Muốn hiểu sâu để cảm nhận một cách thích thú vẻ đẹp, sự độc đáo của tiếng nói DT VN.. Chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu Văn bản: Sự giàu đẹp của TV của Đặng Thai Mai.[r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2010
Ngày dạy: tháng năm 2010
Tuần 23
Tiết : 85 Sự giàu đẹp của tiếng việt
I Mục tiêu bài học:
* Kiến thức cần đạt: Giúp học sinh:hiểu sự giàu đẹp của tiếng Việt qua sự phân
tích, chứng minh của tác giả Nắm những điểm nổi bật trong nghệ thuật nghị luận của bài văn: lập luận chặt chẽ, chứng cứ toàn diện, văn phong có tính khoa học
*Kĩ năng cần rèn: Rèn kĩ năng nhận biết và phân tích 1 VBNL: bố cục, hệ thống lập luận, lí lẽ, d/c
*Giáo dục tư tưởng: thấy cái đẹp của tiếng việt, biết giữ gìn sự trong sáng của
tiếng việt
II.Trọng tâm của bài: Tìm hiểu chi tiết
III.Chuẩn bị
*Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo
*Học sinh: Học bài cũ, xem 4 L bài mới ở nhà
IV Tiến trình bài dạy:
A/Kiểm tra bài cũ (4’)
- Để chứng minh vấn đề t/thần yêu L
của nhân dân ta, HCM đã luận chứng theo
những hệ thống nào ? Tác dụng của các
luận chứng đó ?
1.Nhận định chung về lòng yêu L
2.Chứng minh những biểu hiện của lòng yêu L
3 Nhiệm vụ của chúng ta
B/Bài mới (36’)
1.Vào bài (1’) Chúng ta là ] VN, hằng ngày dùng tiếng mẹ đẻ-tiếng nói của toàn
những đặc điểm, những giá trị gì và sức sống của nó ra sao Muốn hiểu sâu để cảm nhận một cách thích thú vẻ đẹp, sự độc đáo của tiếng nói DT VN Chúng ta cùng nhau
đi tìm hiểu Văn bản: Sự giàu đẹp của TV của Đặng Thai Mai
2. Nội dung bài dạy (35’)
Tg
05’
Hoạt động của Thầy và trò Hoạt động 1: H L dẫn tìm hiểu
chung
? Dựa vào phần chú thích *, em hãy
giới thiệu một vài nét về tác giả ?
? Em hãy nêu xuất xứ của văn bản ?
Nội dung kiến thức
I Đọc tìm hiểu chung
1.Tác giả : Đặng Thai Mai
(1902-1984) Là nhà văn, nhà nghiên cứu văn học, nhà hoạt động xã hội có uy tín nhà L phong tặng giải
thuật (1996)
2 Tác phẩm:
a Hoàn cảnh sáng tác : Đoạn trích trong bài nghiên cứu: “Tiếng Việt – một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc” – 1967
Trang 220’
? VB trên viết theo thể loại nào ?
Vì sao em biết ?
Hoạt động 2: H L dẫn đọc hiểu
văn bản
Cách đọc : 6 ý những câu có bộ
phận mở rộng thành phần, cần đọc rõ
ràng, mạch lạc
Hs đọc văn bản Giải thích một vài từ
khó
? Bài văn có mấy phần? Nội dung
từng phần?
Hoạt động 3: H L dẫn tìm hiểu
chi tiết
Hs đọc đoạn 1,2 Hai đoạn này nêu gì
?
? Câu văn nào nêu ý kq về p.chất của
TV ?
? Trong nhận xét đó, tác giả đã phát
hiện ph.chất TV trên những ph.diện
nào ? -T.chất giải thích của đ.v này
thể hiện bằng 1 cụm từ lặp lại
đó là cụm từ nào ?
-Vẻ đẹp của TV giải thích trên
những yếu tố nào ?
-Dựa trên căn cứ nào để tác giả nhận
xét TV là 1 thứ tiếng hay ?
-ĐV này LK 3 câu với 3 ND: Câu 1
nêu nhận xét kq về p.chất của TV,
câu 2 giải thích cái đẹp của TV và
câu 3 giải thích cái hay của TV Qua
đó em có nhận xét gì về cách lập luận
của tác giả ? Cách lập luận đó có
t.dụng gì ?
-Hs đọc đoạn 3 ý chính của đoạn 3 là
b Thể loại : Nghị luận chứng minh
II Đọc tìm hiểu chi tiết
1 Đọc tìm hiểu từ khó
*Đọc:
*Từ khó: Nhân chứng: ] làm chứng, có mặt, thấy sv
2 Đại ý :giá trị to lớn của TV trong
đời sống giao tiếp của ] VN
3 Bố cục:2 phần
- Đoạn 1,2: Nhận định chung về phẩm chất giàu đẹp của tiếng Việt
- Đoạn 3: Chứng minh cái đẹp, cái hay của tiếng Việt về các mặt: ngữ
âm, từ vựng, ngữ pháp
4.Tìm hiểu chi tiết
a Nhận định chung về p.chất giàu
đẹp của TV:
-TV có những đặc sắc của 1 thứ tiếng
đẹp, 1 thứ tiếng hay
->Nhận xét k.quát về ph.chất của TV (luận đề-luận điểm chính)
- Một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay
- Nói thế có nghĩa là nói rằng:
->Cụm từ lặp lại có tính chất giải thích
thanh điệu
-Cú pháp: tế nhị uyển chuyển trong cách đặt câu
->Giải thích cái đẹp của TV
-Đủ kh.năng để diễn đạt M +
tình cảm của ] VN
-Thoả mãn cho yêu cầu của đ.s v.hoá
nc nhà qua các thời kì LS
->Giải thích cái hay của TV
=>Cách lập luận ngắn gọn, rành mạch, đi từ ý kq đến ý cụ thể – Làm
Trang 3gì ? Khi CM cái hay, cái đẹp của TV,
tác giả đã lập luận bằng những luận
điểm phụ nào ?
-Để CM vẻ đẹp của TV, tác giả đã
dựa trên những đặc sắc nào trong
c.tạo của nó ?
-Chất nhạc của TV xác lập trên
các chứng cớ nào trong đ.s và trong
kh.học ?
những d.c sinh động về sự giàu chất
nhạc của TV Em hãy tìm 1 câu thơ
hoặc ca dao giàu chất nhạc ? (Chú bé
loắt choắt nghênh nghênh)
-Tính uyển chuyển trong câu kéo TV
tác giả xác nhận trên chứng cớ
đ.s nào ?
-Hãy giúp tác giả $ ra 1 d.c để CM
cho câu TV rất uyển chuyển ? N ]
sống đống vàng Đứng bên ni
đồng )
-Em có nhận xét gì về cách nghị luận
của tác giả về vẻ đẹp của TV ?
-Theo dõi đoạn tiếp theo và cho biết:
1 thứ tiếng hay ?
-Dựa vào chứng cớ nào để tác giả xác
nhận các khả năng hay đó của TV ?
-Em hãy giúp tác giả làm rõ thêm các
khả năng đó của TV bằng 1 vài d.c cụ
thể trong ngôn ngữ văn học hoặc đ.s ?
(Các màu xanh khác nhau trong đ.v tả
nc biển Cô Tô của Nguyễn Tuân Sắc
thái khác nhau của các đại từ ta trong
thơ BHTQ và thơ Ng.Khuyến)
-Nhận xét lập luận của tác giả về TV
hay trong đ.v này ?
cho ] đọc, ] nghe dễ theo dõi, dễ hiểu
2-Chứng minh cái đẹp, cái hay của tiếng Việt:
*Trong c.tạo của nó:
-Giàu chất nhạc:
z ] ngoại quốc nhận xét: TV là 1 thứ tiéng giàu chất nhạc
+H.thống ng.âm và phụ âm khá ph.phú giàu thanh điệu giàu hình ngữ âm
->Những chứng cớ trong đ.s và trong XH
-Rất uyển chuyển trong câu kéo:
tiếng “đẹp” và “rất rành mạch uyển chuyển ngon lành trong những câu tục ngữ ”
->Chứng cớ từ đời sống
=>Cách lập luận kết hợp chứng cớ kh.học và đời sống làm cho lí lẽ trở nên sâu sắc
-Thoả mãn nhu cầu trao đổi tình cảm
ý nghĩ giữa ] với ]
-Thoả mãn yêu cầu của đ.s văn hoá ngày càng phức tạp
-Dồi dào về c.tạo từ ngữ về hình thức diễn đạt
-Từ vựng tăng lên mỗi ngày 1 nhiều
-Ngữ pháp uyển chuyển, c.xác hơn -Không ngừng đặt ra những từ mới
=>Cách lập luận dùng lí lẽ và các chứng cớ kh.học, có sức thuyết phục
thiếu d.c cụ thể
5 Tổng kết
a.Nghệ thuật:
Trang 4b.Nội dung:
*Ghi nhớ: sgk (37 )
C.Luyện tập(3’)
-Bài nghị luận này mang lại cho em những hiểu biết sâu sắc nào về TV ?
Trả lời: Tác giả là nhà văn kh.học am hiểu TV, trân trọng những g.trị của TV, yêu tiếng mẹ đẻ, có tinh thần DT, tin M vào x lai TV
D.Củng cố(1’)
- Vì sao có thể k.đ TV giàu, đẹp?
- Muốn giữ gìn sự trong sáng của TV, chúng ta cần phải làm gì ?
(Chống M sính ngoại, ko lạm dụng từ + ko nói tắt, nói chen từ L ngoài)
E.Hướng dẫn về nhà(1’)
- Học bài Vận dụng nói, viết đúng chuẩn
- Bài tập (tr 37) Đọc thêm tr 38
- Chuẩn bị: Thêm trạng ngữ cho câu
... phần- Đoạn 1,2: Nhận định chung phẩm chất giàu đẹp tiếng Việt
- Đoạn 3: Chứng minh đẹp, hay tiếng Việt mặt: ngữ
âm, từ vựng, ngữ pháp
4.Tìm hiểu chi tiết< /b>
a... p.chất giàu
đẹp TV:
-TV có đặc sắc thứ tiếng
đẹp, thứ tiếng hay
-& gt;Nhận xét k.quát ph.chất TV (luận đề-luận điểm chính)
- Một thứ tiếng đẹp, thứ tiếng. .. dùng tiếng mẹ đẻ -tiếng nói tồn
những đặc điểm, giá trị sức sống Muốn hiểu sâu để cảm nhận cách thích thú vẻ đẹp, độc đáo tiếng nói DT VN Chúng ta
đi tìm hiểu Văn bản: Sự giàu