Sáng kiến kinh nghiệm một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói môn ngữ văn ở trường THCS lê đình chinh

Vì thế, giáo dục lời nói trong giao tiếptừ xưa đã được ông cha ta rất coi trọng: “Lời nói không mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” Trong mục tiêu dạy học môn Ngữ văn THCS, v

PHÒNG GD&ĐT KRÔNG ANA

TRƯỜNG THCS LÊ ĐÌNH CHINH

TÊN SÁNG KIẾN

MỘT VÀI KINH NGHIỆM NHẰM RÈN KĨ NĂNG NÓI CHO HỌC SINH THÔNG QUA TIẾT LUYỆN NÓI MÔN NGỮ

VĂN Ở TRƯỜNG THCS LÊ ĐÌNH CHINH

Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Thùy Dung

Trình độ chuyên môn: Đại học Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm Ngữ Văn

MỤC LỤC

Trang

I PHẦN MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn đề tài: 2

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài: 4

3 Đối tượng nghiên cứu 5

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

II PHẦN NỘI DUNG 6

1 Cơ sở lí luận 6

2 Thực trạng 8

3 Nội dung và hình thức của giải pháp 11

a) Mục tiêu của biện pháp 11

b) Nội dung và cách thức thực hiện các giải pháp 12

c) Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp 22

d) Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 22

III PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 25

1 Kết luận 25

2 Kiến nghị 26

Từ xưa đến nay, ngôn ngữ - tiếng nói đã góp phần quan trọng trong giao tiếp,trao đổi thông tin, biểu hiện tình cảm, trạng thái tâm lý và là một yếu tố quan trọngtrong biểu lộ văn hóa, tính cách con người Vì thế, giáo dục lời nói trong giao tiếp

từ xưa đã được ông cha ta rất coi trọng:

“Lời nói không mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”

Trong mục tiêu dạy học môn Ngữ văn THCS, về kỹ năng, chương trình mônNgữ văn nhấn mạnh trọng tâm của việc rèn luyện kỹ năng Ngữ văn cho học sinh làlàm cho học sinh có kỹ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt thành thạo theo các kiểuvăn bản và có kỹ năng sơ giản về phân tích tác phẩm văn học, bước đầu có nănglực cảm nhận và bình giá văn học Chính vì thế, SGK Ngữ văn THCS đã chú trọnghơn tới việc hình thành và phát triển kỹ năng nói Đây là một trong những điểmmới về quan điểm dạy học của môn học

Bên cạnh đó, đa số học sinh trường tôi là con em người địa phương có gốcQuảng Nam nên việc ảnh hưởng tiếng địa phương là điều không thể tránh khỏi Dochưa có sự quan tâm chu đáo, chặt chẽ của cha mẹ nên các em học sinh ở đây cómột thực tế rất đáng quan tâm đó là các em ngại giao tiếp, giao tiếp kém hoặc có thìnói năng cộc lốc, không biết cách diễn đạt hết ý của mình Trong giờ ra chơi, các

em nói chuyện với bạn bè rất lưu loát, tranh luận sôi nổi, có thể tìm được những lý

lẽ bảo vệ ý kiến của mình Nhưng trong giờ học, khi tôi gọi lên nói các em lúngtúng, ngôn ngữ diễn đạt còn hạn chế Điều đáng nói ở đây, trong hai năm quatrường đã tổ chức thí điểm đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình Trường họcmới nên việc phát triển kĩ năng trong giao tiếp là một nhu cầu thiết yếu của môhình này Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực “thầy chủ đạo học tròchủ động” đã làm cho giờ học sôi nổi hơn, giáo viên thoải mái hơn so với trướcđây: Thầy đọc, trò chép, trò thụ động tiếp thu kiến thức Thế nhưng trong thực tếtrước kia và cả bây giờ, dù đã đổi mới nhiều nhưng chỉ chủ yếu ở các phân môn:Văn học và Tiếng Việt còn Tập làm văn, đặc biệt là các giờ thực hành: Luyện viết

đoạn văn, luyện nói trong giờ Tập làm văn hay tiết trả bài tính chủ động của họcsinh vẫn còn ít Vì vậy, tôi băn khoăn đặt ra câu hỏi làm thế nào để các em mạnhdạn hơn trong giờ học đặc biệt là kể chuyện, tập làm văn nói và có hứng thú họctập Tiếp đó, rèn những kỹ năng, thói quen dùng lời nói biểu cảm trong giao tiếp làmột mảng vô cùng quan trọng trong dạy phân môn Tập làm văn

Xuất phát từ lý do trên tôi nhận thấy mình cần phải suy nghĩ tìm tòi để tìm ranhững phương pháp giảng dạy cho phù hợp nhằm thu hút được mọi đối tượng họcsinh góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường Bởi vậy tôi xin đưa

ra: “Một vài kinh nghiệm nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh thông qua tiết luyện nói môn Ngữ văn ở Trường THCS Lê Đình Chinh” Đến nay tôi đã tạo

được một bước đột phá trong chuyên môn của mình

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

a) Mục tiêu:

Với đề tài này không những giúp học sinh nắm vững, nắm chắc các kiến thức

về các kiểu bài làm văn trong chương trình mà qua đó còn rèn cho học sinh hìnhthành bốn kĩ năng cơ bản đó là nghe, nói, đọc, viết, đặc biệt là kĩ năng nói Họcsinh từ chỗ còn lo lắng, rụt rè, nói còn ngập ngừng vấp váp đến chỗ nói tốt hơn, lưuloát, ngừng nghỉ đúng chỗ Hơn nữa nói có kết hợp với ánh mắt cử chỉ, thái độ, tìnhcảm Không những thế, qua tiết luyện nói còn phát hiện được chỗ yếu của học sinh,giúp học sinh khắc phục được những điểm yếu để viết tốt bài làm văn Từ đó cóthể rèn luyện cho học sinh khả năng thể hiện, bộc lộ khả năng giao tiếp của mìnhtrong nhà trường và ngoài xã hội góp phần nâng cao chất lượng bộ môn cũng nhưchất lượng chung của toàn trường

Vì vậy vấn đề rèn luyện để nâng cao kĩ năng nói cho học sinh là việc làm hếtsức cần thiết đối với mỗi người giáo viên Chính vì lẽ đó tôi muốn đưa ra một số

biện pháp để giúp các em nói tốt hơn, nắm được các qui tắc cơ bản một cách sâusắc, đồng thời tạo cho các em có lòng say mê học tập và làm việc có kế hoạch mộtcách cụ thể, có ý chí vượt khó vươn lên, tự tin trong học tập và giao tiếp

b) Nhiệm vụ:

Nhận biết được tầm quan trọng của việc đổi mới chương trình và phươngpháp giảng dạy, là một giáo viên được tiếp cận với những đổi mới đó tôi vừa dạyvừa nghiên cứu để tìm ra những cái mới nhằm nâng cao nghiệp vụ chuyên môn vàmong được góp sức giúp cho công tác giáo dục ngày càng phát triển và đổi mới

3 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp nhằm rèn kĩ năng nói cho học sinh trong tiết luyện nói mônNgữ văn ở trường THCS

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Áp dụng đối với học sinh 6A2 (năm học 2015 – 2016) Trường THCS LêĐình Chinh nhằm giúp các em hoàn thiện hơn về kĩ năng nói, phát triển kĩ nănggiao tiếp Để thực hiện được ý định “rèn kĩ năng nói cho học sinh THCS” của mìnhtôi đã vạch ra một số biện pháp cụ thể ngay từ đầu năm học khi bắt đầu nhận lớp

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài đề ra, tôi đã xây dựng nhómphương pháp như sau:

a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, tư liệu có

liên quan đến đề tài

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp luyện tập thực hành:

Đây là phương pháp chủ đạo trong quá trình dạy và học môn Ngữ văn Qualuyện tập thực hành thì mới hình thành kĩ năng nói một cách có hiệu quả

- Phương pháp giao tiếp:

Phương pháp này giúp học sinh mạnh dạn hơn để phát triển kĩ năng nói

- Phương pháp phân tích ngôn ngữ :

Để sử dụng tốt phương pháp này, giáo viên phải chọn những từ ngữ dễ lẫn,tùy theo từng địa phương, tùy theo tình hình lớp Cách phân tích phải dễ hiểu,không sử dụng thuật ngữ khó hiểu đối với học sinh

- Phương pháp quan sát :

Đây là phương pháp mà đòi hỏi người giáo viên phải chuẩn bị một số đồdùng học tập và một số câu hỏi nhằm giúp học sinh tiếp thu bài một cách hiệu quả

- Phương pháp điều tra, thống kê kết quả:

Phương pháp này nhằm kiểm tra chất lượng học tập của học sinh qua từnggiai đoạn

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

Nghe, nói, đọc, viết là bốn kỹ năng rất quan trọng đối với bộ môn Ngữ văn.Rèn kĩ năng nói cho học sinh không chỉ là công việc ngày một ngày hai, cũngkhông phải một thầy cô giáo dạy môn Ngữ văn rèn luyện là có thể thành công đốivới các em Mà đó là một quá trình nỗ lực tự bản thân học sinh cố gắng rèn luyện,

có người hướng dẫn là các giáo viên dạy môn Ngữ văn, sự giám sát nhắc nhở củacác thầy cô giáo bộ môn cùng phối hợp với cha mẹ học sinh mới tạo nên sự thànhcông ấy Bởi vậy mà việc rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh là một nhiệm vụkhông thể thiếu đối với mỗi thầy cô giáo

Rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh trong giờ dạy học Tập làm văn là tăngtính thực hành ứng dụng cho chương trình Ngữ văn đối với học sinh THCS và khắcphục hạn chế quá chú trọng đến việc đọc viết hơn nghe nói của chương trình vàsách giáo khoa mới

Trọng tâm của việc rèn luyện kỹ năng nói trong chương trình Ngữ văn THCS

là giúp cho học sinh có được kỹ năng nghe, nói, đọc, viết Tiếng Việt tương đốithành thạo Đây cũng là sự cụ thể hoá tư tưởng dạy học theo lý thuyết giao tiếp vàthực tiễn dạy học môn phân môn Tập làm văn ở trường phổ thông Điểm mới mẻ

và cần lưu ý là chú trọng hơn tới cách tổ chức cho học sinh hoạt động để phát triển

kỹ năng nói trong giờ Tập làm văn Luyện nói tốt sẽ giúp học sinh biết bộc lộ tưtưởng, truyền đạt thông tin trong hoàn cảnh giao tiếp khác nhau

Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp chủ yếu của con người Trong giờ luyệnnói hiệu quả lao động của học sinh được cảm nhận trực tiếp qua ngôn ngữ Giờluyện nói có thế mạnh của một sinh hoạt giao tiếp tập thể, không như giờ làm vănviết là một hoạt động tĩnh, cá nhân Không khí giờ làm văn miệng dễ kích thíchhứng thú hoạt động của học sinh hơn, nếu giáo viên ý thức được vấn đề này Vềtâm lý, con người trong hoạt động tập thể bao giờ cũng năng động hơn Có thấy rõđặc thù của hoạt động luyện nói và đặc điểm tâm lý học sinh thì giáo viên mới tiếnhành có hiệu quả giờ học vốn rất sinh động, hấp dẫn và hướng dẫn được những họcsinh có tâm lý ngại ngùng phát biểu trước tập thể lớp Giờ luyện nói là cơ hội tốtnhất để giáo viên hiểu về con người, tư tưởng tình cảm học sinh qua cách nói năng,diễn đạt

Nếu người thầy đóng vai trò chủ đạo hướng dẫn học sinh chủ động khám pháchiếm lĩnh tác phẩm văn chương, thì người học (học sinh) phải tự mình bộc lộ sựhiểu biết, phải biết phát triển tư duy thành lời - ngôn bản Muốn cho người nghehiểu cho được thì người nói phải nói cho tốt, có nghĩa là nói phải mạch lạc, logic,

phải bảo đảm các qui tắc hội thoại, phải chú ý đến các cử chỉ, nét mặt, âm lượng

Vì thế, luyện nói là việc rất quan trọng trong quá trình dạy học văn, là biện phápgóp phần nâng cao chất lượng hiệu quả của giờ dạy học Ngữ văn Luyện nói tốt sẽgiúp người học sẽ có được một công cụ giao tiếp hiệu quả trong cuộc sống xãhội

Chính vì lẽ đó, tôi mạnh dạn đi sâu vào vấn đề có thể xem là vấn nạn khôngchỉ ở học đường mà của toàn xã hội khi tình trạng các em nói chưa lưu loát, phát

âm chưa chuẩn,… dẫn đến sự lệch lạc về lời ăn tiếng nói trong học tập cũng nhưtrong giao tiếp

2 Thực trạng

Chúng ta biết rằng: Mục tiêu của dạy học môn Ngữ văn là hình thành nhữngcon người có ý thức, có tư tưởng tình cảm cao đẹp, có năng lực cảm thụ các giá trịchân, thiện, mỹ và đặc biệt là có khả năng thích ứng với cuộc sống năng động trong

xã hội hiện đại Quan điểm tích hợp và tích cực luôn chi phối các hoạt động dạyhọc Ngữ văn, nhất là ở phần dạy các kĩ năng làm văn Một tiết dạy học Ngữ văn đạthiệu quả trước hết phải tạo nên không khí hứng thú cho mỗi giờ học Không khí đóchỉ có được khi người dạy biết đa dạng hóa các hình thức, biện pháp dạy học Mặtkhác, với tinh thần quan điểm dạy học mới, SGK Ngữ văn không chỉ chú trọng nộidung mà còn chú trọng hình thức nhằm phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạyhọc Để đạt được những mục tiêu trên và thực hiện theo yêu cầu của phương phápdạy học mới, người dạy cần tổ chức cho học sinh học tập bằng các biện pháp nhằmrèn cho học sinh các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết Trong đó kĩ năng nói là vô cùngquan trọng Nói sao cho người nghe hiểu là điều không phải ai cũng thực hiện tốt.Người nói khi đã chuẩn bị đầy đủ nội dung trong đầu sẽ tìm cách bộc lộ, truyền đạtthông tin đó chính là “nói” Muốn hoạt động nói có hiệu quả trong giờ học Ngữvăn, người dạy phải hướng dẫn rèn luyện cho các em, tập cho các em mạnh dạn

trước tập thể Nhiều khi các em có dự kiến trong đầu nhưng lại không nói ra được

và người thầy sẽ không nhận xét đánh giá đúng về sự tiếp thu, cảm thụ của các emtrong giờ học Ngữ văn Vậy rèn kĩ năng nói cho học sinh là việc làm thiết thực vừagóp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn vừa hình thành phong cáchcho học sinh giúp các em mạnh dạn trước tập thể, có kỹ năng giao tiếp trong cuộcsống

Mặc khác, ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp chủ yếu của con người Khôngphải ai cũng nói nhiều như nói trong đời sống sinh hoạt xã hội, nghề nghiệp củamình Trong giờ luyện nói hiệu quả lao động của học sinh được cảm nhận trựctiếp Giờ luyện nói có thế mạnh của một sinh hoạt giao tiếp tập thể, không nhưgiờ viết văn là một hoạt động tĩnh, cá nhân Không khí giờ làm văn miệng dễkích thích hứng thú hoạt động của học sinh hơn, nếu giáo viên ý thức được vấn

đề này Về tâm lý, con người trong hoạt động tập thể bao giờ cũng năng độnghơn Thấy rõ được đặc thù của hoạt động luyện nói và đặc điểm tâm lý học sinhthì giáo viên mới tiến hành có hiệu quả giờ dạy học được Giờ luyện nói là cơhội tốt nhất để giáo viên hiểu về con người, tư tưởng tình cảm học sinh qua cáchnói năng, diễn đạt

Hiện nay, việc nâng cao chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh làmối quan tâm có tầm quan trọng hàng đầu bao trùm và chi phối mọi hoạt độngkhác Trong thực tế, khi giảng dạy tôi đã phát hiện có những học sinh mắc sai lỗichính tả rất nhiều, có những học sinh viết sai hơn 10 lỗi ở một bài kiểm tra Bêncạnh đó, 100% học sinh đều là con em địa phương gốc Quảng Nam nên thời lượngcác em sử dụng ngôn ngữ địa phương để giao tiếp sẽ chiếm nhiều hơn so với việcdùng ngôn ngữ phổ thông tại trường, nên việc phát âm ở nhà như thế nào thì khiđến trường phát âm như thế ấy là điều không thể tránh khỏi Điều ấy sẽ ảnh hưởngđến hoạt động giao tiếp của các em trong cộng đồng xã hội sau này

Khi tham gia luyện nói, lời nói của các em không tự nhiên, nói lủngcủng ngập ngừng không rõ ràng, không nói được điều muốn nói, không kết hợpđược các yếu tố phi ngôn ngữ như: cử chỉ, nét mặt, âm lượng… Một thực trạng nữacủa giờ luyện nói trên lớp là học sinh thường nói như đọc (học thuộc lòng bài nóirồi lên lớp đọc lại) làm cho việc nói, trình bày thiếu tự nhiên, thiếu tư thế và tácphong của giờ luyện nói Qua một số tiết học đầu năm, tôi đã thử kiểm tra và phânloại đối tượng học sinh một lớp theo khả năng nói với kết quả thu được như sau:

Mặc dù nhiều giáo viên cũng đã cố gắng hết sức nhưng cũng ít người thành công qua tiết dạy Bởi vì kinh nghiệm rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh chưa nhiều so với rèn luyện kỹ năng viết Thời gian luyện nói lại có hạn không tạo đượcđiều kiện cho tất cả học sinh được nói Và sách giáo viên cũng chưa có hướng dẫn

cụ thể cho việc dạy rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh Do vậy mà trong một tiếtluyện nói chỉ tập trung vào những em khá, giỏi, chăm còn những học sinh chậm

và hướng dẫn cho học sinh chuẩn bị chu đáo thì việc tổ chức cho học sinh luyện nóitrong tiết luyện nói đạt hiệu quả cao Không khí học tập của học sinh khác hẳn khigiáo viên thuyết giảng Ở các em lộ rõ sự thích thú, tất cả như có một luồng điện vôhình nào đó được lan truyền cho cả lớp làm nóng lên không khí học tập Nhiều emgiơ tay xin được trình bày kết quả, cảm nhận tổng hợp và thật là thoả mãn vớinhững kiến thức được chắt lọc rút ra từ chính sự hiểu biết của các em Đó cũng làlúc giáo viên có điều kiện để điều chỉnh và phấn khích các em học tập, thực tế niềmvui được giáo viên quan tâm sẽ cho các em thêm sự tự tin vào khả năng của mình làphải học tập tốt hơn, cố gắng hơn để được phát biểu, nói trước lớp trong lần sau

Để tạo được động lực niềm tin nhằm kích thích ý thức học tập bộ môn Ngữvăn của các em trước hết người thầy giáo phải là người tìm ra được những biệnpháp tối ưu kích thích khả bản năng nói để học sinh nói ra được những điều mình

tư duy, cảm thụ trong giờ học văn cũng như trong tiết luyện nói Đây cũng là kĩnăng vừa giúp các em thể hiện mình, tự bày tỏ những suy nghĩ cảm xúc những điềucảm thụ, phân tích, đánh giá một cách tự tin trước tập thể Vừa là biện pháp có khảnăng khắc phục được những khó khăn, thực trạng mà chúng ta đang quan tâm Từ

đó nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn

Trước thềm nông thôn mới và đồng thời để xây dựng Trường THCS Lê ĐìnhChinh phát triển hơn nữa khi đạt chuẩn quốc gia thì việc rèn kĩ năng nói cho họcsinh cũng là việc làm hết sức cần thiết, có thể lồng ghép vào các tiết bộ môn sẽ tạođiều kiện để học sinh sửa chữa và rèn luyện về giọng nói một cách tốt hơn

3 Nội dung và hình thức của giải pháp

a) Mục tiêu của giải pháp

Giáo viên dạy Ngữ văn là người hiểu và nắm rõ vai trò của tiết luyện nói trong môn Ngữ văn, nhằm phát triển đồng bộ bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết của học sinh THCS Qua cách diễn đạt, phong cách, điệu bộ của học sinh trong giờluyện nói, giáo viên có cơ hội giáo dục, uốn nắn về mặt ứng xử, đồng thời bổ sung,điều chỉnh kiến thức cơ bản về kỹ năng làm văn cho học sinh Giờ luyện nói sẽ có

ý nghĩa giáo dục toàn diện của nó, tuy trọng tâm vẫn là rèn luyện ngôn ngữnói, phương pháp tư duy và nghệ thuật giao tiếp Cùng với sự đổi mới của cấu trúcchương trình đã nhấn mạnh đến ưu thế của tiết luyện nói, đây là cơ sở để tôi mạnhdạn đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hiệu quả đúng mức của tiết luyện nóitrong môn Ngữ văn

Sáng kiến kinh nghiệm này đã được áp dụng đối với học sinh lớp 6A2 tạiTrường THCS Lê Đình Chinh năm học 2015 -2016, với những cố gắng của tôitrong việc rèn kĩ năng nói cho học sinh đã có những hiệu quả nhất định Khi tiếnhành nghiên cứu tôi chia đối tượng học sinh của mình thành 2 nhóm (Nhóm thựcnghiệm là đối tượng học sinh lớp 6A2, và nhóm đối chứng là các em học sinh lớp6A1), mỗi nhóm gồm 36 em học sinh có trình độ nhận thức tương đương nhau Vớilớp 6A2 khi áp dụng kinh nghiệm này thì tình hình khác hẳn so với lớp 6A1 (không

áp dụng), các em tham gia phát biểu sôi nổi, có chiều hướng hứng thú học môn Vănhơn, có tinh thần tập thể cao, có tinh thần tự giác, ý thức được việc học tập Vớibiện pháp thực hiện trên giúp học sinh mạnh dạn hơn khi nói trước đám đông, cóthói quen tốt trong việc học Và cũng giúp cho những em học yếu, lười biếngkhông còn ỷ lại trông chờ vào những em học khá Từ em khá đến em yếu đều cóthể nói được trước lớp

b) Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp

Muốn thực hiện tốt tiết luyện nói này, giáo viên cần nắm vững mục tiêu bàidạy là luyện nói là chính, còn nội dung bài nói cần xếp loại thứ yếu, sau kĩ năngnói Giáo viên luyện từ chỗ học sinh nói còn ngập ngừng vấp váp đến chỗ nói lưuloát, ngừng nghỉ đúng chỗ, hơn nữa nói có kết hợp với ánh mắt cử chỉ, thái độ, tìnhcảm Đặc biệt, ở mỗi một lớp, mỗi khối học, giáo viên yêu cầu mức độ nói khácnhau (lớp lớn yêu cầu cao hơn lớp nhỏ) để làm thế nào từ lớp 6 đến lớp 9 kĩ năngnói của các em được dần dần nâng cao hơn

Với quan điểm dạy học theo phương pháp mới hiện nay đã nhấn mạnh : “Thầy chủ đạo, trò chủ động”, “ Học sinh là chủ thể của sáng tạo” Để pháthuy tính tích cực của học sinh, thì giáo viên phải làm tốt vai trò của người nhạctrưởng Cụ thể để dạy thành công được tiết luyện nói môn Ngữ văn đồng thời đểthực hiện được ý định “rèn kĩ năng nói cho học sinh THCS trong giờ luyện nói”của mình tôi đã vạch ra một số biện pháp nhằm giúp các em thay đổi thói quen khiđọc cũng như khi viết, khi nói cũng như khi giao tiếp, đồng thời giúp các em hìnhthành kĩ năng rèn giọng nói, kĩ năng giao tiếp ngay từ đầu năm học khi bắt đầunhận lớp Cụ thể theo từng bước như sau:

* Bước 1: Chú trọng việc luyện nói của học sinh ngay từ đầu năm học.

Giáo viên Ngữ văn khó có thể phát triển kỹ năng nói cho học sinh nếu chỉtrông chờ vào số tiết luyện nói trong chương trình sách giáo khoa Mặc dù sáchgiáo khoa đã đổi mới theo khuynh hướng quan tâm tới việc rèn luyên kỹ năng nóicho học sinh, phân phối mỗi khối lớp đều có tiết luyện nói ở cả hai học kỳ Tuynhiên với số lượng tiết rất khiêm tốn Nếu không có sự chuẩn bị ngay từ đầu nămhọc thì chắc chắn giáo viên sẽ gặp không ít trở ngại khi tổ chức các giờ học Vậynên chú trọng việc luyện nói cho học sinh mọi lúc, mọi nơi có thể thực hiện được vì

việc này không quá khó nhất là khi giáo viên Ngữ văn thực sự muốn đạt hiệu quảtrong những giờ luyện nói Chú trọng đến việc tập nói cho học sinh có thể thực hiệntheo những cách như :

- Tạo cho các em có nhu cầu muốn nói, muốn được bộc lộ Khi tiếp xúc vớicác em lần đầu tiên, giáo viên Ngữ văn cần thiết lập tốt mối quan hệ, giúp học sinhthấy được sự gần gũi, thân tình nơi giáo viên Ngữ văn, điều này là cơ sở giúp họcsinh dễ dàng bộc lộ với giáo viên hơn trong những giờ học sau Giáo viên có thểlàm quen với các em bằng cách giới thiệu về mình, cũng là cơ sở để các em theo đó

mà tự giới thiệu bản thân về những điều đơn giản như họ tên, tuổi, sở thích Điềunày không kém phần quan trọng, vì nếu làm được như vậy thì giáo viên đã phầnnào giúp học sinh bắt đầu tập làm quen với việc phát biểu miệng

- Phát huy kỹ năng nói trong các giờ học, kết hợp với việc rèn luyện các kỹnăng khác: Trong các tiết học, giáo viên nên chú trọng kỹ năng nói cho học sinhthông qua những lần phát biểu đóng góp xây dựng bài Đặt những câu hỏi kíchthích óc tư duy và sự phản xạ Những câu hỏi có ích lợi nhiều nhất là những câu hỏi

mà học sinh không thể trả lời một cách ngắn gọn là “có” hay “không” được, giáo

viên nên dùng 6 loại vấn ngữ : Ai? Tại sao? Như thế nào? Ở đâu? Lúc nào? Cái gì? Thực tế, nếu giáo viên đặt những câu hỏi quá khó thì học sinh khó trình bày ý

kiến của mình một cách trọn vẹn Câu hỏi nên đi từ đơn giản đến phức tạp để tậpcho các em biết suy nghĩ trước khi nói, nói đúng vấn đề cần trao đổi, khi nói cầnbình tĩnh, tự tin Giáo viên cần khuyến khích, động viên học sinh phát biểu suynghĩ trong khi phát biểu và cả trong thảo luận, ngay cả khi ý kiến đó là sai hoặcchưa hoàn toàn chính xác Bên cạnh đánh giá việc trình bày của học sinh, giáo viêncũng nên lưu ý cho học sinh những lỗi cần tránh trong nói Tiếng Việt về chính âm

và hướng dẫn các em nói diễn cảm, ngắn gọn, súc tích, hấp dẫn người nghe Theo