Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sửdụng bài giảng điện tử trong quá trình dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS

Vì vậy,người dạy học phải làm sao có được phương pháp phù hợp nhất để chuyển tảiđúng đắn chân lý khoa học vào đối tượng giảng dạy để đối tượng có thể hiểuđúng đắn và sâu sắc nội dung tri

I Đặt vấn đề:

Trong hoàn cảnh toàn nghành Giáo dục - Đào tạo đang nỗ lực đổi mớiphương pháp dạy học theo hướng tích cực, chủ động của học sinh thì ngườigiáo viên cũng phải trăn trở để tìm cho mình một phương pháp dạy học vớitinh thần chung ấy

Giảng dạy mọi bộ môn khoa học nói chung và giảng dạy môn Ngữ văntrong trường THCS nói riêng luôn đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi, sángtạo để có phương pháp thích hợp giảng dạy và mang lại hiệu quả cao nhất Sở

dĩ như vậy là vì phương pháp giảng dạy có ý nghĩa quyết định đối với chấtlượng một giờ dạy Có thể nói, cùng một nội dung chương trình nhưng phươngpháp giảng dạy của giáo viên khác nhau thì mức độ hiểu bài của học sinh cũngkhác nhau mặt khác đối tượng giảng dạy là những con người cụ thể, nội dungkiến thức cần giảng dạy thuộc những bộ môn khoa học khác nhau Vì vậy,người dạy học phải làm sao có được phương pháp phù hợp nhất để chuyển tảiđúng đắn chân lý khoa học vào đối tượng giảng dạy để đối tượng có thể hiểuđúng đắn và sâu sắc nội dung tri thức đó và vận dụng vào cuộc sống của mình.Môn ngữ văn trong nhà trường vừa là một môn học nghệ thuật, vừa là mônhọc công cụ Dạy - học tác phẩm văn chương trong nhà trường có nhiệm vụnâng cao chất lượng cho người học, làm phong phú hơn về văn hoá, về tâmhồn và phát triển nhân cách của người học Dạy học tác phẩm văn chươngtrong nhà trường là hướng dẫn sự tiếp nhận của tác phẩm, làm cho văn bảnngôn từ sống lại trong học sinh, giúp câc em nhận ra điều mà tác giả muốn đốithoại với người đời Từ sự nhận thức đó, các em đi đến sự tự ý thức, tự điềuchỉnh mình trong cuộc sống

Qua nhiều năm giảng dạy, bản thân tôi luôn tìm cách cải tiến phương phápgiảng dạy đối với từng loại kiến thức, từng bài dạy cụ thể để mỗi giờ dạy từchỗ học sinh ít chú ý nghe giảng trở nên sinh động, hấp dẫn hơn với các em.Đặc biệt trong vài năm gần đây với chủ trương của ngành giáo dục là đẩymạnh công nghệ thông tin vào trường học, công nghệ thông tin đã góp phần

hiện đại hoá phương tiện, thiết bị dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạyhọc thì mỗi giáo viên cũng cần phải nỗ lực hơn để có thể theo kịp tốc độ pháttriển của thời đại Nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật, quá trình dạy học

đã sử dụng những phương tiện dạy học sau: Phim chiếu để giảng bài với đènchiếu Overhead, Phần mềm hỗ trợ bài giảng, minh hoạ trên lớp với LCD-projector (Máy chiếu tinh thể lỏng), phần mềm dạy học giúp học sinh trên lớp

và ở nhà, công nghệ kiểm tra, đánh giá bằng trắc nghiệm trên máy tính, sửdụng mạng Internet để dạy học và đặc biệt là sử dụng bài giảng điện tử Tấtnhiên trong quá trình sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại giáo viên vàhọc sinh gặp không ít các khó khăn Vậy làm thế nào để việc sử dụng côngnghệ thông tin vào các tiết học cho có hiệu quả là một vấn đề không nhỏ vàđược sự quan tâm của nhiều người

Trong quá trình sử dụng công nghệ thông tin nói chung bản thân tôi cũng

đã cố gắng, nỗ lực rất nhiều Quá trình giảng dạy, sử dụng giáo án điện tửcũng gặp không ít khó khăn Nhưng tôi ý thức được rằng không thể không cógiải pháp tốt, bởi vì xã hội ngày càng phát triển nếu mình không cố gắng thì sẽ

tự đào thải mình Vì lý do đó mà trong thực tế tôi đã học hỏi những ngườixung quanh, bạn bè, tìm tòi sách vở, tài liệu, nghiên cứu thông qua mạngInternet để tìm ra giải pháp tốt nhất áp dụng cho từng bài dạy một cách có hiệuquả và qua mỗi lần sử dụng để rút ra được một số kinh nghiệm Bài viết nàytôi cũng mạnh dạn đưa ra một ý kiến: "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sửdụng bài giảng điện tử trong quá trình dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS"mong các đồng nghiệp đón nhận, xem xét, góp ý để bài viết được hoàn thiệnhơn

2

II Nội dung chính:

1 Thực trạng khi chưa sử dụng giáo án điện tử

Từ trước tới nay, việc dạy văn của chúng ta mặc dù có cải tiến liên tục, cóphát triển, có hoàn thiện không ngừng, nhằm làm cho giờ văn hay hơn, thiếtthực hơn, giàu hơi thở và mạch nhịp của cuộc sống hơn, nhưng tất cả vẫn diễn

ra trong khuôn khổ của lối "giảng văn", thầy giảng - trò nghe, học sinh tiếp thubài giảng một cách thụ động Giáo viên chỉ hỏi khoảng bốn, năm câu trong đó

có ba câu cổ điển bất di bất dịch là : đại ý, bố cục, tư tưởng chủ đề sau đó làdùng phương pháp thuyết trình là chính Thầy tự cảm thụ tác phẩm và truyềnthụ một chiều cho học sinh, học sinh chỉ có việc ngồi nghe một cách máy móc.Trong lúc đó qua những kết quả nghiên cứu tâm sinh lý của học sinh và điềutra xã hội học gần đây cho thấy thanh, thiếu niên có những thay đổi trong sựphát triển tâm sinh lý, đó là sự thay đổi có gia tốc Trong điều kiện phát triểncủa các phương tiện truyền thông, trong bối cảnh hội nhập, mở rộng giao lưu,học sinh được tiếp thu nhiều nguồn đa dạng, phong phú từ nhiều mặt của cuộcsống, có hiểu biết nhiều hơn, linh hoạt và thực tế hơn so với các thế hệ cùnglứa tuổi trước đây Trong học tập họ không thoả mãn với vai trò của người tiếpthu thụ động, không chấp nhận các giải pháp có sẵn nên học sinh có chiềuhướng không thích học môn văn Đây là một thực tế được thể hiện qua việchọc sinh không có hứng thú gì khi học môn văn, uể oải, không tập trung,không nhớ, không thuộc thơ, văn; khi làm bài viết thì không có cảm xúc, điểmthấp

Đối với giáo viên thì công cụ chủ yếu là viên phấn trắng và bảng đen và sửdụng các phương pháp dạy học truyền thống một cách khuôn sáo và cứngnhắc, trong một giờ học thì hoạt động của giáo viên là chủ yếu bên cạnh đógiáo viên lại không có bất kỳ một dụng cụ trực quan hay thiết bị hỗ trợ chogiảng dạy nào cả nên gặp rất nhiều khó khăn trong việc chuyển tải nội dungbài giảng Ví dụ khi giảng về tác giả, tác phẩm, minh hoạ cụ thể cho một hình

tượng nhân vật hay các chi tiết nghệ thuật, các giai đoạn lịch sử văn học, cácđoạn tả cảnh thiên nhiên không có tranh, ảnh hoặc video clíp để minh hoạ.Thực trạng trên đã đặt ra nhiệm vụ cho giáo viên dạy văn ở các trườngtrung học là phải tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học văn, phát huy tínhtích cực chủ động của các em nhằm nâng cao chất lượng giờ học văn vấn đềdạy học bây giờ điều quan trọng không chỉ ở chỗ đưa ra kết luận mà chủ yếu làtìm ra con đường đi đến kết luận Đối với môn văn, một môn học đồng thời làmột môn nghệ thuật thì điều quan trọng không chỉ là ý thức được tác độngnghệ thuật mà là giao tiếp hiệu quả với nghệ thuật Điều đó chỉ có thể thựchiện được trong điều kiện người giáo viên tôn trọng học sinh như một bạn đọc,coi học sinh là một chủ thể cảm thụ tác phẩm trong giờ học, giáo viên chỉ khơigợi cho các em, đưa các em vào thế giới nghệ thuật của nhà văn để các em tựcảm thụ và hình thành nhân cách Một trong những phương pháp sử dụngmang lại hiệu quả chính là việc áp dụng công nghệ thông tin nói chung và bàigiảng điện tử nói riêng vào quá trình dạy học môn ngữ văn.

2.Những vấn đề chung của việc sử dụng bài giảng điện tử.

Sử dụng máy tính để dạy học là một trong những hướng đổi mớiphương pháp dạy học ở trường THCS hiện nay, trong đó sử dụng bài giảngđiện tử đang được các giáo viên quan tâm nhiều Mỗi giáo viên cần chọn cáctiết học sao cho nếu giảng dạy bằng bài giảng điện tử thì sẽ tận dụng được tínhtối đa ưu việt của máy tính về phương diện cung cấp thông tin cho người học,tính hấp dẫn của bài giảng, có hiệu quả hơn bài giảng truyền thống Việc sửdụng giáo án điện tử để dạy học cần phải đạt được mục tiêu của bài học

Tính ưu việt được thể hiện:

- Tiết kiệm nhiều thời gian viết vẽ trên lớp.

- Thuận lợi cho việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực

- Thiết kế màn hình đẹp, đa dạng

- Đã sử dụng nhiều phần mềm chuyên dụng lồng ghép phim ảnh minhhọa

- Chịu khó thu thập tài liệu cho môn học

- Giáo viên chuẩn bị bài dạy một lần thì có thể sử dụng nhiều lần

- Các phương tiện dạy học hiện đại sẽ tạo ra khả năng để giáo viên trìnhbày bài giảng sinh động hơn, dễ dàng cập nhật và thích nghi với sự thay đổinhanh chóng của khoa học hiện đại

- Các phương tiện sẽ hỗ trợ, chuẩn hoá các bài giảng mẫu, đặc biệt đối vớinhững phần khó giảng, những khái niệm phức tạp

* Hạn chế khi sử dụng giáo án điện tử:

- Giáo viên chưa thành thạo các thao tác cơ bản đối với máy tính, chưa biết

sử dụng thành thạo các phần mềm để thiết kế giáo án, đây là mặt yếu củanhiều giáo viên hiện nay

- Khi thiết kế giáo án điện tử giáo viên sử dụng màn hình chưa thật hợp lítrong việc bố trí chữ (viết quá nhiều hoặc viết quá ít - phải lật trang liên tục),kích cỡ chữ

- Nội dung viết cũng như tính nhất quán trong trình bày chưa phù hợp (đâu

là nội dung cho học sinh ghi chép, đâu là điều khiển của giáo viên )

- Còn lạm dụng các hiệu ứng làm học sinh mất tập trung vào bài giảng

- Lạm dụng màu sắc, âm thanh hoặc sử dụng chúng không hợp lí

Để xây dựng và sử dụng có hiệu quả giáo án điện tử, bài viết đề xuất một

số vấn đề sau:

3 Một số nguyên tắc trong thiết kế các trang trình chiếu của giáo án điện tử.

3.1 Sử dụng màu sắc:

Để sử dụng những trang trình chiếu thu hút và ấn tượng, ngoài nộidung khoa học ra, chúng ta phải biết sử dụng màu sắc hợp lí: chọn màu, phốimàu giữa nền và chữ, phối màu giữa các dòng văn bản Mỗi màu nền mang ýnghĩa riêng của nội dung và đối tượng học sinh.

Màu chữ và hình sẽ là công cụ đắc lực phục vụ bài giảng, mỗi bàigiảng sử dụng nhiều nhất là 05 màu Việc phân phối màu hợp lí sẽ làm cho bàigiảng trở nên hấp dẫn hơn Chẳng hạn như một bài giảng cần dùng một màuchính xuyên suốt cho nội dung của bài giảng, một vài màu nổi hơn cho các đềmục và một màu khác để làm nổi bật các ý quan trọng Chú ý các đề mục cóvai trò ngang nhau thì phải có màu giống nhau (cỡ chữ, kiểu chữ cùng nhau).Thông thường, nên dùng màu đỏ để làm nổi bật các ý quan trọng (nhưngkhông để trên nền xanh và tím)

3.2 Chữ viết trong trang bài giảng.

Chữ viết trong trang bài giảng thường dùng Times New roman và Arial(hoặc tuỳ sở thích của người thiết kế) Cỡ chữ khi lên màn hình cần phải đảmbảo để học sinh ngồi ở dưới hàng ghế cuối cùng cũng đọc hết chữ Nếu khôngphải là đề mục của bài giảng thì nên dùng cỡ chữ 24 (trường hợp bất khảkháng thì có thể dùng cỡ nhỏ hơn nhưng không được nhỏ hơn 20) và lớn nhất

là 28 hoặc 32 Chữ lớn, tất nhiên dễ đọc song cũng không nên dùng chữ quálớn Vì: thị trường của mắt bị phân tán, và cũng cần sự tập trung nội dung ítnhất là của một đề mục vào một trang để học sinh để theo dõi bài được tốthơn

Số chữ trên một trang: về nguyên tắc, không nên viết quá nhiều hàng trênmột trang trình chiếu, mỗi hàng không viết quá nhiều chữ Để phát huy đượctốt nhất các trang trình chiếu của bài giảng điện tử trên mỗi trang chỉ nên có từ

10 đến 13 dòng, mỗi dòng không quá 10 chữ để trang trình chiếu được tậptrung và sáng sủa Việc sử dụng WordArt: Một số phần mềm cho phép người

sử dụng chữ nghệ thuật dùng trang trí trang trình chiếu, nhưng lưu ý khôngdùng chữ quá cầu kì,

6

3.3 Việc sử dụng các hiệu ứng (Effect) trên trang trình chiếu.

Đặc sắc của bài giảng điện tử là sự phong phú của các hiệu ứng (cáckiểu cho xuất hiện trang trình chiếu - Animation Schemes, các kiểu xuất hiệnchữ, hình - Custom Animation ) Song sử dụng chúng cũng tuỳ trường hợp,nhất là các kiểu xuất hiện chữ

Đối với bài giảng điện tử cần hạn chế sử dụng các hiệu ứng quay lộn, baynhảy vì chúng không thích hợp trong giờ học, làm phân tán sự chú ý đối vớihọc sinh Cho nên sử dụng các Effect vừa phải đảm bảo ở mức đủ sinh động.Nên chọn một số kiểu xuất hiện của màn hình phù hợp, mỗi bài giảng chỉ nêndùng một kiểu thống nhất Kiểu xuất hiện của chữ nên sử dụng hạn chế ở mộtvài Effect như: Box, Diamond, Rese Chú ý cho thực hiện nhanh để khôngmất thời gian và nhàm chán

3.4 Sử dụng kết hợp các hoạt động và minh hoạ.

Đây cũng là một ưu thế tuyệt đối của bài giảng điện tử mà chiếcbảng thông thường không thể làm được Nhất là đối với những bài sử dụng cácphương pháp dạy học tích cực, giáo viên cần mở rộng các nội dung ra thực tếbằng hình ảnh phim, các phần mềm mô phỏng Cần cập nhập thông tin, chèncác câu hỏi, hướng dẫn thảo luận trong khi vẫn để nội dung bài giảng trên mànhình để tiếp tục bài dạy Có nhiều cách để người thiết kế thực hiện được điềuđó:

- Sử dụng liên kết:

+ Sử dụng tư liệu theo kiểu liên kết rất thuận lợi Các thao tác vớimáy đơn giản, tư liệu xuất hiện nhanh rõ

+ Sử dụng các tư liệu là hình ảnh động, film

+ Có thể liên kết nhiều tư liệu, nhưng trong bài giảng nếu thiếu thờigian thì ta có thể bỏ qua tư liệu đó cũng không sao Tuy nhiên, khi trình chiếu

tư liệu thì bài giảng bị gián đoạn

+ Khi thiết kế các bài giảng tất cả các trang chủ và trang tư liệu đểtrong một folder thì mới sử dụng các trang minh hoạ được Nếu muốn chuyểnsang máy khác cần phải copy toàn bộ folder ấy để chuyển đi

+ Dấu hiệu liên kết sẽ là thay đổi màu sắc, kí tự đã thống nhất trongtrang trình chiếu (chú ý các tư liệu là hình động hoặc film cần được đóng góivới phần mềm xử lí động (windows media player, winnap ) để đề phòng khiđem bài giảng sang máy khác thiếu phần mềm xử lí ấy).

- Chèn tư liệu bằng các hiệu ứng xuất hiện và xoá đi:

Một số tư liệu không chiếm đầy trang bài giảng như một hình vẽ, một tríchdẫn, một câu hỏi, một yêu cầu học sinh làm việc, (trao đổi nhóm về một nộidung nào đó ), ta có thể không cần dùng liên kết mà chèn trực tiếp rồi dùngcác hiệu ứng xuất hiện khi cần và thoát khi đã dùng xong Việc làm này dễthực hiện và khi trình chiếu thì làm cho màn hình sinh động, tập trung sự chú ýcủa học sinh

Song nếu chèn vào một trang quá nhiều tư liệu hoặc tư liệu là các văn bảnquá dài thì công việc thiết kế sẽ rất phức tạp và dễ nhầm lẫn khi cho cái nàoxuất hiện trước, cái nào xuất hiện sau

4 Khai thác kênh hình trong dạy học Ngữ văn.

4.1 Ý nghĩa của việc sử dụng công nghệ thông tin để khai thác kênh hình trong dạy học môn Ngữ văn.

Kênh hình được sử dụng trong dạy học môn Ngữ văn chủ yếu là do giáoviên khai thác từ các nguồn tư liệu trên mạng, trong sách báo hoặc đôi khi dochính họ tự thiết kế (vẽ tranh ảnh minh hoạ về các nhân vật, các tình huốngcủa một tác phẩm)

Việc sử dụng công nghệ thông tin để khai thác tình hình (gồm tranh ảnh vàvideo clip) ở mỗi giờ học môn Ngữ văn có ý nghĩa nhất định trong việc đổimới phương pháp giảng dạy và nâng cao hiệu quả giờ học Đối với bộ mônVăn, do đặc thù là môn học đòi hỏi học sinh phải có khả năng tiếp nhận trithức bằng chính sự mẫn cảm của đời sống tâm hồn nên nhiều giáo viên còn engại sử dụng công nghệ thông tin để giảng dạy và cho rằng không nhất thiếtphải cần đến sự hỗ trợ của đồ dùng trực quan (tranh ảnh, video clip) mới cóđược một giờ văn thành công Đặt trong các khía cạnh cần khai thác của một

8

tác phẩm như: Bối cảnh lịch sử - xã hội, đời sống văn hoá của một giai đoạnvăn học, phong tục, tập quán của dân tộc, cảnh vật thiên nhiên đất nước Nếuđược tái hiện lại qua các hình ảnh, âm thanh, đoạn phim một cách hợp lí vàđúng lúc, chắc chắn sẽ làm giờ giảng sinh động hơn, thu hút sự chú ý của họcsinh và giúp các em tốt hơn trong quá trình tiếp nhận kiến thức Vẫn biết, vănchương vốn thuộc về đời sống tâm hồn thì chỉ có thể cảm nhận nó bằng chínhtâm hồn của người học Nhưng, nếu chúng ta biết cách sử dụng công nghệthông tin có hiệu quả thì dù có sự xuất hiện của máy móc và trang thiết bị hiệnđại vẫn không thể làm "xơ cứng" đời sống tâm hồn của người học văn.

4.2 Khai thác kênh hình trong dạy Văn ở trường THCS.

Kênh hình của bộ môn Văn không sẵn có, không cố định như những bộmôn Lịch sử, Địa lý; vì thế, giáo viên Văn nếu muốn đưa kênh học vào bàigiảng buộc phải tự kiếm tìm và khai thác qua mạng, qua sách báo Cách khaithác và sử dụng kênh hình của họ cũng không giống nhau do ý tưởng bài giảngcủa mỗi người mỗi khác, do vậy, có sự đòi hỏi cao ở giáo viên sự chịu khó,khả năng đầu tư về chuyên môn và một niềm say mê trong đổi mới phươngpháp dạy học

Chương trình Ngữ văn ở trường THCS bao gồm các phân môn: Văn học,Tiếng Việt, Tập làm văn Kênh hình được khai thác và sử dụng nhiều nhất ởphân môn Văn học do đặc thù của phân môn này là học những kiền thức vềlịch sử văn học, tác giả, tác phẩm nên dễ dàng hơn trong quá trình kiếm tìm vàkhai thác nguồn kênh học Tuy nhiên, trong phân môn này, không phải bài họcnào cũng có thể khai thác và sử dụng hiệu quả kênh hình; do đó, giáo viên cần

có sự lựa chọn bài học cho phù hợp trước khi có ý định khai thác và sử dụngkênh hình

Phân môn Văn học trong chương trình THCS là "tổng thể" kiến thức vềVăn học của cả 4 năm THCS, phân bố đều ở các giai đoạn khác nhau của tiếntrình lịch sử văn học Qua quá trình giảng dạy và trên cơ sở nguồn tư liệu cókhả năng đưa vào sử dụng được trên giờ giảng, chúng tôi nhận thấy giáo viên

có thể khai thác kênh hình trong giảng dạy phân môn Văn học ở trường THCS

từ các nguồn sau:

- Sử dụng băng tư liệu để minh họa tác phẩm bằng giọng đọc, giọng ngâm,lời hát của các nghệ sĩ khi giảng dạy các tác phẩm Văn học dân gian , tácphẩm Văn học trung đại , các tác phẩm Văn học hiện đại

- Sử dụng các video clip vốn là các tác phẩm đã chuyển thể thành sân khấuhoặc kịch bản phim để tóm tắt tác phẩm hoặc minh hoạ cho các đoạn tríchđược học hoặc các đoạn viđeo clip có hình ảnh, nội dung minh hoạ cho bàigiảng ( Trình chiếu trích đoạn vở "Quan âm Thị Kính" khi dạy bài "Quan âmThị Kính", trình chiếu cảnh động Phong Nha khi giảng bài "Động PhongNha", trình chiếu cảnh các cô gái thanh niên mở đường trong phim tư liệu đểgiảng bài "Những ngôi sao xa xôi", trình chiếu cảnh hát ca Huế để dạy bài "CaHuế trên sông Hương", trình chiếu cảnh sông nước Cà Mau khi dạy bài "Sôngnước Cà Mau" Đặc biệt khi dạy bài "Thuyết minh về một danh lam thắngcảnh", "Thuyết minh về một phương pháp" thì càng cần dùng đến các viđeoclip có nội dung liên quan đến bài dạy để học sinh cảm nhận được bằng hìnhảnh trực quan sinh đông về đối tượng mình đang tìm hiểu thì quá trình tiếp thubài sẽ có hiệu quả hơn rất nhiều vì đây là những tiết tập làm văn vốn rất khôkhan và khó dạy)

- Sử dụng tranh ảnh để giới thiệu trực tiếp với học sinh về tác giả (ảnh củamột số tác giả được học), tác phẩm ( ảnh bìa của một tác phẩm văn học) hoặc

để minh hoạ cụ thể cho các hình tượng nhân vật (ảnh Bác khi dạy bài "Đứctính giản dị của Bác Hồ" hoặc bài "Đêm nay Bác không ngủ"), các chi tiếtnghệ thuật, các giai đoạn lịch sử văn học, các đoạn tả cảnh thiên nhiên trongcác tác phẩm được học (ảnh bình minh lên trên biển, ảnh chợ cá ven biển khidạy bài "Quê hương " )

4.3 Các bước khi sử dụng công nghệ thông tin để khai thác kênh hình trong dạy học ở trường THCS:

4.3.1 Chuẩn bị trước khi lên lớp:

10

Giáo viên nhất thiết phải nghiên cứu kĩ tác phẩm, nắm bắt nội dung tưtưởng và giá trị nghệ thuật của tác phẩm, đồng thời, xác định mình cần truyềnđạt những kiến thức cần tới học sinh Sau đó, họ cần xây dựng ý tưởng chotoàn bài giảng và từng tiết giảng - một khâu quan trọng quyết định sự thànhbại của một giờ dạy học Văn Bởi, nếu không có ý tưởng cụ thể, phù hợp thìhọc sinh rất khó tiếp nhận môn Văn, giáo viên cũng rất khó để truyền đạt nộidung của bài học mà không làm mất đi "chất văn" của một giờ học văn.

Từ ý tưởng của bài giảng đã được xây dựng, giáo viên dự kiến sử dụngnguồn kênh hình tương ứng để phục vụ cho ý tưởng của mình nhằm đạt hiệuquả cao nhất Khả năng khai thác và sử dụng kênh hình của mỗi giáo viênkhác nhau có thể đem đến kết quả dạy học khác nhau Ví dụ cùng dạy một tácphẩm nhưng giáo viên nào đầu tư và sử dụng kênh hình hợp lí, phù hợp vớinội dung truyền đạt thì chắc chắn giờ dạy của họ sẽ thành công hơn Khi đã dựkiến được nguồn kênh hình, giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin để thiết

kế kênh hình trên máy tính, tập trình chiếu và khai thác thử thông tin qua cáccâu hỏi liên quan đến kênh hình

Quá trình sử dụng công nghệ thông tin trong khai thác kênh hình cần lưu ý:không được dùng kênh hình để làm mất đi đặc thù của bộ môn Văn Các hìnhảnh phải đảm bảo các tiêu chí: không lạm dụng kĩ thuật để tạo các hình ảnh cómàu sắc loè loẹt, uốn lượn, bay nhảy cầu kì, mà phải được chọn lọc kĩ, mangtính điển hình cho ý tưởng mà giáo viên cần thể hiện trong bài giảng, tạo hứngthú học tập cho học sinh và có giá trị thẩm mĩ cao

4.3.2 Sử dụng trên lớp:

Đây là công đoạn giáo viên trình bày lại toàn bộ bài giảng điện tử có ứngdụng công nghệ thông tin để khai thác kênh hình gồm các thao tác:

- Trình chiếu kênh hình lên màn hình lớn cho học sinh quan sát Giáo viên

có thể dừng lại lâu hơn ở những kênh hình có liên quan tới việc gợi mở cáckiến thức quan trọng nhằm giúp các em khắc sâu và ghi nhớ tốt hơn

Ví dụ:

Hình ảnh ông đồ này sẽ được trình chiếu khi dạy bài "Ông đồ" của

Vũ Đình Liên để qua bức ảnh này học sinh có thể hiểu hơn về Ông

đồ của ngày xưa và ý nghĩa của tác phẩm

Bốn bức ảnh này được trình chiếu khi dạy đoạn con Hổ nhớ về những kỷ niệmxưa: "Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Để ta chiếm lấy phần riêng bí mật "

14Bốn bức ảnh này được trình chiếu khi dạy bài "Nói với con" của Y Phương

Bốn bức ảnh này được trình chiếu khi dạy bài "Quê hương" của Tế Hanh