Chiec thuyen ngoai xa

Gh¸nh nÆng m u sinh biÕn ng êi chång tha hãa dÇn trë thµnh kÎ vò phu th« b¹o.[r]

NguyÔn Minh Ch©u

§äc v¨n:

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Nguyễn Minh Châu (1930-1989)

- Quê: Làng Thơi ,xã Quỳnh Hải, huyện Quỳnh L u, tỉnh Nghệ An

- Đầu 1950 ra nhập quân đội

- Từ 1952 đến 1958 công tác và chiến đấu tại s đoàn 320

- Năm 1960 công tác tại phòng văn nghệ quân đội

- Năm 1972 đ ợc kết nạp vào hội nhà văn Việt Nam

2 Sự nghiệp sáng tác

- Bắt đầu viết văn từ 1954

Anh (chị) hãy tóm l ợc những nét chính về tác giả

Nguyễn Minh Châu?

chiến

tranh

- Chia làm 2 giai đoạn:

Căn cứ vào cuộc đời anh (chị) cho biết sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Minh Châu chia làm mấy giai đoạn?

Nội dung chính của từng giai đoạn? Kể tên các tác

phẩm tiêu biểu?

* Nghiêng về cảm hứng anh hùng ca và có khuynh h ớng minh họa

* Phản ánh, tái hiện bức hiện bức tranh hiện thực sinh

động về con ng ời và cuộc sống của nhân dân trong kháng chiến chống Mỹ

* Tác phẩm: Cửa sông (1967), Những vùng trời khác nhau(1970), Dấu chân ng ời lính(1972)

chiến

tranh

Khao khát đổi mới t duy nghệ thuật

- Rất nhậy cảm tr ớc niềm tin yêu ấm áp của con

ng ời, tr ớc sự can đảm và tấm lòng bao dung của

ng ời phụ nữ

- Tác phẩm chính: Ng ời đàn bà trên chuyến tàu tốc hành (1983), Bến quê (1987)

3 Tác phẩm: "Chiếc thuyền ngoài xa"(1987)

Anh (chị) biết gì về tác phẩm :"Chiếc thuyền ngoài xa"?

- In đậm phong cách tự sự - triết lý của Nguyễn Minh Châu

- Ngôn từ: dung dị, đời th ờng

- Kể lại chuyến đi của một nghệ sỹ nhiếp ảnh và những chiêm nghiệm sâu sắc của ông về nghệ thuật và cuộc đời

T¸c gi¶ NguyÔn Minh Ch©u

II Đọc - hiểu văn bản

a Tình huống truyện

- Tình huống nhận thức: chủ yếu cắt nghĩa giây phút "giác ngộ" chân lý của nhân vật

- Anh (chị) hãy chỉ ra các tình huống đặc sắc trong tác phẩm có giá trị thức tỉnh suy nghĩ nhân vật?

+ Tình huống Phùng chụp đ ợc bức ảnh toàn bích về chiếc thuyền chài trong s ơng sớm nh ng khi chính chiếc thuyền

đó tiến thẳng vào chỗ anh thì cuộc sống lam lũ hiện ra

+ Đẩu mời ng ời đàn bà đến tòa án khuyên bà bỏ ng ời

chồng vũ phu nh ng ng ời đàn bà nọ cầu xin tòa đừng bắt

mình bỏ chồng

1 Đọc và tóm tắt tác phẩm

2 Đọc - hiểu chi tiết

- Phùng chụp đ ợc bức ảnh toàn bích về chiếc thuyền ngoài xa trong s ơng sớm -> Anh thỏa mãn và "t ởng chính mình vừa

khám phá thấy cái chân lý của sự toàn thiện cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn

Khi chụp đ ợc bức ảnh "toàn bích" tâm trạng của Phùng ntn?

Sau đó cảnh t ợng gì diễn ra tr ớc mắt Phùng?

Nh ng khi chiếc thuyền đó đâm thẳng vào bờ thì sự thật về cuộc sống khắc nghiệt, lam lũ hiện ra:

+ Ng ời đàn ông hùng hổ thô bạo dùng dây l ng quật tới

tấp vào l ng ng ời đàn bà vừa đánh vừa thở hồng hộc, nghiến răng ken két, vừa nguyền rủa bằng giọng "rên rỉ đau đớn"

+ Ng ời đàn bà nhẫn nhục không kêu, không chống trả,

không tìm cách trốn

Nghịch lý gì đang tồn tại? Đứng tr ớc nghịch lý đó tâm

trạng của Phùng nh thế nào?

=> Mâu thuẫn nghịch lý tồn tại giữa cái đẹp vẫn có cảnh sống tối tăm, cực nhọc -> Phùng sống trong nhiều cảm xúc mạnh:

từ ngỡ ngàng, ngơ ngác đến cảm thông rồi thấm thía Niềm

tin trong anh bị lung lay

Nghịch lý đó khiến Phùng nhận thức ra điều gì?

=> Anh bắt đầu "ngộ" ra mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc

đời

Tr ớc hoàn cảnh của ng ời đàn bà hàng chài Đẩu - Chánh án tòa án huyện đã đ a ra giải pháp gì? Thái độ của Đẩu khi đ

a ra giải pháp đó ntn?

- Đẩu- đồng đội cũ của Phùng, chánh án tòa án huyện khuyên

ng ời đàn bà bỏ chồng và anh tin giải pháp của mình là đúng

đắn -> Đẩu là ng ời tốt bụng, đầy thiện chí

Giải pháp Đẩu đ a ra có đ ợc ng ời đàn bà chấp nhận không? Vì sao?

Nh ng anh nhầm: mọi lý lẽ của anh đều bị ng ời đàn bà bác bỏ, Bà cầu xin tòa: "Con lạy quý tòa quý tòa bắt tội con cũng đ ợc, phạt

tù con cũng đ ợc nh ng đừng bắt con bỏ nó "-> Anh ch a bao giờ hiểu hết: "Nỗi vất vả của ng ời đàn bà trên chiếc thuyền không có

đàn ông"

Tình huống đó đã khiến Đẩu nhận thức ra điều gì?

Lý lẽ thực tế của ng ời đàn bà đã xô đổ lý thuyết đẹp đẽ của

Đẩu khiến Đẩu vỡ ra nghịch lý của cuộc sống: Đến lúc này

Đẩu mới hiểu ng ời phụ nữ ấy dù bị đánh đập đến bao nhiêu

đi nữa thì chị ta cũng buộc phải chấp nhận vì các con

=> Mọi ng ời đặc biệt là ng ời nghệ sỹ cần gắn bó với cuộc

đời, phải tìm trong hiện thực vẻ đẹp của cuộc sống, phải dũng cảm ghi lại những số phận, cảnh đời lam lũ, cực khổ Nghệ thuật phải gắn liền với cuộc sống con ng ời, tìm ra lối thoát thực tế cho cảnh đời đói nghèo tối tăm.

b Hình t ợng ng ời đàn bà hàng chài

Hoạt động nhóm: - Chia lớp thành 4 nhóm

- Thời gian: 5 phút

(?) Hình t ợng ng ời đàn bà hàng chài đ ợc xây dựng qua

những khía cạnh nào? Em có cảm nhận gì về nhân vật đó?

- Ngoại hình : trạc ngoài 40, thô kệch, mặt rỗ, khuôn mặt mệt

mỏi tái ngắt, quần áo rách r ới bạc phếch -> Gây ấn t ợng về một cuộc đời lam lũ, nhọc nhằn

- Cuộc sống: cùng chồng bơn trải trên biển để nuôi con, th ờng

xuyên bị chồng đánh đập hành hạ "ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng"

- Tính cách: nhẫn nhịn, âm thầm chịu đựng mọi đớn đau, cực

khổ vì cuộc sống m u sinh trên biển cần có ng ời đàn ông

khỏe mạnh, biết nghề và vì những đứa con của bà cần đ ợc

sống và lớn lên " phải sống cho con chứ không phải sống

cho mình" -> Sức chịu đựng và đức hy sinh của ng ời phụ nữ

- Là ng ời yêu th ơng con cái:

+ Khi các con đã lớn Bà xin chồng lên bờ đánh mình

+ Khi thằng Phác phát hiện ra bi kịch gia đình Bà vái lạy nó,

ôm chầm lấy nó, vái lạy nó

-> Bà cảm thấy đau đớn vì rốt cuộc đã không sao tránh đ ợc

cho con cái khỏi bị tổn th ơng

=> Đây không phải là số phận của một ng ời đàn bà cụ thể mà

là số phận, cuộc đời của biết bao ng ời đàn bà hàng chài khác -> Ng ời phụ nữ bất hạnh

c Hình ảnh ng ời đàn ông

Tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình ng ời đàn ông?

- L ng rộng và cong nh một chiếc thuyền

- Mái tóc tổ quạ

- Chân đi chữ bát, b ớc từng b ớc chắc chắn

- Hàng lông mày cháy nắng

- Hai con mắt độc dữ

Qua những chi tiết ấy, anh (chị) thấy ở ng ời đàn ông này toát lên vẻ gì? Dụng ý của nhà văn?

-> Cuộc sống đói nghèo, lam lũ đã hằn in lên dáng vẻ khắc

khổ của ng ời đàn ông

Tại sao mỗi khi đánh vợ ng ời đàn ông lại "rên rỉ đau đớn"?

Điều gì đã làm thay đổi ng ời đàn ông?

D ờng nh hành động đánh vợ mà lại rên rỉ đau đớn cho thấy

đó nh là một sự giải tỏa uất ức bế tắc trong lòng ông ta

Ghánh nặng m u sinh biến ng ời chồng tha hóa dần trở thành

kẻ vũ phu thô bạo

Ng ời đàn ông đ ợc nhìn nhận, đánh giá nh thế nào qua các nhân vật khác?

Đẩu

Phùng

Phác

Ng ời đàn ông

vũ phu

Thủ phạm gây đau khổ

Lên án

đấu tranh

Ng ời

đàn bà

hàng

chài

Ng ời

vũ phu

Nạn nhân của hoàn cảnh

Là ng òi

đáng đ ợc cảm thông chia sẻ hơn là lên án

đấu tranh

=> Ng ời đàn bà hàng chài nhìn nhận ng ời chồng của mình toàn diện hơn, sâu sắc hơn.

*Từ cách nhìn nhận khác nhau của các nhân vật đặc biệt là nguời đàn bà hàng chài giúp ta nhìn nhận mọi sự việc

hiện t ợng trong cuộc sống nói chung nh thế nào?

Đối với mọi sự việc hiện t ợng trong cuộc sống phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều.

III Kết luận

1 Nội dung:

Thông qua tác phẩm Nguyễn Minh Châu không chỉ xót xa

th ơng cảm ng ời phụ nữ bất hạnh mà còn lên án sự tàn

nhẫnthô bạo của ng ời chồng trong gia đình Đồng thời báo

động tình trạng bạo lực trong gia đình đang làm khô héo,

khát vọng đ ợc sống trong yêu th ơng, yên bình của trẻ em.

Anh (chị) có nhận xét gì về giá trị nội dung của tác phẩm?

2 Nghệ thuật

- Tình huống truyện độc đáo

- Nghệ thuật đối lập giữa

cái đẹp của ngoại cảnh với

hiện thực cuộc sống

Mỗi ng ời đặc biệt là ng

ời nghệ sỹ không thể

đơn giản sơ l ợc khi nhìn nhận cuộc sống và con

ng ời

- Giọng điệu trần thuật đa dạng:

+ Khách quan ngạc nhiên khi tả cảnh đời, cảnh biển

+ Lo âu khi tái hiện lời thoại của ng ời đàn bà

+ Xót th ơng, căm phẫn khi chứng kiến cảnh ng ời đàn ông

ng ợc đãi vợ con

+ Day dứt khắc khoải khi thấy ng ời đàn bà ch a tìm đ ợc

lối thoát

Anh (chị) hãy nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm?

V Luyện tập

Câu 1: Nhân vật nào trong chuyện để lại cho em ấn t ợng sâu

sắc nhất? Tại sao?

Câu 2: Phát biểu cảm nghĩ về hình t ợng ng ời đàn bà hàng

chài?

IV Ghi nhớ (SGK)