhu nhược, yếu đuối

 Đòi hỏi sự quan tâm của những người xq…

Mười thang lâm sàng:

Personality deviation: biến đổi nhân cách

 Trạng thái NC bệnh

 Có khi có những cơn xung

động, gây hấn với xq…

Mười thang lâm sàng:

Masculinity – femininity: blý giới tính

 ↑ hoặc ↓ một cách blý những đặc trưng giơí tính của giới mình hoặc giới đối lập

 Nữ → mang nhiều đặc trưng nam giới

 Aùi nam ái nữ…

Mười thang lâm sàng:

Paranoia: hoang tưởng

 Tính cách nghi ngờ, lo sợ

 Hoang tưởng bị theo dõi

 Hoang tưởng tự cao…

Mười thang lâm sàng:

Psychasthenia: suy nhược tâm thần

 Có những ý tưởng vô lý

 Những cử động vô nghĩa…

Schizophrenia: tâm thần phân liệt

 BN bị RL tư duy

 Aûo giác

 Có những hành vi ko bình

thường…

Social introversion: hướng nội XH

 Người bệnh sống nội tâm

 Thu mình, xa lánh mọi người…