GV: Có ấn tượng sâu đậm về ngày khai trường đầu tiên như thế nhưng tại sao người mẹ ấy không kể điều này với chính đứa con của mình?. HS: Vì muốn khắc sâu ấn tượng về ngày đầu tiên ®i hä[r]
Trang 1Tiết 1 : Văn bản: Cổng trường mở ra
Lí Lan
Ngày soạn : 30/08/2007
Ngày dạy : 06/09/2007
A - Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:
- Cảm nhận và thấm thía tình cảm thiêng lig và sâu nặng của cha mẹ đối với con cái, thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
- Nghệ thuật viết văn tinh tế, giàu giá trị biểu cảm
B -Chuẩn bị
- GV hướng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các phương tiện dạy học cần thiết
- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học
HĐ1: ổn định tổ chức - Kiểm tra :
Thế nào là văn bản nhật dụng ? Kể tên những văn bản nhật dụng đã học trong chương trình Ngữ
văn 6? Các văn bản ấy đã đề cập đến những vấn đề nào trong đời sống ?
HĐ2 : Bài mới
HĐ2.1 : Giới thiệu bài mới : Từ nội dung
câu trả lời của học sinh trong phần KT bài cũ ,
gv giới thiệu nội dung bài mới
HĐ2.2: Tổ chức cho HS tìm hiểu chung về văn bản
GV: Hãy đọc phần chú thích trong SGK sau đó
trình bày những nét sơ lược về tác giả và xuất
xứ của tác phẩm
HS: Trả lời theo nội dung SGK.
GV: Có thể xếp “ cổng trường mở ra ”là văn bản
- Hs nêu được khái niệm văn bản nhật dụng và kể tên đúng 3 văn bản nhật dụng đã học trong chương trình Ngữ văn 6
I -Đọc - tìm hiểu chung
- Tác giả : Lí Lan
- Tác phẩm : +Xuất xứ : Được đăng trên báo "Yêu trẻ"-TP HCM
+Tính chất:Là văn bản nhật
Tuần 1 : Bài 1 Tiết 1 : Cổng trường mở ra
Tiết 2: Mẹ tôi Tiết 3: Từ ghép Tiết 4: Liên kết trong văn bản
Trang 2Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung
nhật dụng được không ? Vì sao?
HS: Trả lời câu hỏi dựa vào khái niệm văn bản
nhật dụng
dụng + Thể loại : kí
GV: Cho biết phương thức biểu đạt chính của văn
bản này là tự sự, miêu tả hay biểu cảm ?
HS : Biểu cảm
GV: Bài văn biểu lộ cảm xúc của ai ? Đó là những
cảm xúc như thế nào ?
HS: Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong
đêm trước ngày khai trường của con
GV: Căn cứ vào những điều vừa tìm hiểu chung về
văn bản , theo con nên đọc văn bản này như
thế nào ? Vì sao?
HS : Nêu cách đọc : Giọng chậm rãi; tình cảm
GV: đọc mẫu 1 đoạn
HS : đọc, nhận xét
+ Phương thức biểu đạt : Biểu
cảm
+ Nội dung : Tâm trạng của mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con
HĐ2.3 ; Tổ chức cho HS đọc - hiểu văn bản
GV: Trước ngày khai trường đầu tiên, cả người mẹ
và người con đã chuẩn bị những gì cho năm
học mới ?
HS: - Mọi thứ cần thiết : Quần áo ,sách vở .đã
sẵn sàng
- Người mẹ còn chuẩn bị về tâm lí cho
con:Khích lệ con
- Người con cũng đã sẵn sàng cho năm học
mới : Tỏ ra ngưòi lớn hơn khi thu dọn đồ chơi
GV: Với sự chuẩn bị chu đáo như thế , tại sao
vào cái đêm trước ngày khai trường của con,
người mẹ vẫn không ngủ được ? ( Quan sát
đoạn đầu)
HS: + Mẹ lo con là đứa trẻ nhạy cảm sẽ háo
hức vì ngày khai trường mà không ngủ được
GV : Thế nhưng nỗi lo ấy đã được giải toả : “ Giấc
ngủ đến với con nhẹ nhàng như uống một ly
sữa, ăn một cái kẹo” Vậy mà người mẹ vẫn
không ngủ , bà đã có những việc làm và suy
II - Tìm hiểu văn bản
1 Tâm trạng người mẹ
+ Lo cho con
Trang 3Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung
nghĩ như thế nào vào cái đêm không ngủ ấy ?
HS: + Mẹ ngắm đứa con mình đang ngủ ngon
lành
+ Mẹ đắp mền , buông mùng .rồi “không
biết làm gì nữa ”
+ Mẹ không tập trung làm được việc gì cả ,
xem lại những thứ đẫ chuẩn bị cho con, tự nhủ
mình phải đi ngủ sớm
+ Mẹ lên giường và trằn trọc
+ Mẹ tin là con không bỡ ngỡ trong ngày
đầu năm học
GV : Đã tin tưởng như thế, đẫ khẳng định “ còn
điều gì để lo lắng quá đâu” nhưng người mẹ
vẫn không ngủ được Vì sao vậy
HS: - Vì ngươì mẹ nôn nao nghĩ về ngày khai
trường năm xưa của mình Khi ấy mẹ có tâm
trạng nôn nao, hồi hộp trên đường tới trường
và chơi vơi hốt hoảng khi phải xa bà ngoại
GV: Có ấn tượng sâu đậm về ngày khai trường đầu
tiên như thế nhưng tại sao người mẹ ấy không
kể điều này với chính đứa con của mình ?
HS: Vì muốn khắc sâu ấn tượng về ngày đầu tiên
đi học vào lòng con một cách nhẹ nhàng , cẩn
thận và tự nhiên
GV: Đó là tất cả những lí do khiến người mẹ
không ngủ được trong đêm trước ngày khai
trường của con Bao nôn nao, bao âu lo, bao
mong muốn cứ đan xen miên man trong tâm
trạng mẹ đêm nay Ngày mai, ngày đầu tiên
con đến trường có chút lo lắng - mẹ đã chuẩn
bị xong, mà sao vẫn còn thao thức "Hàng
năm, cứ vào cuối thu mẹ tôi âu yếm nắm tay
tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp "
Hóa ra âm vang bài học thuở áo trắng của
chính mình cứ sống dậy xốn xang - mẹ không
ngủ được ấn tượng sâu đậm về cái ngày đầu
tiên ấy mẹ muốn khắc sâu vào con để con có
những giây phút thật đẹp, thật đáng trân trọng
mà mai này mỗi khi nhớ về con lại thấy xao
xuyến, bâng khuâng Có thể nói Lí Lan đã rất
"sống" với kỉ niệm tuổi thơ, với ngày khai
+ Nhớ lại ngày khai trường của mình
+ Mong con có những ấn tượng không phai về ngày khai trường
đầu tiên
Trang 4Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung
trường vào lớp Một Nhớ bà ngoại, tình
thương con, nỗi niềm về thời thơ ấu những
kỉ niệm, cảm xúc ấy mãnh liệt tha thiết ấy cứ
rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến mãi trong
lòng người mẹ Tâm trạng đẹp đẽ ấy được tác
giả diễn tả một cách nhẹ nhàng, tinh tế mà
thấm thía ->- Thao thức, phấp phỏng,
hồi hộp, xao xuyến
GV: Theo dõi những việc làm và suy nghĩ của
người mẹ vào cái đêm trước ngày khai trường
đầu tiên của con, em có thể nói gì về người mẹ
này
HS : - Mẹ thao thức không ngủ, suy nghĩ triền
miên
- Mẹ chuẩn bị chu đáo cho con
- Mẹ hồi hộp về ngày khai trường đầu tiên
của con
- Mẹ quan tâm và yêu quý con
- Một người mẹ có tâm hồn tinh tế và nhậy
cảm
Tấm lòng yêu thương con ,
sự nâng niu chăm sóc con ân tình, chu đáo một tâm hồn tinh tế và nhạy cảm.
GV: Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với con
mình không? Theo con cách viết này có tác
dụng gì?
HS: Người mẹ đang tâm sự với con và cũng chính
là đang nói với lòng mình
Giúp tác giả đi sâu vào thế giới tâm hồn,
miêu tả được một cách tinh tế tâm trạng hồi
hộp, bâng khuâng cũng như những tình cảm
tha thiết mà mẹ dành cho con Đó là những
điều sâu thẳm khó nói bằng lời
- Ca ngợi tấm lòng yêu thương, tình cảm sâu nặng của mẹ với con
GV: Trong mạch tâm trạng của mẹ có đoạn suy tư
về ngày khai trường ở Nhật Bản Điều đó có ý
nghĩa gì?
- Nghĩ về ngày khai trường ở
Nhật Bản
HS: Ngày khai trường ở Nhật Bản rất quan trọng
Từ đó ta có thể nhận thấy giáo dục có một vai
trò quan trọng như thế nào đối với cuộc sống
mỗi người và toàn xã hội
GV: Nếu cho rằng những suy nghĩ của người mẹ
+ Khẳng định vai trò của nhà
trường, của giáo dục đối với cuộc sống mỗi con người và
toàn xã hội Trường học là thế giới kì diệu của tuổi thơ
Trang 5Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung
về nền giáo dục Nhật Bản ấy ẩn chứa những
ước mơ, mong muốn cho con mình Con có
đồng ý không? Đó là ước mơ gì?
HS: Ước mơ mà bất kì bậc cha mẹ nào cũng mong
đó là con mình được hưởng một nền giáo dục
tiến bộ nhất, mọi trẻ em được chăm sóc giáo
dục với tất cả sự quan tâm của xã hội
+Mong con sẽ được hưởng
một nền GD tốt nhất , sẽ nhận
được mọi điều tốt đẹp trong cuộc sống
GV: Kết bài người mẹ nói "bước qua cánh cổng
trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra" Con
thử hình dung lại xem thế giới kì diệu đó là
gì? HS thảo luận
HS: - Thế giới của điều hay lẽ phải, của tình
thương và đạo lí
làm người
- Thế giới của ánh sáng tri thức, của những
hiểu biết lí thú và kì diệu mà nhân loại hàng
vạn năm đã tích lũy được
- Thế giới của tình thầy trò cao đẹp, tình bạn
thiêng liêng, của những ước mơ và khát vọng
bay bổng niềm vui niềm hi vọng
2-* Ghi nhớ SGK
GV: Bài văn giản dị nhưng vẫn khiến người đọc
suy ngẫm xúc động Vì sao vậy?
Gợi ý: Cách viết giống nhật kí, dễ bộc lộ cảm
xúc
GV : Bài văn đã chỉ rõ ngày khai trường vào lớp
Một là ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm
hồn tuổi thơ và cuộc đời mỗi con người và học
tập là nghĩa vụ cao cả của tuổi trẻ đối với gia
đình và xã hội Vì thế chúng ta ý thức một
cách sâu sắc rằng "Bước qua cánh cổng trường
là một thế giới kì diệu sẽ mở ra" Thế giới kì
diệu ấy là cả chân trời văn hóa, khoa học đang
rộng mở bao la, đón chờ ta ở phía trước
HĐ2.4: Tổ chức cho HS luyện tập
Bài 1: Yêu cầu học sinh trao đổi ý kiến và lí
giả tại sao ngày khai trường lớp 1 lại để lại ấn
tượng sâu đậm trong mỗi người (HS thảo
luận nhóm)
HS: Tự do bộc lộ Có thể : ấn tượng sâu đậm
nhất vì là buổi khai trường đầu tiên, đánh dấu
- Lời văn giản dị, nhẹ nhàng giàu cảm xúc, tình cảm tự nhiên chân thành
III - Luyện tập
Bài 1:
Bài 2:
Trang 6Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung
bước ngoặt lớn
Được thấy những điều mới lạ, có những cảm xúc bỡ ngỡ, lo sợ, vui sướng
Bài 2: Gợi ý: Đoạn văn phải chân thành sâu sắc, ghi lại những rung động thật sự của bản thân Rút kinh nghiệm : ………
………
………
………
………
……….
Tiết 2 : Mẹ tôi
Ngày soạn : 30/08/2007
Ngày dạy : 09/2007
A - Mục tiêu cần đạt : Giúp HS
- Hiểu và cảm nhận được những tình cảm thiêng liêng và sâu nặng của cha mẹ đối với con cái và thấy được trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ
B - Chuẩn bị
- GV hướng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các phương tiện dạy học cần thiết
- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt
HĐ1: ổn định tổ chức - Kiểm tra : Qua bài
văn "Cổng trường mở ra" con hiểu được điều gì
về ý nghĩa của việc học tập trong cuộc đời mỗi
người? Con cảm nhận được gì về tâm trạng và
tình cảm của người mẹ dành cho đứa con yêu?
HĐ2 : Bài mới
I -Đọc - Tìm hiểu chung:
1- Tác giả ét-môn-đô đơ Amixi (1846 - 1908)
2- Tác phẩm: "Mẹ tôi" trích từ tác phẩm "Những tấm lòng cao cả"
Trang 7HĐ2.1 : Giới thiệu bài mới : Từ nội dung
câu trả lời
của HS trong phần kiểm tra bài cũ , GV đọc
một vài câu thơ,
hoặc lời của một bài hát nói về vai trò của
người mẹ trong
cuộc đời mỗi con người để giới thiệu bài mới
GV: Ngoài những thông tin trong SGK, con
còn biết thêm những gì về tác giả
HS: Trả lời
GV : Bổ sung: Ông là tiểu thuyết gia, nhà thơ,
người viết truyện ngắn và là tác giả của nhiều
cuốn truyện thiếu nhi và truyện phiêu lưu nổi
tiếng Những kỉ niệm thời học trò và những kỉ
niệm thời là sinh viên học viện quân sự Mô- đê-
na là cơ sở để tác giả hư cấu nên những áng văn
nhẹ nhàng dung dị , đầy nhân ái mê hoặc trái
tim của hàng triệu độc giả trên khắp toàn cầu
GV hướng dẫn đọc: rõ ràng, dứt khoát, nhưng
tình cảm
HĐ2.3 ; Tổ chức cho HS đọc hiểu văn bản
HS: Đọc văn bản
GV: Theo con bài văn này kể về ai?
A - Người mẹ B - Enricô
C - Tâm trạng của người cha
HS: Tâm trạng người cha (GV ghi đề mục của
bài học)
GV: Vì sao bố viết thư cho Enricô? Khi viết thư
(1886)
II Đọc – hiểu văn bản
1 Tâm trạng và thái độ của người cha
Trang 8cho con người cha có tâm trạng như thế
nào?
HS: + Vì Enricô phạm lỗi "trước mặt cô giáo
đã nói lời thiếu lễ độ với mẹ
+ Tâm trạng người cha: Buồn bã, tức
giận, xấu hổ
GV: Qua từ ngữ nào con nhận thấy tâm trạng
này?
HS tìm chi tiết, từ ngữ:
+ Nhát dao đâm vào tim, không thể nén
cơn tức giận, vong ân bội nghĩa, bội bạc,
xấu hổ
GV: Vì sao người cha lại thấy sự thiếu lễ độ
của con đối với người mẹ như nhát dao đâm vào
tim bố?
Định hướng: Vì cha rất yêu con, rất tôn trọng
mẹ và thất vọng vì con hư Đó là nỗi đau thực
sự của bao bậc cha mẹ khi con hư Nỗi đau,
những tâm trạng ấy minh chứng cho thái độ
nghiêm khắc và kiên quyết của người cha đối
với Enricô
GV: Hãy chỉ rõ thái độ nghiêm khắc và kiên
quyết của người cha trong bài văn?
HS: + Không bao giờ được tái phạm.
+ Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ hôn con
+ Thà rằng bố không có con còn hơn thấy
con bội bạc
+ Thôi con đừng hôn bố nữa
- Buồn bã tức giận, xấu hổ vì sự thiếu lễ độ của con
- Kiên quyết nghiêm khắc nhắc nhở con
Trang 9GV: Có ý kiến cho rằng người bố đã ghét bỏ, từ
chối đứa con
khi nói: thà rằng bố không có con thôi con
đừng hôn bố nữa " Con có đồng ý
không? Vì sao?
HS tự bộc lộ ý kiến của mình.
GV bình ngắn: Lời cha minh chứng cho thái độ
kiên quyết đến quyết liệt trước lỗi lầm của con
Yêu và ghét, còn và mất mà ông nói với con trai
như một lời khẳng định cho tình cảm cũng như
niềm mong mỏi hi vọng của ông nơi con mình
Và càng yêu con bao nhiêu hẳn lòng ông càng
thất vọng vì thái độ vô lễ của con bấy nhiêu
GV: Trong bức thư người cha nhắc tên con rất
nhiều lần "Enricô ạ", à" Con thử hình dung
trong những lời gọi ấy ẩn chứa tình cảm gì?
HS : Đó là tình cảm chân tình tha thiết.
GV: Vì sao khi nói về lỗi lầm của con, người
cha lại nhắc đến công lao của người mẹ và
đặc biệt là nói tới "ngày buồn thảm nhất là
ngày con mất mẹ"?
Định hướng:
+ Con hỗn với mẹ >< mẹ chăm lo cho con
+ Nhắc đến công lao của mẹ, con sẽ tự
nhận thấy lỗi lầm của mình, thấm thía về
thái độ không phải, đau đớn day dứt về
việc làm sai Như thế gián tiếp người cha
đã nói với con biết bao điều về đạo lí, về
Trang 10cách cư xử trong cuộc sống.
GV: Tại sao những điều như thế người cha
không nói với con trực tiếp mà lại viết thư?
HS trả lời/GV nhận xét: Có thể thảo luận nhóm
Định hướng : Đây là một bức thư mang tính tế
nhị Người bố không trực tiếp phê phán lỗi của
con trước mặt mọi người , ông cũng không
muốn nói chuyện trực tiếp với con vì ông rất
hiểu tâm lí trẻ con Chúng dễ bị tự ái khi bị phê
bình trực tiếp Chọn giải pháp viết thư , người
bố tránh cho con sự xấu hổ mà từ đó có thể dẫn
đến tự ái rồi ương ngạnh làm trái ý người lớn
Đây là cách suy nghĩ thấu đáo và giáo dục có
hiệu quả Khi đọc bức thư người con sẽ đối diện
với chính mình để suy nghĩ và sửa đổi
GV: Theo con qua bức thư, qua sự việc mắc lỗi
lầm của con, người cha muốn con mình phải
khắc ghi điều gì? Có thể đọc những câu văn
trực tiếp thể hiện điều đó
HS: Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình
cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ
cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó
GV: Đến đây con có thể cho biết cha của
Enricô là người như thế nào?
HS: Là người rất yêu thương con Nghiêm khắc
song chân tình gần gũi
GV: Văn bản là một bức thư bố gửi cho con, tại
sao lại lấy nhan đề là "Mẹ tôi"?
HS: trả lời theo suy nghĩ cá nhân
Bài học về tình cảm yêu thương kính trọng cha mẹ
- Ngưòi cha yêu thương con ; Nghiêm khắc, chân tình, sâu sắc