Giáo án môn Ngữ văn 7, học kì I

Thốt ra một lời thiếu lễ độ - Con hãy giải thích từ ghép “ lễ độ ” và thử tưởng tượng xem En–ri–cô đã thốt ra một lời thiếu lễ độ như thế nào đối với mẹ để đến nỗi người bố phải xúc độn[r]

Tuần 1

Bài 1

Tiết 1

Cổng trường mở ra

Lí Lan

I - Mục tiêu cần đạt:

1 Về nội dung

- Học sinh cảm nhận  những tình cảm đẹp đẽ của  mẹ dành cho con nhân ngày khai ! "

-!  đối với xã hội và đối với mỗi con "

2 Về  pháp.

Khai thác nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng của  mẹ, bảo đảm khai thác bài văn theo logic giảng văn, chú ý đến các yếu tố tích hợp với Tiếng Việt

và Giảng văn

II - Nội dung và tiến trình tiết dạy:

1 ổn định tổ chức lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu văn bản

Giáo viên gợi lại kỷ niệm của học sinh khi vào

lớp 1 để vào bài

Hoạt động 2: /  dẫn học sinh đọc và tìm hiểu

chung văn bản

-sinh đọc rõ ràng, tình cảm

- Hai học sinh nối nhau đọc theo hai đoạn:

+ Đoạn 1: Từ đầu “ Ngủ sớm ”

+ Đoạn 2: Còn lại

- Học sinh, giáo viên nhận xét

- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú thích của học

sinh

- Học sinh đặt câu với các từ ghép ( trong và ngoài

chú thích ) để kiểm tra việc hiểu các từ ghép đó

Ví dụ: Thiết giáp, khai ! ) dọn dẹp, gầm

ghế, chân bàn, mẫu giáo

- Học sinh kể tóm tắt văn bản, nêu cảm thụ tổng

I - Đọc, tìm hiểu chung

1 Đọc, tìm hiểu chú thích.

2 Đại ý: Tâm trạng của

quát của mình về văn bản

- Học sinh cho biết, văn bản có bố cục mấy phần?

Nội dung của từng phần

Hoạt động 3: /  dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết

- Đêm !/ ngày khai !  của con, khi nhìn

con ngủ, mẹ đã nghĩ những gì?

( + Giấc ngủ của con

+ Tâm trạng của con !/ khi con ngủ

+ Những việc làm của con

+ Con trong ngày đầu tiên đi học )

-Điều này có gì mâu thuẫn với đứa con của mẹ?

- Qua đây, các em cảm nhận  điều gì từ 

mẹ?

- Mẹ nghĩ thế nào về ngày đầu tiên mẹ đi học?

- Các em nghĩ gì về câu “ Hôm nay tôi đi học ”

khi nhớ lại ngày các con vào lớp một?

- ấn   của mẹ về ngày đầu tiên đi học có gì

đặc biệt?

-mẹ? Đến nỗi chẳng còn lo lắng gì mà mẹ vẫn

không ngủ ^

đầu tiên )

- Con có nhận xét gì về cảm xúc của mẹ đối với

ngày đầu đi học?

- Vì sao !/ ngày khai !  của con, mẹ lại

nhớ về ngày khai !  của mẹ?

( “ Mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên ghi

vào lòng con ” )

 mẹ trong ngày đầu con đến ! "

3 Bố cục: Gồm hai phần + Mẹ !/ khi đi ngủ

+ Mẹ khi đi ngủ

 Mẹ nghĩ về ngày khai

!  đầu tiên của mẹ

 Mẹ nghĩ về ngày khai

!  ở Nhật

 Mẹ nghĩ về giây phút con 8/ qua cổng

! "

II - Tìm hiểu chung.

1 Mẹ ! khi đi ngủ

+ Mẹ: Miên man với những suy nghĩ về con, không làm

 gì cho mình

+ Con: Vô ) hồn nhiên, thanh thản

 Một  mẹ đầy yêu

cho con

2 Mẹ khi đi ngủ.

a Mẹ nhớ về ngày đầu tiên

mình đi học.

 Rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến

 Nôn nao, hồi hộp, chơi vơi, hốt hoảng

 Cảm xúc chân thật, sâu sắc, trân trọng mái ! ) coi trọng việc học

- Câu nào ở đoạn văn này cho ta thấy sự chuyển

đổi tâm trạng của mẹ một cách tự nhiên?

( Câu đầu đoạn )

- Mẹ nghĩ đến trách nhiệm của xã hội ở / Nhật

các từ ghép trong đoạn này nhằm miêu tả quang

cảnh đó?

- Trong đoạn văn này, câu nào nói lên tầm quan

trọng của nhà !  đối với thế hệ trẻ?

( “ Ai cũng biết sau này ” )

-( Rất quan trọng và vì vậy không thể có một sai lầm

dù nhỏ nào )

- Em nghĩ thế nào về câu nói của mẹ: “ Đi đi con,

hãy can đảm lên, thế giới này là của con, 8/

qua cách cổng !  là một thế giới kỳ diệu sẽ

mở ra ”?

- Theo em, thế giới kỳ diệu đó là gì?

- Đến bây giờ, là học sinh lớp 7 em cảm nhận

Hoạt động 4: /  dẫn học sinh tổng kết văn bản

- Trong bài văn, có phải  mẹ đang trực tiếp

nói với con không? Cách viết này có tác dụng gì?

- Văn bản là một chuỗi những suy nghĩ của 

mẹ, theo em những tâm  ấy có logic không?

- Qua đó em thấy  giá trị nghệ thuật gì từ tác

phẩm?

- Qua những gì vừa phân tích, em thấy  những

ý nghĩa sâu sắc nào từ văn bản?

- Học sinh đọc lại phần “ Ghi nhớ ” SGK

Hoạt động 5: /  dẫn học sinh luyện tập

- Học sinh nhớ lại ngày đầu đi học và viết thành

một đoạn văn Em có cho rằng, trong quãng đời

học sinh mình đã trải qua, đó là ngày để lại ấn

  sâu đậm nhất hay không?

- Học sinh viết

- Giáo viên cử một vài đại diện đọc

- Lớp nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

b Cảm nghĩ của mẹ về

ngày khai !@ ở Nhật

 Ngày khai !  là của toàn xã hội

 Giáo dục có vai trò rất quan trọng đối với thế

hệ trẻ

c Cảm nghĩ của mẹ về ngày mai – khi con " vào cổng !@

 Con 8/ vào cổng

!  là 8/ vào thế giới kỳ diệu

 Thế giới đó là tri thức,

sự hiểu biết, tình cảm,

đạo lý, tình bạn, tình thầy trò

III - Tổng kết.

1 Nghệ thuật.

+ Từ ngữ nhẹ nhàng, kín

+ Thể hiện ngòi bút miêu tả diễn biến tâm trạng đặc sắc

2 Nội dung.

sắc của mẹ + Vai trò to lớn của nhà

!  đối với con "

IV - Luyện tập.

4 ( dẫn về nhà:

- Học sinh học kỹ bài, nêu cảm nhận của mình về văn bản đã học

- Đọc thêm văn bản “ ?!  học ” và suy nghĩ xem bài đọc thêm đã giúp em hăng

- Soạn bài “ Mẹ tôi ”

Tiết 2

Mẹ tôi

- ét - môn - đô - đơ - A - mi - xi

I - Mục tiêu cần đạt.

1 Về nội dung.

- Học sinh hiểu  tác dụng lời khuyên của bố về lỗi của đứa con đối với mẹ

- Thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái

2 Về  pháp.

văn về cách liên kết văn bản

II - Nội dung và tiến trình tiết dạy:

1 ổn định tổ chức lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

- Một học sinh trả lời, giáo viên nhận xét, bổ sung: Sau khi học bài “ Cổng ! 

mở ra ” con thấy  vai trò quan trọng nào của nhà !  đối với con ^

- Năm học sinh làm ra giấy, giáo viên thu chấm điểm: Trong văn bản “ Cổng

!  mở ra ” con thích câu văn nào nhất? Vì sao?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

- Học sinh cho biết, qua văn bản “ Cổng ! 

mở ra ” tâm trạng, tình cảm của  mẹ đối với

sâu sắc gì?

- Sau khi học sinh trả lời, giáo viên nêu vấn đề:

Trong cuộc đời của mỗi chúng ta,  mẹ có

một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và

hết  điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta

mới nhận ra tất cả Bài văn “ Mẹ tôi ” sẽ cho ta một

Hoạt động 2: /  dẫn học sinh đọc, tìm hiểu

chung văn bản

dấu, không phát âm sai, thể hiện tình cảm, tâm

trạng của  cha đối với con,  chồng đối

với vợ

- Hai học sinh nối nhau đọc theo hai đoạn:

+ Đoạn 1: Từ đầu mất mẹ

+ Đoạn 2: Còn lại

- Học sinh, giáo viên nhận xét cách đọc của bạn

- Giáo viên giới thiệu qua về cuốn “ Những tấm

lòng cao cả ” nói về nhật ký của cậu bé En–ri–

cô, 11 tuổi, học tiểu học,  ý, ghi lại những

- Giáo viên kiểm tra việc học chú thích của học

sinh, đặc biệt là các từ ghép

- Giáo viên giải thích thêm các từ mà học sinh

-tôi ”?

- Học sinh thảo luận, trả lời

- Giáo viên nhận xét, bổ sung rồi chốt lại

-cho con,  đọc thấy hiện lên hình   một

 mẹ cao cả và lớn lao Không để  mẹ

xuất hiện trực tiếp, tác giả sẽ dễ dàng mô tả cũng

của  bố đối với mẹ, mới có thể nói 

một cách tế nhị và sâu sắc những gian khổ, hy

I - Đọc, hiểu chung văn bản.

1 Đọc

2 Nhan đề “ Mẹ tôi ”.

+ Đây là nhan đề do tác giả

đặt

+ Bà mẹ không xuất hiện

mà các nhân vật và chi tiết tỏ

sinh mà  mẹ đã âm thầm, lặng lẽ dành cho

đứa con của mình

Học sinh phát biểu

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

Hoạt động 3: /  dẫn học sinh cảm thụ các chi

-mẹ?

(Thốt ra một lời thiếu lễ độ )

- Con hãy giải thích từ ghép “ lễ độ ” và thử F 

  xem En–ri–cô đã thốt ra một lời thiếu lễ

- Học sinh trao đổi, trả lời

- Học sinh, giáo viên nhận xét, bổ sung

- ?!/ thái độ của En–ri–cô với mẹ, đầu tiên

( Xúc động)

- Hãy tìm những câu nói lên sự xúc động của

 bố khi biết con hỗn láo với mẹ?

tim bố vậy ” )

- Phân tích từ ghép “ nhát dao ” và sự so sánh trên

- Trong sự đau đớn đến tột độ,  bố đã gợi lại

ở En–ri–cô hình ảnh  mẹ Mẹ của En–

( + Thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông

chừng hơi thở của En–ri–cô

+ Quằn quại vì nỗi lo sợ

+ Khóc nức nở khi nghĩ rằng mất con

+ Bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một

giờ đau đớn )

3 Đại ý, bố cục.

+ Đại ý: Thái độ của 

bố khi con mắc lỗi với mẹ + Bố cục:

 Thái độ của En-ri-cô với mẹ

 Thái độ của  bố

II - Tìm hiểu chi tiết.

1 Thái độ của En–ri–cô với mẹ.

Thốt ra lời thiếu lễ độ

2 Thái độ của @ bố

! việc làm của con.

a Sự xúc động của @ bố.

nhát dao đâm vào tim

b Hình ảnh @ mẹ.

yêu con vô bờ

- Tại sao thể hiện sự tức giận, đau đớn của mình

mà  bố lại gợi đến mẹ? Con hãy thử nói tại

En–

ri–cô của bố ạ ! ”, “ Hãy nghĩ xem En–ri–cô

à !”,

“ Hãy nghĩ kỹ điều này En–ri–cô ạ ” ?

( + Đó là lý do khiến bố đau lòng

+ Khắc sâu hình ảnh mẹ trong lòng En–ri–cô)

- Sau khi gợi lại hình ảnh  mẹ trong lòng

với con?

(Khuyên con xin lỗi mẹ)

- Học sinh đọc thầm lại đoạn “ Hãy nghĩ kỹ điều

này của con  ” tìm những lời khuyên

chân thành, thấm thía nhất của  bố đối với

En–ri–cô?

( + Ngày buồn thảm nhất là ngày mất mẹ

+ Không thể sống thanh thản, yên tĩnh khi phạm

lỗi với mẹ

thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã

+ Phải xin lỗi mẹ )

- Trong những lời khuyên đó, con tâm đắc nhất lời

nào? Tại sao?

- ?!/ thái độ của bố, En–ri–cô có phản ứng

(Xúc động vô cùng)

-Hoạt động 5: /  dẫn học sinh tổng kết

- Theo con, tại sao  bố không nói trực tiếp

- Học sinh thảo luận, trả lời

- Giáo viên chốt lại:

Đó là một dụng ý nghệ thuật có tác dụng: Thể

hiện những tình cảm tế nhị, kín đáo, nhiều khi

không thể nói trực tiếp, không làm cho  mắc

c Những lời khuyên chân thành của bố.

bố mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất

+ Thật xấu hổ, nhục nhã nếu trà đạp lên tình yêu

 Tất cả đã khiến En– ri–cô xúc động vô cùng

III - Tổng kết.

1 Nghệ thuật:

kín đáo

+ Lời lẽ giản dị, xúc động

2 Nội dung:

+ Thể hiện nỗi đau, nỗi tức

lỗi mất lòng tự trọng

-Hoạt động 6: /  dẫn học sinh luyện tập

- Giáo viên cho học sinh đọc và lần $ làm bài

tập 1, 2 SGK / 9

- Học sinh cử đại diện lên đọc bài làm của mình

- Lớp, giáo viên nhận xét, bổ sung

giận cực độ của  bố khi con mắc lỗi với mẹ

+ Thể hiện tình cảm chân thành, tha thiết của một  chồng đối với vợ, một  bố đối với con

IV - Luyện tập.

4 ( dẫn về nhà:

- Thống kê tất cả các từ ghép trong văn bản Chọn một đoạn, đọc biểu cảm một lần

và học thuộc đoạn đó

- Trả lời câu hỏi: Tại sao nói câu “ Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà

 bố với một lời khuyên dịu dàng? Câu chuyển tâm trạng đó có hợp lý không?

-thêm ý nghĩa giáo dục mới đối với con sau khi học văn bản chính

- Soạn bài “ Từ ghép ”

Tiết 3

Từ ghép

I - Mục tiêu cần đạt:

1 Về nội dung

Giúp học sinh:

- Nắm  cấu tạo của hai loại từ ghép: + Từ ghép chính phụ

+ Từ ghép đẳng lập

- Hiểu  nghĩa của các loại từ ghép

2 Về  pháp.

đã  học sinh tìm kiếm từ ngữ liệu để làm ngữ liệu quy nạp thành tri thức và luyện tập

II - Nội dung và tiến trình tiết dạy:

1 ổ n định tổ chức lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

- Giáo viên kiểm tra bài soạn của học sinh

- Kiểm tra phần thống kê tất cả các từ ghép trong văn bản “Mẹ tôi ”

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

- Giáo viên cho học sinh ôn lại định nghĩa về từ

ghép đã học ở lớp 6

( Đó là những từ phức  tạo ra bằng cách ghép

các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa )

- Giáo viên nêu khái quát nội dung của bài học

mới Tìm hiểu về cấu tạo và nghĩa của các loại từ

ghép

Hoạt động 2: /  dẫn học sinh tìm hiểu cấu tạo

của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Giáo viên gọi học sinh đọc hai ví dụ rồi cho biết

trong các từ ghép: “ bà ngoại ”, “ thơm phức ”

tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là tiếng phụ

bổ sung cho tiếng chính?

- Học sinh nêu nhận xét về trật tự của các tiếng

trong hai từ ghép trên

- Học sinh tìm thêm từ ghép có “ bà ” và “ thơm ”

- Học sinh đọc hai ví dụ rồi cho biết ở ví dụ này,

các từ ghép “ trầm bổng ”, “ quần áo ” có phân ra

tiếng chính, tiếng phụ không? Quan hệ giữa các

- Từ hai ví dụ vừa phân tích, giáo viên cho học

sinh rút ra nhận xét từ ghép chính phụ và từ ghép

đẳng lập là gì? Lấy ví dụ minh hoạ

I - Các loại từ ghép.

1 Ví dụ:

+ Ví dụ (1) SGK / 13

 bà ngoại:

- bà - chính

- ngoại – phụ

 thơm phức:

- thơm – chính

- phức – phụ

 Tiếng chính đứng !/) phụ đứng sau

+ Ví dụ (2) SGK / 14

 trầm – bổng

 quần - áo

 Không phân ra chính phụ

mà bình đẳng

2 Ghi nhớ.

+ Ghép chính phụ: Có tiếng chính, tiếng phụ Tiếng

- Học sinh đọc và ghi nhớ phần “ ghi nhớ 1”

SGK/14

Hoạt động 3: /  dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa

của từ ghép

- Học sinh so sánh nghĩa của từ “ bà ngoại ” với

“bà ”; “ thơm phức ” với “ thơm ”

( + “ bà ”:  sinh ra mẹ hoặc cha

“ bà ngoại ”:  sinh ra mẹ

+ “ thơm ”: mùi dễ chịu

“ thơm phức ”: mùi hấp dẫn, mạnh

 Nghĩa của “ bà ngoại ” hẹp hơn “ bà ”; “ thơm

phức ” hẹp hơn “ thơm ” )

- Học sinh nhận xét về nghĩa của từ ghép chính

phụ?

- Giáo viên giải thích thêm: Chính vì thế cho nên

từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa ?!/

đây  ta còn gọi từ ghép chính phụ là từ

ghép phân nghĩa

- Học sinh so sánh nghĩa của từ “ quần áo ” với

mỗi tiếng “ quần ”, “ áo ”; “ trầm bổng ” với mỗi

tiếng “ trầm ”, “ bổng ”?

( + quần áo: Trang phục nói chung

+ trầm bổng: Âm thanh lúc lên, lúc xuống )

- Nhận xét về từ ghép đẳng lập?

- Giáo viên giải thích thêm: Chính vì có nghĩa khái

quát hơn nghĩa của từng tiếng cho nên từ ghép

đẳng lập có tính chất hợp nghĩa Q ta còn gọi

từ ghép đẳng lập là từ ghép hợp nghĩa

- Học sinh đọc, ghi nhớ phần ghi nhớ (2) SGK/ 14

Hoạt động 4: /  dẫn học sinh luyện tập

- Học sinh lần $ làm các bài tập 1, 2, 3, 4, 5

- Học sinh thảo luận, trả lời từng bài

- Học sinh khác nhận xét, bổ sung

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

Hoạt động 5: Giáo viên tổng kết bài học, giải đáp

những thắc mắc của học sinh

Ví dụ: Đỏ chót, đỏ ngòm + Ghép đẳng lập: Các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp

Ví dụ: Ông bà, cha mẹ

II / Nghĩa của từ ghép.

1 Nghĩa của từ ghép chính phụ.

Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính

2 Nghĩa của từ ghép đẳng lập:

Khái quát hơn nghĩa của từng tiếng

III / Luyện tập:

- Giáo viên kiểm tra soạn học sinh

- Kiểm tra phần thống kê tất từ ghép văn “Mẹ ”

3 B? ?i m? ?i: < /i>

Hoạt động 1:< /i> Gi? ?i thiệu

- Giáo viên cho học. .. từ ngữ liệu để làm ngữ liệu quy nạp thành tri thức luyện tập

II - N? ?i dung tiến trình tiết dạy:

1 ổ n định tổ chức lớp.< /i>

2 Kiểm tra cũ.< /i> ...

- Giáo viên cho học sinh đọc lần $ làm

tập 1, SGK /

- Học sinh cử đ? ?i diện lên đọc làm

- Lớp, giáo viên nhận xét, bổ sung

giận cực độ  bố mắc l? ?i v? ?i mẹ