C, Thiết kế họat động dạy-hoc: 1,Ổn định tổ chức 2, Kiểm tra bài cũ: Viết một đoạn văn ngắn , khoảng 5-6 câu trình bày cảm nhận của em về hình ảnh và vai trò của người mẹ qua 2 vb nhận d[r]
Trang 1Ngày soạn :18-08-2009
Tuần 1:Bài 1: Cổng trường mở ra
Tiết 1
A Mục tiêu bài học:
Giúp hs :
+ Kiến thức: Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng, đẹp đẽ của
cha mẹ đối với con cái
+ Thái độ: Thấy được ý nghĩa lớn của xã hội và nhà trường trong cuộc
đời của mỗi con người
- Tích hợp: TV: Từ ghép
TLV: Liên kết trong văn bản
+ Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng sử dụng từ ghép, bước đầu biết cách
liên kết khi xây dựng văn bản viết…
Rèn luyện kỹ năng đọc, cảm thụ văn bản,phân tích tâm trạng người mẹ
B- Hoạt động dạy – học:
1 Ổn định tổ chức:
2 Bài cũ:
Văn bản nhật dụng là gì?Ở lớp 6 các em đã học những văn bản nhật
dụng nào? Tác giả ?
Các văn bản âý đề cập đến những vấn đề gì trong cuộc sống của chúng
ta hiện nay? Em thích văn bản naò? Vì sao?
( VB nhật dụng là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với
cuộc sống trước mắt của con người và cộng đồng trong xã hội hiện đại như:
Thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma tuý.)
3, Bài mới
Tất cả chúng ta , đều trải qua cái buổi tối trước ngày khai giảng trọng đại
chuyển từ mẫu giáo lêân lớp 1 bậc tiểu học Còn vương vấn trong nổi nhớ
của chúng ta xiết bao bồi hồi , xao xuyến … cả lo lắng và sợ hãi Bây giờ
nhớ lại ta thấy thật ngây thơ và ngọt ngào , tâm trạng của mẹ ntn khi cổng
trường sắp mở ra đó đứa con yêu quí của mẹ Tiết học hôm nay sẻ làm rõ
điều đó
GV gọi hs đọc chú thích(* ) SGK
+ Từ đầu … bước vào: Diễn biến tâm trạng của
người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của
I- Tìm hiểu chung:
1.Đọc, tìm hiểu chú thích.
2 Bố cục : 2 phần
Trang 2con
+ Còn lại:Cảm nghĩ của mẹ và vai trò của giáo dục
?) Em hãy tóm tắt đại ý vb bằng 1 vài câu ngắn
gọn?
- Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm
không ngủ trước ngày khai trường để vào lớp 1 của
con
(?) Theo dõi vb cho biết , người mẹ nghĩ đến con
trong thời điểm nào ? ( đêm trước ngày con vào lớp
1)
(?) Thời điểm đó gợi cảm xúc gì trong tình cảm hai
mẹ con , hãy tìm những từ ngữ trong vb thể hiện
điều đó ?
- Con : Niềm vui háo hức … giấc ngủ đến dễ dàng
như uống một li sữa
(?) Tâm trạng của mẹ và con có gì khác nhau ? ở
đây tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
( Tương phản)
(?) Theo em tại sao người mẹ lại không ngủ được ?
GV gợi mở : Người mẹ không ngủ có phải vì lo
lắng cho con hay vì người mẹ đang nôn nao nghĩ về
ngày khai trường năm xưa của chính mình ? Hay vì
lí do nào khác ?
(?) Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường đã để lại
dấu ấn trong tâm hồn người mẹ ?
- Cứ nhắm mắt lại là dường như vang bên tai tiếng
đọc bài trầm bổng : “ Hằng năm … dài và hẹp”
- Cho nên ấn tượng của mẹ … Mà mẹ bước vào
(?) Theo em tại sao ngày khai trường vào lớp 1 lại
để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn người mẹ đến
thế ?
- bởi đó có thể là ngày đầu tiên mẹ đến trường ,
được bà dắt đi học , nhưng cũng có thể là sự cảm
nhận về một môi trường hoàn toàn mới lạ
(?) Từ dấu ấn sâu đậm của ngày khai trường , điều
mà mẹ mong muốn cho con ở đây là gì ?( Mong
con có một kỉ niệm đẹp về ngày khai trường đầu
tiên )
(?) Từ những trăn trở suy nghĩ đến những mong
II- Tìm hiểu chi tiết:
a, Diễn biến tâm trạng của người mẹ
- Hôm nay mẹ không tập trung được vào việc gì cả
- Mẹ lên giường trằn trọc…không ngủ được
- Mẹ nhớ sự nôn nao , hồi hộp khi cùng bà ngoại… nỗi chơi vơi hốt hoảng
Yêu thương con, tình cảm sâu nặng đối với con
b, Cảm nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường
“ Đi đi con , hãy can đảm lên , thế giới này
là của con , bước vào cánh cổng trường là thế giới diệu kì sẽ mở ra”
Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường đối
Trang 3muốn của mẹ trong cái đêm trước ngày khai trường
của con , em thấy người mẹ là người ntn?
(?) Trong vb có phải người mẹ đang trực tiếp nói
với con không ? cách viết này có tác dụng gì ?
- Người mẹ không trực tiếp nói với ai cả Cách viết
này làm nổi bật tâm trạng , khắc hoạ được tâm tư
tình cảm của người mẹ
Gọi hs đọc từ Mẹ nghe nói cho đến hết
(?) Em nhận thấy ở nước ta , ngày khai trường có
diễn ra như ngày lễ của toàn xh không ? ( có)
(?) Hãy miêu tả miệng quang cảnh ngày hội khai
trường của trường em ? ( quang cảnh ngày khai
trường : cảnh sân trường … thầy trò … các đại biểu
… tiếng trống trường )
(?) Trong đoạn cuối vb xuất hiện câu tục ngữ “sai
một li đi một dặm” Em hiểu câu tục ngữ này có ý
nghĩa gì khi gắn với sự nghiệp giáo dục ?
- Không được sai lầm trong giáo dục vì giáo dục
quyết định tương lai cho một đất nước
(?) Kết thúc bài văn người mẹ nói “ Bước qua cánh
cổng trường là thế giới diệu kì sẽ mở ra” Em đã
học qua thời cấp I , bây giờ em hiểu thế giới kì diệu
ở đây là gì ? (HSTLN)
(?) Học qua vb này , những kỉ niệm sâu sắc nào
thức dậy trong em ?
- Nhớ về thời thơ ấu đến trường
- Nhớ lớp học , nhớ bạn bè , thầy cô
- Nhớ sự chăm sóc ân cần của mẹ
(?) Như các em đã biết vb này viết về tâm trạng của
người mẹ trong đêm không ngủ được trước ngày
khai trường để vào lớp 1 của con Qua tâm trạng
đó của mẹ , em hiểu được gì về vấn đề mà tác giả
muốn nói ở đây ? ( ghi nhớ )
với con người và tin tưởng ở sự nghiệp giáo ducï
* Ghi nhớ : sgk /9
IV, Luyện tập
Gv hướng dẫn hs làm
IV- Củng cố- dặn dò:
- Cho hs đọc lại đoạn văn “ Thực sự mẹ không … bước vào”
- Theo em , em sẽ làm gì để đền đáp lại tình cảm của mẹ dành cho em
* Dặn dò : - Học phần ghi nhớ
- Biết tóm tắt văn bản
- Xem và soạn bài “ Mẹ tôi”
Trang 4Tiết 2 Ngày 20 tháng 08 năm 2009
Mẹ tôi
- ét-môn-Đô đê- A-mi-xi (1846 - 1908)
A - Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức: Hiểu và cảm nhận được những tình cảm thiêng liêng và sâu nặng của cha mẹ đối với con cái và thấy được trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ
2 Kĩ năng: Đọc diễn cảm, tìm ý, xác định bố cục
3 Thái độ: Yêu kính cha mẹ
B - Chuẩn bị
- GV hướng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các phương tiện dạy học cần thiết
- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học:
*, Kiểm tra bài cũ: Qua bài văn "Cổng trường mở ra" con hiểu được điều gì
về ý nghĩa của việc học tập trong cuộc đời mỗi người? Con
cảm nhận được gì về tâm trạng và tình cảm của người mẹ dành cho đứa con yêu?
*,Bài mới: Trong cuộc đời của mỗi con người, người mẹ có một vị trí hết
sức quan trọng Mẹ là tất cả những gì thiêng liêng và cao cả nhất Nhưng không phải ai cũng ý thức được điều đó, chỉ đến khi mắc lỗi lầm ta mới nhận
ra điều đó.Văn bản “Mẹ tôi” sẽ cho ta bài học như thế
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt
? Nêu những hiểu biết của em về tác
giả, tác phẩm?
Bổ sung: Ông là tiểu thuyết gia, nhà
thơ, người viết truyện ngắn và là
tác giả của nhiều cuốn truyện thiếu
nhi và truyện phiêu lưu nổi tiếng
Những kỉ niệm thời học trò và
những kỉ niệm thời là sinh viên học
viện quân sự Mô- đê- na là cơ sở để
tác giả hư cấu nên những áng văn
nhẹ nhàng dung dị , đầy nhân ái mê
I/ Tìm hiểu chung
1 Tác giả - Tác phẩm
- A-mi-xi (1846 - 1908) nhà văn I-ta-li-a, tác giả của nhiều tập truyện ngắn, tập sách Tác phẩm của ông thiên về tình cảm, sâu lắng và chủ yếu đi vào giáo dục nhân cách, tình cảm con người
- "Mẹtôi" được trích trong" Những tấm lòng cao cả" – 1886
Trang 5hoặc trái tim của hàng triệu độc giả
trên khắp tráI đất.
GV hướng dẫn đọc: Giọng đọc thể
hiện tình cảm sâu sắc, tha thiết
nhưng đôi chỗ cũng nghiêm khắc
- HS đọc Giải thích từ khó
G Văn bản trên được viết theo thể
loại nào?
Có gì đặc biệt trong phương thức
biểu đạt? Vì sao có thể nói đây là 1
văn bản nhật dụng
HS trả lời
GV: Theo con bài văn này kể về ai?
A - Người mẹ B - Enricô
C - Tâm trạng của người cha
HS : Tâm trạng người cha (GV ghi
đề mục của bài học)
G Vì sao bố viết thư cho Enricô?
Khi viết thư cho con người cha có
tâm trạng như thế nào?
.GV: Qua từ ngữ nào em nhận thấy
tâm trạng này?
HS: tìm chi tiết, từ ngữ:
GV: Vì sao người cha lại thấy sự
thiếu lễ độ của con đối với người mẹ
như nhát dao đâm vào tim bố?
Định hướng: Vì cha rất yêu con, rất
tôn trọng mẹ và thất vọng vì con hư
Đó là nỗi đau thực sự của bao bậc
cha mẹ khi con hư
GV: Hãy chỉ rõ thái độ nghiêm khắc
và kiên quyết của người cha trong lá
thư gửi con?
GV: Có ý kiến cho rằng người bố đã
ghét bỏ, từ chối đứa con khi nói: thà
rằng bố không có con thôi con
2 Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú
thích:
- HS đọc, giáo viên nhận xét
- Khổ hình, bội bạc, vong ân bội nghĩa
- Truyện được viết như 1 bức thư - tự
sự + biểu cảm
Là một văn bản nhật dụng
II/ Tìm hiểu văn bản
1 Tâm trạng và thái độ của người cha
-En ri cô phạm lỗi “ Trước mặt cô giáo đã nói lời thiếu lễ độ với mẹ” -> Buồn bã tức giận, xấu hổ vì sự thiếu lễ độ của con
+ Nhát dao đâm vào tim, không thể nén cơn tức giận, vong ân bội nghĩa, bội bạc, xấu hổ
+ Không bao giờ được tái phạm
+ Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ hôn con
+ Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con bội bạc
+ Thôi con đừng hôn bố nữa
Trang 6đừng hôn bố nữa ".em có đồng ý
không? Vì sao?
HS tự bộc lộ ý kiến của mình.
GV bình ngắn: Lời cha minh chứng
cho thái độ kiên quyết đến quyết liệt
trước lỗi lầm của con Yêu và ghét,
còn và mất mà ông nói với con trai
như một lời khẳng định cho tình cảm
cũng như niềm mong mỏi hi vọng của
ông nơi con mình Và càng yêu con
bao nhiêu hẳn lòng ông càng thất
vọng vì thái độ vô lễ của con bấy
nhiêu
GV: Để cảnh cáo con ngay sau khi
cậu bé mắc lỗi người cha đã chủ
động viết thư cho con Tại sao người
cha không trực tiếp nói hoặc có ngay
một hình phạt mà lại chọn cách viết
thư?
HS : Khi cậu bé mắc lỗi người cha đã
không sử dụng hình phạt mà chủ
động viết thư để tác động đến nhận
thức, tình cảm, cảm xúc của con
nhưng cũng không thiếu sự nghiêm
khắc Đây là một cách giáo dục có
hiệu quả
HS trả lời Có thể thảo luận nhóm
GV nhận xét:
Định hướng : Đây là một bức thư
mang tính tế nhị Người bố không
trực tiếp phê phán lỗi của con trước
mặt mọi người , ông cũng không
muốn nói chuyện trực tiếp với con vì
ông rất hiểu tâm lí trẻ con Chúng dễ
bị tự ái khi bị phê bình trực tiếp
Chọn giải pháp viết thư , người bố
tránh cho con sự xấu hổ mà từ đó có
thể dẫn đến tự ái rồi ương ngạnh làm
trái ý người lớn Đây là cách suy
Bài học về tình cảm yêu thương kính trọng cha mẹ
- Ngưòi cha yêu thương con ; nghiêm khắc, chân tình, sâu sắc
Trang 7nghĩ thấu đáo và giáo dục có hiệu
quả Khi đọc bức thư người con sẽ
đối diện với chính mình để suy nghĩ
và sửa đổi.
GV: Theo em qua bức thư, qua sự
việc mắc lỗi lầm của con, người cha
muốn con mình phải khắc ghi điều
gì? Có thể đọc những câu văn trực
tiếp thể hiện điều đó
HS : Tình yêu thương, kính trọng cha
mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả
Thật đáng xấu hỏ cho kẻ nào chà đạp
lên tình yêu thương đó
G Đến đây em có thể cho biết cha
của Enricô là người như thế nào?
HS: Là người rất yêu thương con
Nghiêm khắc song chân tình gần gũi
G Văn bản là một bức thư bố gửi
cho con, tại sao lại lấy nhan đề là
"Mẹ tôi"?
HS: trả lời theo suy nghĩ cá nhân
Định hướng: Cậu bé Enricô đã chép
bức thư của người bố gửi cho mình
Lấy nhan đề "Mẹ tôi" vì câu chuyện
xảy ra liên quan đến người mẹ,
những lời cha nghiêm khắc, chân tình
cũng xoay quanh hình ảnh người mẹ
Nhan đề ấy như một sự hối hận,
chuộc lỗi của Enricô với mẹ và đặc
biệt gợi hình ảnh người mẹ đầy cao
đẹp, đáng trân trọng Chúng ta sẽ
cùng tìm hiểu.
(GV ghi đề mục).
G Trong bức thư chỉ có vài dòng đề
cập đến, song người mẹ hiện lên đầy
ấn tượng? em có đồng ý như vậy
không ? Đọc những câu văn chứng tỏ
điều ấy
- Kiên quyết nghiêm khắc nhắc nhở con
2 Hình ảnh người mẹ
- Thức cả đêm lo cho con ốm
- Khóc nức nở
- Lo sợ quằn quại
- Bỏ cả hạnh phúc của mình để đổi cho con khỏi đau đớn
Trang 8GV Em cảm nhận được những phẩm
chất cao quí nào của mẹ sáng lên từ
những chi tiết, hình ảnh ấy?
G Bình : Tác giả tập trung khắc hoạ
1 ngưòi mẹ cao cả vĩ đại Thời thơ
ấu, lúc con ốm đau người mẹ có thể
hi sinh tất cả hạnh phúc, danh dự,
có thể chịu đựng tất cả nhọc nhằn vất
vả để nuôi con, để cứu con Khi khôn
lớn trưởng thành mẹ vẫn là người che
chở, là chỗ dựa tinh thần, là nguồn
an ủi của con
G Người cha đã hình dung ra trong
suốt cuộc đời con người mẹ đóng vai
trò như thế nào?
HS: Không thể thiếu người mẹ trong
gia đình nên “Ngày buồn thảm nhất
tất sẽ là ngày con mất mẹ ”
G Tất cả những lời nói của cha đã
khiến E có tâm trạng như thế nào?
HS: trả lời/GV chốt và kết luận về
bài học bằng việc cho HS đọc
ghi nhớ SGK/12
GV: "Mẹ tôi" là một bài ca tuyệt đẹp
của"Những tấm lòng cao cả bởi
"Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ
làtình cảm thiêng liêng hơn cả.Thật
đáng xấu hổ cho kẻ nào chà đạp lên
tình yêu thương đó" và thấm thía, mà
âm vang, đọng mãi dư vị ngọt ngào
- ăn xin, hi sinh tính mạng để nuôi con
Tấm lòng yêu thương, hết lòng vì con
- Đầy tình yêu thương, đầy đức hi sinh cho con
=> Người mẹ cao cả, vĩ đại
3 Tâm trạng của En-ri-cô
Xúc động vô cùng bởi đã nhận được một bài học thấm thía và kịp thời từ người cha thân yêu Cậu bé đã nhận
ra tình cảm yêu thương, sự hi sinh lớn lao của mẹ
Hoạt động 3 III/ Tổng kết
1/ Nghệ thuật
- Văn bản là một bức thư nhưng trong đó là cả nỗi lòng cua rngười cha, đứa con và sự hi sinh của người mẹ
- Giọng nhẹ nhàng, ôn tồn mà nghiêm khắc và cương quyết
2/ Nội dung
- Thông qua hình thức một bức thư ta thấy được thái độ và cách dạy bảo nghiêm khắc cuả người cha nhưng
Trang 9G Kể lại một sự việc em lỡ gây ra
làm cho cha mẹ phiền lòng? Em có
ân hận không? Em đã chuộc lỗi như
thế nào?
G hướng dẫn HS chọn đoạn văn bản
“bố nhớ cứu sống con”
HS có thể chọn một trong các sự
việc: không học bài bị điểm kém,
đánh nhau với bạn bị cô giáo trách
phạt,nói dối , bỏ học
nổi bật hơn cả là sự hi sinh cao cả, tình yêu thương vô bờ bến của người
mẹ dành cho con
Hoạt động 4 IV/ Luyện tập
D - Củng cố:
E - Hướng dẫn học bài:
Đọc nội dung phần ghi nhớ, đọc bài đọc thêm, làm bt 2 phần luyện tập, chuẩn bị bài tiếp theo
Tiết 3 Ngày 22 tháng 08 năm 2009
Từ ghép
A - Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:- Nắm được cấu tạo của hai loại từ ghép: Từ ghép chính phụ, từ ghép đẳng lập
- Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ ghép tiếng Việt
- Biết vận dụng những hiểu biết về cơ chế tạo nghĩa và việc tìm hiểu nghĩa của hệ thống từ ghép tiếng Việt
2 Kĩ năng: Nhận biết và sử dụng đúng từ ghép
3 Thái độ: Yêu quý tiếng Việt
B - Chuẩn bị
- GV: hướng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các phương tiện dạy học cần thiết
- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học
1 Kiểm tra bài cũ:
Trang 10Thế nào là từ ghép? Trong truyện “Mẹ tôi” có các từ: Khôn lớn, trưởng thành Theo em đó là từ đơn hay từ phức? Néu là từ phức thì nó thuộc kiểu từ phức nào?
2- Bài mới:
Các từ : Khôn lớn, trưởng thành ta vừa tìm hiểu thuộc kiểu từ ghép Vậy từ ghép có mấy lọai? Nghĩa của chúng như thế nào? bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu điều đó
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt
GV cho HS ôn lại định nghĩa về từ
ghép đã học ở lớp 6
GV: Cho HS đọc bài tập 1/SGK/13
Trong các từ ghép: bà ngoại,
thơm phức tiếng nào là tiếng
chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ
sung ý nghĩa cho tiếng chính
Gợi ý: Tiếng nào giúp cho ta hiểu rõ
ràng hơn là tiếng phụ
Thế nào là từ ghép chính phụ ? Cho
VD ?
HS : Từ ghép chính phụ là từ ghép có
tiếng chính và tiếng phụ bổ sung cho
tiếng chính Tiếng chính đứng trước,
tiếng phụ đứng sau
VD: Bà ngoại, bà nội
- Thơm phức, thơm lừng
GV : Các tiếng trong từ ghép "quần
áo", "trầm bổng" có xác định được
tiếng chính, tiếng phụ không? Vì
sao? Được gọi là từ ghép đẳng lập
Thế nào là từ ghép đẳng lập?
Cho VD ?
HS : Từ ghép đẳng lập: các tiếng
bình đẳng về mặt ngữ pháp
VD: Sách vở, nhà cửa, cây cỏ
G Từ ghộp cú mấy loại? Gồm những
Hoạt động 1;
I/ Các loại từ ghép
1 Ví dụ
VD1
Bà ngoại: bà : chớnh
ngoại : phụ + Tiếng ngoại bổ sung ý nghĩa cho tiếng bà
+ Tiếng chính đứng trước, tiếng phụ sau
Thơm phức: Thơm : chớnh Phức : phụ
Bà ngoại ,thơm phức là từ ghép
chính phụ
VD2
Từ ghép "quần áo", "trầm
bổng" không phân tiếng chính tiếng
phụ vì các tiếng này đều có vai trò ngang nhau về ngữ pháp
Được gọi là từ ghép đẳng lập