Giáo án Ngữ văn 8 hay cả năm

Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , b©ng khu©ng cña nh©n 1 vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng.. Chúng ta cùng tìm hiểu bài.[r]

Ngày soạn :27/

Ngày giảng :30/ 8/ 2006

Tuần : 1 Tiết : 1-2

Bài 1

văn bản

Tôi Đi học thanh tịnh

a mục tiêu cần đạt

Giúp Hs : - cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời

- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm

b chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổn định tổ chức

II kiểm tra bài cũ

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên

chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn

man , bâng khuâng của nhân

1 vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s đọc ,

chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu ; chú ý giọng

nói của nhân vật '' tôi '' , ngời mẹ

và ông đốc

G đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Yêu cầu h/s nhận xét cách đọc

của bạn ?

? Đọc thầm chú thích ? Nêu ngắn

gọn về tác giả Thanh Tịnh ?

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích , lu ý

chú thích 2, 6, 7 ?

? Câu chuyện đợc kể theo trình tự

bố cục ntn ?

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy

? Tác dụng của ngôi kể ?

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm

1933 vào nghề dạy học và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích

Câu chuyện đợc kể theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng (theo dòng hồi tởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời kể

I Đọc , chú thích

1 Tác giả : ( 1911-1988)

ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng bừng

rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu

tr-ờng của tác giả đợc khơi nguồn từ

thời điểm nào ? Quang cảnh ra sao

?

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng đợc

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt

rè cùng mẹ đến trờng

II đọc- hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trờng

a, Khơi nguồn kỉ niệm

2 những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

? Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết

chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật ''tôi''

trên con đờng cùng mẹ tới trờng)

hồi hộp , cảm giác ngỡ ngàng của

nhân vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên

đờng tới trờng ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tng bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá

khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra

từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

Từ hiện tại quá khứ Đó

là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con

đờng cùng

mẹ tới trờng

? Em có nhận xét gì về sự thay đổi

trong tâm trạng nhân vật ''tôi'' khi

cùng mẹ đi trên đờng ?

- Cảm thấy trang trọng và đứng

đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ đợc cầm bút ,

th-ớc nh các bạn khác

Lần đầu tiên đợc đến trờng , đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , thớc và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu tiên đợc đến tr-ờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp

ta hình dung t thế ngộ nghĩnh ,

đáng yêu của chú bé

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

3

? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ

tâm trạng và cảm giác của nhân

vật ''tôi'' khi đến trờng nghe ông

đốc gọi tên ? Hãy phân tích ? - Sân trờng hôm nay dày đặc ngời

Ai cũng quần áo sạch sẽ

- Ngôi trờng vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thờng lòng tôi đâm

ra lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp ,

lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng ,

sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu

c Tâm trạng

và cảm giác của ''tôi''khi

đến trờng và khi nghe ông

đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ

b-ớc vào lớp

Bỡ ngỡ , lo

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm hở

trên đờng tới trờng chuyển sang

tâm trạng lo sợ vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ,

ngập ngừng , đây là sự chuyển

biến tâm lí rất phù hợp của một

đứa trẻ lần đầu tiên đợc đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

ng-ời yếu đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng và

cảm giác của ''tôi'' khi bớc vào chỗ

ngồi lạ lùng ntn ?

dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử

đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì

đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi

đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học

đầu tiên 4

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện tác

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm

lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , ngời bạn mới ấy sẽ là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học

giả đa hình ảnh '' con chim liệng

bay cao '' có ý nghĩa gì ?

N2: Dòng chữ '' Tôi đi học '' kết

thúc truỵyện có ý nghĩa gì ?

gọi h/s các nhóm thảo luận và

trình bày

G bổ sung , sửa chữa và chốt lại

vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái độ cử

chỉ của những ngời lớn ( ông đốc,

thầy giáo đón nhận học trò mới ,

các bậc phụ huynh ) đối với các

em bé lần đầu đi học ?

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim non liệng đến '' có ý nghĩa tợng trng

sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự

do nô đùa , thả diều đã chấm dứt

để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng , đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng

có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi

đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu tr-ờng đầu tiên , đều trân trọng tham

dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng

đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ ,

cử chỉ của ngời lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

5 cời đón h/s vào lớp cũng là một ngời vui tính thơng yêu h/s

G: Những h/ả về ngời lớn cho thấy

trách nhiệm , tấm lòng của nhà

tr-ờng , gia đình đối với các em h/s

Đây thực sự là những dấu ấn tốt

đẹp , những kỉ niệm trong sáng ,

ấm áp không thể phai nhoà trong

kí ức tuổi thơ , giúp các em tự tin ,

vững vàng hơn Đó còn là môi

tr-ờng giáo dục ấm áp , nơi nuôi

d-ỡng tâm hồn trí tuệ và tình cảm

của những thế hệ tơng lai của đất

nớc

Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/s tổng

kết

? Hãy tìm và phân tích những h/ả

so sánh đợc nhà văn sử dụng trong

truyện ngắn này ?

? Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật

và sức cuốn hút của tác phẩm ?

'' Tôi quên thế nào đợc '' '' ý nghĩ ấy thoáng qua '' '' Họ nh con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi t-ởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi''

theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể , 6

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hớng dẫn luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tợng

của em trong buổi khai giảng lần

đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ngời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên

đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng

và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

- Cảm xúc chân thực , thiết tha

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc ,

ấn tợng nhất

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

IV Hớng dẫn về nhà

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Ngày soạn :28/ 8/ 2006 Ngày giảng :31/ 8/ 2006

Tuần : 1 Tiết : 3

tiếng việt

cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

7

A mục tiêu.

Giúp h/s : - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp

độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học , rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng , về phạm vi nghĩa rộng và hẹp

B chuẩn bị

G: Giáo án , bảng phụ

H: Đact và xem phần tìm hoi bài

C lên lớp

I ổn định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa

từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm

vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái

quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi

bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1 : Hình thành khái

niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nnghĩa hẹp

G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ

trong SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hơu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ

động vật bao hàm nghĩa của ba

từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

8

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá

thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

những từ nào ?

G : Nh vậy từ '' động vật '' là từ có

nghĩa rộng Từ '' voi , hơu , tu hú ,

sáo '' là từ có nghĩa hẹp

? Vậy em hoi thế nào là một từ

ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp ?

- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú , sáo '' Vì

các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú '' và có phạm

vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa

rộng , vừa có nghĩa hẹp đợc không

? Tại sao ?

? Gọi hs đọc ghi nhớ SGK / 10 ?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn h/s luyện

tập

Gv hớng dẫn h/s tự làm bài 1

? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá nhân

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm

vi nghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ

khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tơng đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trờng , đại bác bom bi ,

ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập Bài 1:

Bài 2 : 9

a Chất đốt c Thức ăn e Đánh

b Nghệ thuật d Nhìn

Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm

đó thắng

a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV Hớng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng

Ngày soạn :4/ 9/ 2006 Ngày giảng :8/ 9/ 2006 Tuần : 1 Tiết : 4

Tập làm văn

tính thống nhất về chủ đề của văn

bản

A mục tiêu.

Giúp h/s : - Nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình

B chuẩn bị

G: Giáo án , bảng phụ

H: Tìm hiểu trớc phần tìm hiểu bài

C Lên lớp.

10

I ổn định tổ chức.

II kiểm tra bài cũ

III bài mới

1 Giới thiệu bài :

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì

? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời

cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s tìm

hiểu về chủ đề của văn bản

G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

t-ởng ấy gợi lên những ấn tợng gì

trong lòng tác giả ?

? Hãy nêu lên chủ đề của văn

bản ?

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học Sự hồi tởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu trờng

Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trờng

đầu tiên

I Chủ đề của

văn bản