GV đọc mẫu một cách chuẩn xác, phù hợp với từng văn bản: Biết hướng dẫn học sinh về cách đọc; sử dụng các biện pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm phát huy tính tích cực của h[r]
Trang 1MỘT SỐ GIẢI PHÁP RÈN ĐỌC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC TIẾNG VIỆT LỚP 2 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC VNEN
I/Đặt vấn đề:
Đọc là hình thức biến chữ viết của văn bản thành âm thanh để người nghe hiểu được điều mà tác giả nói qua chữ viết Đọc là dạng hoạt động của lời nói, đọc là hoạt động nhận tin và thông hiểu nó
Rèn kĩ năng đọc cho học sinh, giáo viên chủ yếu vận dụng trong dạy học Tiếng Việt Mặc khác việc dạy tiếng việt còn giúp các em phát triển kĩ năng nghe, nói, sử dụng tiếng Việt của HS Trên cơ sở những kiến thức cơ bản về đọc
từ đó từng bước giúp HS làm chủ tiếng Việt để học tập trong nhà trường và giao tiếp với mọi người Tiếng Việt góp phần cùng các môn học khác rèn luyện các thao tác tư duy cơ bản cho học sinh, cung cấp những hiểu biết sơ giản về xã hội,
tự nhiên, con người,…Từ đó bồi dưỡng HS tình yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, yêu cái thiện, nhất là các em yêu quý tiếng mẹ đẻ Đọc trở thành đòi hỏi đầu tiên khi đi học
Đối với HS lớp 2 các em được cô giáo dạy lớp 1 rèn đọc qua môn học vần (học kì II là môn tập đọc) Hầu hết các em đã đọc được các văn bản, hiểu và vận dụng vào các môn học khác như giải toán có lời văn đơn giản Tuy nhiên, các
em chưa thành thạo, chưa nắm vững cách đọc từ khó và đôi khi quên đi cách đọc
các vần, tiếng khó Vì thế tôi chọn nội dung “Một số giải pháp rèn đọc cho học sinh trong dạy học tiếng Việt lớp 2 theo mô hình trường học vnen”, nhằm giúp
các em có kĩ năng đọc tốt hơn và cũng góp một phần nhỏ hành trang vào đời cho các em sau này
II/Thực trạng học tiếng Việt của trường.
1/Thuận lợi:
- Hầu hết các em đều biết đánh vần và đọc được một số văn bản ngắn
- Phụ huynh có đầu tư đầy đủ sách vở cho con em
- Nhà trường tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, thời gian,…để giáo viên lên lớp tốt
- Giáo viên được tiếp cận, tập huấn dạy theo mô hình vnen nhiều năm
2/Khó khăn:
Hiện nay HS khối 2 của trường vẫn còn một số em đọc đánh vần rất chậm, đọc sai rất nhiều từ Một số em đọc chưa đạt nhưng ba mẹ hướng dẫn đọc thuộc lòng (học vẹt) mà không biết mình đọc đến đâu,…Tình trạng này làm giáo viên gặp nhiều khó khăn trong dạy học nhất là theo mô hình VNEN
III/Các giải pháp cụ thể:
1/Rèn cho các em qua dạy các bài học: (Tiết 1 của các bài A,C )
a/ Giáo viên đọc mẫu diễn cảm:( Hoạt động 2 hoặc 3)
GV đọc mẫu một cách chuẩn xác, phù hợp với từng văn bản: Biết hướng dẫn học sinh về cách đọc; sử dụng các biện pháp, hình thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong hoạt động rèn kĩ năng đọc
Trang 2(đọc thành tiếng, đọc thầm để tìm hiểu nội dung bài, tham gia các trò chơi luyện đọc,…) phát triển kĩ năng cho học sinh
Tôi luôn chú trọng cách đọc mẫu làm thế nào cho hấp dẫn – lôi cuốn được các em bắt chước cách đọc diễn cảm
Ví dụ: Trong bài đọc 28A “Kho báu” giáo viên đọc to rõ, thong thả như kể lại
một câu chuyện cho các em, tạo hứng thú cho các em lắng nghe
Lời dặn của người cha cần đọc to, rõ nhưng hơi trầm để thể hiện được lời căn dặn
Ví dụ: Trong bài đọc 11A “Bà cháu”
-GV đọc mẫu giọng to, rõ ràng, thong thả, phân biệt giọng đọc ở các nhân vật:
+ Người đẫn chuyện: thong thả chậm rãi
+ Giọng cô tiên: trầm âm, hiền từ, nhấn giọng ở các từ: Gieo hạt đào, giàu sang, sung sướng
+Giọng hai anh em: Cảm động, tha thiết Nhấn giọng các từ, cụm từ: nhớ bà, xin
bà sống lại
Ví dụ: Trong bài đọc 26A “Tôm Càng và Cá Con”
- GV đọc giọng kể thong thả, nhẹ nhàng ở đoạn đầu, nhấn giọng những từ ngữ tả đặc điểm, tài năng của mỗi con vật( nhẹ nhàng, nắc nỏm, mái chèo, mái chèo, bánh lái, ngoắt trái,
- Đọc giọng hồi hộp, căng thẳng ở đoạn Tôm Càng búng càng cứu Cá Con, trở lại nhịp đọc khoan thai khi tai họa đã qua Giọng Tôm Càng và Cá Con hồn nhiên
Ví dụ: Trong bài đọc 6C “Ngôi trường mới”
-GV đọc với giọng trìu mến, tự hào thể hiện tình cảm yêu mến ngôi trường mới của học sinh
b/ Luyện phát âm đúng: (Hoạt động 4a)
Phát âm đúng là yêu cầu đầu tiên đối với khả năng đọc chính xác Luyện đọc chính xác thật chất là rèn luyện ngữ âm cho HS Thống kê lỗi phát âm ở lớp mà các em hay sai tôi quy về 3 loại sau đây:
+Sai phụ âm đầu: s/x
+Sai vần: ôm/am, ân/âng, ang/oang, ao/ô, en/ăn, ai/ay,
+Sai dấu thanh: dấu hỏi/ dấu ngã
Ví dụ: tôm/tam, len/lăn, hàng/hoàng, xưa/sưa.
Để dạy học cho học sinh phát âm đúng, tôi không quên rèn kĩ năng nghe.Ở đây vai trò giọng đọc của giáo viên rất quan trọng Giữa nghe và phát âm có mối quan hệ chặc chẽ cho nên rèn kĩ năng nghe cũng hổ trợ rất nhiều cho kĩ năng đọc
Lỗi mà học sinh còn phát âm sai do hai nguyyên nhân:
+Nguyên nhân chủ quan: như nói lắp, nói ngắn lưỡi- khó đọc do tật bẩm sinh
Ví dụ: s/x: sung /xung, sâu/ xâu,…
+Nguyên nhân khách quan: do cách phát âm sai của phương ngữ tạo cho các em nghe và nói từ khi nhớ
Trang 3Để chữa lỗi phát âm sai tôi dùng biện pháp giảng giải trên cơ sở lí thuyết ngữ
âm và ý nghĩa của từ Cho học sinh luyện đọc lại từ ngữ phát âm sai ngay lúc đó nhiều lần
Ví dụ: phát âm s/x
+khi phát âm s(sờ): phát uốn lưỡi, hơi phát ra chân răng đầu lưỡi
+ Khi phát âm x(xờ):hơi ra ở mặt lưỡi và chân răng
c.Luyện đọc câu:( Hoạt động 4b)
Ngoài việc hướng dẫn đọc theo từ, cụm từ tôi tiến tới hướng dẫn đọc theo câu Cuối câu học sinh phải biết lên giọng hoặc xuống giọng phù hợp Nếu câu
có dấu chấm cảm ta phải đọc thay đổi giọng theo đúng với ngữ cảnh và tình cảm của câu Khi luyện đọc câu giáo viên nên cho các em hoạt động cả lớp để ít tốn thời gian rèn đọc cho các em
Ví dụ: Trong bài Kho báu theo tài liệu HDH giáo viên cho học sinh đọc hai câu
trong hoạt động 5
Ví dụ: Trong bài sông Hương theo tài liệu HDH giáo viên cho học sinh đọc hai
câu ở hoạt động 4b
d Luyện đọc cả bài: (Hoạt động 5)
Từ chỗ đọc đúng âm, đúng thanh, đúng từ,đúng câu tiến tới cho học sinh đọc được mức độ cao hơn
Đọc rành mạch tốc độ 50 tiếng/phút, nắm được ý cơ bản của bài, đọc lưu loát
và bước đầu đọc diễn cảm bằng đọc thành tiếng và đọc thầm, đọc chữ in và đọc chữ viết Tôi chú trọng hình thức đọc cá nhân để rèn luyện, uốn nắn cho từng học sinh, kết hợp hình thức đọc theo nhóm để HS được tham gia và tham gia nhiều lần đọc trong một tiết học.Xen kẽ hợp lý đọc đồng thanh để tạo không khí lôi cuốn học sinh yếu, học sinh hay rụt rè vào hoạt động học Đảm bảo toàn bộ học sinh được tham gia luyện đọc và càng đọc nhiều lần càng tốt
Ví dụ: Trong bài đọc “Em têu trường em” tôi cho học sinh đọc cá nhân (từ khó,
câu khó )đọc cá nhân, cặp đôi (lời giải nghĩa từ) theo hướng dẫn của giáo viên, luyện đọc theo nhóm (đọc nối tiếp đến hết bài)
e.Đọc diễn cảm: ( Hoạt động 6 hoặc 7)
Đọc diễn cảm có nhiều mức độ nhưng ở lớp 2 tôi chỉ dừng lại ở mức biết phân biệt lời tác giả, lời nhân vật, đọc văn đối thoại, đọc phân vai Khi đọc lời tác giả giọng đọc phải phù hợp với nội dung của đoạn văn Tôi đã cho học sinh đọc phân vai trong các bài:
Ví dụ: Trong bài 22C: “Cò và Cuốc” chia nhóm 3 học sinh đọc phân vai: người
dẫn chuyện, Cò, Cuốc
Trong bài 29A: “Những quả đào” chia nhóm 5 học sinh đọc phân vai người dẫn chuyện, ông, Xuân, Vân,Việt
2.Rèn đọc cho học sinh trong dạy viết chính tả,dạy viết đoạn văn,
Không những dạy các bài tập đọc mới rèn được kĩ năng đọc cho học sinh, mà khi dạy vết chính tả, viết đoạn văn giáo viên cũng cần cho các em rèn đọc Mỗi khi cho học sinh viết chính tả giáo viên cần cho học sinh đọc lại bài chuẩn bị viết và viết lại một số từ dễ sai để giáo viên phát hiện kịp thời mà nhắc nhở các
Trang 4em Hoặc sau khi cho học sinh viết văn giáo viên cũng cần cho học sinh đọc lại bài viết của mình hoặc đổi vở cho bạn soát lỗi để các em có điều kiện học hỏi lẫn nhau
Mặc khác dạy theo mô hình VNEN là để các em đọc tìm hiểu nội dung cho từng hoạt động Đây cũng chính là cách rèn đọc cho các em (đọc thầm)
Tuy có nhiều em đọc còn rất chậm nhưng do yêu cầu phải tự tìm hiểu nên các
em sẽ có ý thức cố gắng đọc, về nhà đọc trước để khỏi thua kém bạn bè Vì thế, giáo viên không vì sợ các em đọc không được hay đọc chậm mà đến đọc thay phần yêu cầu hay gọi bạn đọc giúp Làm thế các em dần dần lười học và ỷ lại vào bạn, vào giáo viên
VD: Trong bài: “Ngôi trường mới” giáo viên hãy để cho các em tự tìm hiểu từng hoạt động trong tài liệu hướng dẫn, cần trợ giúp khi thay đổi hoặc thêm hoạt động
IV/Kết luận:
Qua thời gian thực hiện một số giải pháp rèn đọc cho học sinh, tôi thấy việc đọc (đọc thành tiếng, đọc thầm) có tiến bộ rõ rệt, nhiều em đọc chậm đã đọc nhanh hơn Đa số các em đọc đúng các từ khó trước khi giáo viên hướng dẫn, các em biết tìm hiểu yêu cầu của các họat động trong các môn học và thực hiện yêu cầu của các hoạt động đó Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện nội dung này chắc còn nhiều thiếu sót, mong các anh chị đồng nghiệp góp ý bổ sung
Đại Tân, ngày 16 tháng 10 năm 2019
Người viết
Nguyễn Thị Mùi