Kiến thức: - Nêu đợc sự phụ thuộc của chiều dòng điện cảm ứng vào sự biến đổi của số đờng sức từ qua tiết diện S của cuộn dây.. Nêu đợc sự phụ thuộc của chiều dòng điện cảm ứng vào sự bi
Trang 1Ngày soạn: 02/01/2011
Ngày giảng: 03 /01/2011
Tiết 37
Dòng điện xoay chiều
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nêu đợc sự phụ thuộc của chiều dòng điện cảm ứng vào sự biến đổi của số đờng sức
từ qua tiết diện S của cuộn dây
- Phát biểu đợc đặc điểm của nguồn điện xoay chiều là dòng điện cảm ứng có chiều luân phiên thay đổi
- Bố trí đợc thí nghiệm tạo ra dòng điện xoay chiều trong cuộn dây dẫn kín theo hai cách: cho nam châm quay hoặc cho cuộn dây quay Dùng đèn LED để phát hiện sự đổi chiều của dòng điện Rút đợc k/đ để làm xuất hiện dòng điện
2 Kỹ năng: Quan sát và mô tả chính xác hiện tợng
3 Thái độ: Cẩn thận, yêu thích môn học
II Chuẩn bị của GV và HS :
1 cuộn dây dẫn kín có 2 bóng đèn LED mắc song song, ngợc chiều vào mạch điện
- 1 nam châm vĩnh cửu có thể quay quanh trục thẳng đứng
- 1 mô hình cuộn dây quay quanh từ trờng của nam châm
III Phơng pháp
Vấn đáp, thực nghiệm
IV.Tiến trình bài dạy
1 ổn định tổ chức: (1phút)
2 Khởi động: (3phút)
Trên máy biến áp ở trên bàn có 2 ổ điện
1 chỗ kí hiệu DC- còn chỗ kia kí hiệu AC
( ~) em có hiểu các kí hiệu đó hay
không?
Trang 23 Các hoạt động chủ yếu
Hoạt động 1: Chiều của dòng điện cảm ứng (14phút)
- Mục tiêu Nêu đợc sự phụ thuộc của chiều dòng điện cảm ứng vào sự biến đổi của số đờng sức từ qua tiết diện S của cuộn dây
Phát biểu đợc đặc điểm của nguồn điện xoay chiều là dòng điện cảm ứng có chiều luân phiên thay đổi
- Đồ dùng: 1 cuộn dây dẫn kín có 2 bóng đèn LED mắc song song, ngợc chiều vào mạch
điện.1 nam châm vĩnh cửu có thể quay quanh trục thẳng đứng
- Cách tiến hành
- Đọc thông tin phần TN1 và cho biết nội
dung cần tiến hành
- Đọc và cho biết yêu cầu của C1
- Đèn nào sáng hơn?
GV: Hớng dẫn HS làm TN
- Cho biết chiều dòng điện cảm ứng trong
2 trờng hợp trên, có gì khác nhau?
GV: Làm thí nghiệm 1 lần nữa
- Hãy rút ra kết luận về hiện tợng trên?
I Chiều của dòng điện cảm ứng
1 TN1: - Mắc 2 bóng LED vào dây dẫn song
song và ngợc chiều nhau
C1:
+ Đa nam châm vào trong ống dây + Kéo nam châm ra ngoài ống dây
Khi đa NC từ ngoài vào trong cuộn dây một đèn LED sáng, Khi đa NC từ trong ra ngoài cuộn dây
đèn LED thứ hai sáng mà hai đèn mắc ngợc chiều nhau nên chiều dòng điện trong hai trờng hơp là ngợc chiều nhau
2 Kết luận: SGK tr 90
- Khi đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng thì dòng điện cảm ứng trong cuộn dây
có chiều ngợc với chiều dòng điện cảm ứng khi
số đờng sức từ xuyên qua tiết diện đó giảm
- Từ kết luận trên cho biết mối quan hệ
của chiều dòng điện trong 2 trờng hợp
tăng và giảm số đờng sức từ?
- Để tạo ra dòng điện xoay chiều còn có
cách nào khác so với cách trên không?
=> II
3 Dòng diện xoay chiều
- Dòng điện xuất hiện luân phiên đổi chiều là dòng xoay chiều
Hoạt động 2: Tìm hiểu cách tạo ra dòng điện xoay chiều (15phút)
- Mục tiêu - Bố trí đợc thí nghiệm tạo ra dòng điện xoay chiều trong cuộn dây dẫn kín theo hai cách: cho nam châm quay hoặc cho cuộn dây quay Dùng đèn LED để phát hiện sự đổi chiều của dòng điện Rút đợc k/đ để làm xuất hiện dòng điện
- Đồ dùng: 1 cuộn dây dẫn kín có 2 bóng đèn LED mắc song song, ngợc chiều vào mạch
điện
- 1 nam châm vĩnh cửu có thể quay quanh trục thẳng đứng
- 1 mô hình cuộn dây quay quanh từ trờng của nam châm
Trang 3- Cách tiến hành
- Bố trí TN nh H33.2
- Đọc và nêu yêu cầu của C2:
- Số đờng sức từ biến đổi nh thế nào ?
- Tiến hành TN để kiểm tra dự đoán
- Đọc và cho biết yêu cầu C3
+ Số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S
biến thiên nh thế nào?
+ Nhận xét về chiều dòng điện
G: THông báo nội dung GDBVMT
Dòng điện 1 chiều có nhiều hạn chế là
khó truyền tải đi xa việc sử dụng tốn kém
và sử dụng ít tiên lợi
Dong điện xoay chiều có nhiều u điểm
hơn dòng điện 1 chiều và khi cần có thể
chỉnh lu thành dòng điện một chiều bằng
những dụng cụ đơn giản
II Cách tạo ra dòng điện xoay chiều
1 Cho nam châm quay trớc 1 cuộn dây kín
C2: Khi cực N của nam châm lại gần cuộn dây thì số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn tăng, một đèn sáng Sau đó đa cực này ra
xa cuộn dây thì số đờng sức từ xuyên qua S giảm Khi nam châm quay liên tục thì số đờng sức từ xuyên qua S luân phiên tăng giảm Vậy dòng
điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây là dòng
điện xoay chiều
2 Cho cuộn dây dẫn quay trong từ trờng
C3:
+ Khi cuộn dây quay từ vị trí 1 sang vị trí 2 thì số
đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây tăng
+ Khi cuộn dây từ vị trí 2 quay tiếp thì số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S giảm Khi cuộn dây quay liên tục thì số đờng sức từ luân phiên tăng giảm Vậy dòng điện xuất hiện là dòng điện xoay chiều
3 Kết luận: Trong cuộn dây dẫn kín dòng điện
cảm ứng xoay chiều xuất hiện khi cho nam châm quay trớc cuộn dây, hay cho cuộn dây quay trong
từ trờng
Hoạt động 4: Vận dụng (8phút)
- Mục tiêu Sử dụng đợc các kiến thức trong bài để trả lời các câu hỏi có liên quan
- Đồ dùng:
- Cách tiến hành
Trang 4? Đọc và cho biết yêu cầu C4
? Hãy đọc và ghi phần ghi nhớ SGK/92
III Vận dụng
C4: Khi cho cuộn dây quay 1/2 vòng đầu thì số đ-ờng sức từ qua khung dây tăng, 1 trong 2 đèn sáng
Trên 1/2 vòng sau số đờng sức từ giảm nên dòng
đổi chiều, đèn 2 sáng
4 Củng cố - Hớng dẫn: (4phút)
- Đọc nội dung phần ghi nhớ:
* Dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín đổi chiều khi đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây đang tăng mà chuyển sang giảm hoặc ngợc lại đang giảm chuyển sang tăng
* Khi cho cuộn dây kín quay trong từ trờng của nam châm hay cho nam châm quay trớc cuộn dây dẫn thì trong cuộn dây có thể xuất hiện dòng điện cảm ứng xoay chiều
- Đọc phần Có thể em cha biết
Hớng dẫn: (1phút)
- Học bài và làm bài tập SBT
- Chuẩn bi bài máy phát điện xoay chiều
Ngày soạn:5/ 01/ 2011
Trang 5Ngày giảng:04/ 01/ 2011
Tiết số:38
Máy phát điện xoay chiều
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nhận biết đợc hai bộ phận chính của một máy phát điện xoay chiều, chỉ ra đợc Rô
to và Stato của mỗi loại máy
- Trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều
- Nêu đợc cách làm cho máy phát điện có thể phát điện liên tục
2 Kỹ năng: Quan sát, mô tả, thu nhận thông tin từ sách giáo khoa.
3 Thái độ: Thấy đợc vai trò của vật lí học => yêu thích môn học.
II Chuẩn bị:
- Mô hình máy phát điện xoay chiều
III Phơng pháp
Trực quan
IV Tiến trình bài dạy
1 ổn định tổ chức: (1phút)
2 Khởi động.( Kiểm tra bài cũ - tổ chức tình huống học tập) (6phút)
- Nêu cách tạo ra dòng điện xoay chiều?
- Nêu hoạt động của đinamô?
ĐVĐ: Dòng điện xoay chiều lấy ở lới điện
sinh hoạt là 220V đủ để thắp sáng hàng triệu
bóng đèn cùng một lúc Vậy giữa đinamô xe
đạp và máy phát điện có điểm gì giống và
khác nhau
- Có hai cách tạo ra dòng điện xoay chiều:
+ Cho NC quay trớc cuộn dây dẫn kín + Cho cuộn dây quay trong từ trờng
- Núm đina mô xe đạp quay => NC quay => số đờng sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây luân phiên tăng giảm
=> trong cuộn dây xuất hiện dòng điện cảm ứng
Hoạt động 1:
Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều (18phút)
- Mục tiêu Nhận biết đợc hai bộ phận chính của một máy phát điện xoay chiều, chỉ ra
đ-ợc Rô to và Stato của mỗi loại máy
Trang 6Trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều.
- Đồ dùng Mô hình máy phát điện xoay chiều
- Cách tiến hành
GV thông báo: Chúng ta đã biết cách tạo ra
dòng điện XD
- Ngời ta chế tạo ra hai loại máy
- GV: y/c HS quan sát hình 34.1 và 34.2 và
mô hình máy phát điện => trả lời C1, C2
- Đọc và cho biết yêu cầu C1
- Đọc và cho biết yêu cầu C2
- Loại máy nào có bộ phận góp điện? Nó có tá
dụng gì? vì sao không coi nó là bộ phận
chính?
- Vì sao các cuộn dây đợc cuốn quanh lõi sắt
non?
- Hai loại máy trên có nguyên tắc hoạt động
giống nhau hay khác nhau?
- Nh vậy 2 loại máy phát điện ta xét ở trên có
các bộ phận chính nào?
I Cấu tạo và hoạt động của máy phát
điện xoay chiều
1 Quan sát
HS quan sát hình 34.1 và 34.2 C1: Chỉ ra các bộ phận chính của mỗi loại máy phát điện
+ Cuộn dây và nam châm khác nhau
* ở máy 34.1: Roto: Cuộn dây Stato: Nam châm Thêm: Góp và vành khuyên, thanh quét
* Máy 34.2
- Roto: Nam châm
- Stato: Cuộn dây C2:
- Khi nam châm hoặc cuộn dây quay thì
số đờng sức từ qua tiết diện của cuộn dây luân phiên tăng, giảm → thu đợc dòng xoay chiều trong các máy trên khi nối hai cực của máy với dụng cụ tiêu thụ
điện
2 Kết luận:
Các bộ phận chính của máy phát điện
có 2 bộ phận chính là:
- Nam châm
- Cuộn dây dẫn
Hoạt động 2:
Tìm hiẻu máy phát điện xoay chiều trong kỹ thuật (10phút)
- Mục tiêu Học sinh nhận biết đợc đặc tính của máy phát điện trong kĩ thuật và cách làm cho máy phát điện quay
- Cách tiến hành
II Máy phát điện xoay chiều trong kĩ thuật
Trang 7- Hãy nêu các đặc tính kĩ thuật của máy 1 Đặc tính kỹ thuật:
- Cờng độ dòng điện 2000A
- Hiệu điện thế xoay chiều 25000V
- Tần số 50 Hz
- Kích thớc lớn
- Cách làm quay Roto của máy: máy nổ, tua bin nớc, cánh quạt gió
Hoạt động 3:
Vận dụng - củng cố - hớng dẫn về nhà (6phút)
- Mục tiêu: Học sinh sử dụng đợc các kiến thức đã học trong bài để trả lời các câu hỏi trong phần vận dụng
- Cách tiến hành
Yêu cầu HS dựa vào thông tin thu thập đợc
trong bài trả lời C3
C3: Đinamô và máy phát điện:
+ Giống nhau:
Đều có nam châm và có cuộn dây dẫn →
khi 1 trong 2 bộ phận quay thì xuất hiện dòng điện xoay chiều
+ Khác nhau:
- Đinamô có kích thớc nhỏ hơn → công suất phát điện nhỏ Hiệu điện thế và cờng
độ dòng điện ở đầu ra nhỏ hơn
4 Củng cố: (2phút)
- HS đọc nội dung phần ghi nhớ
- Làm bài tập 34.1 và 34.2 SBT
Đáp án: 34.1 là C và 34 là D
5 Hớng dẫn: (2phút)
- Về nhà học bài và làm bài tập SBT
- Chuẩn bị bài “ Tác dụng của dòng điện xoay chiều…”
