- Củng cố các kiến thức về tác giả, tác phẩm, cốt truyện , nghệ thuật xây dựng nhân vật và các nét đặc điểm nổi bật của từng nhân vật trong các đoạn trích thuộc truyện hiện đại Việt Nam [r]
Trang 1ÔN TẬP KIẾN THỨC HỌC KÌ I
NGỮ VĂN 9 PHẦN VĂN HỌC HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Hệ thống lại các đơn vị kiến thức đã học về các truyện hiện đại Việt Nam
- Củng cố các kiến thức về tác giả, tác phẩm, cốt truyện , nghệ thuật xây dựng
nhân vật và các nét đặc điểm nổi bật của từng nhân vật trong các đoạn trích thuộc
truyện hiện đại Việt Nam và truyện ngắn thuộc chương trình địa phương
2 Kĩ năng
- Sắp xếp lại các sự việc trong từng đoạn trích để có thể kể tóm tắt cốt truyện
- Cảm nhận được những nét tính cách đặc trưng của từng nhân vật
- Biết phân tích, dẫn chứng các chi tiết để làm sáng tỏ phẩm chất nhân vật
- Đánh giá thành công về nghệ thuật, nhất là nghệ thuật xây dựng nhân vật
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: SGK, giáo án , video, hình ảnh minh họa cho tiết dạy
2 Học sinh: SGK, tập ghi
III PHƯƠNG PHÁP/ Kĩ thuật dạy học tích cực
IV TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG
Hoạt động 1 Lời chào, giới thiệu yêu cầu bài học:
Hoạt động 2 Tiến hành ôn tập kiến thức:
LÀNG Kim Lân
* Tác giả:
- Kim Lân (1920-2007), quê ở Bắc Ninh
- Ông hầu như viết về sinh hoạt làng quê và cảnh ngộ của người nông dân
* Tác phẩm:
- Sáng tác 1948
- Chủ đề: Tình yêu làng quê thống nhất với lòng yêu nước; tinh thần kháng chiến của người nông dân
* Tóm tắt đoạn trích:
Trang 22 Nghệ thuật:
- Tình huống truyện bất ngờ, gây cấn
- Miêu tả tâm lí nhân vật qua suy nghĩ, hành động, lời nói
3 Ý nghĩa:
Thể hiện tình yêu làng, yêu nước của người nông dân trong thời kì đầu kháng
chiến chống Pháp
1 Ông Hai là người nông dân Chợ Dầu, lên tản cư ở vùng tự do
2 Ở nơi tản cư, ông luôn nhớ và theo dõi tin tức về làng
3 Ông đau đớn, tủi nhục khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc
4 Ông mừng vui khi nghe tin làng theo giặc được cải chính
1 Nội dung: Tâm trạng của nhân vật ông Hai
Ở nơi tản cư
Khi nghe tin làng theo giặc
Khi tin làng theo giặc được cải chính
Nhớ
làng
cũ
Vui vẻ, tự hào
Vừa nghe tin:
sững sờ
Trên đường về:
xấu hổ
Đến nhà:
tủi thân, căm tức
Ở nhà:
dằn vặt, chột dạ
Trò chuyện với con:
vơi bớt nỗi đau
Rạng
rỡ mừngVui
=> Ông Hai là một hình ảnh tiêu biểu về người nông dân yêu làng, yêu nước.
Trang 3* Tác giả:
- Nguyễn Quang Sáng (1932-2014), quê Chợ Mới, An Giang
- Cuộc sống và sáng tác gắn liền với vùng đất Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến
chống Pháp, Mỹ và sau hòa bình
CHIẾC LƯỢC NGÀ
Nguyễn Quang Sáng
* Tác phẩm:
- Sáng tác năm 1966
- Chủ đề hướng đến: tình cảm gia đình trong chiến tranh
* Tóm tắt đoạn trích:
- Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến lúc bé Thu chưa đầy một tuổi
- Tám năm sau, ông có dịp về thăm nhà nhưng bé Thu không
nhận cha vì vết thẹo trên mặt ông
- Đến khi Thu nhận cha, ông Sáu phải trở về đơn vị
- Ở chiến khu, ông dồn hết tình cảm làm chiếc lược ngà tặng con
- Trong một trận càn, ông Sáu bị thương Trước lúc hy sinh, ông
nhờ người bạn trao chiếc lược ngà cho bé Thu
1 Nội dung:
Cô bé có tình yêu thương cha mãnh liệt.
Cô bé bướng bỉnh, ngây thơ, cá tính
Hôn cùng khắp, hôn vết thẹo
1.1 Nhân vật bé Thu
Sau khi nhận cha Trước khi nhận cha
Vụt chạy,
kêu thét
Ôm chặt ba
Hôn cùng khắp, hôn vết thẹo
Kêu
“ba”
như xé
Hành động
vô lễ
Thái độ lạnh nhạt
Nói và gọi trổng
Cô bé có tình yêu thương cha mãnh liệt.
Cô bé bướng bỉnh, ngây thơ, cá tính
1.2 Nhân vật ông Sáu
Vừa gặp con
Trang 4Lúc chia tay
Vui
mừng
vồ vập
Quan tâm con
Đau đớn, thất vọng
Trìu mến nhìn con
Dồn tâm trí làm chiếc lược
Mong nghe một tiếng
“ba”
Tức giận, đánh con
Ngắm chiếc lược khi nhớ con
Nhờ bạn trao lại chiếc lược
Xúc động khi con gọi
“ba”
=> Ông Sáu là một người cha hết mực yêu thương con; người chiến sĩ kiên trung
2 Nghệ thuật:
- Tình huống truyện éo le
- Yếu tố bất ngờ, hấp dẫn
- Ngôi kể thứ nhất
3 Ý nghĩa:
Chiếc lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mác to lớn trong chiến tranh mà nhân
dân ta đã gánh chịu trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước
* Tác giả:
Nguyễn Thành Long (1925-1991), quê ở tỉnh Quảng Nam
LẶNG LẼ SA PA
Nguyễn Thành Long
Trang 5* Tác phẩm:
- Ra đời năm 1970, sau chuyến đi thực tế ở Lào Cai
- Chủ đề: Hình ảnh con người mới trong thời kỳ xây dựng CNXH
và chống chiến tranh phá hoại ở miền Bắc
* Tóm tắt đoạn trích:
- Trên chuyến xe từ Hà Nội đi Lào Cai, bác lái xe giới thiệu cho ông họa sĩ và cô
kỹ sư về anh thanh niên trên đỉnh Yên Sơn
- Trong 30 phút xe dừng giải lao, họ đã có dịp gặp nhau
- Anh thanh niên đã mời các vị khách lên nhà và kể cho họ nghe về việc làm, suy nghĩ của mình
- Họ đã chia tay trong sự luyến tiếc và để lại ở nhau những tình cảm đẹp
1 Nội dung:
1.1 Bức tranh nên thơ ở Sa Pa
Những rặng đào…
Đàn bò lang cổ
có đeo chuông
…
Nắng bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây…
Mây bị nắng xua, cuộn tròn thành từng cục…
=> Bức tranh thiên nhiên thơ mộng
Trang 61.2 Bức chân dung các nhân vật
1.2.1 Nhân vật anh thanh niên
Một
mình
trên
đỉnh
Yên
Sơn
Hoàn cảnh sống, làm việc Phẩm chất cao đẹp
Ý thức cao về công việc Tính cách dễ mến, đángtrân trọng Làm
khí tượng kiêm vật lí địa cầu
Một mình trên đỉnh Yên
Cởi mở, chân thành
Bình dị, ngăn nắp
Nghị lực, tràn trề lí tưởng
Suy nghĩ chính chắn
=> Bức chân dung về người lao động mới.
1.2.2 Nhân vật ông họa sĩ
- Suốt cuộc đời gắn bó với hội họa
- Luôn khao khát có một tuyệt tác trong hội họa
- Anh thanh niên là nguồn cảm hứng cảm hứng để ông sáng tác
1.2.3 Nhân vật cô kĩ sư
- Kĩ sư trẻ, mới ra trường
- Bị cuốn hút bởi nét đẹp trong việc làm và tính cách của anh thanh niên
- Cô đã yên tâm hơn về quyết định nhận công tác nơi xa xôi
2 Nghệ thuật:
- Tình huống truyện tự nhiên, hấp dẫn
- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
- Tả cảnh thiên nhiên đặc sắc, miêu tả nhân vật với nhiều điểm nhìn
3 Ý nghĩa:
Ca ngợi những con người lao động với phẩm chất cao đẹp và cống hiến thầm lặng cho Tổ quốc
3 Ý nghĩa:
Ca ngợi những con người lao động với phẩm chất cao đẹp và cống hiến thầm lặng cho Tổ quốc
Trang 7Đánh bắt cá hô Tình cảm với Hồng Điệp
Mong
muốn đổi
đời, cưới
Hồng Điệp
Kiên trì, quyết tâm
Thương nhưng không dám ngỏ lời
Sẵn sàng hy sinh vì người mình yêu
Chung tình
Lê Văn Thảo
ÔNG CÁ HÔ
* Tác giả:
- Lê Văn Thảo (1939 – 2016) quê TP Long Xuyên, An Giang
- Ông chuyên viết về đề tài Nam Bộ
* Tóm tắt truyện:
- Đoàn hát rã gánh, kép Hoàng Dương (sáu Dương) chọn nghề đánh cá hô với
mong muốn đổi đời và mong muốn cưới Hồng Điệp
- Việc đánh bắt cá hô rất khó khăn nhưng cuối cùng cũng thực hiện được
- Chú sáu Dương luôn quan tâm, bảo vệ Hồng Điệp
- Về già, chú vẫn chung thủy với Hồng Điệp…
* Tác phẩm:
- Năm 1995
- Truyện tái hiện về vùng đất cù lao Cồn Te và một góc của trung tâm chợ Long
Xuyên
1.1: Hình tượng cá hô
1 Nội dung:
=> Được kể như một huyền thoại
=> Bức chân dung về người dân Nam Bộ thật thà, chất phác với những phẩm chất vô cùng đáng quý.
1.2 Nhân vật Hoàng Dương
Hành động: Quẩy sóng ra
oai, tinh khôn biết trốn khi bị
đánh bắt
Hình dáng: To bằng tấm
ván ngựa, hai mắt bằng hai cái chén sáng rực, vẩy ánh bạc…t6
Trang 8Hoạt động 3 Hướng dẫn học bài:
3 Ý nghĩa:
- Tái hiện cảnh vật, cuộc sống, con người An Giang một thời xa xưa
- Khắc họa tính cách người dân Nam Bộ cần cù, chịu khó, giàu ý chí, nghị lực, hiền lành nhưng rất khẳng khái chống lại áp bức, chung tình và có niềm tin vào tương lai
2 Nghệ thuật:
- Tình huống truyện xoay quanh tình tiết đoàn hát rã gánh
- Cốt truyện đơn giản
- Lối kể tự nhiên, ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ
1 Nắm rõ các thông tin về tác giả, tác phẩm
6 Viết đoạn văn cảm nhận về một nhân vật mà em yêu thích
5 Thông điệp của nhà văn qua tác phẩm
4 Nghệ thuật tiêu biểu
3 Hiểu được những đặc điểm nổi bật của từng nhân vật và biết dẫn ra các chi tiết trong truyện để làm rõ
2 Tóm tắt các sự việc chính của truyện