Giáo án môn Văn 8 - Tuần 29

Về kiến thức: - Thấy được yếu tố biểu cảm là một trong những yếu tố không thể thiếu trong bài văn nghị luận hay có sức lay động tình cảm người đọc người nghe.. - Nắm được những yêu cầu b[r]

Trang 1

Tuần 29:

Ngày soạn: 27.1.2012 Ngày dạy: 30.1.2012.Lớp 8B

Ngày dạy: 30.1.2012.Lớp 8A Ngày dạy:30.1.2012.Lớp 8C

Tiết 105+ 106 Văn bản: THUẾ MÁU ( Hồ Chí Minh )

1 MỤC TIÊU:

a Về kiến thức:

- Bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của những người dân thuộc địa bị bóc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản

- Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc

* Tích hợp Hồ Chí Minh: Nguyễn Ái Quốc đã tố cáo bản chất độc ác giả nhân giả

nghĩa của thức dân Pháp với người dân các nước thuộc địa ( trong đó có người Việt Nam ) bị bóc lột “ Thuế máu ” cho tham vọng của chúng

b Về kỹ năng:

- Đọc – hiểu văn chính luận hiện đại nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận

- Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

c Về thái độ:

- Giáo dục tư tưởng tình cảm tôn trọng những điều hay lẽ phải, căm tức, lên án những điều phi nghĩa, trái với đạo lý con người

2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

a Chuẩn bị của GV: SGK- SGV- TLTK- soạn giáo án

b Chuẩn bị của HS : SGK- học bài cũ- tìm hiểu trước bài mới, soạn bài.

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

a Kiểm tra bài cũ: (5 ’ )

- Câu hỏi: Nghệ thuật đặc sắc và nội dung chủ yếu của văn bản Bàn luận về phép học của La Sơn Phu Tử – Nguyễn Thiếp?

- Trả lời: bài tấu được viết bằng nghệ thuật văn chính luận với cách lập luận chặt

chẽ thuyết phục: Mục đích của phép học lad học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần làm hưng thịnh đất nước

* Đặt vấn đề vào bài mới (1’): Lên án CNTD Pháp là một trongnhững chủ

đề quan trọng hàng đầu đối với lãnh tụ NAQ trong giai đoạn hoạt động CM những năm 20 của TK XX ở Pháp và một số nước CÂ khác Người viết Bản án chế độ

Trang 2

TDP bằng tiếng P và coi đó là một nhiệm vụ to lớn, cần kíp Vậy TP đó NTN? Ta tìm hiểu

b Dạy nội dung bài mới:

I Đọc và tìm hiểu chung.(19’)

1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

? Nhắc lại những hiểu biết của em về

CTHCM trong thời kì hoạt động CM trước 1945

-Văn chính luận có vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp thơ văn

Hồ Chhí Minh

? Hoàn cảnh ra đời của TP ?

? Tác phẩm in ở Pa ri 1925, xuất bản

lần đầu ở Việt Nam 1946

TP gồm 12 chương và phần phụ lục

Tác phẩm tố cáo và kết án chủ nghĩa

thực dân Pháp, nói lên tình cảnh khốn

cung của người dân thuộc địa, thể hiện

ý chí chiến đấu giành độc lập tự do cho

các dân tộc bị áp bức của Nguyễn Ái

Quốc

- Thuế máu được trích từ chương 1 của bản án chế độ thực dân Pháp ( gồm 12 chương viết ở Pa-ri năm 1925 ) của Nguyễn Ái Quốc

Nêu yêu cầu đọc ( đọc diễn cảm thể

hiện giọng đanh thép) GV đọc mẫu,

HS đọc

HS nhận xét, GV nhận xét

2 Đọc:

Gọi 1-2 HS giải thích 1 số từ khó

3 Tìm hiểu và giải thích từ khó:

4 Bố cục:

? Theo em đoạn trích có thể chia làm

mấy phần? XĐ nội dung chính? HS: - 3 phần

- Chiến tranh và người bản xứ

Trang 3

- Chế độ lính tình nguỵên

- Kết quả của sự hi sinh

? Tất cả các chương, mục đều do t/g

đặt

? Thuế máu đề cập đến vấn đề gì ? HS: - VĐ TDP bị lính ở các nước thuộc

địa đưa sang P để làm bia đỡ đạn trọng đại chiến TG 2 ( 1914-1918)

? Mỗi phần trong VB nói về chuyện gì

t/g đặt tên chương, phần như vậy có

hàm ý gì ?

HS: - Mỗi phần nói về một thủ đoạn dã man của bọn cá "mập thực dân"

P1 : nói về thủ đoạn phỉnh nịnh để mộ lính ở các nước thuộc địa và số phận bi thảm của những người lính thuộc địa P2 : nói về thủ đoạn dùng vũ lực để bắt lính của TDP ở Đông Dương ( VN, Lào, Campuchia) 1915-1916

P3 : nói về sự bạc đãi tráo trở của TDP đối với những người lính thuộc địa sau khi đã hi sinh cho đất nước họ

GV : Tên chương sách và 3 phần trong

chương đều hàm ý mỉa mai, châm

biếm những thủ đoạn dã man, trắng

trợn, gian xảo của bọn thực dân 3

phần đều hướng vào vạch trần bộ mặt

giả nhân, giả nghĩa của chính quyền

TDP và tội ác dã man của chúng đối

với ND các nước thuộc địa

II- Phân tích 1.Chiến tranh và "người bản xứ"

(20’)

? Mở đầu chương sách NAQ đã nói về

điều gì và nói với giọng NTN ? HS: - Nói về thái độ của các quan cai

trị TDP đối với người dân thuộc địa ở 2 thời điểm : trước và sau khi có chiến tranh xảy ra ( 1914)

? Trước chiến tranh bọn TD gọi dân

Trang 4

thuộc địa NTN?

Xem tranh SGK

- là những tên da đen bẩn thỉu An-nam-mít bẩn thỉu chỉ biết kéo xe tay ăn đòn của các quan cai trị ->

nghĩa là họ chỉ được xem là giống người hạ đẳng ngu si, bẩn thỉu, chỉ đáng làm tay sai, đầy tớ nô lệ, thậm chí không được coi là người mà gần với súc vật

GV : Đó là cách nhìn TD Chúng luôn

tự cho mình có cái quyền vô lí, vô

nhân như vậy

? Từ An-nam-mít có ý nghĩa gì? - Khi chưa có chiến tranh: Coi

thường, khinh bỉ, lăng nhục

? Tại sao người bản xứ lại để trong dấu

ngoặc kép? HS: - mang ý nghĩa trào phúng, châm

biếm GV: Nhưng khi chiến tranh xảy ra thì

những tên An-nam-mít được thay đổi

NTN

- lập tức biến thành những đứa con yêu bạn hiền đùng một cái phong tặng danh hiệu tối cao là chiến sĩ bảo

vệ công lí và tự do->

- Khi có chiến tranh: được coi trọng đột ngột

? NX về những từ ngữ sử dụng trong

đoạn văn này? NT gì? HS: - DT,ĐT vang lên rất kêu, hào

nhoáng đẹp đẽ -> NT đối lập tương phản

? NX gì về sự thay đổi này? HS: - Chỉ là thủ đoạn lừa bịp dân chúng

một cách rẻ tiền, vụng về để che đậy bản chất tàn bạo, độc ác của TDP

? Giọng điệu NTN? HS: - trào phúng rõ nét và sắc sảo

? Mâu thuẫn trào phúng còn tiếp tục

được bộc lộ trong đoạn văn ở những

khía cạnh nào? HS: - Mâu thuẫn giữa những lời ca và hưa hẹn to tát, hào nhoáng và cái giá

thật đắt mà hàng vạn dân thuộc địa phải trả giá trong cuộc chiến tranh vui tươi ấy

xa lìa vợ con rời bỏ công việc để đổ máu và mất mạng

Trang 5

GV: Đó chính là những luận cứ hùng

hồn để lật mặt nạ giả nhân, giả nghĩa

của nhà cầm quyền TD trong cuộc

chiến tranh ĐQ

? Việc nêu 2 con số cụ thể ở cuối đoạn

văn có tác dụng gì?

Tiết 2

HS: - 70 vạn 8 vạn -> tố cáo mạnh

mẽ tội ác của bọn TD gây lòng căm thù, phẫn nộ trong quảng đại các DT thuộc địa

? Giọng điệu ở đây có gì giống P1 ? HS: - Vẫn là ý nghĩa trào phúng - xoay

quanh cuộc chiến tranh ĐQ bẩn thỉu

? Thực chất cái mà bọn TD gọi là "chế

độ lính tình nguyện" đã được thực thi ở

ĐD NTN? HS: - bóp nặn bằng đủ mọi thuế khoá, sưu sai tạp dịch cưỡng bức phải mua

rượu và thuốc phiện theo lệnh quan trên vạ mộ lính

? Bọn TD đã mộ linh NTN? - tiến hành những cuộc lùng ráp

lớn thoạt tiên tóm người hoẻ mạnh nghèo khổ sau con cái nhà giàu đi lính tình nguyện hoặc xì tiền ra

? Em NX gì về chế độ lính tình nguyện - Thực chất là chế độ cưỡng bách tàn

bạo, dã man- vạ mộ lính ( chỉ đem lại

tai vạ cho người bản xứ)

Ta thấy được thái độ gì của t/g - phẫn nộ, lên án mà rất trào phúng hài

hước một cách đau xót

Em hiểu gì về khái niệm " vật liệu biết

nói" - Thể hiện ý nghĩa trào phúng, mỉa mai sâu sắc Bọn CNTD coi người bản xứ

như thứ đồ vật biết nói, như thứ hàng háo đặc biệt có thể sinh lợi mà thôi

Để chống lại nhà cầm quyền, để trốn

lình những thanh niên bản xứ đã buộc

phải làm gì? - nghĩ cách tự huỷ hoại thân mình, tự thương Những việc làm đó càng chứng tỏ điều

gì? - càng lật ngược cái dối trá, lừa bịp của chính sách mộ lính phi nhân Mâu thuẫn trào phúng một lần nữa

còn thể hiện ở đoạn văn " ấy thế - Sự tương phản giữa những lời lẽ tâng bốc, phỉnh nịnh hết lời mà hoàn toàn

Trang 6

mà không ngần ngại"NTN giả dối trong bản bố cáo của phủ toàn

quyền ĐD; ban khen phẩm hàm truy tặng những người hi sinh cho tổ quốc .tấp nập không ngần ngại

Sự thật thảm khốc của chế độ lính tình

nguyện của bản chất CNTD như thế

đấy

Giọng văn ở phần này nghiêm túc, KQ,

KH khiến cho lời kết tội càng trở nên

đanh thép hơn

3 Kết quả của sự hi sinh(14’)

2 đoạn văn trên nói về những thủ

đoạn, những mánh khoé của TD dùng

để lôi được trai tráng ở những nước

thuộc địa sang cầm súng bảo vệ "nước

mẹ"

Còn ở P3 NAQ nói về điều gì? - Tiếp tục chủ đề phần trên, nói về kết

quả của sự hi sinh tính mạng và xương máu của những người bịhọc lừa bịp NTN, cả những người lính thuộc địa lãn những người P lương thiện

Khi chiến tranh kết thúc những người

bản xứ có may mắn sống sót trở về

được đối xử NTN? * Mặc nhiên trở lại giống người bẩn thỉu: lột hết tất cả của cải trước khi

xuốgn tàu đối xử như súc vật không cần nữa cút đi cấp môn bài bán lẻ thuộc phiện

Qua đó giúp em cảm nhận được điều

gì? - Một lần nữa thấy được bản chất lừa dối, nham hiểm, tàn bạo, độc ác của

TDP bị vạch trần

Từ đó em có tình cảm gì không? - Xót xa đau lòng, chia sẻ với nỗi mất

mát này của người dân bản xứ T/g kết thúc đoạn bằng niềm tin NTN?

Cách kết thúc ấy có tác dụng gì? - Vừa thể hiện niềm tin, niềm mong

mỏi chính đáng và sâu sắc vào thái độ của ND LĐ bản xứ, vừa bước đầu nêu

ra con đường CM trên cơ sở tố cáo, lên

án tội ác và sự dã man vô nhân đạo của TDP

Trang 7

III- Tổng kêt, ghi nhớ (5')

Tính chính luận chặt chẽ, thuyết phục

và hấp dẫn của thiên phóng sự được

XD bằng những yếu tố NT nào? - Luận điểm tập trung, rõ ràng, các luận cứ được lập luận phong phú,

chuẩn xác

- Ngôn ngữ trào phúng mỉa mai, giễu nhại, giọng điệu phong phú

Qua tìm hiểu em hiểu thuế máu là gì? - Thuế máu là thứ thuế dã man nhất,

tàn bạo nhất của chính quyền TD đối với các nước thuộc địa

Tác giả vạch trần bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của bọn TDP

V- Luyện tập (4')

Đọc chính xác, có sắc thái biểu cảm

phù hợp với bút pháp trào phúng của

t/g

đọc

3 Củng cố, luyện tập (1')

Nội dung chủ yếu của Bản án chế độ

TD P là gì? A- Tố cáo và lên án những tội ác tày trời của TDP trên mọi lĩnh vực chính

trị, kinh tế, văn hoá

B- Thể hiện tình cảnh tủi nhục , khốn khổ của những người dân ở các xứ thuộc địa trên TG

C- Bước đầu vạch ra đường lối đấu tranh CM đúng đắn cho các nước thuộc địa để tự giải phóng, giành độc lập D- Cả 3 ý trên

4 Hướng dẫn HS tự học bài ở nhà (1 ' )

- Đọc kỹ lại văn bản

- Học bài theo hướng phân tích

- Học thuộc ghi nhớ SGK

- Soạn bài: Đi bộ ngao du

* RÚT KINH NGHIỆM GIỜ DẠY:

- Thời gian giảng toàn bài:

Trang 8

- Thời gian dành riêng cho từng phần:

- Nội dung kiến thức:

- Phương pháp giảng dạy:

Ngày dạy: 30.1.2012.Lớp 8A Ngày dạy:30.1.2012.Lớp 8C

Tiết 107: Hội thoại

I Mục tiêu

1 Về kiến thức:

HS nắm được vai xưng hô trong hội thoại và mối quan hệ gữa các vai trong hội thoại

2 Về kĩ năng:

Rèn kỹ năng phân tích các vai trong hội thoại

3 Về thái độ

Giáo dục ý thức sử dụng các ngôn từ phù hợp trong giao tiếp cũng như trong khi viết văn bản

II Chuẩn bị của gv và hs

Trang 9

1 Chuẩn bị của GV: SGK- SGV- TLTK- soạn giáo án

2 Chuẩn bị của HS : SGK- học bài cũ- tìm hiểu trước bài mới

III- tiến trình bài dạy

1 Kiểm tra bài cũ (4')

a-Câu hỏi:

Thế nào là hành động nói gián tiếp và hành động nói trực tiếp? cho VD ?

b- Đáp án: Hành động nói được thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính

phù hợp với hành động nói đó gọi là hành động nói trực tiếp

Hành động nói được thực hiện bằng kiểu câu câu khác được gọi là hành động

nói gián tiếp

* Đặt vấn đề vào bài mới (1'): Trong cuộc sống hàng ngày người nào

cũng có mối quan hệ thân sơ , rông- hẹp khác nhau Những mối quan hệ ấy vô

cùng phức tạp và tinh tế Một người có thể có địa vị cao ngoài xã hội nhưng khi

về nhà lại chỉ là con cái Một người là cha mẹ ở nhà nhưng khi đến cơ quan lại

là đồng nghiệp.Những vị trí trong xã hội cơ quan, gia đình được gọi là các vai

của mỗi người khi họ tham gia hội thoại.

2 Dạy nội dung bài mới.

20'

?

G

?

Hoạt động của thầy

Đọc đoạn trích

Quan hệ giữa các nhân vật

tham gia hội thoại trong đoạn

văn trích trên được gọi là quan

hệ gì?

Ai ở vai trên ? Ai ở vai dưới?

Quan hệ giữa hai nhân vật tham

gia hội thoại trong đoạn văn

trích trên là quan hệ gia tộc,

trong đó người cô của Hòng là

vai trên còn Hồng là vai dưới

Theo em cách cư xử của người

cô có gì đáng trách?

Hoạt động của trò

I Vai xã hôi trong hội thoại:(20')

* Ví dụ :

- 2 nhân vật: bà cô; bé Hồng

- Quan hệ gia tộc ( huyết thống)

- Bà cô vai trên, bé Hồngvi dưới

- Với quan hệ gia tộc người cô đã xử sự không đúng với thái độ chân thành thiện chí của tình cảm ruột thịt

- Với tư cách là người lớn, vai trên người cô đã không có thái độ đúng mực của người lớn đối với

Trang 10

?

15'

H

?

Qua đó em hiểu vai xã hội

trong hội thoại là gì ?

Tìm những chi tiết cho thấy

nhân vật bé Hồng đã cố gắng

kìm nén sự bất bình của mình

để giữ thái độ lễ phép Giải

thích vì sao bé Hồng lại làm

như vây?

Từ đó theo em cần chú ý những

gì trong giao tiếp?

đọc ghi nhớ SGK

Tìm các chi tiết nói về sự

nghiêm khắc của Trần quốc

Tuấn trong bài Hịch tướng sỹ?

Các chi tiết nói về sự khoan

dung của Trần quốc Tuấn ?

Hs đọc đoạn văn

- Phát phiếu học tập - phân

nhóm

Xác định vai xã hội của nhân

vật tham gia cuộc thoại ?

Chi tiết nào trong lời thoại của

Lão Hạc và lời miêu tả của nhà

trẻ em

* Vai xã hội : là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại

Vai XH được xác đinh bằng các QH XH:

- QH trên - dưới hay ngang hàng

- QH thân - sơ

- Các chi tiết: …tôi cúi đầu không đáp…tôi lại lặng im cúi đâù lặng im…cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng…

- Hồng phải kìm nén vì Hồng là người thuộc vai dưới có bổn phận tôn trọng người trên

- Vì quan hệ xã hội đa dạng nên vai xưng hô của mỗi người cũng đa dạng nhiều chiều Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp

* Ghi nhớ : SGK

II Luyện tập.(16')

Bài tập 1:

- “ Nay các ngươi nhìn chủ nhục mà không biết

lo, thấy nước nhục…’’

- Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này theo lời đạy của ta thì mới phải đạo thần chủ

Bài tập 2:

a) Xét về địa vị xã hội ông giáo có vị thế cao hơn một ngươì nông dân nghèo như Lão Hạc, nhưng xét về tuổi tác thì lão Hạc lại là bề trên Người Việt có những đạo lý tốt đẹp: Kính lão đấưc thọ; kính già già già để tuổi cho

Trang 11

?

văn nói lên thái độ quí trọng,

thân tình của ông giáo đối với

Lão Hạc ?

Chi tiết nào thể hiện tâm trạng

không vui, sự giữ ý của lão Hạc

?

Thuật lại một cuộc trò chuyện

mà em đã được đọc, được

chứng kiến hoặc tham gia, phân

tích vai xã hội của người tham

gia ?

3.Củng cố, luyện tập (3 )

Trong hội thoại, người có vai

XH thấp có thái độ ứng xử với

người có vai XH cao NTN?

Một người cha nói chuyện với

một người con về công việc gia

đình Trong cuộc hội thoại đó,

QH giữa 2 người là QH gì?

b) Ông giáo nói với Lão Hạc bằng lời lẽ ôn tồn, thân mật nắm lấy vai lão, hút thuốc, uống nước ,

ăn khoai gọi cụ xưng con thể hiẹn sự kính trọng

c) Gọi ông giáo, dùng từ dạy, thay cho từ nói Lão Hạc có nỗi buồn, giữ khoảng cách : cười gượng thoái thác việc ở lại ăn khoai, uống nước cùng ông giáo -> phù hợp tính khí tâm trạng của ông

Bài tập 3:

- Ngày 20.11 rủ nhau mua hoa tặng cô giáo khi đến cổng, thấy trong nhà đông khách, nên dừng lại phân vân, vừa lúc đó cô giá bước ra mời hs vào nhà

- Cô giáo thực hiện 2 vai với bạn, với hs

- HS thực hiện 1 vai với cô giáo và bạn của cô

- Bạn của cô thực hiện 2 vai như cô giáo

A- Ngưỡng mộ B- Kính trọng C- Sùng kính D- Thân mật

A- QH gia đình B- QH tuổi tác C- QH chức vụ XH D- QH họ hàng

4 Hướng dẫn học bài ở nhà.(1 )