Bài soạn MÁY QUANG PHỔ

Nguồn phát: - Các chất rắn, lỏng hoặc khí có áp suất lớn bị nung nóng sẽ phát ra quang phổ liên tục.. - Nhiệt độ của nguồn sáng càng cao thì quang phổ liên tục càng mở rộng về phía ánh s

Tiết 44

I MÁY QUANG PHỔ LĂNG KÍNH

- Máy quang phổ là dụng cụ để phân tích một chùm sáng phức tạp thành những thành phần đơn sắc

- Máy quang phổ lăng kính gồm 3 bộ phận chính:

F

L 1

L 2

K

C

P

èng chuÈn trùc

Buång

¶nh

L¨ng kÝnh

S

L

L 1

L 2

K

C

P

èng chuÈn

1 Ống chuẩn trực

- Là một cái ống, một đầu có một thấu kính hội tụ L1, đầu kia

có một khe hẹp F, đặt tại tiêu điểm của thấu kính hội tụ L1

- Ánh sáng từ F sau khi qua L1 là một chùm sáng song song.

Chùm sáng sau khi qua thấu kính hội tụ L1 có đặc

điểm gì?

S

L

L 1

L 2

K

C

P

èng chuÈn trùc

L¨ng kÝnh

2 Hệ tán sắc

- Gồm một (hoặc hai, ba…) lăng kính P

Chùm sáng sau khi qua hệ tán sắc có đặc

điểm gì?

- Chùm tia song song ra khỏi ống chuẩn trực, sau khi qua hệ tán sắc, sẽ phân tán thành nhiều chùm tia đơn sắc, song song

S

L

L 1

L 2

K

C

P

S 1

S 2

èng chuÈn

L¨ng kÝnh

Quang phæ cña nguån S

3 Buồng tối ( buồng ảnh)

- Buồng ảnh: Gồm thấu kính hội tụ L2 và kính ảnh K đặt tại tiêu diện ảnh của L2 Thu ảnh quang phổ

- Tập hợp các vạch quang phổ chụp được làm thành quang phổ của nguồn S

S

L

JS

L2

K

F

P

Quang phæ

HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY QUANG PHỔ

LĂNG KÍNH

- Nếu nguồn S phát ra áng sáng đơn sắc có bước sóng λ1, λ2, λ3 … thì trên kính ảnh K ta thu được các vạch màu S1, S2, S3 …

- Mỗi vạch màu ứng với một thành phần ánh

sáng đơn sắc do nguồn S phát ra.

- Tập hợp các vạch màu đó tạo ra quang phổ của nguồn S

Nếu S là nguồn sáng trắng thì quang phổ có dạng như thế nào?

JJ

L2

F

S

P

Quang phæ liªn tôc

Quang phổ liên tục là gì?

a Định nghĩa:

II Quang phổ phát xạ

- Quang phổ liên tục là một dải sáng có màu biến đổi liên tục theo chiều từ đỏ đến tím

b Nguồn phát:

- Các chất rắn, lỏng hoặc khí có áp suất lớn bị nung nóng sẽ phát ra quang phổ liên tục

1 Quang phổ liên tục

c Đặc điểm:

- Quang phổ liên tục không phụ thuộc thành phần cấu tạo của nguồn sáng

- Chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng

- Nhiệt độ của nguồn sáng càng cao thì quang phổ liên tục càng mở rộng về phía ánh sáng có bước

sóng ngắn (ánh sáng tím)

d Ứng dụng:

- Dựa vào quang phổ liên tục để xác định nhiệt độ

của các vật sáng do bị nung nóng (Bằng cách so

sánh độ sáng của vạch màu ở bước sóng nào đó của nguồn với độ sáng của vạch màu tương ứng của nguồn nhiệt có nhiệt độ biết trước)

2 Quang phổ vạch:

a Định nghĩa

- Quang phổ vạch là hệ thống các vạch sáng riêng

lẻ, ngăn cách nhau bởi những khoảng tối

b Nguồn phát

- Quang phổ vạch do chất khí ở áp suất thấp phát

ra khi bị kích thích bằng nhiệt hay bằng điện

c Đặc điểm

- Quang phổ vạch của các nguyên tố khác nhau thì rất khác nhau về số lượng các vạch, vị trí ( hay

bước sóng) và độ sáng tỉ đối giữa các vạch

- Mỗi nguyên tố hoá học có một quang phổ vạch

đặc trưng cho nguyên tố đó

Ví dụ:

- Quang phổ vạch phát xạ của Hiđrô gồm 4 vạch:

đỏ, lam, chàm, tím

- Quang phổ vạch phát xạ của Natri gồm 2 vạch

vàng nằm rất gần nhau

III Quang phổ hấp thụ

- Chiếu sáng khe F bằng bóng đèn dây tóc, trên

màn ảnh ta thu được quang phổ liên tục

- Đặt xen giữa đèn và khe F một cốc thuỷ tinh đựng dung dịch màu, trên màn quang phổ ta thu được

một số dải đen

- Các vạch quang phổ trong dải đen đó đã bị dung dịch hấp thụ

1 Cách tạo ra quang phổ hấp thụ

2 Định nghĩa

- Quang phổ liên tục, thiếu các ánh sáng do bị

dung dịch hấp thụ gọi là quang phổ hấp thụ của

dung dịch

4 Đặc điểm

- Chất rắn, lỏng, khí đều cho được quang phổ hấp thụ

3 Nguồn phát

- Quang phổ hấp thụ của chất khí: chỉ chứa các

vạch hấp thụ

- Quang phổ hấp thụ của chất lỏng và rắn chứa các

“đám”, mỗi đám gồm nhiều vạch hấp thụ nối tiếp

hau một cách liên tục

BÀI TẬP

Chọn câu phát biểu đúng trong câu sau

A.Quang phổ liên tục của một vật phụ thuộc vào bản chất của vật nóng sáng

B Quang phổ liên tục không phụ thuộc vào nhiệt độ và bản chất của vật nóng sáng

C Quang phổ liên tục phụ thuộc vào nhiệt

độ của vật nóng sáng

D Quang phổ liên tục phụ thuộc cả nhiệt độ

và bản chất của vật nóng sáng

BÀI TẬP

Chọn câu phát biểu sai trong câu sau

A.Các vật rắn, lỏngvà khí đều có khả năng phát ra

quang phổ liên tục

B.Các vật rắn, lỏng và khí có khối lượng riêng lớn

(tỉ khối lớn) khi bị nung nóng sẽ phát ra quang

phổ liên tục

C.Quang phổ liên tục là dải màu biến thiên liên

tục từ đỏ đến tím.

D. Đối với ánh sáng có bước sóng dài thì chiếc

suất môi trường là nhỏ.Với ánh sáng có bước sóng ngắn thì chiếc suất môi trường lớn

Quang phổ vạch của nguyên tử Hiđrô