VĂN 8 KÌ II CHUẨN KT- KN

Qua đó ta thấy được một thế giới tự do , phóng khoáng 2, Tâm trạng của nguời tù - Cảm giác bực bội, u uất trong nhà giam chật chội thiếu sinh khí - Bộc lộ thẳng thắn ,trực tiếp cảm xúc

Tiết : 73+ 74 TUẦN : 20 NS: 01/01/2011 ND : 03/01/11

NHễÙ RệỉNG

(Theỏ Lửừ) I.Muùc tieõu caàn ủaùt:

1 Kiến thức:

- Sơ giản về phong trào thơ mới

- Chiều sâu t tởng yêu nớc thầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chán ghét thực tại, vơn tới cuộc sống tự do

- Hình tựng nghệ thuật độc đáo, có ý nghĩa của bài thơ Nhớ Rừng

2 Kĩ năng:

- Nhận biết đợc tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn

- Phân tích đợc chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ:

- Giáo dục lòng yêu nớc qua bài thơ ''Nhớ rừng'', yêu tự do

II Chuẩn bị.

1 - Giáo viên: ảnh chân dung Thế Lữ, tập thơ mới

2 - Học sinh: tìm hiểu bài thơ

III Tiến trình dạy và học

1 ổn định lớp :

2 Bài cũ :

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới : Giới thiệu : Sơ lợc về thơ mới và phong trào thơ mới; Thế Lữ là nhà thơ có công

đầu đem lại chiến thắng cho thơ mới lúc ra quân; “ Nhớ rừng ” là lời con hổ trong vờn bách thú – tác giả mợn lời con hổ bài thơ có đ… ợc sự đồng cảm rộng lớn, có tiếng vang lớn

H Đ 2:

GV giụựi thieọu vaứi neựt veà khaựi nieọm “ thụ mụựi” vaứ vaứi neựt veà taực

giaỷ Theỏ Lửừ

GV cuứng hs ủoùc ( yeõu caàu khi ủoùc chuự yự ủeỏn gioùng ủieọu phaỷi

phuứ hụùp vụựi noọi dung caỷm xuực cuỷa moói ủoaùn thụ )

a.Taõm traùng con hoồ trong vửụứn baựch thuự

(?) Khi mửụùn lụứi con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự , nhaứ thụ muoỏn ta

lieõn tửụỷng ủieàu gỡ veà con ngửụứi ?

- Lieõn tửụỷng ủeỏn taõm sửù con ngửụứi

(?) Neỏu theỏ phửụng thửực bieồu ủaùt cuỷa vb naứy laứ gỡ ? ( bc)

I, Tỡm hieồu veà taực giaỷ – taực phaồm: Sgk

1 ẹoùc vaờn baỷn –chuự thớch:

2 B ố c ụ c : 3 phần

II Phaõn tớch vaờn baỷn: 1.Taõm traùng con hoồ trong vửụứn baựch thuự

- Bieỏn thaứnh troứ chụi cho thieõn haù taàm thửụứng

(?)Ở đây , năm đoạn thơ diễn tả dòng tâm sự tập trung vào

mấy ý và nêu nội dung của từng ý ?

- Đoạn 1,4 – tâm trạng của con hổ trong vườn bách thú

- Đoạn 2,3 Nỗi nhớ thời oanh liệt

- Đoạn 5 : Khao khát giấc mộng ngàn

(?) Hãy quan sát bài thơ nhớ rừng chỉ ra những điểm mới của

hình thức bài thơ này so với các bài thơ đã học , chẳng hạn

thơ Đường luật ?

Gọi hs đọc đoạn 1

(?) Hổ cảm nhận những nổi khổ nào trong khi bị nhốt trong

cũi sắt ở vườn bách thú ?

- Nỗi khổ không được hoạt động , trong một không gian tù

hãm thời gian kéo dài ( ta nằm dài … dần qua)

- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi cho thiên hạ tầm thường

- Nỗi bất bình vì bị ở chung cùng với bọn thấp kém

(?) Trong đó , nỗi khổ nào có sức biến thành khối căm hờn ?

Vì sao ?

- Vì hổ là chúa tể của muôn loài , đang tung hoành chốn nước

non hùng vĩ , nay lại bị nhốt trong cũi sắt

(?)Khối căm hờn ấy biểu hiện thái độ sống như thế nào

Gọi hs đọc khổ 4 trong đoạn 1

(?) Cảnh vườn bách thú được diễn tả qua những chi tiết nào ?

-Hoa chăm , cỏ xén , lối phẳng cây trồng – Dải ngước đen giả

suối , chẳng thông dòng – Len dưới nách những mô gò thấp

kém

(?) Em có nhận xét gì về từ ngữ , giọng điệu của 2 khổ thơ

này ?

(?) Qua các chi tiết đó cho ta thấy cảnh vườn bách thú hiện ra

dưới cái nhìn của chúa sơn lâm ntn?

(?) Từ hai đoạn thơ vừa phân tích , em hiểu gì về tâm sự của

con hổ ở vườn bách thú , từ đó là tâm sự của con người ?

b Nỗi nhớ thời oanh liệt Gọi hs đọc đoạn 2

(?) Cảnh sơn lâm được gợi tả qua những chi tiết nào ?

(?) Nhận xét về cách dùng từ trong những lời thơ này ?

- Điệp từ với , các động từ ( gào , thét )

(?) Hình ảnh chúa tể của muôn loài hiện lên như thế nào giữ

không gian ấy ?

- Ởû chung cùng bọn thấp kém

Hổ vô cùng căm uất , ngao ngán

- Từ ngữ liệt kê, ngắt nhịp dồn dập, giọng điệu giễu nhại , chán chường , khinh miệt

- Tất cả chỉ là giả dối, đơn điệu , tỉa tót của con người chứ không phải là thế giới của tự nhiên to lớn , bí hiểm

 Chán ghét thực tại tù túng , tầm thường , giả dối Khao khát được sống tự do

2 Nỗi nhớ thời oanh liệt

- Bóng cả , cây già , gió ngàn , nguồn hét núi , thét khúch trường ca dữ dội

- Ta bước chân lên , dõng dạc , đường hoàng – Lượn tấm thân

như sóng cuộn nhịp nhàng – Vờn bóng âm thầm , lá gai , cỏ

sắt – Trong hang tối , mắt thần khi đã quắc – là khiến cho mọi

vật đều im hơi

(?) Có gì đặc sắc trong từ ngữ , nhịp điệu của những lời thơ

miêu tả chúa tể của muôn loài ?

- Các từ ngữ gợi tả hình dáng , tính cách hổ Nhịp thơ ngắn ,

thay đổi

(?) Từ đó hình ảnh chúa tể của muôn loài được khắc hoạ

mang vẻ đẹp ntn?( Đọc đoạn thơ tả cảnh rừng , nơi con hổ đã

từng sống thời oanh liệt )

(?) Cảnh rừng ở đây là cảnh của thời điểm nào ?

( Những đêm , những ngày mưa , những bình minh , những

chiều )

(?) Cảnh sắc trong mỗi thời điểm có gì nổi bật ?

- Đêm vàng , ngày mưa chuyển bốn phương ngàn , bình minh

cây xanh nắng gội , những chiều lênh láng máu sau rừng

(?) Từ đó , thiên nhiên hiện lên như thế nào ?

- Rực rỡ , huy hoàng , náo động , hùng vĩ , bí ẩn

(?) Giữa thiên nhiên ấy , chúa tể của muôn loài sống 1 cuộc

sống ra sao ?

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan ?

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt

(?) Đại từ ta lặp lại trong các lời thơ trên có ý nghĩa gì ?

(?) Trong đoạn thơ này , điệp từ ( đâu ) kết hợp với thán( than

ôi……nay còn đâu ? ) có ý nghĩa gì ?

(?) Đoạn thơ này xuất hiện những câu thơ thất mới lạ Em

thích nhất câu thơ nào ? Vì sao ?

Nào đâu những đêm vàng bên suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan ?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Làm nổi bật sự tương phản , đối lập gay gắt hai cảnh tượng ,

hai thế giới , nhà thơ đã thể hiện nỗi bất hoà sâu sắc đối với

thực tại và niểm khát khao tự do mãnh liệt của nhân vật trữ

tình Đó là tâm trạng của nhà thơ lãng mạn , đồng thời cũng

là tâm trạng chung của người dân Việt Nam mất nước khi đó

- Con hổ hiện ra với vẻ đẹp oai phong lẫm liệt , dũng mãnh vừa mềm mại vừa uyển chuyển

- Thể hiện khí phách ngang tàng , mang dáng dấp một đế vương

- Diễn tả thấm thía nỗi nhớ tiếc khôn nguôi của con hổ đối với những cảnh không bao giờ còn thấy được nữa

 Làm nổi bật sự tương phản , đối lập gay gắt hai cảnh tượng , hai thế giới , nhà thơ thể hiện nỗi bất hoà đối với thực tại và niềm khát khao tự do mạnh liệt

3 Khao khát giấc mộng ngàn

- Khao khát cuộc sống chân thực cuộc sống của chính mình , trong xứ sở của chính mình

- Đó là khát khao giải phóng , khát vọng tự do

* T©m sù con hỉ – T©m sù con ngêi

- BÊt hoµ víi thùc t¹i

Hoù caỷm thaỏy lụứi con hoồ trong baứi thụ chớnh laứ tieỏng loứng saõu

kớn cuỷa hoù

c Khao khaựt giaỏc moọng ngaứn: Goùi hs ủoùc khoồ thụ cuoỏi

(?) Giaỏc moọng ngaứn cuỷa con hoồ hửụựng veà moọt khoõng gian

ntn?

- Oai linh , hỡnh vú , theõnh thang Nhửng ủoự laứ khoõng gian

trong moọng

(?) Caõu thụ caỷm thaựn mụỷ ủaàu coự yự nghúa gỡ ?

-Boọc loọ trửùc tieỏp noói tieỏc nhụự cuoọc soỏng tửù do

(?) Tửứ ủoự giaọc moọng ngaứn cuỷa con hoồ laứ giaọc moọng ntn?

- Maừnh lieọt , to lụựn , nhửng ủau xoựt , baỏt lửùc

(?) Noói ủau tửứ giaỏc moọng ngaứn to lụựn aỏy phaỷn aựnh khaựt voùng

maừnh lieọt naứo cuỷa con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự cuừng laứ cuỷa con

ngửụứi ?

(?) taõm sửù nhụự rửứng cuỷa con hoồ ụỷ vửụứn baựch thuự , em hieồu

nhửừng ủieồm saõu saộc naứo trong taõm sửù cuỷa con ngửụứi ?

H Đ 4:

III Tổng kết:

4 Những nét đặc sắc về nghệ thuật

- Sử dụng bút pháp lãng mạn, với nhiều biện pháp nghệ thuật nh nhân hoá, đối lập, phóng đại, sử dụng từ ngữ gợi hình, giầu sức biểu cảm

- Xây dựnh hình tợng nghệ thuật có nhiều tầng ý nghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá qua mỗi đoạn thơ nhng thống nhất ở giọng điệu giữ dội, bi tráng trong toàn bộ tác phẩm

5 í nghĩa: Mượn lời con hổ

trong vườn bỏch thỳ , tỏc giả kớn đỏo bộc lộ tỡnh cảm yờu nước , niềm khỏt khao thoỏt khỏi kiếp đời nụ lệ

Tuaàn:20 Ngaứy soaùn: 01/01/2011

Tieỏt : 75 Ngaứy daùy : 05/01/2011

CAÂU NGHI VAÁN

I Mục tiêu bài học

1.Kiến thức:

- Hiểu đợc đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác

- Nắm vững chức năng của câu nghi vấn : dùng để hỏi

2 Kĩ nẵng Rèn kĩ năng sử dung câu nghi vẫn

3.T tởng Bớc đầu ý thức sử dụng câu nghi vẫn trong giao tiếp

II Chuẩn bị

- Thầy : soạn giáo án, bảng phụ

- Trò : chuẩn bị bài

III Tiến trình dạy và học

1 Kiểm tra bài cũ: Chuẩn bị bài

2 Bài mới : trong tiếng việt cũng nh nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu có một

số đặc điểm, hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức tơng ứng với một chức năng khác Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về câu nghi vấn

Hoạt động củathầy và trò Nội dung

Hoạt động 1 :

Hs đọc câu hỏi : VD và câu hỏi (SGK)

Trao đổi nhóm hai bạn : 5 phút

Bài tập nhanh : Đặt câu nghi vấn

Hai học sinh lên bảng, nhận xét, sửa

chữa

Em hãy nêu đặc điểm hình thức và chức

năng chính của câu nghi vấn?

2 Nhận xét

a Câu nghi vấn

- Sáng nay ngời ta đấm u có đau lắm không?

- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?

- Hay u thơng chúng con đói quá?

- Đặc điểm :+ Đấu chấm hỏi+ Câu có những từ nghi vấn : có không, làm (sao),…hay (là)

b Câu nghi vấn dùng để hỏi

a Chị khất tiền su đến chiều mai phải không?

d Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không?

+ Trò đùa gì?

+ Cái gì thế?

+ Chị cối béo xù đứng trớc cửa nhà ta đấy hả?

a Căn cứ vào từ ngữ - dấu câu

b Không thể thay, nếu thay từ hay trong câu nghi vấn bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến thành câu thuộc kiểu câu trần thuật và có ý nghĩa khác hẳn

a, b : Không vì đó không phải là câu nghi vấn

- Câu 2 : Có giả định – ngời đợc hỏi trớc có vấn đề

về sức khoẻ

- Câu 1 : Không có nh vậy

- Câu 1 : Đúng

- Câu 2 : Sai4.Củng cố

-Lưu ý lại cho HS nắm bắt kĩ hơn nội dung của b i tà ập 4 v 6.à

I.Mục tiêu bài học.

1.Kiến thức:

-Giúp học sinh biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lý.

- Yờu cầu viết đoạn văn thuyết minh

III Tiến trình dạy và học

1 Kiểm tra bài củ ;

2 Kiểm tra : Chuẩn bị bài

3 Bài mới : Để hoàn thành một văn bản thuyết minh, đoạn văn đóng một vai trò quan trọng Viết tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn

Hoạt động 1 :

- H/s đọc 2 đoạn văn tìm hiểu theo

câu hỏi SGk

- Thảo luận nhóm đôi 3 phút

H/s nhận xét và sửa lại đoạn a

+ Các câu sau bổ sung thông tin làm rõ câu chủ đề

Đoạn a là đoạn văn diễn dịch

- Đoan b từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng – các câu tiếp cung cấp thông tin về Phạm Văn Đồng theo lối liệt kê các hoạt động đã làm Đoạn b là đoạn văn

song hành.

- Sửa các đoạn văn thuyết minh

- Vấn đề thuyết minh: bút bi

- Đoạn văn mắc lỗi: không làm rõ chủ đề, cha có ý công dụng, các ý còn sắp xếp lộn xộn thiếu mạch lạc

+ Đoạn văn thuyết minh vấn đề gì?

+ Bớc 1 yêu cầu nêu nhợc điểm

+ Bớc 2 cách sửa viết lại- giới thiệu

đèn bàn bằng phơng pháp nào? Nên

tách thành mấy đoạn

- H/s tập làm dàn ý vàp vở bài tập –

- Hãy cho biết cách viết đoạn văn

trong văn thuyết minh ?

-Viết đoạn giới thiệu trờng em

-Mở bài, kết bài khoảng 1 đến 2 câu

- Phơng pháp: đinh nghĩa so sánh phân loại

- Ba đoạn câu tạo, công dụng , sử dụng3.Viết đoạn văn thuyết minh

-Xácđịnh các ý lớn mỗi ý viết thành 1 đoạn -Trình bày rõ ý của chủ đề

-Các ý sắp xếp theo thứ tự : cấu tạo, nhân thức, diến biến, chính phụ.

4 Ghi nhớ :SGK

II Luyện tập

- Mở bài: mời bạn đén thăm trờng tôi Đó là một ngôi trờng nhỏ đẹp nằm vạnh đờng Nguyễn Văn Cừ

- Kết bài : Trờng tôi nh thế đó: giản dị, khiêm nhờng

và siết bao gắn bó Chúng tôi yêu quý ngôi trờng nh ngôi nhà của mình Chắc chắn những kỉ niệm về mái tròng sẽ đi cùng chúng tôi trong suốt cuộc đời

- Tìm ý:

+ Năm sinh, năm mất, quê quán, gia đình+ Đôi nét về quá trình hoạt động và sự nghiệp cách mạng

+Vai trò và cống hiến to lớn đối với dân tộc và thời đại

I.Mục tiêu bài học

III Tiến trình dạy và học

1.Kiểm tra bài cũ :

- Đọc thuộc bài thơ “ Nhớ Rừng” Nêu nội dung chính của bài thơ

2.Bài mới

Hoạt động 1 :

- Giới thiệu nét chính về tác giả?

- Bài thơ đợc viết theo thể thơ gì? (8 chữ)

- Bố cục của bài thơ?

Hoạt động 2 :

- Làng quê của tác giả đợc giới thiệu ở hai

câu mở đầu có gì đặc biệt?

(bình dị, tự nhiên, giới thiệu chung về làng

quê của mình, chỉ có ý nghĩa thông tin)

- Đoàn thuyền ra khơi trong khung cảnh

- Chi tiết nào đặc tả con thuyền? (cánh

buồm) Có gì độc đáo trong chi tiết này? (so

sánh ẩn dụ)

I.Tìm hiểu chung

1 Tác giả (SGK)

2 Tác phẩm Nguồn cảm hứng lớn là nỗi nhớ quê hơng miền Nam và niềm khao khát tổ quốc thống nhất

Trong tập “ Nghẹn ngào ” (1939)3.Bố cục : 3 phần

- Hình ảnh cánh buồm trở nên lớn lao, thiêng liêng

và thơ mộng Đó chính là biểu tợng của làng chài

2 Cảnh thuyền về bến

- Cảnh sống lao động náo nhiệt đầy niềm vui

- Hình ảnh ngời dân chài vừa chân thực vừa lãng

- Ngời dân chài đợc miêu tả ntn? Cảm nhận

của em về ngời dân chài qua những chi tiết

- Trong xa cách, lòng tác giả nhớ tới những

điều gì nơi quê nhà?

- Qua bài thơ, em cảm nhận đợc điều gì về

cuộc sống ngời dân làng chài và nhà thơ?

Hoạt động 5 :

mạn, có tầm vóc phi thờng

- Con thuyền gắn bó mật thiết với sự sống con

ng-ời → tâm hồn tinh tế của tác giả

III Tổng kết

1 NT : Sự sáng tạo hình ảnh thơ : vừa chân thực,

vừa bay bổng, lãng mạn

1 í nghĩa: Bài thơ là bày tỏ của tỏc giả về một

tỡnh yờu tha thiết đối với quờ hương làng biển

- ND : Ghi nhớ (SGK)

IV Luyện tập

- Đọc diễn cảm

4 Củng cố:

-Gọi HS đọc diễn cảm b i thà ơ

-Gọi HS đọc lại nội dung phần ghi nhớ

5 Dặn dũ :

- Học thuộc

- Tập phân tích các hình ảnh đặc sắc; Soạn : Khi con tu hú

****************************************************

KHI CON TU HUÙ

A.Muùc tieõu caàn ủaùt:

1 Kiến thức:

- Những hiểu biết bước đầu về tỏc giả Tố Hữu

- Nghệ thuật khắc họa hình ảnh ( thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do )

- Niềm khát khao cuộc sống tự do , lí tưởng cách mạng của tác giả

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần Tiếng việt qua bài Câu nghi vấn ; tập làm văn

qua bài Thuyết minh về một phương pháp ( Cách làm )

- Một số bài thơ có liên quan : Từ ấy( Tố Hữu ) , Người bạn tù thổi sao ( HCM)

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng – diễn cảm bài thơ Quê hương của Tế Hanh Đây

là bài thơ tả cảnh hay tả tình ? Vì sao ?

- Hình ảnh nào trong bài thơ gây cho em ấn tượng và xúc động nhất ? Vì sao ?

3, Bài mới :

H Đ 2:

- Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao

(?) Em hãy nêu vài nét về thân thế sự nghiệp của tác giả ?

(sgk)

II, Đọc , Tìm hiểu văn bản

1, Đọc , tìm hiểu chú thích: Gv cùng hs đọc ( yêu cầu Chú ý

thay đổi giọng đọc Đoạn đầu với gịng vui , náo nức , phấn

chấn , đoạn sau với giọng bực bội và các từ ngự cảm thán )

Giải thích từ khó

(?) Khi con tu hú được viết trong hoàn cảnh đặc biệt nào ?

- Được viết trong nhà lao thừa phủ ( Huế ) khi tác giả đang

hoạt động cách mạng , mới bị bắt

(?) Nên hiêu nhan đề của bài thơ ntn? Hãy viết một đoạn văn

có bốn chữ đầu là “ Khi con tu hú” để tóm tắt nội dung bài thơ

?

- Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến , người tù cách mạng

( nhân vật trữ tình ) càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng giam

chật chội , càng thèm khát cháy bỏng cuộc sống tự do tưng

bừng ở bên ngoài Tên bài thơ đã gợi mở cảm xúc của toàn bài

(?) Bài thơ này được viết theo thể thơ gì ? Hình thức thơ ấy có

diễn tả cảm xúc ntn?

- Thể thơ lục bát Diễn tả cảm xúc tha thiết , nồng hậu của

tâm hồn

2, Bố cục: (?) Bài thơ này chia làm mấy đoạn ? Nêu nội dung

từng phần ?

Đoạn 1 : Cảnh mùa hè

Đoạn 2 : tâm trạng người tù

(?) Hãy xác định phương thức biểu đạtt chính của mỗi đoạn và

của toàn bài ?

+Đoạn 1 : Chủ yếu là miêu tả

+Đoạn 2 : Biểu cảm

+Toàn bài : kết hợp miêu tả và biểu cảm

H Đ 3:

a, Cảnh mùa hè :Gọi hs đọc đoạn 1

(?) Thời gian mùa hè được gợi tả bằng những âm thanh nào ?

+ Tiếng tu hú / tiếng ve sâu

(?) Trong bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt cũng có tiếng chim tu

hú : Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những

cảnh đồng xa Theo em , có gì giống nhau và khác nhau trong

cảm nhận tiếng chim tu hú ở hai nhà thơ Tâố Hữu và Bằng Việt

?

- Giống nhau : Tiếng tu hú đều gợi không gian đồng quê gần

giũ , thân thuộc Đều là âm thanh được đón nhận bởi tình

thương mến

- Khách nhau :

+ Trong thơ BV , tiếng tu hú gợi nhớ về những kỉ niệm thân

thương của tình bà cháu nơi quê nhà

+ Trong thơ TH , tiếng chim tu hú là âm thanh báo hiệu mùa hè

sôi động được cảm nhận từ tâm hồn yêu sống , khát khao tự do

của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh ngộ tù đày

(?) Mùa hè còn được gợi tả qua dấu hiệu điển hình nào của

không gian Không gian ấy nhuốm những màu sắc nào ?

+ Vàng ( Bắp rây vàng hạt )

+ Hồng ( đầy sân nắng đào)

+ Xanh ( TrờiXanh càng rộng càng sao )

(?) Những sản vật điển hình nào của mùa hè được gợi nhắc ?

+ Lúa chim đang chín

4, Bố cục : 2 đoạn

II, Phân tích :

1, Cảnh mùa hè

+ Aâm thanh : Tiếng tu hú / tiếng ve sầu

+ Màu sắc :

- Vàng ( Bắp rây vàng hạt )

- Hồng ( đầy sân nắng đào)

- Xanh ( Trời Xanh càng rộng càng cao)

+ Sản vật :

- Lúa chiêm đang chín

+ Bắp dây vàng hạt

(?) Một sự sống như thế nào được gợi lên từ những âm thanh ,

màu sắc , sản vật đó?

- Một sự sống tưng bừng rộn rã , thanh bình , Tràn trề nhựa

sống

(?) Bầu trời hạ cao xanh , nơi những tiếng sáo diều vạng trong

lời thơ : “Trời xanh càng rộng càng cao – Đôi con diều sáo lộn

nhào từng không “ gợi lên một không gian như thế nào ? (

phong khoáng , tự do )

(?) Tác giả đã cảm nhận rõ nát cảnh tượng đó của mùa hè từ

trong nhà tù Điều đó cho thấy năng lực tâm hồn nào của nhà

thơ ntn?

+ Nồng nàn tình yêu cuộc sống

+ Tha thiết với cuộc sống tự do

+ Nhạy cảm với mọi biến cố của cuộc đời

(?) Năng lực yêu quí tự do còn được Tố Hữ thể hiện trong

những vần thơ nào khác mà em biết ?

Cô đơn thay là cảnh thân tù Tai mở rộng và , lòng nghe rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức

Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu

b, Tâm trạng của nguời tù : Gọi hs đọc đoạn cuối

(?) Khi nhà thơ viết : Ta nghe hè dậy bên lòng , em hiểu nhà

thơ đã đón nhận cảnh tươi đẹp của mùa hè bằng thính giác hay

bằng sức mạnh của tâm hồn ?

+ Bằng sức mạnh tâm hồn , bằng tấm lòng

(?) Từ đó có thể hình dung trạng thái tâm hồn tác giả ntn?

+ Nồng nhiệt với tình yêu cuộc sống tự do

(?) Con người muốn đạp tan phòng giam hãm khi nghe hè dậy

bên lòng còn vì lí do gì khác ?

- Cảm giác bực bội, u uất trong nhà giam chật chội thiếu sinh

khí

(?) Nhận xét về cách diễn đạt lời thơ này , Ý nghĩa của cách

diễn đạt này ?

- Bộc lộ thẳng thắn ,trực tiếp cảm xúc của lòng mình

- Dùng câu cảm thán liên tiếp, dùng một loạt động từ , cách

ngắt nhịp đổi khác thường cho thấy trạng thái căng thẳng cao

độ đang diễn ra trong tâm hồn người tù mất tự do

- Trái cây ngọt dần

- Bắp dây vàng hạt

 Một sự sống tưng bừng rộn rã , thanh bình , Tràn trề nhựa sống Qua đó ta thấy được một thế giới tự do , phóng khoáng )

2, Tâm trạng của nguời tù

- Cảm giác bực bội, u uất trong nhà giam chật chội thiếu sinh khí

- Bộc lộ thẳng thắn ,trực tiếp cảm xúc của lòng mình

- Dùng câu cảm thán liên tiếp, dùng một loạt động từ , cách ngắt nhịp đổi khác thường cho thấy trạng thái căng thẳng cao độ đang diễn ra trong tâm hồn người tù mất tự do

* Sù kh¸c nhau cđa tiÕng tu hĩ kªu:

- Lĩc ®Çu: t©m tr¹ng hoµ hỵp víi søc sèng mïa hÌ, thĨ hiƯn lßng say mª cuéc sèng.

(?) Mụỷ ủaàu vaứ keỏt thuực baứi thụ ủeàu coự tieỏng chim tu huự keõu ,

nhửng taõm traùng ngửụứi tuứ khi nghe tieỏng tu huự keõu theồ hieọn ụỷ

caõu ủaàu vaứ caõu cuoỏi khaực nhau ntn? Vỡ sao ? ( HSTLN)

- Tieỏng chim tu huự mụỷ ủaàu baứi thụ gụùi ra bửực tranh muứa heứ

trong tửụỷng tửụùng vụựi taõm traùng naựo nửực boàn choàn cuỷa nhaứ thụ

- Tieỏng chim tu huự ụỷ caõu keỏt gụùi caỷm xuực khaực haỳn : u uaỏt , noõn

noựng , khaộc khoaỷi – Taõm traùng cuỷa keỷ bũ cửụừng ủoaùt tửù do , bũ

taựch rụứi cuoọc soỏng

- Vỡ : Vỡ 2 taõm traùng ủửụùc khụi daọy tửứ hai khoõng gian hoaứn toaứn

khaực nhau : tửù do vaứ maỏt tửù do

(?) Em caỷm nhaọn ủieàu maừnh lieọt naứo dieón ra trong taõm hoàn

con ngửụứi tửứ nhửừng lụứi cuoỏi cuứng cuỷa baứi thụ khi con tu huự ?

- Theứm khaựt cao ủoọ cuoọc soỏng tửù do

- Taõm hoàn ủang chaựy leõn khaựt voùng yeõu soỏng , yeõu tửù do

(?) Hai ủoaùn thụ , moọt thieõn veà taỷ caỷnh , moọt thieõn veà taỷ tỡnh

nhửng ủeàu laứ tieỏng noựi cuỷa moọt taõm hoàn Em caỷm nhaọn ủửụùc

nhửừng ủieàu cao ủeùp naứo tửứ taõm hoàn aỏy ?

- Loứng yeõu soỏng , nieàm khaựt khao tửù do chaựy boỷng cuỷa ngửụứi

chieỏn sú caựch maùng trong caỷnh tuứ ủaứy

III Toồng keỏt (?) Theo em , nhửừng taực duùng cuỷa thụ luùc baựt

ủem laùi cho baứi thụ naứy laứ gỡ ? ( HSTLN)

- Coự ửu theỏ dieón taỷ caỷm xuực tha thieỏt , noàng chaựy cuỷa taõm hoàn

- Giaứu nhaùc ủieọu

- Deó ủoùc , deó thuoọc , deó nhụự

(?) Tỡnh yeõu cuoọc soỏng vaứ khaựt voùng tửù do laứ caỷm xuực thửụứng

gaởp trong thụ tửứ cuỷa nhieàu chieỏn sú caựch maùng Trong voỏn thụ

cuỷa mỡnh , em coứn bieỏt nhửừng vaàn thụ naứo nhử theỏ ? ( HS tửù

boọc loọ )

- Lúc cuối: tâm trạng u uất, khắc khoải của ngời bị mất tự do, bị tách rời cuộc sống.

- Lí do: tâm trạng đợc khơi dậy

từ hai không gian hoàn toàn khác nhau và tiếng chim tu hú đều là tiếng gọi tha thiết của thế giới tự do

 Theứm khaựt cao ủoọ cuoọc soỏng tửù do Taõm hoàn ủang chaựy leõn khaựt voùng yeõu soỏng , yeõu tửù do, yờu cỏch mạng muốn sớm trở về với đồng bào , đồng chớ

III Toồng keỏt :

1 Nghệ thuật:

Viết theo thể thơ lục bỏt giàu nhạc điệu , mượt mà , uyển chuyển

- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng

để biểu lộ cảm xỳc thiết tha , khi lại sụi nổi mạnh mẽ

2 í nghĩa : Bài thơ thể hiện lũng yờu đời , yờu lớ tưởng của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh ngục tự

* Ghi nhớ: SGK

4 Củng cố: : hoùc thuoọc baứi thụ vaứ phaàn ghi nhụự

- Vieỏt moọt ủoaùn vaờn ngaộn taỷ caỷnh muứa heứ nụi em ụỷ

5 Dặn dũ:

- Cheựp vaứ ủoùc theõm moọt soỏ baứi thụ cuỷa TH

- Soaùn baứi “ Tửực caỷnh Paực Boự”

******************************************************************

Tuaàn: 22 Ngaứy soaùn:16/01/11

Tieỏt 79 Ngaứy daùy: 18/01/11

CÂU NGHI VẤN (TIẾP) A.Mục tiêu cần đạt :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua 2 vb Quê hương , Khi con t hú ; Tập làm

văn qua bài Thuyết minh về một phương pháp ( cách làm) Bảng phụ

2 HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Thêù nào là câu nghi vấn ? Câu nghi vấn dùng để làm gì ?

3, Bài mới : Câu văn cũng như cuộc đời , cuộc đời luôn luôn thay đổi thì câu văn cũng

luôn luôn đổi thay để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tới mức tinh tế những cảm xúc , những tâm trạng vô cùng phong phú , đa dạng và phức tạp của con người Vìthế , các em có thể gặp nhiều câu văn có hình thức giống như một câu nghi vấn , nhưng trên thực tế , nó lại không phải là một câu nghi vấn địch thực Vậy câu nghi vấn còn chức năng nào khác Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó

I, Những chức năng khác: Gọi hs đọc vd sgk

(?) Hãy tìm những câu có từ nghi vấn trong

những ví dụ trên ?

a, Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bao

giờ ?

b, Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?

c, Có biết không ? ; Lính đâu? ; Sao bay giám

để nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ?

;Không cần phép tắc gì nữa à?

d, Cả đoạn trích là câu nghi vấn

e, Con gái tôi vẽ đấy ư? Chả lẽ lại đúng là nó ,

cái con mèo hay lục lọi ấy ?

(?) Hãy xác định chức năng của câu nghi vấn

 Bộc lộ cảm xúc

b, Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?

 Bộc lộ cảm xúc

* Nhận xét về dấu kết thúc : Không phải tất cả các câu nghi vấn đều kết thúc bằng dấu

d, Khẳng định

e, Bộc lộ cảm xúc

(?) Nhận xét về dấu kết thúc những câu nghi

vấn trên ?

- Không phải tất cả các câu nghi vấn đều kết

thúc bằng dấu chấm hỏi Câu nghi vấn thứ 2 ở

(e) kết thúc bằng dấu chấm than , chức không

phải là dấu chấm hỏi

II, Kết luận: Ghi nhớ : sgk (?) Qua phân tích

các vd trên , hãy khái quát chức năng của câu

nghi vấn và dùng dấu cuối câu ? ( ghi nhớ sgk)

chấm hỏi , có trường hợp câu nghi vấn kết thúc bằng dấu chấm , dấu chấm than hoặc dấu chấm lững

II, Kết luận: Ghi nhớ : sgk

III, Luyện tập

Bài tập 1 : Tìm câu nghi vấn và công dụng của những câu nghi vấn đó

a, Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư ? ( Bộc lộ cảm xúc )

b, Trong khổ thư chỉ riêng “ Than ôi!” không phải là câu nghi vấn

* Phủ định ; bộc lộ cảm xúc

c, Sao ta không ngắm sự biệt li theo tâm hồn một chiếc lá nhẹ nhàng rơi ?

Cầu khiến ; bộc lộ cảm xúc

d, Oâi, nếu thế thì còn đâu là quả bóng bay? ( phủ định , bộc lộ cảm xúc )

Bài tập 2

a, Sao cụ lo xa quá thế ? ; Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại ? ; Aên mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệtu

* Câu 1 phủ định ; câu 2 : khẳng định ; câu 3 : phủ định

b, Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra người , không ra ngợm ấy , chăn dắt làm sao?

* Bộc lộ sụ băn khoăn ngần ngại

c, Ai bảo thảo một tự nhiên không có tình mẫu tử ? (Khẳng định )d, Thằng bé kia , mày có việc gì ? ; Sao lại đến đây mà khóc ? ( dùng để hỏi)

 Trong những câu nghi vấn đó , câu c1thể thay thế được bằng một câu không phải là câu nghi vấn có ý nghĩa tương tự

a, Sao cụ phải lo xa quá thế ; không nên nhịn đói mà tiền để lại ; Aên hết thì lúc chết lấy gì mà lo liệu

b, Không biết chắc là thằng bé có thể chăn dắt được đàn bò hay không

c, Thảo mộc tự nhiên có tình mẫu tử

Bài tập 3 : Đặt câu nghi vấn không dùng để hỏi

a, Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung của bộ phim “ cánh đồng hoang được không ?

b, ( Lão Hạc ơi!) Sao đời lão khốn cùng đến thế

Baứi taóp : Trong nhieàu trửụứng hụùp giao tieỏp , nhửừng caõu nhử vaọy duứng ủeồ caứo Ngửụứi nghe khoõng nhaỏt thieỏt phaỷi traỷ lụứi , coự theồ ủaựp laùi baống moọt lụứi chaứo khaực

4 C ủ ng c ố : Hoùc thuoọc loứng ghi nhụự

- Hoaứn thaứnh heỏt baứi taọp coứn laùi

5 Dặn dũ:

- Soaùn baứi tieỏp theo :Caõu caàu khieỏn

Tuần: 23 NS: 16/01/11 21/01/11

Tiết 80 : THUYẾT MINH VỀ MỘT PHƯƠNG PHÁP ( CÁCH LÀM )

I Mục tiêu bài học

1.Kiến thức:

-Biết cỏch thuyết minh về một phương phỏp, một thớ nghiệm

- Đặc điểm , cỏch làm một bài văn thuyết minh

2.Kĩ năng :

- Quan sỏt đối tượng cần thuyết minh : một phương phỏp ( cỏch làm )

- Rốn kĩ năng trỡnh bày lại một phương phỏp làm việc nào đú với một mục đớch nhất định

3.T tởng Có ý thức sử dụng văn thuyết minh

(thứ tự nhất định : trớc → sau → cho kết

quả mong muốn)

- HS đọc bài “ Phơng pháp đọc nhanh ”

- Hãy chỉ ra cách đặt vấn đề?

- Có các cách đọc nào?

- ND và hiệu quả của phơng pháp đọc

nhanh đợc nêu trong bài ntn?

- Các số liệu trong bài có ý nghĩa gì đối

với việc giới thiệu phơng pháp đọc

nhanh?

(CM cho sự cần thiết, yêu cầu, cách

thức, khả năng, tác dụng của phơng pháp

đọc nhanh là có cơ sở và có thể áp dụng,

rèn luyện đợc với mỗi ngời chúng ta)

a Số ngời chơi, dụng cụ chơi

b Cách chơi (luật chơi)

- Gọi HS đđọc lại Ghi nhớ

-Đọc một số b i và ăn thuyết minh cho HS nghe

5.Củng cố.

-Học thuộc ghi nhớ

-Viết bài hoàn chỉnh (Câu 1 – Phần luyện tập)

*********************************

Tieỏt 81 Ngaứy daùy: 21/01/11

TệÙC CAÛNH PAÙC BOÙ

(Hoà Chớ Minh) A.Muùc tieõu caàn ủaùt :

2 Kĩ năng:

- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Với phần Tiếng Việt qua vb Câu cầu khiến , với TLV

ở vb Thuyết minh một danh lam thắng cảnh , với Lịch Sử ở thời kì 1941 – BH mới về nước hoạt động , với các bài thơ của Bác ( Rằm tháng Giêng , cảnh khuya, lớp 7) và sắp học bài ( Ngắm trăng , đi đường)

2.HS: Thầy và trò cùng sưu tầm bản sao bức tranh vẽ BH đang ngồi bên bàn đá chông

chêng ở Pác Bó dịch sử Đảng

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Vì sao bài thơ lại đặc nhan đề là Khi con tu hú ? Đọc thuộc lòng và

diễn cảm bài thơ

- Aâm thanh của tiếng chim tu hú mở đầu và kết thúc đoạn 2 có vai trò gì ? Tâm trạng của nhà thơ trong 2 đoạn ấy có được thể hiện bằng 1 cách không ? Vì sao?

3, Bài mới : Ở lớp 7 , các em đã được học 2 bài thơ rất hay của Bác Hãy nhớ lại tên ,

hoàn cảnh sáng tác và thể loại của 2 bài thơ này ? Đó là những bài thơ nổi tiếng của CTHCM viết hồi đầu kháng chiến chống pháp ở Việt Bắc Con hôm nay, Chúng ta lại một lần nữa được gặp Người ở suối LêNin , hang Pác Bo ( huyện Hà Quảng , Tỉnh Cao Bằng)vào mùa xuân năm 1941 qua bài thơ tứ tuyệt Tức cảnh Pác Bó

I, Giới thiệu vài nét về tác giả , tác phẩm:

Gọi hs đọc chú thích dấu sao sgk

(?) Hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm? ( Sgk)

II, Đọc, Tìm hiểu vb

1 Đọc – tìm hiểu chú thích : GV cùng hs đọc ( yêu cầu

giọng đọc vui , pha chút hóm hỉnh , nhẹ nhàng , thanh thoát ,

thoải mái , sảng khoái ; rõ nhịp thơ 4/3 hoặc 2/2/3)

Giải thích từ khó

(?) Người làm thơ , khi nhân một sự việc , một cảnh tượng

nào đó mà cảm hứng thì thơ ấy thường được gọi là tức cảnh

Từ đó có thể hiểu tên bài thơ Tức cảnh Pác Bó ntn?

- Cảnh Pác Bó , nơi diễn ra sinh hoạt và làm việc của Bác

trong những ngày cách mạng gian khổ đã gợi cảm xúc vui

thích , thoải mái để người cao hứng làm thơ Tức cảnh Pác Bó

(?) Bài thơ được viết theo thể thơ gì ? ( TN TT)

(?) Em nhận ra phương thức biểu đạt nào được kết hợp trong

vb ? Trong đó phương thức nào là chủ đạo ?

- Kết hợp tự sự và biểu cảm , trong đó biểu cảm là chủ đạo

I Tìm hiểu chung:

1, Giới thiệu vài nét về tác giả , tác phẩm : Sgk

2, Đọc, Tìm hiểu vb

3 Đọc – tìm hiểu chú thích

4, Bố cục : 2 phần

II, Phân tích

1, Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó

2, Bố cục (?) Theo dõi nội dung , có thể tách bài thơ này

thành mấy ý lớn ? Nêu nội dung của mỗi ý ?

-3 câu đầu – Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó

-1 câu cuối – cảm nghĩ của Bác

3, Phân tích

a, Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó

Gọi hs đọc 3 câu đầu

(?) Cấu tạo của câu 1 có gì đặc biệt ? Chỉ ra cấu tạo đặc biệt

đó ?

- Dùng phép đối : Sáng ra bờ suối /tối vào hang

- Đối thời gian : sáng , tối ; Đối không gian: suối ,hang

- Đối hoạt động : ra, vào

(?) Theo em, phép đối này có sức diễn tả sự việc và con

người ntn?

( Diễn tả hoạt động đều đặn , nhịp nhàng của con người

Diễn tả quan hệ gắn bó hoà hợp giữa con người và thiên

nhiên Pác Bó )

(?) Từ câu thơ đó ta hiểu gì về cuộc sống của Bác khi ở Pác

Bó?) (Cuộc sống hài hoà , thư thái và có ý nghĩa của người

cách mạng luôn làm củ hoàn cảnh

(?) Dựa vào chú thích trong sgk , hãy giải nghĩa lời thơ Cháo

bẹ rau măng vẫn sẳn sàng ?

(?) Câu thơ kể về những thứ hết sức đơn giản như chaó bẹ

rau măng , lại có sức gợi suy tư về con người cách mạng và

thiên nhiên ở Pác Bó Cảm nghĩ của em ntn?

- Bữa ăn đơn giản nhưng chan chứa tình cảm , bởi đó là

những thứ do thiên nhiên ban tặng và con người cung cấp

(?) Em có nhận xét gì về giọng điệu của 2 câu thơ đầu ?

- Giọng điệu êm ái , thoải mái , nhẹ nhàng

(?) Qua đó, phản ánh trạng thái tâm hồn ntn của người làm

thơ ?

- Trong gian khổ vẫn thư thái vui tươi , say mê cuộc sống ,

cách mạng , hoà hợp với thiên nhiên và con người Pác Bó

(?) Trong câu thơ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng Được

sử dụng nghệ thuật gì ? Đối á ý và đối thanh :

- Đối ý : điều kiện làm việc tạm bợ / nội dung công việc quan

trọng , trang nghiêm ;

+ Sáng ra bờ suối /tối vào hang

- Dùng phép đối , cho thấy cuộc sống hài hoà , thư thái và có ý nghĩa của người cách mạng luôn làm chủ hoàn cảnh

+ Cháo bẹ rau măng vẫn sẳn

sàng

- Bữa ăn đơn giản nhưng chan chứa tình cảm , bởi đó là những thứ do thiên nhiên ban tặng và con người cung cấp

 Cả 2 câu thơ thể hiện được Giọng điệu êm ái ,thoải mái , nhẹ nhàng Qua đó thể hiện được dù - Trong gian khổ vẫn thư thái vui tươi , say mê cuộc sống , cách mạng , hoà hợp với thiên nhiên và con người Pác Bó

+ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

- Đối ý và đối thanh , Láy, cho ta thấy hình tượng người chiến sĩ được khắc hoạ chân thực vừa có tầm vóc lớn lao , trong tư thế uy nghi , giống như bức tượng đài vị lãnh tụ cách mạng

- Đối thanh : bằng ( chông chênh ) / Trắc ( dịch sử Đảng)

- Láy “ chông chênh

(?) Hãy giải thích từ chông chênh ?

- Chông chênh nó không chỉ miêu tả cái bàn đá tự tạo mà còn

phần nào gợi ra cái ý nghĩa tượng trưng cho thế lưc cách

mạng nước ta đang trong thời kì khó khăn

(?) Dịch sử Đảng là làm việc gì , mục ích ?

- BH dịch sử Đảng Cộng sản Liên Xô làm tài liệu huấn luyện

cán bộ , đồng thời chính là xoay chuyển lịch sử VN

(?) Hình ảnh Bác ngồi bên bàn đá Chông chênh dịch sử

Đảng có ý nghĩa ntn?

- Đó là hình tượng người chiến sĩ được khắc hoạ chân thực

vừa có tầm vóc lớn lao , trong tư thế uy nghi , giống như bức

tượng đài vị lãnh tụ cách mạng

(?) Từ 3 câu thơ đầu em thấy con người cách mạng hiện lên

ntn? ( yêu thiên nhiên , yêu công việc cách mạng Luôn tìm

thấy niềm vui hoà hợp giữa tâm hồn với cách mạng , với thế

giới tạo vật , Luôn làm chủ cuộc sống trong bất kì hoàn cảnh

nào

b, Cảm nghĩ của Bác : Gọi hs đọc câu thơ cuối

(?) Từ nào có ý nghĩa quan trọng nhất của câu thơ ? Vì sao ?

- Từ sang ; Sang : sang trọng , giàu sang

- ở đây là sự sang trọng , giàu có về mặt tinh thần của những

cuộc đời làm cách mạng lấy lí tưởng cứu nước làm lẽ sống ,

không hề bị khó khăn, gian khổ thiếu thốn khuất phục

- Còn là cái sang trọng giàu có của một nhà thơ luôn tìm thấy

sự hài hoà tự nhiên , thư thaío trong sạch với thiên nhiên đất

trời

(?) Trong thơ, Bác hay nói cái sang của người làm cách

mạng , kể cả khi chịu cảnh tù đày Em còn biết những câu

thơ nào như thế ?

- Hôm nay xiềng xích thay dây trói

Mỗi bước leng keng tiếng ngọc rung

- Tuy bị tình nghi là gián điệp

Mà như khanh tướng vẻ ung dung

(?) Niềm vui trước cái sang của một cuộc sống đầy gian khổ

cho ta hiểu thêm vẻ đẹp nào trong cách sống của Bác ?

III, Tổng kết: Ghi nhớ : sgk (?) Bài thơ Tức cảnh Pác Bó

2, Cảm nghĩ của Bác

Cuộc đời cách mạng thật là sang

- ở đây là sự sang trọng , giàu có về mặt tinh thần của những cuộc đời làm cách mạng lấy lí tưởng cứu nước làm lẽ sống , không hề

bị khó khăn, gian khổ thiếu thốn khuất phục

- Còn là cái sang trọng giàu có của một nhà thơ luôn tìm thấy sự hài hoà tự nhiên , thư thái trong sạch với thiên nhiên đất trời

 Lạc quan , tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng mà Người theo đuổi

III, Tổng kết:

* Ghi nhớ: sgk

noựi vụựi chuựng ta ủieàu gỡ veà nhửừng ngaứy Baực soỏng vaứ laứm

vieọc ụỷ Paực Boự? ( Ghi nhụự )

4 Củng cố: Chốt lại phần nghệ thuật và ý nghĩa của bài thơ

5 Dặn dũ ứ: : Hoùc thuoọc baứi thụ , phaàn ghi nhụự Soaùn baứi “ Voùng nguyeọt”

TUẦN: 23 NS: 23/01/11 ND:25/1/11

Tiết 82 : CÂU CẦU KHIẾN

I Mục tiêu bài học.

Nhận biết cõu cầu khiến trong văn bản

Rèn kĩ năng sử câu cầu khiến

+ Kể tên các loại câu chia theo mục đích nói?

+ Kể, hỏi, cầu khiến, cảm thán

Hoạt động 1 :

- HS đọc Vd ( SGK) 1

- Trao đổi nhóm 2’ câu hỏi trong SGK

a) Những đoạn trích trên có câu nào là câu cầu

khiến?

b) Đặc điểm, hình thức của câu cầu khiến?

c) Câu cầu khiến dùng đẻ làm gì?

a : - Thôi đừng lo lắng: Khuyên bảoâ

- Cứ về đi Yêu cầu

- Đi thôi cony/c

b : Có các từ cầu khiến : đừng, đi, thôi

- Hãy cho biết đặc điểm hình thức và chức năng

của câu cầu khiến?

I Đặc diểm hình thức và chức năng

1.VD: 1 ( SGK) Nhận xét ( SGK)

- Hình thức+ Có từ ngữ cầu khiến : Hãy , đừng, chớ

+ Chức năng : ra lệnh , y/c, đề nghị, khuyên bảo…

Bài tập 2:

- Gọi h/s đọc - đọc đúng ngữ điệu

- Cách đọc câu “ Mở cửa” trong VD b có gì khác

với đọc “ Mở cửa” câu a?

 Câu b phát âm với giọng nhấn mạnh hơn

- Câu “ Mở cửa! ” dùng để làm gì?, khác với câu

‘mở cửa” trong (a) ở chỗ nào?

+ Câu a : Dùng để trả lời câu hỏi

- Y/c làm việc cá nhân trong vở BT

- Chữa bài, nhận xét, Bổ sung

Câu a: Nghĩa không đổi nhng t/c y/c nhẹ hơn

b: Nghĩa cầu khiến mạnh, có vẻ kém lịch sự

c: ý nghĩa của câu bị thay đổi: Chúng ta gồm

ng-ời nói, ngng-ời nghe còn các anh chỉ có ngng-ời nghe

-Thảo luận nhóm 4 bạn

- Các nhóm trởng báo cáo

- Các nhóm khác nhận xét bố sung

Câu hỏi bổ sung:

Trờng hợpc: tình huống mô tả trong truyện và

hình thức vắng mặt CN trong hai câu cầu khiến

có gì liên quan với nhau không?

-Có trong tình huống gấp gáp, đồi những ngời

có liên quan phải có hđ nhanh, kịp thời,

cầu khiến thờng rất ngắn gọn- vắng CN

2.VD 2 (SGK)

*Nhận xét+ Khi viết : Dùng dấu(!) hoặc dầu(.)trong trờng hợp ý cầu khiến không đợc nhấn mạnh

3 Ghi nhớ : SGK

III Luyện tập

BT1( SGK)Hình thức: Câu a: hãy; b: đi; c: đừng

- Nhận xét chủ ngữ : Câu a : vắng CN; b: ông giáo; c:chúng ta

- thêm bớta: Con hãy lấy gạo làm bánh

b: Hát trớc đic: Nay các anh đừng

BT2

- Câu càu khiếna: Thôi ấy đi…b: Các con đừng khócc: Đa tay cho tôi mau!, cầm lấy tay tôi nỳa!

Câu a: Vắng CN- từ cầu khiến đi b: Có CN- từ cầu khiến đừng c: Vắng CN- không có từ cầu khiến chỉ

có ngữ điệu cầu khiếnBT3:

Ở (a) vắng chủ ngữ Ở (b) cú chủ ngữ Nhờ

cú chủ ngữ (b) ý cầu khiến nhẹ hơn, thể hiện

rừ tỡnh cảm của người núi đối với người nghe

4 Củng cố:

- Gọi HS đọc lại ghi nhớ

- GV khỏi quỏt lại nội dung b i hà ọc

5.Hớng dẫn học ở nhà:

- Học b i, l m b i tà à à ập 4,5 sgk

- Chuẩn bị b ià Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh.

Tieỏt 83 Ngaứy daùy :19/01/11

THUYEÁT MINH VEÀ MOÄT DANH LAM THAẫNG CAÛNH A.Muùc tieõu caàn ủaùt:

1 Kiến thức:

- Sự đa dạng về đối tượng được giới thiệu trong văn bản thuyết minh

- Đặc điểm , cỏch làm bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh

- Mục đớch , yờu cầu , cỏch quan sỏt và cỏch làm bài văn giới thiệu danh lam thắng cảnh

2 Kĩ năng:

- Quan sỏt danh lam thắng cảnh

- Đọc tài liệu , tra cứu , thu nhập, ghi chộp những tri thức khỏch quan về đối tượng để sử dụng trong bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh

- Tập tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yờu cầu : biết viết một bài văn thuyết minh

về một cỏch thức , phương phỏp, cỏch làm cú đọ dài trờn 300 chữ

B.Chuaồn bũ :

1.GV: Dửù kieỏn khaỷ naờng tớch hụùp : Phaàn vaờn qua vb Tửực caỷnh Paực Boự , vụựi phaàn TV qua

baứi Caõu caàu khieỏn

2.HS: ẹoùc, tỡm hieồu vaứ soaùn baứi

C.Tieỏn trỡnh leõn lụựp :

1, oồn ủũnh toồ chửực

2, Kieồm tra baứi cuừ :

- Em hieồu theỏ naứo laứ 1 danh lam thaộng caỷnh ?

- Thuyeỏt minh veà moọt danh lam thaộng caỷnh thửụứng laứ coõng vieọc cuỷa ai ? Nhaốm muùc ủớch

gỡ ?

3 Baứi mụựi

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Hoạt động 1 :

- Học sinh đọc bài văn mẫu

- Bài thuyết minh giới thiệu mấy đối tợng?

Các đối tợng ấy có quan hệ với nhau ntn?

+ Hai đối tợng Hồ hoàn Kiếm và Đền Ngọc

Sơn

+ Hai đối tợng có quan hệ gần gũi với nhau,

gắn bó với nhau, đền Ngọc Sơn đợc toạ lạc trên

xây dựng đền Ngọc Sơn, vị trí và cấu trúc của

đền

- Muốn có kiến thức đó, ngời viết phải làm gì?

+ Đọc sách tra cứu tài liệu, hỏi han thăm thú

quan sát

Bài viết sắp xêp bố cục ntn? Theo em bài này

có thiếu sót gì về bố cục? ( Thảo luận nhóm

- Đoạn 3: Còn lại : Giới thiệu Bờ Hồ

+ Bài này thiếu phần mở bài : dẫn khách có cái

nhìn bao quát về quần thể danh lam thắng cảnh

hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn

- Theo em nội dung bài thuyết minh còn thiếu

những gì? ( miêu tả vị trí độ rộng hẹp của hồ,

vị trí của Tháp Rùa, của đền Ngọc Sơn, cầu

Thê Húc, miêu tả quang cảnh xung quanh, cây

cối, màu nớc xanh, rùa nổi lên, bài viết còn…

Yêu cầu : Học sinh thảo luận nhóm

Chữa bài nhận xét bổ sung

Học sinh làm bài trong vở bài tập

 Giáo viên chốt lại: Giới thiệu danh lam

thắng cảnh phải chú ý điều gì? vị trí địa lí,

thắng cảnh gồm có những bộ phận nào?

lần lợt giới thiệu, mô tả từng phần vị trí

của thắng cảnh trong đời sống tình cảm

của con ngời, sử dụng yếu tố miêu tả để

khơi gợi

* Giới thiệu về danh lam thắng cảnh+ Tra cứu sách vở, hỏi han, quan sát thăm thú+ Bài viết có đủ ba phần : MB- TB- KB

+ Giới thiệu kèm với miêu tả, bình luận trên cơ

sở kiến thức đáng tin cậy+ Lời văn chính xác biểu cảm

* Ghi nhớ SGK

II Luyện tập

Bài 1 : Lập lại bố cục

* MB : Giới thiệu quần thể danh lam thắng cảnh hồ gơm ĐNS

* TB :

- Giới thiệu hồ hoàn kiếm : vị trí, diện tích, độ sâu nông qua các mùa, sự tích trả gơm, nói kỹ hơn về tháp rùa, về rùa hồ gơm- quang cảnh d-ờng phố quanh hồ

- Giới thiệu đền Ngọc Sơn (nh ý 1)

* KB : ý nghĩa lịch sử , văn hoá của thắng cảnh Bài học về giữ gìn tôn tạo thắng cảnh

Bài 2 : Trình tự giới thiệu :

* Từ trên gác nhà Bu điện nhìn bao quát cảnh

- Lịch sử hồ Hoàn Kiếm với câu chuyện vua Lê trả gơm

-C¸c chi tiÕt kh¸c nªn bá v× rêm rµ.

- N¨m 1864, NguyƠn V¨n Siªu sưa l¹i…

- Ngµy nay, khu quanh hå thµnh tªn bê Hå – N¬i héi tơ cđa nh©n d©n ta trong ngµy lƠ tÕt

4 Củng cố:

- Gọi HS đọc lại ghi nhớ

- GV chốt lại nội dung b i hà ọc

5.Híng dÉn häc ë nhµ.

- Học b i, l m b i tà à à ập

- Chuẩn bị b ià Ơn tập về văn bản thuyết minh.

********************************************

Tiết 84 Ngày dạy : 21/01/11

ÔN TẬP VỀ VĂN BẢN THUYẾT MINH A.Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức:

- Khái niệm văn bản thuyết minh

- Các phương pháp thuyết minh

- Yêu cầu cơ bản khi làm văn thuyết minh

- Sự phong phú ,đa dạng về đối tượng cần giới thiệu trong văn bản thuyết minh

2 Kĩ năng:

- Khái quát , hệ thống những kiến thức đã học

- Đọc - hiểu yêu cầu đề bài văn thuyết minh

- Quan sát đối tượng cần thuyết minh

- Lập dàn ý , viết đoạn văn và bài văn thuyết minh

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : phần văn qua vb Tức cảnh Pác Bó , Phần tiếng việt

ở bài Câu cầu khiến Bảng hệ thông hoá , một số đề bài và dàn ý các kiểu bài thuyết minh

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

(?) vb thuyết minh có vai trò và tác

dụng ntn trong đời sống ?

I, Lí thuyết Bài 1 :

- Vì nó cung cấp tri thức , những hiểu biết để con người có thể vận dung , phục vụ lợi ích của

Bài 2 :(?) Vb thuyết minh có những

tính chất gì khác với vb tự sự , miêu

tả , biểu cảm , nghị luận ?

Bài 3:

(?) Muốn làm tốt bài văn thuyết

minh , cần phải chuẩn bị những gì ?

Bài văn thuyết minh phải làm nổi

bật điều gì ?

Bài 4 Hướng dẫn về nhà:

(?) Những phương pháp thuyết minh

nào thường được chú ý vận dụng ?

mình Trong đời sống hàng ngày không thể thiếu được các vb thuyết minh

Bài 2 : VB thuyết minh có tính chất tri thức ,

khách quan ; là loại vb có khả năng cung cấp tri thức xác thực , hữu ích cho con người VB thuyết minh khác với vb nghị luận , tự sự , miêu tả , biểu cảm , hành chính công vụ ở chổ vb thuyết minh chủ yếu trình bày tri thức một cách khách quan , giúp con người hiểu biết được đặc trưng , tính chất của sự vật , hiện tượng và biết cách sử dụng chúng vào mục đích có lợi cho con người

Bài 3 : Khi làm một bài văn thuyết minh , người

viết cần phải nghiên cứu , tìm hiểu sự vật , hiện tượng cầnthuyết minh , nhất là phải nắm bắt được bản chất đặc trưng của chúng , để tránh sa vào trình bày các biểu hiện không tiêu biểu không quan trọng

Bài 4 : Để bài văn có sức thuyết phục , dễ hiểu ,

người ta có thể sử dụng phối hợp nhiều phương pháp thuyết minh như : nêu định nghĩa , liệt kê , nêu ví dụ , dùng số liệu , so sánh đối chiếu , phân tích , phân loại

II, Luyện tập

Bài 1 :

a,Lập ý :

- Tên đồ dùng , hình dáng , kích thước , màu sắc , cấu tạo các bộ phận , cách sử dụng , những điều cần lư ý khi sử dụng đồ dùng

b.Dàn ý chung

MB : Khái quát tên đồ dùng và công dụng

TB : Hình dáng , chất liệu , kích thước , màu sắc

+ Cấu tạo các bộ phận

+ Cách sử dụng

+ Cách bảo quản

KB : Những điều cần lưu ý khi lựa chọn để mua , khi sử dụng , khi gặp sự số Vai trò của vật dùng đó trong đời sống

NGẮM TRĂNG

A Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức:

- Hiểu biết bước đầu về thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh

- Tâm hồn giàu cảm xúc trước vẻ đẹp thiên nhiên và phong thái HCM trong hồn cảnh ngục tù

- Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc diễm cảm bản dich tác phẩm

- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

B.Chuẩn bị :

1.GV Dự kiến khả năng tích hợp : Qua các bài trăng của Bác , với phần TV qua bài Câu

cảm thán , Câu trần thuật , với phần TLV qua bài văn Biểu cảm

- Tập thơ Nhật kí trong tù ; một số bài phân tích , bình giảng bài thơ Ngắm trăng

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :- Đọc thuộc lòng Tức cảnh Pác Bó ?

- Em hiểu thế nào là thú lâm tuyền ? Thú lâm tuyền của HCM có hoàn toàn giống với thú lâm tuyền của Nguyễn Trãi , Nguyễn Bỉnh Khiêm , Nguyễn Khuyến không ? Vì sao

H Đ I : I, Hoàn cảnh ra đời bài thơ (?) Hãy nêu vài nét

về hoàn cảnh sáng tác bài thơ ? ( sgk)

II, Đọc, Tìm hiểu vb

1, Đọc – Giải thích từ khó :GV cùng hs đọc ( yêu cầu

đọc phải chính xác cả phần phiên âm chữ Hán và bài thơ

dịch Khi đọc bản phân âm chữ Hán , lưu ý giọng điệu

thích hợp với cảm xúc ở câu 2 và nhịp , chữ đăng đối với

2 câu sau

Giải thích từ khó

(?) Nhận vật trữ tình trong bài thơ này là người ngắm

trăng , có quan hệ ntn với tác giả ?

(?) Bài thơ được viết theo thể thơ gì ? (TNTT)

2, Bố cục (?) Cuộc ngắm trăng trong tù của Bác được

diễn tả trong một sự đối lập giữa cái không có và những

điều sẳn có để ngắm trăng Nếu thế theo em : Câu thơ

nào nói về cái không có trong cuộc ngắm trăng ; câu

nào diễn tả những điều sẵn có trong cuộc ngắm trăng

2 Câu 1 Câu 2,3,4

H Đ 2:

- a, Cái không có trong cuộc ngắm trăng Gọi hs đọc

câu thơ thứ nhất

(?) Sự thật nào được nói tới trong câu thơ đó ?

- Trong nhà tù Tưởng Giới thạch thiếu thốn đủ điêuì ,

huống gì là những thứ đem lại vui thú cho con người như

rượu và hoa

(?) Chữ vô lặp lại trong câu thơ này có ý nghĩa gì ?

- Hai lần không là khẳng định không hề có rượu và hoa

cho sự thưởng ngoạn của con người

(?) Cuộc ngắm trăng của người xưathường gắn liền với

rượu và hoa , khi trong tù không rựợu cũng không hoa

thì cuộc ngắm trăng ở đây sẽ như thế nào ? ( thiếu nhiều

thứ , khó thực hiện )

(?) Nếu thực hiện được cuộc ngắm trăng ấy , con người

phải tự có thêm điều gì ?

- Niềm say mê lớn với trăng , tình yêu mãnh liệt ới thiên

nhiên Nghĩa là có yếu tố tinh thần có thể vượt lên trên

I, Tìm hiểu chung:

1 Hoàn cảnh ra đời bài thơ

- Bài thơ được viết trong nhà tù Tưởng giới thạch , Khi Bác bị vô cớ bắt giam tại Trung Quốc tháng 8 năm 1945

2, Đọc – Giải thích từ khó

sgk

3, Bố cục : 2 phần

II, Phân tích 1.Cáikhôngcótrongcuộcngắm trăng

Ngục trung vô tửu diệu vô hoa

- Hai lần không là khẳng định không hề có rượu và hoa cho sự thưởng ngoạn của con người

- Niềm say mê lớn với trăng , tình yêu mãnh liệt với thiên nhiên Nghĩa là có yếu tố tinh thần có thể vượt lên trên cảnh ngộ ngặt nghèo

cảnh ngộ ngặt nghèo

(?) Đặt cả bài thơ Ngắm trăng câu thơ mở đầu có ý

nghĩa gì ?

- Nói cái không có để chuẩn bị nói nhiều hơn về những

cái sẵn có trong cuộc ngắm trăng của tác giả ở những

câu tiếp theo

b, , Những điều sẵn có trong cuộc ngắm trăng: Gọi hs

đọc 3 câu tiếp theo

(?) Đọc câu thơ dịch : Cảnh đẹp đêm nay , khó hững hờ ,

cho biết : Câu thơ này nguyên dạng ntn ở bản phiên âm

và dịch nghĩa ?

(?)Theo em có gì khác về kiểu câu trong 3 lời thơ

này ?

- Câu thơ dịch thuộc kiểu câu trần thuật Câu thơ phiên

âm và dịch nghĩa thuộc kiểu câu nghi vấn

(?) Vậy câu nghi vấn dùng để hỏi hay dùng để bộc lộ

cảm xúc của người viết ?

- Vừa dùng để hỏi , vừa dùng để bộc lộ cảm xúc

(?) Nếu câu thơ đó là bộc lộ cảm xúc của người viết ,

thì cảm xúc đó là gì ?

- Trạng thái xao xuyến của tâm hồn không cầm lòng

được trước vẻ đẹp khó hững hờ của tạo hoá về đêm

(?) Trạng thái tình cảm khó hững hờ trước cảnh đẹp

đêm nay đã biến thành hành vi nào của con người ?

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

(?) Hãy nhắc lại câu thơ này ở bản phiên âm ?

Nhân hứng song tiền khán minh nguyệt

(?) Nếu chỉ là hành động ngắm trăng , thì đó cũng là

việc thường tình Nhưng cái khác trong hành động ngắm

trăng ở đây là gì ?

- Để ngắm trăng người tù phải hướng ra ngoài song sắt

nhà tù

(?) Từ đó em cảm nhận được gì trong tình yêu thiên

nhiên của Bác ? ( Bác chủ động đến với thiên nhiên ,

quên đi thân phận tù đày Đó là tình yêu thiên nhiên đến

độ quên mình )

(?) Từ câu thơ dịch : Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà

2,Những điều sẵn có trong cuộc ngắm trăng

Đối thử lương tiêu nại nhược

hà ?

- Trạng thái xao xuyến của tâm hồn không cầm lòng được trước vẻ đẹp khó hững hờ của tạo hoá về đêm

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt

- Để ngắm trăng người tù phải hướng ra ngoài song sắt nhà tù Bác chủ động đến với thiên nhiên , quên đi thân phận tù đày Đó là tình yêu thiên nhiên đến độ quên mình

Nguyệt tòng song khích khán thi gia

- Sử dụng phép nhân hoá , gợi tả cảnh trăng có linh hồn , trở nên sinh động gần gũi , thân thiết với người

- Trăng xuất hiện khiến người tù

thơ , theo bản phiên âm thì ntn?

(?) Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng và tác dụng

của nó ?

(?) Trăng ngắm nhà thơ , đó là việc khác thường , nhưng

khác thường hơn nữa là trăng chủ động theo khe cửa

tòng song khích để đến với người tù Điều này cho thấy

đặc điểm nào trong quan hệ giữa Bác với thiên nhiên ?

- Qh gần giũ , thân tình luôn có nhau trong mọi cảnh ngộ

(?) Khi ngắm trăng và được ngắm trăng người tù bổng

thấy mình trở thành thi gia ? Vì sao thế ?

- Trăng xuất hiện khiến người tù quên đi thân phận

mình , tâm hồn được tự do rung động với vẻ đẹp của

thiên nhiên

- Tâm hồn tự do rung cảm trước vẻ đẹp thì đó là tâm hồn

của thi gia

(?) Trong bài thơ Tin thắng trận sau này Bác có câu :

Trăng vào cửa sổ đòi thơ , so với câu trăng nhòm khe

cửa ngắm nhà thơ ở bài Ngắm trăng em thấy có những

điểm nào giống nhau trong hình ảnh trăng và người ?

( HSTLN)

- Trăng đều đến tìm bạn với người Người đều thành nhà

thơ

(?) Trong 2 câu thơ diễn tả hoạt động ngắm của người

và trăng , Bác đã sử dụng nghệ thuật gì ? Tác dụng của

nghệ thuật đó ?

III, Ghi nhớ : (?) Cuộc ngắm trăng diễn ra trong điều

kiện không bình thường , nhưng lại thuộc về một nhu

cầu rất bình thường của tâm hồn Bác Theo em , đó là

nhu cầu nào ? Nhu cầu ấy phản ánh vẻ đẹp nào trong

tâm hồn và cách sống của Bác ? ( HSTLN) Được giao

hoà với thiên nhiên , Khát khao cái đẹp , sống cho cái

đẹp

(?) Ở bài Ngắm trăng , hồn thơ của Bác được diễn đạt

trong một hình thức thơ với những dấu hiệu nổi bật nào ?

- Thể thơ TNTT , sử dụng phép đối , phép nhân hoá linh

hoạt

quên đi thân phận mình , tâm hồn được tự do rung động với vẻ đẹp của thiên nhiên

- Tâm hồn tự do rung cảm trước vẻ đẹp thì đó là tâm hồn của thi gia

III, Tổng kết:

1 Nghệ thuật : Nhà tù và cái đẹp , ánh sáng và bĩng tối nhà tù , vầng trăng và người nghệ sĩ lớn , thế giới bên trong và bên ngồi ,… Sự đối sánh sự tương phản

2 Ý nghĩa: Tác phẩm thể hiện sự tơn vinh cái đẹp của tự nhiên ,của tâm hồn con người bất chấp hồn cảnh ngục tù

* Ghi nhớ :

sgk

4 Củng cố : Học thuộc phần ghi nhớ và bài thơ

- Tìm thêm một số bài thơ có hình ảnh trăng của Bác mà em đã học

5 Dặn dị : - Về nhà học thuộc lịng bài thơ

- Soạn bài mới : Chiếu dời đô

Tuần 24 Ngày soạn: 23/01/11

Tiết 85 Ngày dạy: 25/01/11

ĐI ĐƯỜNG ( Tẩu lộ )

( Hồ Chí Minh )

A.Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức: - Tâm hồn giùa cảm xúc trước vẻ đẹp thiên nhiên và phong thái HCM trong

hồn cảnh thử thách trên đường

- Ý nghĩa khái quát mang tính triết lí của hình tượng con đường và con người vượt qua gian khĩ

- Vẻ đẹp của HCM ung dung ,tự tại , chủ động trước mọi hồn cảnh

- Sự khác nhau giữa chữ Hán và bản dịch thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm bản dịch của bài thơ

- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

B.Chuẩn bị

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Với một số bài thơ viết từ cảm hứng đi đường , trên

đường đi khác của HCM trong tập Nhật kí trong tù , với bài thơ Hành lộ nan ( Đường đi khó) của Lí Bạch , với TV ở bài Câu cảm thán

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ :

3, Bài mới

HĐ1:

1, Đọc – tìm hiểu chú thích:Gv cùng hs đọc : chú ý

bản phiên âm , thể thơ thất ngôn tứ tuyệt , nhịp 4-3 ,

2-2-3 ; nhấn mạnh các điệp từ tẩu lộ , trùng sang ;

giọng chậm rãi , suy ngẫm

I, Tìm hiểu chung:

1, Đọc – tìm hiểu chú thích

Giải thích từ khó

2, Bố cục (?) Bài thơ có cấu tạo mấy phần ? (4 phần)

H

Đ 2:

* câu 1 ( khai đề ) Gọi hs đọc câu khai đề

(?) Hãy nhận xét , so sánh giữa câu thơ ở phần phiên

âm chữ hán và bản dịch thơ ?

- Câu dịch mềm mại hơn nhưng lại bỏ điệp từ tẩu lộ

làm giảm đi ít nhiều gịong thơ suy ngẫm , thấm thía

(?) Vậy , nhà thơ – người tù suy ngẫm điều gì ? Nhờ

đâu mà ta biết được điều đó ?

- Đó là những suy ngẫm , thấm thía được HCM đúc

rút từ bao cuộc chuyển lao , đi đường : hết đèo cao ,

trèo núi khổ sở , đày ải vô cùng gian nan , vất vả

(?) Nhưng câu thơ có phải chỉ là nghĩa đen nỗi gian

truân của việc đi bộ trên đường núi ấy không ? Em

biết bài thơ nào , câu thơ Đường nào cũng nói về chủ

đề ấy ?

- Bên cạnh nghĩa đen thấm thía cái khó khăn , gian

lao của việc đi bộ trên đường núi , câu thơ còn hàm ý

thế lộ nan – một chủ đề quen thuộc và phổ biến

* Câu 2 ( thừa) Gọi hs đọc câu thừa

(?) Phân tích 2 lớp nghĩa của câu thơ này Từ trùng

san dịch thành từ núi cao đã thật sát chưa ? Vì sao ?

- Dịch trùng san là núi cao không thật sát vì HCM

đâu có chủ ý nói đến núi cao hay thấp mà Người chủ

ý nói tới lớp núi , dãy núi cứ hiện ra tiếp nối , liên

miên như để thử thách ý chí và nghị lực của người tù

, cứ thế khó khăn chồng chất , gian lao liên tiếp gian

lao

(?) Bài học được rút ra từ câu thơ này là gì ?

- Cần nhìn thẳng và khó khăn gian khổ mà vượt qua

nó Muốn biết bơi không thể chỉ học bơi trên cạn mà

nhất định phải nhảy xuống nước

* Câu 3 : Yêu cầu hs đọc câu 3 ( câu chuyển )

(?) Nhận xét điệp từ trùng san được sử dụng tiếp theo

kiểu gì ? Giống như những cách điệp trong câu thơ

nào , của tác giả nào đã học?

2, Bố cục : Khai , thừa,

chuyển , hợp

II, Phân tích

* câu 1 ( khai đề )

Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan

 Đó là những suy ngẫm , thấm thía được HCM đúc rút từ bao cuộc chuyển lao , đi đường : hết đèo cao , trèo núi khổ sở , đày ải vô cùng gian nan , vất vả

- Lối điệp vòng tròn , bắc cầu Cách điệp này làm

cho mạch thơ , ý thơ nối liền tạo một cảm giác liên

miên không hết , kéo dài mãi của cảnh vật hoặc tâm

trạng

(?) Vậy , ở câu thơ này , tác giả muốn khái quát qui

luật gì , mở ra tâm trạng như thế nào của chủ thể trữ

tình ?

- Câu thơ chuyển , chuyển mạch thơ , ý thơ , vút lên

theo chiều cao của dãy núi cuối cùng , lúc khó khăn

nhất , hiểm nghèo , gian truân , vất vả nhất thì cũng

chính là lúc đích đến đang chờ

Câu 4 : Gọi hs đọc câu cuối ( hợp )

(?) Câu thơ tả tư thế nào của người đi đường ?

- Từ tư thế người tù bị đoạ đày triền miên trên đường

bị giải đi hết ngày này sang ngày khác bỗng trở thành

người du khách ung dung say đắm ngắm phong cảnh

đẹp

(?) Tâm trạng của người tù khi đứng trên đỉnh núi

ntn?

- Tâm trạng sung sướng , hân hoan của người đi

đường , cũng là hình ảnh biểu trưng Đó là hình ảnh

người chiến sĩ cách mạng trên đỉnh cao của chiến

thắng , trải qua bao gian khổ hi sinh

- Câu thơ chuyển , chuyển mạch thơ , ý thơ , vút lên theo chiều cao của dãy núi cuối cùng , lúc khó khăn nhất , hiểm nghèo , gian truân , vất vả nhất thì cũng chính là lúc đích đến đang chờ

Câu 4 ( hợp)

Vạn lí dư đồ cố miên gian

 Tâm trạng sung sướng , hân hoan của người đi đường , cũng là hình ảnh biểu trưng Đó là hình ảnh người chiến sĩ cách mạng trên đỉnh cao của chiến thắng , trải qua bao gian khổ hi sinh

III, Tổng kết:

1 Nghệ thuật : - Kết cấu chặt chẻ , lời thơ tự nhiên ,bình dị , gợi hình và giàu cảm xúc

-Tác dụng nhất địnhcủa bản dịch thơ trong việc chuyển dịch một bài thơ chữ Hán sang tiếng Việt

* Ghi nhớ : sgk

4 Củng cố : Học thuộc bài thơ và phần ghi nhớ

5 Dặn dị :Soạn bài ( Chiếu dới đô)

***********************************************************************

Tiết 86 Ngày dạy :26/01/11

CÂU CẢM THÁN A.Mục tiêu â cần đạt :

1 Kiến thức: - Đặc điểm hình thức của câu cảm thán

- Chức năng của câu cảm thán

2 Kĩ năng: - Nhận biết câu cảm thán trong các văn bản

- Sử dụng câu cảm thán phù hợp với hồn cảnh giao tiếp

B.Chuẩn bị :

1.GV : Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài Ngắm trăng và Đi đường Bảng

phụ

2.HS : học bài , soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Hãy nêâu đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến ?

- Làm bài tập 5

3, Bài mới

I.Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán

a, Đặc điểm hình thức: Gọi hs đọc vd

(?) Trong những đoạn trích trên , câu nào là câu cảm thán ?

a, Hỡi ơi lão Hạc !

b, Than ôi !

(?) Đặc điểm hình thức nào giúp ta nhận biết đó là câu cảm

thán ?

- Có từ cảm thán : hỡi ơi , than ôi

- Thường được kết thúc bằng dấu chấm than

b, Chức năng

(?) Câu cảm thán dùng để làm gì ?

- Dùng để bộc lộ cảm xúc của người nói , người viết trong

giao tiếp hằng ngày và trong vb nghệ thuật

(?) Vậy khi viết đơn , biên bản , hợp đồng hay trình bày kết

quả giải 1 bài toán … có thể dùng câu cảm thán không ? Vì

sao ? ( HSTLN)

- Ngôn ngữ trong đơn , hợp đồng ( ngôn ngữ trong vb hành

chính công vụ ) và ngôn ngữ trình bày kết quả giải 1 bài

toán ( ngôn ngữ trong vb khoa học ) là ngôn ngữ duy lí ,

ngôn ngữ của tư duy lô – gíc , nên không thích hợp với việc

sử dụng những yếu tố ngôn ngữ bộc lộ cảm xúc

I.Đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán

II, Luyện tập

Bài tập 1 : Nhận biết câu cảm thán

+ Câu cảm thán

a, Than ôi !

3 Lo thay ! nguy thay !

b, Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

c, Trao ôi, có biết đâu rằng : hung hăng , hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình thôi

Bài tập 2 : Phân tích tình cảm , cảm xúc trong các ngữ cảnh và nhận biết câu

a, Lời than thân của người nông dân xưa

b, Lời than thân của người chinh phụ trước nỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra

c, Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cuộc sống ( trước cách mạng tháng tám )

d, Sự ân hận của DM trước cái chết thảm thương , oan ức của DC

* Tuy đều bộc lộ tình cảm , cảm xúc nhưng không có câu nào là câu cảm thán , Vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu này

Bài tập 3 : Đặt câu cảm thán để thể hiện cảm xúc

- Mẹ ơi, tình yêu của mẹ dành cho con thiêng liêng biết bao

- Đẹp thay cảnh mặt trời buổi bình minh

4 Hướng dẫn về nhà: : Học thuộc ghi nhớ , làm hết bài tập vào vở

- Soạn bài “ Câu trần thuật”

5 Rút kinh nghiệm:

- Ơn lại kiến thức và cách làm bài văn thuyết minh

- Vận dụng thực hành sáng tạo một văn bản thuyết minh cụ thể theo yêu cầu

- Giáo viên cĩ cơ sở đánh giá HS

2.HS : học bài , chuẩn bị giấy

C lên lớp : Tiến trình

- Thể loại : Thuyết minh

- Nội dung : Thuyết minh về trường

D, Dàn bài chung

A.Mb : Giới thiệu chung về trường, vị trí, vai trò của nó đối với vh, xh ở địa phương

B.TB : Giới thiệu, trình bày, giải thích

C.KB : khẳng định vị trí, vai trò của nó đối với vh, xh ở địa phương,sự cần thiết trong việc tôn tạo và bảo vệ ngôi trường

4 Hướng dẫn về nhà: Về nhà học bài và soạn bài “ Chương trình địa phương ( phần Tập

Làm Văn)

***************************************

CÂU TRẦN THUẬT A.Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức:

- Đặc điểm hình thức của câu trần thuật

- Chức năng của câu trần thuật

2 Kĩ năng:

- Nhận diện câu trần thuật trong văn bản

- Sử dụng câu trần thuật phù hợp với hồn cảnh giao tiếp

B.Chuẩn bị :

1.GV dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài Chiếu dời đô ; phần tiếng việt qua

bài Câu phủ định ; TLV qua bài Chương trình địa phương

2.HS : học bài , soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1, ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ : Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn , câu cầu

khiến , câu cảm thán ? cho vd minh họa

3, Bài mới :

I.Đặc điểm hình thức

a, đặc điểm hình thức : Gọi hs đọc vd

(?) Trong các đoạn trích trên , những câu nào

không có đặc điểm hình thức của những câu đã học

( nghi vấn , cầu khiến , cảm thán ) ?

- Chỉ có câu : ôi Tào khê ! là câu cảm thán

- Những câu còn lại ta gọi là câu trần thuật

b, Chức năng

(?)Những câu này dùng để làm gì ?

a, câu 1,2 là các câu trần thuật dùng để trình bày

suy nghĩ của người viết về truyền thống dân tộc ta ,

câu 3 là câu yêu cầu

b, câu 1 là câu trần thuật dùng để kể , câu 2 thông

báo

c, dùng để miêu tả hình thức ông Cai Tứ

d, câu 2 dùng để nhận định , câu 3 bộc lộ tình

cảm , cảm xúc

(?) Hãy nhận xét về cách dùng dấu câu trong

những vd trên ?

- Khi viết câu trần thuật thường kết thúc bằng dấu

chấm , nhưng đôi khi nó cũng kết thúc bằng dấu

chấm than hoặc dấu chấm lửng

(?) Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến , cảm

thán và trần thuật kiểu câu nào được dùng nhiều

nhất vì sao ? ( HSTLN)

- Câu trần thuật được sử dụng nhiều nhất vì : Nó có

thể thoả mãn nhu cầu trao đổi thông tin và trao đổi

tư tưởng tình cảm của con người trong giao tiếp

hằng ngày cũng như trong vb

- Ngoài chức năng thông tin – thông báo , câu trần

thuật còn được dùng để yêu cầu , đề nghị , bộ lộ

tình cảm , cảm xúc nghĩa là câu trần thuật có thể

thực hiện hầu hết cácchức năng của 4 kiểu câu đã

I.Đặc điểm hình thức

a, đặc điểm hình thức

–Không có đặc điểm hình thức của những câu nghi vấn , cầu khiến , cảm thán

- Khi viết câu trần thuật thường kết thúc bằng dấu chấm , nhưng đôi khi nó cũng kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng

b, Chức năng

- Thường dùng để thông báo, nhận định, kể, miêu tả Ngoài ra còn dùng để yêu cầu, đề nghị hay bộc lộ tình cảm , cảm xúc

học

II, Luyện tập

Bài tập 1 : Xác định các kiểu câu

a, cả 3 câu đều là câu trần thuật cấu dùng để kể , còn câu 2, 3 dùng để bộc lộ tình cảm , cảm xúc

b, câu 1 là câu trần thuật dùng để kể Câu 2 là câu cảm thán ( được đáng dấu bằng từ quá ) dùng để bộc lộ tình cảm , cảm xúc Câu 3, 4 : là câu trần thuật dùng để bộc lộ tình cảm , cảm xúc

Bài tập 2 : Câu thứ 2 trong phần dịch nghĩa bài thơ Ngắm trăng của HCM là câu nghi vấn

( giống với kiểu câu của câu trong nguyên tác bằng chữ Hán : Đối thử klương tiêu nại nhược hà ? ) , trong khi câu tương ứng trong phần dịch thơ là câu trần thuật Hai câu này tuy khác nhau về kiểu câu nhưng cùng diễn đạt một ý nghĩa : đêm trăng đẹp gây sự xúc động mãnh liệt cho nhà thơ , khiến nhà thơ muốn làm một điều gì đó

Bài tập 3 : Xác định các kiểu câu và chức năng

a, Câu cầu khiến ; b, Câu nghi vấn

c, âu trần thuật

Cả 3 câu đều dùng để cầu khiến ( có chức năng giống nhau )

Câu b, c thể hiện ý cầu klhiến nhẹ nhàng hơn câu a

Bài tập 4 : Tất cả các câu trong phần này đều là câu trần thuật , trong đó câu a và câu

được dẫn lại ở câu b dùng để cầu khiến

Còn câu b dùng để kể

Bài tập 6 : GV hướng dẫn cho hs viết

4 Hướng dẫn về nhà: : học thuộc ghi nhớ Hoàn tất các bài tập

- Soạn bài mới Câu phủ định

5 Rút kinh nghiệm:

CHIẾU DỜI ĐƠ

(Thiên đơ chiếu)

Lý Cơng Uẩn A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Hiểu được khát vọng của nhân dân về một đất nước độc lập, hùng cường và khí phách của dân tộc Đại Việt trên đà lớn mạnh được phản ánh qua “Chiếu dời đơ”

- Nắm được đặc điểm cơ bản của thể chiếu.

- Thấy được sự thuyết phục to lớn của “Chiếu dời đô” là sự kết hợp giữa (lý + tình)

2 Kỹ năng:

Đọc - hiểu một văn bản viết theo thể chiếu

Rèn luyện kỹ năng đọc, phân tích lí lẽ, dẫn chứng trong văn bản nghị luận

3 Giáo dục:

Ý thức tự hào dân tộc

B CHUẨN BỊ:

Gv: Tranh ảnh, tài liệu

HS: Soạn các câu hỏi

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

Đọc diễn cảm bài thơ “Ngắm trăng” Nêu nguyên nhân, hoàn cảnh sáng tác bài thơ

Qua 3 bài thơ của HCM em hãy nêu suy nghĩ của mình về con người HCM

thái tình cảm Chú ý dấu câu

Từ khó: Gv giải thích một vài từ cơ bản

? Theo em cấu trúc của bài văn này được chia

làm mấy phần?

HS: Chia làm 3 phần

P1: Từ đầu  dời đổi

 Giải thích vì sao phải dời đô

P2: Tiếp  muôn đời

 Lý do chọn Thánh Đại La làm kinh đô

P3: Còn lại

? Bài văn được làm theo thể loại văn nào?

HS: Văn nghị luận vì dùng phép lập luận của

tác giả trình bày nhằm thuyết phục người nghe

về tư tưởng dời đô

? Là văn nghị luận thì luận điểm chính là gì?

- Thể loại: Văn nghị luận

- Luận điểm chính: Sự cần thiết phải dời đô

- Luận cứ:

+ Vì sao phải dời đô+ Vì sao chọn thành Đại La làm kinh đô mới

HS: Luận điểm chính là:

Sự cần thiết phải dời đơ

Luận cứ

+ Vì sao phải dời đơ

+ Vì sao chọn Đại La làm kinh đơ

HOẠT ĐỘNG 2:

Gv: Hướng dẫn phân tích chi tiết văn bản

? Theo tác giả vì sao phải dời đơ Việc nêu địa

chỉ cĩ thật trong lịch sử khơng?

Vậy kết quả của việc dời đơ là gì?

? Theo em tính thuyết phục của văn bản này là

ở chỗ nào?

? Theo Lý Cơng Uẩn kinh đơ cũ ở Hoa Lư của

2 triều đại Đinh và Lê khơng thích hợp vì sao?

HS: Đinh Lê khơng dời đơ là khơng tuân theo

mệnh trời  nhân dân khổ sở, vạn vật khơng

thích nghi, đất nước khơng phát triển

Gv: Vì 2 triều đại Đinh Lê đĩng đơ ở Hoa Lư

vì thế lực chưa đủ mạnh nên dựa thế núi, sơng

khơng thể dời về đồng bằng Khi Lý Cơng Uẩn

lên ngơi dời đơ về Thăng Long chọn Đại La là

kinh đơ bậc nhất

? Vậy qua lập luận của tác giả em hãy cho biết

vì sao phải dời đơ Việc dời đơ thể hiện ý chí gì

của Lý Cơng Uẩn?

? Khi tác giả quyết định dời đơ từ Hoa Lư về

Đại La ơng đã thấy được lợi thế gì của Đại

La?

? Về vị trí địa lý cĩ điểm lợi ntn?

? Về chính trị văn hĩa cĩ lợi thế gì?

? Vì sao Đại La là thắng địa của đất việt

Đất ntn mà lại gọi là thắng địa

II PHÂN TÍCH

1 Vì sao phải dời đơ:

- Dời đô là điều thường xuyên xảy ra trong lịch sử các triều đại

- Chứng cứ cĩ sẵn trong lịch sử đĩ là: các cuộc dời

đơ đều mang lại thắng lợi

=> Dời đơ từ Hoa Lư về Đại La thể hiện khát vọng xây dựng một đất nước phồn thịnh

2 Vì sao chọn thành Đại La là kinh đơ bậc nhất

- Đầu mối giao lưu văn hĩa

- Chốn hội tụ của 4 phương đất nước

=> Đại La là thắng địa của đất Việt  cĩ thể đem lại nhiều lợi ích cho kinh đơ

3 Đoạn kết

- Cách kết thúc bài chiếu nhằm thể hiện sự tin tưởng trong quyết định dời đơ của mình Vì nĩ hợp

ý nguyện của nhân dân

Kết thúc bài chiếu như vậy làm cho bài chiếu cĩ