- Nội dung : Bài Bàn luận về phép học giúp ta hiểu mục đích của việc học là để làm người có đạo đức, có tri thức, góp phần làm hưng thịnh đất nước chứ không phải để cầu danh l[r]
Trang 1KIỂM TRA BÀI CŨ
Tìm hai câu văn nêu lên tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi và giải thích ngắn gọn về nội dung tư tưởng ấy
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
- Hai câu văn nêu lên tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi :
«Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo»
- Nội dung tư tưởng : là yêu dân , làm cho nhân dân có được cuộc sống thái bình, hạnh phúc Muốn yên dân thì phải diệt trừ mọi thế lực tàn bạo.
Trang 4Hình ảnh thi cử thời xưa
Trang 5Văn miếu Quốc Tử Giám
( Trường Đại Học đầu tiên của Việt Nam)
Trang 6Nêu những hiểu biết của em
về tác giả La Sơn Phu Tử
Nguyễn Thiếp
I Đọc – tìm hiểu chung
1 Tác giả:(1723- 1804)
- Tự Khải Xuyên, hiệu Lạp Phong
Cư Sĩ (Thường gọi La Sơn Phu Tử)
- Quê: Mật Thôn - Nguyệt Ao - La Sơn - Hà Tĩnh
- Là người học rộng, hiểu sâu, từng đỗ đạt - làm quan dưới triều
Lê, sau về ở ẩn, làm nghề dạy học
- Thời Tây Sơn: Giúp vua Quang Trung
- Về sau ở ẩn đến cuối đời
Trang 7Đền thờ La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
Trang 8được ra đời trong hoàn cảnh nào?
Tác phẩm thuộc thể loại gì?
Bàn luận về phép học là phần trích từ bài tấu
của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung vào tháng 8 năm 1791
b Thể loại:
tấu (bản tấu, biểu, sớ, nghị, khải, đối sách)
- Nội dung: trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị, cầu phong, dâng sách, cảm ơn.
- Hình thức: có thể viết bằng văn xuôi, văn biền ngẫu
- Tác giả: bề tôi, thần dân gửi cho vua chúa.
Trang 9PTBĐ?
Trang 10truyền xuống thần dân.
Là một loại văn thư của bề tôi , thần dân gửi lên vua, chúa
Giống Đều là văn nghị luận cổ được viết bằng
văn xuôi, văn vần hoặc văn biền ngẫu.
Trang 11Hình ảnh cho thể tấu
Trang 12- Phần 1 Từ đầu => “tệ hại ấy”: Bàn về mục đích của việc học.
- Phần 2 Tiếp đến “bỏ qua”: Bàn về cách học mới
- Phần 3 Còn lại: Tác dụng của phép học mới
Văn bản có thể chia mấy phần? Nêu giới hạn và nội dung từng
phần?
Trang 13II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người
=> Cách nói gián tiếp bằng hình ảnh ẩn dụ so sánh + cách nói phủ định hai lần:
“Ngọc không mài không thành đồ vật
Người không học không biết rõ đạo”
-> ngắn gọn, dễ hiểu, xúc tích làm tăng sức thuyết phục cho luận điểm: học để làm người
Người xưa quan niệm như thế nào về mục đích việc học, theo Nguyễn Thiếp học để làm gì?
Khi nói mục đích việc học, tác giả
có nói ra trực tiếp không? Nói bằng cách nào? Em có nhận xét gì
về cách nói này?
Trang 14II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người.
Tác giả đã phê phán những lối học lệch lạc, sai trái nào? Lối học đó đem lại hậu quả gì?
* Phê phán lối học lệch lạc, sai trái:
- Lối học hình thức, cầu danh lợi
- Hậu quả
: Không biết đến tam cương, ngũ thường
+ Chúa tầm thường, thần nịnh hót
+ Nước mất nhà tan
Trang 15II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người.
Nhận xét về đặc điểm lời văn trong đoạn mở đầu?
* Phê phán lối học lệch lạc, sai trái:
- Lối học hình thức, cầu danh lợi
Trang 16II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
* Mục đích của việc học: Học để biết đạo, để làm người.
Em có suy nghĩ, đánh giá như thế nào về quan điểm của Nguyễn Thiếp?
* Phê phán lối học lệch lạc, sai trái:
- Lối học hình thức, cầu danh lợi
- Hậu quả
: Không biết đến tam cương, ngũ thường
+ Chúa tầm thường, thần nịnh hót
+ Nước mất nhà tan
-> Câu văn ngắn gọn, liên kết chặt chẽ, ý rõ ràng, dễ hiểu
=>Quan điểm đúng đắn, tiến bộ Xem thường lối học chuộng hình thức , lấy mục đích danh vọng cá nhân là chính.Coi trọng lối học lấy mục đích hình thành nhân cách tốt đẹp, làm cho đất nước ngày càng vững bền
Trang 17II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
Bàn về phép học mới tác giả đưa ra mấy luận cứ?
Nêu nội dung các luận
+ Dạy theo Chu Tử
+ Dạy tứ thư, ngũ kinh, chư sử
=> Lấy tiểu học làm gốc, học những cái căn bản nhất, học từ thấp đến cao
- Cách học:
+ Học rộng- tóm cho gọn
+ Học đi đôi với hành
Trang 18II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
Theo tác giả, thực hiện phép học này sẽ đạt kết
+ Dạy theo Chu Tử
+ Dạy tứ thư, ngũ kinh, chư sử
=> Lấy tiểu học làm gốc, học những cái căn bản nhất, học từ thấp đến
cao
- Cách học:
+ Học rộng- tóm cho gọn
+ Học đi đôi với hành
=> Kết quả: Họa may kẻ nhân tài mới lập được công Nhà nước hưng
thịnh
Trang 19II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác
+ Dạy theo Chu Tử.
+ Dạy tứ thư, ngũ kinh, chư sử.
=> Lấy tiểu học làm gốc, học những cái căn bản nhất, học từ thấp đến cao
- Cách học:
+ Học rộng- tóm cho gọn.
+ Học đi đôi với hành.
=> Kết quả: Họa may kẻ nhân tài mới lập được công Nhà nước hưng thịnh.
=> Lập luận chặt chẽ, ngắn gọn -> Tăng sức thuyết phục về việc đổi mới
ND và phương pháp học tập của tác giả.
Trang 20II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
thịnh trị?
Trang 21II Tìm hiểu văn bản
1 Mục đích chân chính của việc học
=> Tạo sự bền vững cho cá nhân, cho triều đại, cho xã hội
Trong khi đề xuất ý kiến với vua, tác giả đã dùng những câu có mục đích cầu khiến, cảm thán.Tác dụng
của cách nói đó?
Theo em, vua Quang Trung có chấp nhận lời bàn của Nguyễn Thiếp
không? Vì sao?
- NT: Dùng câu có mục đích cầu khiến, bộc lộ cảm xúc, thể hiện thái độ chân thành của tác giả với việc học, tin mình, tin vua, giữ vững đạo vua tôi
=> Nguyễn Thiếp đã đề cao tác dụng của việc học chân chính, tin tưởng
ở đạo học chân chính và kì vọng về tương lai đất nước
Trang 22bản Bàn luận về phép học?
- Nội dung: Bài Bàn luận về phép học giúp ta hiểu mục đích của việc
học là để làm người có đạo đức, có tri thức, góp phần làm hưng thịnh đất nước chứ không phải để cầu danh lợi Muốn học tốt phải có phương pháp học cho rộng nhưng phải nắm cho gọn, đặc biệt phải học đi đôi với hành
- Nghệ thuật: Lập luận chặt chẽ, mạch lạc Ngôn ngữ giản dị, rõ ràng, ý
tứ bộc lộ trực tiếp giàu sức thuyết phục
Nhận xét cách lập luận của tác giả trong toàn bộ bài
tấu?
Trang 23I Đọc – tìm hiểu chung
II Tìm hiểu văn bản
III Tổng kết : (ghi nhớ sgk – trang 79)
Trang 24“Học với hành phải đi đôi!
Học mà không hành thì vô ích.
Hành mà không học thì hành không trôi chảy”
Hồ Chí Minh
Trang 26-Những nhân tài nước Việt Nam
Trang 27Chế độ vững mạnh, quốc gia hưng thịnh
Trang 28PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1
Cho đoạn trích sau:
… (1)Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất truyền (2)Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường (3)Chúa tầm thường, thần nịnh hót (4)Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy.
(5)Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học…
(SGK Ngữ văn 8, Tập 2, Trang 76 – 77, NXBGD)
Câu 1 Cho biết tên tác giả, tác phẩm có đoạn trích trên.
Câu 2 Nêu nội dung đoạn trích.
Câu 3 Xác định kiểu hành động nói được thực hiện trong câu văn số (1) và
câu số (5) của đoạn trên.
Câu 4 Từ nội dung đoạn trích, em hãy liên hệ đến việc học của học sinh
hiện nay
IV Luyện tập
1.Bài tập (sgk – 79)
2 Bài tập bổ sung
Trang 29PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1
Câu 1 Cho biết tên tác giả, tác phẩm có đoạn trích trên.
- Tác giả: La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
- Tác phẩm : Bàn luận về phép học (Luận học pháp)
Câu 2 Nêu nội dung đoạn trích.
- Nguyễn Thiếp chỉ ra lối học sai trái và hậu quả của lối học ấy…
Câu 3 Xác định kiểu hành động nói được thực hiện trong câu văn số (1) và
câu số (5) của đoạn trên.
- Kiểu hành động nói:
+ Câu số 1: Hành động trình bày
+ Câu số 5: Hành động điều khiển
Câu 4 Từ nội dung đoạn trích, em hãy liên hệ đến việc học của học sinh
Trang 30PHIẾU BÀI TẬP SỐ 2
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu của đề:
“Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo”.
Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi người Kẻ đi học là học điều ấy Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất truyền Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường Chúa tầm thường, thần nịnh hót Nước mất, nhà tan đều
do những điều tệ hại ấy.
Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở các trấn cựu triều, đều tùy đâu tiện đấy mà đi học.
Phép dạy, nhất định theo Chu Tử Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc Tuần tự tiến lên học đến
tứ thư, ngũ kinh, chư sử Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên Đó mới thực là cái đạo ngày nay có quan hệ tới lòng người Xin chớ bỏ qua.”
(La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp, Bàn luận về phép học)
Câu 1 Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của văn bản chứa đoạn trích trên.
Câu 2 Căn cứ vào mục đích nói, câu: “Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm.” thuộc
kiểu câu gì? Chỉ ra kiểu hành động nói của câu văn.
Câu 3 Câu “Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo.” là câu phủ
định Đúng hay sai? Vì sao?
Câu 4 Tư tưởng tiến bộ của tác giả về việc học thể hiện rõ ở những nội dung nào trong đoạn trích? Câu 5 Để thực hiện ước mơ, hoài bão của mình, mỗi học sinh cần lựa chọn một mục đích học tập
đúng đắn Vậy mục đích học tập của em là gì? Hãy lí giải vì sao em lựa chọn mục đích ấy.
Trang 31PHIẾU BÀI TẬP SỐ 2 Câu 1 Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của văn bản
chứa đoạn trích trên
- Thể loại: tấu
- Phương thức biểu đạt chính: nghị luận
Câu 2 Căn cứ vào mục đích nói, câu: “Học rộng rồi tóm lược cho gọn,
theo điều học mà làm.” thuộc kiểu câu gì? Chỉ ra kiểu hành động nói
của câu văn
- Kiểu câu: câu trần thuật
- Kiểu hành động nói: điều khiển (cầu khiến).
Câu 3 Câu “Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học,
không biết rõ đạo.” là câu phủ định Đúng hay sai? Vì sao?
- Đúng
- Vì có dùng từ phủ định: “không”.
Trang 32PHIẾU BÀI TẬP SỐ 2 Câu 4 Tư tưởng tiến bộ của tác giả về việc học thể hiện rõ ở những nội
dung nào trong đoạn trích?
- Xác định mục đích chân chính của việc học: học để làm người
- Phê phán lối học hình thức: học hòng cầu danh lợi
- Mở rộng phạm vi, đối tượng học: việc học phải được phổ biến rộng
rãi, để ai cũng có cơ hội được học tập
- Đề xuất phương pháp học đúng đắn: việc học phải bắt đầu từ thấp đến cao, biết tóm tắt những điều cơ bản, học đi đôi với hành
Câu 5 Để thực hiện ước mơ, hoài bão của mình, mỗi học sinh cần lựa
chọn một mục đích học tập đúng đắn Vậy mục đích học tập của em là gì? Hãy lí giải vì sao em lựa chọn mục đích ấy
Yêu cầu : Học sinh nêu được ý kiến cá nhân về sự lựa chọn mục đích
học tập của mình (biết gắn lợi ích riêng của cá nhân, gia đình, với lợi ích chung của đất nước, dân tộc) và giải thích được quan điểm đã lựa chọn một cách rõ ràng, hợp lý và thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội
Trang 33Sơ đồ khái quát thể hiện trình tự lập luận của văn bản
Bàn luận về phép học
Mục đích chân chính của việc học
Phê phán những quan
điểm sai trái
Khẳng định quan điểm phương pháp học tập đúng đắn
Tác dụng của việc học chân chính
Trang 34HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học thuộc phần ghi nhớ (sgk – trang 79).
- Viết một đoạn văn phân tích sự cần thiết
học phải đi đôi với hành.
-Chuẩn bị bài mới: Luyện tập xây dựng và
trình bày luận điểm.