ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN LỚP 12

Xác định và nêu tác dụng của phép tu từ cú pháp được sử dụng trong những câu văn sau: “Một ngày nào đó, việc tuân thủ Luật Giao thông của chúng ta sẽ trở thành một thói quen, và dĩ nhiên[r]

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN LỚP 12

I PHẦN ĐỌC HIỂU VÀ NLXH.

Đề 1.

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi từ câu 1 đến câu 4:

[1] Thật khó để rao giảng sự tự hào dân tộc Hầu như chúng ta có cảm xúc đó trong

một hoàn cảnh cụ thể khi chúng ta đứng trước một biển người cùng hòa vang quốc ca hoặc khi chúng ta nghe một câu chuyện thành công của những nhân tài của đất nước hay chúng ta bất bình trước một vấn đề ảnh hưởng đến con người và quê hương mình Nhưng hãy nói về một câu chuyện đơn giản hơn, ở lứa tuổi học sinh, chúng ta sẽ thể hiện sự tự hào đó như thế nào? [2] Tự hào dân tộc không phải là việc chúng ta thuộc ca dao, tục ngữ, thơ văn lưu loát

mà là có sự cảm nhận về vẻ đẹp của văn hóa dân tộc và mang trong mình tâm thế chia sẻ, quảng bá những vẻ đẹp truyền thống của đất nước ra thế giới Tự hào dân tộc không phải là việc chúng ta thuộc lòng những tình tiết lịch sử nước nhà mà là tôn trọng các nền văn hóa, các quốc gia khác nhau và biết hành động vì vị thế của đất nước Tự hào dân tộc không phải là việc vỗ ngực xưng tên, xem nhẹ các nền văn hóa khác mà là thể hiện bản sắc người Việt trong bối cảnh quốc tế

(Trích Thư gửi học sinh nhân ngày tựu trường năm học

2016-2017, Marcel van Miert, chủ tịch điều hành hệ thống Trường Quốc tế Việt - Úc)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên

Câu 2: Theo tác giả, niềm tự hào dân tộc xuất hiện trong hoàn cảnh cụ thể nào?

Câu 3: Chỉ rõ biện pháp tu từ cú pháp trong đoạn [2] của văn bản và nêu hiệu quả

của biện pháp tu từ đó

Câu 4: Quan điểm của anh chị về ý kiến:Tự hào dân tộc không phải là việc chúng ta thuộc ca dao, tục ngữ, thơ văn lưu loát mà là có sự cảm nhận về vẻ đẹp của văn hóa dân tộc và mang trong mình tâm thế chia sẻ, quảng bá những vẻ đẹp truyền thống của đất nước ra thế giới

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến

được nêu trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu: Tự hào dân tộc không phải là việc vỗ ngực xưng tên, xem nhẹ các nền văn hóa khác mà là thể hiện bản sắc người Việt trong bối cảnh quốc tế

Đề 2.

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu

Để theo đuổi ước mơ của mình, bạn phải hành động Nếu không, bạn sẽ mất cơ hội Hãy chủ động hành động thay vì để cuộc đời đưa đẩy bạn Nếu không có được những gì bạn muốn, thì hãy chủ động tạo ra những gì bạn muốn Đấng Sáng Tạo sẽ thắp sáng con đường bạn đi Vận may của cả đời bạn, cánh cửa của những ước mơ đang mở ra Con đường dẫn tới mục đích sống có thể xuất hiện trước bạn bất cứ lúc nào

Ngay cả khi đã xác lập được mục đích sống mạnh mẽ và đã phát triển được nguồn hy vọng lớn lao, niềm tin sâu sắc, lòng tự tôn, thái độ sống tích cực, lòng dũng cảm, tính kiên cường, khả năng thích nghi và những mối quan hệ tốt, bạn không thể chỉ ngồi đó và chờ đợi vận may đến với mình Trên con đường vươn tới thành công, bạn phải nắm bắt từng cơ hội Đôi khi bạn nhận thấy rằng trở ngại xuất hiện trên con đường của bạn không vì mục đích nào khác ngoài mục đích mở ra cơ hội để đưa bạn tới vị trí cao hơn Nhưng bạn phải có lòng dũng cảm và sự quyết tâm để vươn lên

Một trong những khẩu hiệu của tôi tại Tổ chức Life Without Limbs là : một ngày mới,

một cơ hội mới Không có những khẩu hiệu được đóng khung trên tường - chúng tôi cố gắng tạo ra những khẩu hiệu từ chính các hành động của mình

(Trích Sống cho điều ý nghĩa hơn - Nick Vujicic Nxb Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh, 2015, tr 89 - 90)

Câu 1 Nêu nội dung và đặt nhan đề cho văn bản trên (0,5 điểm)

Câu 2 Xác định phương thức biểu đạt, thao tác lập luận chính được sử dụng trong văn bản (0,5 điểm)

Câu 3 Anh/chị hiểu thế nào về câu nói: Đôi khi bạn nhận thấy rằng trở ngại xuất hiện

trên con đường của bạn không vì mục đích nào khác ngoài mục đích mở ra cơ hội để đưa bạn tới vị trí cao hơn? (1,0 điểm)

Câu 4 Thông điệp nào của văn bản trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? (1,0 điểm)

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến

được nêu trong văn bản ở phần Đọc hiểu: Không có những khẩu hiệu được đóng khung trên tường - chúng tôi cố gắng tạo ra những khẩu hiệu từ chính các hành động của mình

Đề 3.

I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Một người bạn Phi-líp-pin gửi cho tôi cuốn sách mỏng Tôi mở ra và nhìn thấy tựa đề

“12 điều nhỏ bé mỗi người Phi-líp-pin có thể thực hiện để giúp ích Tổ quốc” Tác giả - luật sư A-lếch-xan-đrơ L Lác-xơn – chỉ là một thường dân, nhưng cuốn sách đã được khá nhiều nhân vật nổi tiếng của thế kỉ XX quan tâm và giới thiệu Đọc cuốn sách này, tôi thật sự bị thu hút vì những điều đơn giản mà tác giả đã trình bàyvà biện giải Hãy tuân thủ Luật Giao thông Hãy tuân thủ luật pháp Bạn có thể thắc mắc vì sao trong 12 điều nhỏ bé này, việc tuân thủ Luật Giao thông lại được đặt lên hàng đầu?

Câu trả lời thật đơn giản Luật Giao thông là những nguyên tắc giản đơn nhất trong nền pháp luật của một đất nước Luật Giao thông hiện diện trong mọi mặt sinh hoạt của cuộc sống thường nhật, khi người dân phải ra đường Chúng ta đối mặt với khoản luật này hằng ngày từ sáng đến tối Do đó, quyết định tuân thủ hay không tuân thủ Luật Giao thông chính là điều kiện để tạo ra một môi trường liên tục cho mọi người cố gắng và nỗ lực trong từng ngày Một ngày nào đó, việc tuân thủ Luật Giao thông của chúng ta sẽ trở thành một thói quen, và dĩ nhiên, đó là thói quen tuân thủ chuẩn mực của quốc gia Một ngày nào đó, việc tuân thủ Luật Giao thông làm cho

chúng ta dễ tuân theo những điều luật phức tạp, khó khăn và quan trọng hơn trong luật pháp nhà nước; từ đó, có thể xây dựng một thói quen văn hóa biết tôn trọng luật pháp của bất cứ công dân nào trong một đất nước văn minh

Đó là vì trật tự cũng giống như những bậc thang Trước khi leo lên được bậc cao nhất,

hãy bắt đầu bằng nấc thang thấp nhất, bởi lẽ “cuộc hành trình ngàn dặm nào cũng phải bắt đầu bằng một bước đi nhỏ bé đầu tiên” (trích châm ngôn của Lão Tử)

(Theo báo điện tử Tuoitreonline, ngày 22-10-2007, Bài tập Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr.92, 93)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên

Câu 2 Tại sao tác giả cho rằng “việc tuân thủ Luật Giao thông làm cho chúng ta dễ

tuân theo những điều luật phức tạp, khó khăn và quan trọng hơn trong luật pháp nhà nước”? Câu 3 Xác định và nêu tác dụng của phép tu từ cú pháp được sử dụng trong những câu

văn sau: “Một ngày nào đó, việc tuân thủ Luật Giao thông của chúng ta sẽ trở thành một thói quen, và dĩ nhiên, đó là thói quen tuân thủ chuẩn mực của quốc gia Một ngày nào đó, việc tuân thủ Luật Giao thông làm cho chúng ta dễ tuân theo những điều luật phức tạp, khó khăn và quan trọng hơn trong luật pháp nhà nước”

Câu 4 Theo anh/chị, làm thế nào để việc tuân thủ Luật Giao thông trở thành một thói quen văn hóa biết tôn trọng luật pháp? (Trình bày khoảng 5 đến 7 dòng)

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến được

nêu trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu: “Cuộc hành trình ngàn dặm nào cũng phải bắt đầu bằng một bước đi nhỏ bé đầu tiên”

Đề 4.

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu :

Ăn tết rừng xong

từ giã chú tắc kè

chúng tôi xuôi – ào ào cơn lũ đổ

các binh đoàn tràn vào thành phố

đang mùa thay lá những hàng me

Lá me vàng lăn tăn trải thảm phố hè

Chồi xanh lăn tăn nơi đầu cành run rẩy

cơn gió thoảng chút hương rừng đâu đấy

hạt mưa đầu mùa trong suốt giữa lòng tay

Người bạn tôi không về tới nơi này

anh gục ngã bên kia cầu xa lộ

anh nằm lại trước cửa vào thành phố

giây phút cuối cùng chấm dứt cuộc chiến tranh

Đồng đội, bao người không “về tới” như anh

nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa …

tất cả họ, suốt một thời máu lửa

đều ước ao thật giản dị:

sắp về!

(Trích Tiếng tắc kè kêu trong thành phố - Nguyễn Duy, Ánh trăng, NXB Tác phẩm mới, 1984)

Câu 1 Những phương thức biểu đạt nào được sử dụng trong đoạn thơ?

Câu 2 Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ: chúng tôi

xuôi – ào ào cơn lũ đổ

Câu 3 Điều ước ao thật giản dị được nói tới ở cuối đoạn thơ đã thể hiện niềm mong mỏi

gì của người lính nói riêng và của toàn dân tộc nói chung?

Câu 4 Đoạn thơ gợi cho anh/chị tình cảm gì với những người lính? (Trình bày khoảng 5 đến 7 dòng)

II PHẦN TÁC PHẨM

BÀI 1: TÂY TIẾN ( QUANG DŨNG)

I Kiến thức cơ bản:

1/ Nét chính về tác giả Quang Dũng, Đặc điểm thơ Quang Dũng

2 Nắm hoàn cảnh ra đời của bài thơ

3 Bố cục của bài thơ, chủ đề

4 Nội dung tác phẩm

a Thiên nhiên miền Tây và những phác họa ban đầu về người lính Tây Tiến

b Chân dung người lính Tây Tiến mang vẻ đẹp lãng mạn và tinh thần bi tráng

5 Đặc sắc nghệ thuật:

- sự kết hợp giữa cảm hứng lãng mạn và sắc thái bi tráng

- Kết hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn

- Ngôn ngữ giàu nhạc điệu và hình ảnh

II Một số đề luyện tập

Đề 1.

Đọc đoạn trích sau và trả lời các yêu cầu:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

(Trích “Tây Tiến” – Quang Dũng)

Câu 1 Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 Nêu nội dung của đoạn thơ trên

Câu 3 Đoạn thơ có sử dụng nhiều từ Hán Việt, anh/ chị hãy liệt kê những từ ngữ đó và nêu tác dụng của chúng

Câu 4 Anh/ chị hãy viết 1 đoạn văn trình bày cảm nhận của mình về vẻ đẹp của những người lính trong thời đại xưa và nay

Đề 2

Cảm nhận của anh (chị) về đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

……

Sông Mã gầm lên khúc độc hành

( Tây Tiến – Quang Dũng)

Từ đó, bày tỏ suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo vệ tổ quốc

BÀI 2: VIỆT BẮC (TỐ HỮU)

I Kiến thức cơ bản.

HS ôn tập cụ thể, chi tiết các nội dung sau:

- Tác giả Tố Hữu:

+ Vị trí văn học sử và những đóng góp của nhà thơ đối với nền văn học Việt Nam

+ Đường cách mạng, đường thơ Tố Hữu

+ Phong cách thơ Tố Hữu

- Tác phẩm Việt Bắc:

+ Hoàn cảnh sáng tác

+ Bố cục và nội dung

- Đoạn trích Việt Bắc:

+ Vị trí của đoạn trích

+ Giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích

+ HS phân tích được cụ thể, chi tiết đoạn trích

II Một số đề luyện tập.

ĐỀ 1.

Ta đi ta nhớ những ngày

Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi…

Thương nhau, chia củ sắn lùi

Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng

Nhớ người mẹ nắng cháy lưng

Địu con lên rẫy, bẻ từng bắp ngô

Nhớ sao lớp học i tờ

Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều

Chày đêm nện cối đều đều suối xa…

(Việt Bắc, SGK Ngữ văn 12, tập một, trang 111) Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ trên Từ đó, chỉ ra tính nhạc được thể

hiện trong đoạn thơ

ĐỀ 2.

Trong đoạn trích Việt Bắc, nhà thơ Tố Hữu đã tái hiện những tháng ngày kháng chiến gian khổ:

Mình đi có nhớ những ngày

Mưa nguồn suối lũ những mây cùng mù

Mình về có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối mối thù nặng vai

và tái hiện những chiến thắng lịch sử hào hùng của quân dân Việt Bắc:

Tin vui chiến thắng trăm miền

Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về

Vui từ Đồng Tháp An Khê

Vui lên Việt Bắc đèo De núi Hồng

(Việt Bắc, SGK Ngữ văn 12, tập một, trang 110, 112) Anh (chị) hãy phân tích bức tranh Việt Bắc trong hai đoạn thơ trên, từ đó làm nổi bật sự vận động của cảm xúc thơ Tố Hữu

BÀI 3 ĐẤT NƯỚC ( NGUYỄN KHOA ĐIỀM)

I Kiến thức cơ bản.

HS ôn tập cụ thể, chi tiết các nội dung sau:

- Tác giả Nguyễn Khoa Điềm:

+ Vị trí văn học sử và những đóng góp của nhà thơ đối với nền văn học Việt Nam

+ Sức hấp dẫn của thơ Nguyễn Khoa Điềm

+ Một số tác phẩm tiêu biểu

- Tác phẩm:

+ Hoàn cảnh ra đời trường ca Mặt đường khát vọng

+ Mục đích sáng tác của bản trường ca

- Đoạn trích Đất nước:

+ Vị trí của đoạn trích

+ Giá trị nội dung và đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích

+ Tư tưởng Đất Nước của Nhân dân

+ HS phân tích được cụ thể, chi tiết đoạn trích

II Một số đề luyện tập.

ĐỀ 1.

Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu

Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái

Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại

Chín mươi chín con voi góp mình dựng đất Tổ Hùng Vương

Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm

Người học trò nghèo góp cho Đất Nước mình núi Bút, non Nghiên

Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh

Những người dân nào đã góp tên Ông Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm

Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi

Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha

Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta

(Đất Nước, trích Trường ca Mặt đường khát vọng, SGK Ngữ văn 12, tập I, NXB Giáo dục, năm 2008, trang 118)

Hãy trình bày cảm nhận của anh (chị) về đoạn thơ trên Từ đó nhận xét về sức hấp dẫn của thơ Nguyễn Khoa Điềm

ĐỀ 2.

Có biết bao người con gái, con trai

Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất Nước

Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng

Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi

Họ truyền giọng điệu cho con mình tập nói

Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân

Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái

Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm

Có nội thù thì vùng lên đánh bại

Để đất nước này là Đất Nước Nhân dân

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại”

(Đất Nước- Trích trường ca Mặt đường khát vọng-Nguyễn Khoa Điềm, Ngữ văn 12 tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012, Tr.121)

Về đoạn thơ trên, có ý kiến cho rằng Đoạn thơ đã khám phá phát hiện về Nhân dân bằng những ngôn từ giản dị đậm sắc màu dân gian Từ sự cảm nhận đoạn thơ, anh (chị) hãy bình luận

ý kiến này

BÀI 4: SÓNG ( XUÂN QUỲNH)

I Kiến thức cơ bản.

HS ôn tập cụ thể, chi tiết các nội dung sau:

- Tác giả Xuân Quỳnh:

+ Vị trí văn học sử và những đóng góp của nhà thơ đối với nền văn học Việt Nam

+ Phong cách thơ Xuân Quỳnh

+ Một số tác phẩm tiêu biểu

- Tác phẩm:

+ Hoàn cảnh sáng tác

+ Giá trị nội dung và đặc sắc nghệ thuật của bài thơ

+ Ý nghĩa hình tượng sóng

+ HS phân tích được cụ thể, chi tiết 9 khổ của bài thơ

II Một số đề luyện tập

ĐỀ 1.

Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức Dẫu xuôi về phương bắc Dẫu ngược về phương nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh - một phương

Ở ngoài kia đại dương Trăm nghìn con sóng đó Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở

Cảm nhận đoạn thơ trên Từ đó nhận xét ngắn gọn về đặc điểm phong cách nghệ thuật thơ Xuân Quỳnh

ĐỀ 2.

Cảm nhận hai khổ thơ sau trong Sóng của Xuân Quỳnh:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể

(….) Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ

Từ đó nhận xét vẻ đẹp nhân vật trữ tình trong tình yêu được thể hiện ở những khổ thơ trên

BÀI 5: ĐÀN GHITA CỦA LORCA ( THANH THẢO)

I Kiến thức cơ bản.

HS ôn tập cụ thể, chi tiết các nội dung sau:

- Tác giả Thanh Thảo:

+ Vị trí văn học sử và những đóng góp của nhà thơ đối với nền văn học Việt Nam

+ Một số tác phẩm tiêu biểu

- Tác phẩm:

+ Cảm hứng sang tác bài thơ Đàn ghita của Lorca

+ Xuất xứ của bài thơ

+ Ý nghĩa nhan đề, lời đề từ

+ Giá trị nội dung và đặc sắc nghệ thuật của bài thơ

+ Chất nhạc trong bài thơ

+ HS phân tích được cụ thể, chi tiết bài thơ