Giáo án Vật lý 9 tiết 61 đến 70

cấnnhs sáng màu nào truyền từ vật đến mắt, - GV hướng dẫn để học sinh hiểu về ta thÊy ®îc vËt v× cã ¸nh s¸ng tõ c¸c vËt màu sắc các vật dưới ánh sáng trắng, từ bên cạnh đến mắt ta.. đó [r]

Trang 1

Ngày giảng: 9a………

Ngày giảng:9b………

Tiết 61.

Màu sắc các vật dưới ánh sáng trắng và ánh sáng màu

I Mục tiêu:

*Kiến thức- Trả lời !" câu hỏi, có ánh sáng màu nào vào mắt khi ta nhìn thấy một vật màu

đỏ, màu xanh, màu đen

màu xanh, vật màu trắng, vật màu đen

- Giải thích !" hiện !" : khi đặt các vật 8!9 ánh sáng đỏ thì chỉ các vật màu đỏ mới giữ nguyên !" màu còn các vật có màu khác thì màu sắc sẽ bị thay đổi

*Kĩ năng: sử dụng thành thạo các đồ dùng TN + Làm !" các TN trong bài (nếu có )

* Thái độ: Ham học hỏi, yêu thích môn học

II Chuẩn bị:

- Hộp quan sát ánh sáng tán xạ ở các vật màu

III Các hoạt động dạy và học :

1 ổn định : (1')

Lớp 9a Vắng:

Lớp 9b Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ : (4')

Thế nào là sự trộn ánh sáng ? Để có !" ánh sáng trắng ta cần làm thí nghiệm thế nào?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Nêu vấn đề.(3')

- GV nêu vấn đề theo phần mở bài trong SGK

- HS nhận biết vấn đề cần tìm hiểu của bài

Hoạt động 2: Vật màu trắng, vật màu

đỏ, vật màu xanh và vật màu đen dưới

ánh sáng trắng.

- GV yêu cầu học sinh tham khảo thông

tin SGK tìm hiểu về màu sắc các vật

8!9 ánh sáng trắng

- HS tham khảo thông tăngSGK và liên

hệ trong thực tế tìm hiểu về màu sắc các

vật 8!9 ánh sáng trắng

- GV !9 dẫn để học sinh hiểu về

màu sắc các vật 8!9 ánh sáng trắng, từ

đó rút ra !" kết luận cần thiết

Hoạt động 3: Khả năng tán xạ ánh

sáng màu của các vật.

- GV giới thiệu dụng cụ thí nghiệm 1 và

phát đồ thí nghiệm cho các nhóm yêu

cầu học sinh làm thí nghiệm H55.1

- HS nhận dụng cụ thí nghiệm, nhóm

!Q phân công nhiệm vụ cho các

12'

I Vật màu trắng, vật màu đỏ, vật màu xanh và vật màu đen dưới ánh sáng

trắng.

C1 Khi nhìn thấy vật màu trắng, vật màu

đỏ, vật màu xanh lục thì đã có ánh sáng trắng, ánh sáng đỏ, ánh sáng xanh lục truyền

từ các vật đó vào mắt

+ Khi nhìn thấy vật màu đen thì không cấnnhs sáng màu nào truyền từ vật đến mắt,

ta thấy !" vật vì có ánh sáng từ các vật bên cạnh đến mắt ta

* Nhận xét: SGK

II Khả năng tán xạ ánh sáng màu của các vật.

1 Thí nghiệm 1.

2 Nhận xét.

C2 g!9 ánh sáng đỏ, vật màu trắng có màu

đỏ, vậy vật màu trắng tán xạ tốt ánh sáng

Trang 2

thành viên và tiến hành thí nghiệm

H55.1

- HS quan sát hiện !" xảy ra, thảo

luận và rút ra nhận xét cần thiết

- GV theo dõi !9 dẫn học sinh làm

thí nghiệm Phân tích kết quả thí

nghiệm, từ đó rút ra kết lận chung nhất

Hoạt động 4: Kết luận về khả năng

tán xạ ánh sáng màu của các vật.

- GV yêu cầu học sinh phân tích về các

kiến thức vừa tìm hiểu, thảo luận để rút

ra kết luận chung nhất

- HS thảo luận và rút ra kết luận cần

thiết

Hoạt động 4: Vận dụng.

- GV yêu cầu h/s nghiên cứu nội dung

C4, C5, C6 suy nghĩ và trả lời C4, C5,

C6

- HS vận dụng các kiến thức vừa học trả

lời các câu hỏi trong phần vận dụng

- GV !ớng dẫn h/s giải nếu h/s gặp khó

khăn

- HS đọc và học thuộc phần ghi nhớ

trong SGK

5'

đỏ

- g!9 ánh sáng đỏ, vật màu đỏ vẫn có màu

đỏ, vậy vật màu đỏ tán xạ tốt ánh sáng đỏ

- g!9 ánh sáng đỏ, vật màu đen vẫn có màu đen, vậy vạt màu đen không tán xạ ánh sáng đỏ

C3 g!9 ánh sáng xanh lục, vật màu trắng

có màu xanh, vậy màu trắng tán xạ tốt ánh sáng xanh lục

III Kết luận về khả năng tán xạ ánh sáng màu của các vật.

+ Vật màu nào thì tán xạ tốt ánh sáng màu

đo và tán xạ kém ánh sáng màu khác

+ Vật màu trắng tán xạ tốt tất cả các ánh

sáng màu

+ Vật màu đen không có khả năng tán xạ các ánh sáng màu

IV Vận dụng.

C4 Ban ngày, lá cây ngoài ! ! có màu xanh thì chúng tán xạ tốt ánh sáng xanh trong chùm sáng trắng của mặt trời Trong

đêm tối, ta thấy chúng có màu đen vì không

có ánh sáng chiếu đến chúng và chúng chẳng có gì để tán xạ

C6 Trong chùm sáng trắng có đủ mọi ánh sáng màu, khi đặt một vật màu đỏ 8!9 ánh sáng trắng, ta thấy nó có màu đỏ vì nó tán xạ tốt ánh sáng đỏ trong chùm sáng trắng,

!o tự ! vậy, đặt một vật màu xanh 8!9

ánh sáng trắng ta sẽ thấy vật màu xanh

* Ghi nhớ : SGK

4 Củng cố (3')

- GVchốt lại kiến thức trọng tâm của bài và khắc sâu nội dung đó cho h/s

- Đọc phần có thể em !a biết

5 Dặn dò - J!ớng dẫn học ở nhà.(1')

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Làm bài tập từ 55.1đến 55.4 trong SBT

- Chuẩn bị tiết 62

Trang 3

Tiết 62.

Các tác dụng của ánh sáng

I Mục tiêu:

*Kiến thức- Trả lời !" câu hỏi, tác dụng của ánh sáng là gì?

- Vận dụng !" kiến thức vềâtcs dụng nhiệt của ánh sáng trên vật màu trắng và trên vật màu

đen để giải thích một số ứng dụng thực tế

- Trả lời !" các câu hỏi: Tác dụng sinh học của ánh sáng là gì?, tác dụng quang điện của

ánh sáng là gì?

II Chuẩn bị:

- Thiết bị thí nghiệm tác dụng nhiệt của ánh sáng mặt trời trên vật màu trắng và vật màu đen.

- Pin mặt trời

1 ổn định : (1')

Lớp 9a Vắng:

Lớp 9b Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ : Không kiểm tra.

3 Bài mới

Hoạt động 1: Nêu vấn đề.(3')

Hoạt động 2: Tác dụng nhiệt của ánh

sáng.

- GV yêu cầu học sinh tham khảo

thông tin SGK tìm hiểu về tác dụng

nhiệt của ánh sáng

- HS tham khảo thông tăng SGK và liên

hệ trong thực tế tìm hiểu về tác dụng

nhiệt của ánh sáng

- GV !9 dẫn để học sinh hiểu về tác

dụng nhiệt của ánh sáng, từ đó rút ra

!" kết luận cần thiết

Hoạt động 3: Nghiên cứu tác dụngn

nhiệt của ánh sáng trên vật màu

trắng và vật màu đen.

- GV giới thiệu dụng cụ thí nghiệm 1

và phát đồ thí nghiệm cho các nhóm

yêu cầu học sinh làm thí nghiệm

12' I Tác dụng nhiệt của ánh sáng.

1 Tác dụng nhiệt của ánh sáng.

C1 Ví dụ về một số hiện !" chứng tỏ ánh sáng chiếu vào mọi vật sẽ làm cho các vật đó nóng lên, khi chạy điện ở bệnh viện ta chiếu

ánh sáng vào cơ thể, chỗ bị chiếu sáng sẽ nóng lên

C2:

+ Phơi khô các vật ngoài nắng, làm muối, ngồi (!Q nắng trong mùa đông

+ ánh sáng chiếu vào các vật sẽ làm chúng nóng lên, khi đó năng !"/ ( sáng đã bị biến thành nhiệt năng đó là tác dụng nhiệt của ánh sáng

2 Nghiên cứu tác dụngn nhiệt của ánh sáng trên vật màu trắng và vật màu đen

1 Thí nghiệm 1

Kết quả thí nghiệm

Trang 4

H56.2

thành viên và tiến hành thí nghiệm

H56.2

- HS quan sát hiện !" xảy ra, ghi kết

quả vào bảng 1, thảo luận và rút ra

nhận xét cần thiết

- GV theo dõi !9 dẫn học sinh làm

thí nghiệm Phân tích kết quả thí

nghiệm, từ đó rút ra kết lận chung nhất

Hoạt động 4: Tác dụng sinh học của

ánh sáng.

- GV yêu cầu học sinh liên hệ thực tế

tìm hiểu về tác dụng sinh học của ánh

sáng

- HS liên hệ thực tế tìm hiểu về tác

dụng sinh học của ánh sáng

- GV !9 dẫn học sinh tìm hiểu về

tác dụng của ánh sáng

Hoạt động 4: Các tác dụng quang

điện của ánh sáng.

- GV giới thiệu về mô hìnhd pin mặt

trời nhỏ và phát cho các nhóm tìm hiểu

về pin mặt trời

- HS tìm hiểu về pin mặt trời thông qua

mô hình của nhóm

- GV !9 dẫn học sinh tìm hiểu về

pin mặt trời và cho các nhóm làm thí

nghiệm cho pin mặt trời hoạt động

- HS làm thí nghiệm, nhận xét và tìm

hiểu về tác dụng quang điện của ánh

sáng

Hoạt động 4: Vận dụng.

- GV yêu cầu h/s nghiên cứu nội dung

C8, C9, C10 suy nghĩ và trả lời C8, C9,

C10

- HS vận dụng các kiến thức vừa học trả

lời các câu hỏi trong phần vận dụng

- GV !ớng dẫn h/s giải nếu h/s gặp

khó khăn

10'

5'

* Kết luận.

C3 Trong cùng một thời gian, với cùng một nhiệt độ ban đầu và cùng một điều kiện chiếu sáng thì nhiệt độ của tấm kim loại khi bị chiếu sáng mặt đen tăng nhanh hơn nhiệt độ của tấm kim loại đó khi bị chiếu sáng mặt trắng có nghĩa là trong cùng điều kiện thì vật màu đen hấp thụ năng !" ánh sáng nhiều hơn vật màu trắng

II Tác dụng sinh học của ánh sáng.

+ ánh sáng có thể gây ra một số biến đổi

nhất định ở các sinh vật Đó là tác dụng sinh học của ánh sáng

C4 Ví dụ các cây cối ! ngả hoặc +!o

ra chỗ có aánh sáng mặt trời

C5 Ví dụ nên cho trẻ nhỏ tắm nắng buổi sáng sớm để thân thể !" cứng cáp

III Các tác dụng quang điện của ánh sáng.

1 Pin mặt trời.

C6 Ví dụ: Máy tính bỏ túi, đồ chơi trẻ em C7 Muốn cho pin phát điện, phải chiếu ánh sáng vào pin

+ Khi pin hoạt động thì nó không nóng lên hoặc chỉ nóng lên không đáng kể do đó, pin hoạt động !" không phải tác dụng nhiệt của ánh sáng

2 Tác dụng quang điện của ánh sáng.

Tác dụng của ánh sáng lên pin quang điện gọi là tác dụng quang điện của ánh sáng

IV Vận dụng.

C8 acximet đã sử dụng tác dụng nhiệt của

ánh sáng mặt trời

C9 Bố mẹ muốn nói đến tác dụng sinh học của ánh sáng mặt trời

* Ghi nhớ : SGK

4 Củng cố (4')

- Đọc phần có thể em !a biết

5 Dặn dò- J!ớng dẫn học ở nhà.(1')

HS đọc và học thuộc phần ghi nhớ trong SGK

- Làm bài tập từ 56.1đến 56.4 trong SBT

Trang 5

Tiết 63.

Thực hành: nhận biết ánh sáng đơn sắc và

ánh sáng không đơn sắc bằng đĩa cd

I Mục tiêu:

*Kiến thức- Trả lời !" các câu hỏi: Thế nào là một ánh sáng đơn sắc và thế nào là ánh sáng không đơn sắc?

- Biết cách dùng đĩa CD để nhận biết ánh sáng đơn sắc và ánh sáng không đơn sắc

II Chuẩn bị:

+ Đèn chiếu sáng +Bộ tấm lọc màu + 1 Đĩa CD

1 ổn định : (1')

Lớp 9a Vắng:

Lớp 9b Vắng:

3 Bài mới

Hoạt động 1: Kiểm tra sự chuẩn bị

mẫu báo cáo của học sinh và nêu mục

tiêu của bài thực hành

- GV kiểm tra sự chuẩn bị báo cáo

thực hành của h/s ở nhà

- GV sửa những chỗ còn thiếu sót của

báo cáo chuẩn bị của học sinh

- HS kiểm tra và sửa lại báo cáo nếu

còn thiếu

- GV nêu mục tiêu của bài thực hành

và giao nhiệm vụ cho các nhóm

- HS đọc thông tin SGK tìm hiểu về

nội dung bài thực hành

Hoạt động 2 Thực hành xác định ánh

sáng đơn sắc và ánh sáng không đơn

sắc

- GV giới thiệu các dụng cụ thí nghiệm

và công dụng của các dụng cụ

- HS tham khảo thông tin SGK tìm

hiểu về nội dung thí nghiệm

9'

15'

Mẫu báo cáo

I Trả lời câu hỏi

a ánh sáng đơn sắc là gì?

ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có một mầu nhất định và không thể phân tích ánh sáng

đó thành các ánh sáng có mầu khác !"

b ánh sáng không đơn sắc lag gì?

ánh sáng không đơn sắc tuy cũng có một mầu nhất định, ! nó là sự pha trộn của nhiều ánh sáng mầu, do đó ta có thể phân tích ánh sáng không đơn sắc thành nhiều

ánh sáng mầu khác nhau

c Cách nhận biết ánh sáng đơn sắc và không đơn sắc:

- ánh sáng đơn sắc !" lọc qua tấm lọc mầu thì không bị phân tích bằng đĩa CD

- ánh sáng không đơn sắc chiếu vào đĩa CD

bị phân tích thành các ánh sáng mầu

II Kết quả thí nghiệm

1 Thí nghiệm 1

a Kết quả thí nghiệm

KQquansát Lần TN

Các màu của

ánh sáng !"

phân tích

ánh sáng màu !" tạo ra nhờ tấm lọc là đơn sắc hay không

đơn sắc

1 Lọc đỏ

2 Lọc vàng

3 Lọc lục

Trang 6

thành viên và tiến hành thực hành theo

SGK và 8!9 sự !9 dẫn của g/v

- HS thực hành và ghi kết quả thí

nghiệm vào mẫu báo cáo nhận xét và

hoàn thiện dần báo cáo

- GV quan sát các nhóm thực hành,

!9 dẫn nếu h/s gặp khó khăn

Hoạt động 3: Học sinh hoàn thiện mẫu

báo cáo

- HS vận dụng các kết quả thực hành

và các kiến thức đã học hoàn thiện

mẫu báo cáo

- GV quan sát và !9 dẫn h/s hoàn

thiện mẫu báo cáo

Hoạt động 4: Tổng kết.

- GV thu báo cáo thực hành của h/s

- GV rút kinh nghiệm cho giờ thực

hành lần sau

15'

4 Lọc lam

b Kết luận chung.

III Tổng kết.

4 Củng cố (4')

- GV nhận xét giờ thực hành, rút kinh nghiệm cho giờ sau

5 Dặn dò - J!ớng dẫn học ở nhà.(1')

- Học thuộc và ghi nhớ các nội dung chính của bài

- Làm lại thí nghiệm ở nhà

Trang 7

Tiết 64.

ôn tập tổng kết chương iII: quang học

I Mục tiêu:

*Kiến thức - Ôn tập, hệ thống hoá các kiến thức cơ bản của phần cơ học để trả lời các câu hỏi trong phần ôn tập

- Vận dụng !" các kiến thức đã học để giải các dạng bài tập khác nhau

*Kĩ năng: HS thành thạo giải các bài tập về thấu kính

- Nội dung ôn tập

1 ổn định : (1')

Lớp 9a Vắng:

Lớp 9b Vắng:

2 Kiểm tra 15'

điểm

3 Bài mới:

Hoạt động 1 Hệ thống hoá kiến thức và

Kiểm tra

- GV yêu cầu h/s nhớ loại các kiến thức

đã học hệ thống kiến thức trọng tâm của

!o quang học

- HS ôn tập và hệ thống kiến thức của

!o quang học

- GV !9 dẫn h/s hệ thống và khắc

sâu các nội dung trọng tâm của !o

cho h/s

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của h/s ở nhà

- HS tự thảo luận theo bàn về phần I tự

kiểm tra và hoàn thiện vào vở

- GV theo dõi và !9 dẫn h/s nếu h/s

gặp khó khăn

Hoạt động2 Giải bài tập phần vận dụng

- GV yêu cầu h/s tìm hiểu về nội dung

của câu hỏi 17 đến 26 trong phần bài tập

và gọi một số h/s lên bảng giải

- HS thảo luận và lên bảng giải bài tập

I Tự kiểm tra.

HS hoàn thiện

II Vận dụng.

C17 ý B ; C18 ý B; C19 ý B C20

ý D; C21.a - 4; b - 3; c - 2; d - 1

C22: a K

B I

Trang 8

Các h/s khác suy nghĩ và nhận xét bài

giải của bạn

- GV quan sát h/s giải và !9 dẫn nếu

h/s gặp khó khăn

- GV theo dõi và !9 dẫn học sinh

làm các bài tập, đặc biệt !9 dẫn học

sinh kỹ năng vẽ hình và giải các bài tập

về thấu kính

- HS giải bài tập trong phần vận dụng,

khắc sâu các nội dung trọng tâm và rèn

kỹ năng vẽ hình và khắc sâu cách giải

bài tập về thấu kính

- Với bài 24, giáo viên yêu cầu học sinh

vẽ hình !o tự bài 23 và chứng minh

!o tự bài 23

- HS suy nghĩ, thảo luận và giảI bài tập

B/

A F O 

A/

b A’B’ là ảnh ảo

c Vì A trùng F nên BO và AI là hai ! chéo của hình chữ nhật BAOI

điểm B’ là giao điểm của hai ! chéo

A’B’ là ! trung bình của ABO

Ta có: OA’ = OA = 10cm1

2

C23 a P

B I

A 0 F A/ 

B /

Q b)

Cho h=40cm f=8cm d=1,2m=120cm Tính h/=?

Giải

Xét OAB ~ OA  /B/ ta có: = (1)

AB

B

A/ /

OA

OA/

Xét FOI ~ FA  /B/ ta có:

= = (2)

OI

B

A/ /

FO

FA/

AB

B

A/ /

Từ (1) và (2) ta có:

OA

OA/

FO

FA/



d

d/

OF

OA/ 

 = d f= dd - df

d

d/

f

d/ 

 / /

d =/ = =8,6cm

f d

df

 120 8

8 120



Từ (1) =

AB

B

A/ /

OA

OA/

h / = A/B/= = =2,86 cm



OA

AB

OA /

120

40 6 , 8

C24:

Hình vẽ !o tự Bài 23

+ Gọi OA là khoảng cách từ mắt đến cửa ( OA = 5m = 500cm)

+ OA’ là khoảng cách từ thể thuỷ tinh đến

Trang 9

theo sự !9 dẫn của giáo viên.

- Bài 25 học sinh hoạt động cá nhân tự

trả lời câu hỏi

màng !9 (OA’ = 2cm );

+ AB là cái cửa (AB =2m = 200cm) + A’B’ là ảnh của cái cửa trên màng !9

Ta có: ' ' 0 ' hay

0

A B A

AB  A

'

200 0,8

0 500

A

Vậy ảnh cao 0,8cm C25:

a nhìn một ngọn đèn dây tóc qua 1 kính lọc màu đỏ, ta thấy ánh sáng màu đỏ

b Nhìn ngọn đèn đó qua kính lọc màu lam ta thấy ánh sáng màu lam

c Đó không phải là trộn ánh sáng đỏ với

ánh sáng lam mà là thu !" phần còn lại của chùm sáng trắng sau khi đã cản lại tất cả những ánh sáng mà mỗi kính lọc đỏ hoặc lam có thể cản !"

4 Củng cố.(3')

- GVchốt lại kiến thức trọng tâm của !o và khắc sâu nội dung đó cho h/s

5 Dặn dò- H!9 dẫn học ở nhà.(1')

- Tự ôn tập thêm ở nhà

- Làm lại các dạng bài tập cơ bản của !o để rèn kỹ năng giảI bài tập vật lý

Trang 10

Ngày giảng: 9a………

Tiết 65

Năng lượng và sự chuyển hoá năng lượng

I Mục tiêu:

*Kiến thức - Nhận biết !" cơ năng và nhiệt năng dựa trên những dấu hiệu quan sát trực tiếp

!"

- Nhận biết !" quang năng, hoá năng, điện năng nhờ chúng đã chuyển hoá thành cơ năng

hay nhiệt năng

- Nhận biết !" khả năng chuyển hoá qua lại giữa các dạng năng !" % mọi sự biến đổi

trong tự nhiên đều kèm theo sự biến đổi năng !" từ dạng này sang dạng khác

*Kĩ năng:Phân tích tổng hợp kiến thức vật lí từ các hiện !" trong tự nhiên

- H59.1

1 ổn định : (1')

Lớp 9a Vắng:

Lớp 9b Vắng:

3 Bài mới

Hoạt động 1: Nêu vấn đề.

Hoạt động 2: Tìm hiểu về năng !"

- GV yêu cầu học sinh tham khảo

thông tin SGK, vận dụng các kiến thức

đã học ở lớp 8!9 để trả lời C1, C2 và

từ đó rút ra nhận xét cần thiết

- HS tham khảo thông tin SGK và vận

dụng các kiến thức đã học, thảo luận

và trả lời C1, C2 và rút ra n/xét cần

thiết

- GV !9 dẫn, giúp đỡ học sinh trả

lời, từ đó rút ra !" kết luận cần thiết

Hoạt động 3: Tìm hiểu về các dạng

năng !" và sự chuyển hoá giữa

chúng

- GV cho học sinh quan sát H59.1 yêu

cầu học sinh quan sát nhận xét và trả

I Năng !"

C1

- Tảng đá !" năng lên khỏi mặt đất ( có khả

năng thực hiện công cơ học)

C2 Làm cho vật nóng lên

Kết luận 1:

Ta nhận biết !" một vật có cơ năng khi

nó có khả năng thực hiện công, có nhiệt năng khi nó làm nóng các vật khác

II.Các dạng năng !" và sự chuyển hoá giữa chúng

C3 +Thiết bị A: (1) cơ năng thành điện năng, (2) điện năng thành nhiệt năng + Thiết bị B: (1) điện năng thành cơ năng

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	228,25 KB