Giáo án Ngữ văn 8 kì 2 - THCS Chu Văn An

Gợi ý : HS đọc thuộc lòng bài thơ Trình bày những giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, qua đó, nêu được ý nghĩ của lời tâm sự của con hổ trong vườn bách thú 3- Bài mới :ab- Giớ[r]

Ngày soạn :

Tuần 19 Bài 18

Tiết 73

- Thế Lữ-I/ Mục tiêu bài học :

Giúp HS:

1.Kiến thức:

-Nắm bắt những nét cơ bản về tác giả Thế Lữ , về phong trào thơ mới

-Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt , nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tù túng , tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ “ nhớ rừng” qua lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú

- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của bài thơ

2 Kỹ năng:

Đọc diễn cảm văn bản thơ

3.Thái độ:

Lòng yêu quê hương ,yêu nước mảnh liệt

Thể hiện bằng lòng nơi ta đang ở bảo vệ tốt hơn

II/ Chuẩn bị của thầy và trò :

1- Thầy :

Tranh , bảng phụ và một số tư liệu có liên quan

2- Trò:

Soạn bài theo yêu cầu của giáo viên

III/ Tiến trình tiết dạy :

1- Ổn định tổ chức : (1’)

Kiểm tra vệ sinh, sĩ số

2- Kiểm tra bài cũ:

Không tiến hành

3- Tiến trình tiết dạy:

a- Giới thiệu bài: (1’)

Giai đoạn 30-45 là giai đoạn đánh dấu bước phát triển rực rỡ nhất của phong trào thơ mới , với sự góp mặt của một thế hệ nhà thơ trẻ đầy phong cách Nổi lên trong số đó là nhà thơ Thế Lữ Hôm nay ta tiếp xúc với Thế Lữ qua bài “ Nhớ rừng”

b- Vào bài mới:

10’ Hoạt động 1:

- Gọi học sinh đọc chú

thích *

- Qua phần giới thiệu,

em biết gì về Thế Lữ?

GV nêu nhận xét của

Hoài Thanh “ Thế Lữ

không nói về thơ mới ,

không bút chiến, không

diễn thuyết TL điềm

những bước vững vàng

mà trong khoảnh khắc

cả hàng ngũ thơ xưa

phải tan vỡ.”

- Trình bày vị trí của tác

phẩm trong phong trào

thơ mới?

GV nhận xét, bổ sung

Hướng dẫn đọc: giọng

hùng tráng, chú ý thểû

hiện lời của con hổ

trong từng khoảnh khắc

của cuộc sống

- Gọi HS đọc bài Nhận

xét GV đọc bài

- Bài thơ được tác giả

ngắt thành 5 khổ thơ

Hãy cho biết nội dung

từng khổ?

GV cho HS thảo luận

nhóm và trình bày trên

bảng phụ

Nhận xét và ghi bảng

- Bài thơ được viết theo

thể thơ nào? Nếu những

HS đọc bài

HS trình bày những nét

cơ bản về tác giả Thế Lữ Nhận xét và bổ sung

+ Tác phẩm này là bài thơ tiêu biểu của Thế Lữ, góp phần khẳng định sự thắng thế của thơ mới trên thi đàn văn học

HS đọc bài , nhận xét

+ Bài thơ được chia thành 5 khổ , với nội dung : tâm trạng con hổ trong cảnh tù hãm, con hổ giữa cảnh sơn lâm hùng vĩ, cảnh vườn bách thú và lời nhắn gởi của con hổ

+ Bài thơ sáng tác theo thể thơ tám chữ, số câu không hạn định, ngắt nhịp tự do, vần không cố định, giọng thơ phóng túng, hào hùng…

I / Tìm hiểu chung: 1- Tác giả:

- Tên thật Nguyễn Thứ Lễ

(1907-1989) Là nhà thơ tiêu biểu của phong trào thơ mới

Sáng tác nhiều thể loại

2- Tác phẩm :

- Là tác phẩm góp phần đem lại sự thắng lợi của phong trào thơ mới

Bố cục : +Khổ 1: Tâm trạng con hổ trong cảnh tù hãm

+Khổ 2+3 : hình ảnh con hổ giữa núi rừng hùng vĩ

+ Khổ 4: cảnh vườn bách thú

+ Khổ 5: lời nhắn gởi của con hổ

nét mới của bài thơ về

vần, nhịp, điệu của bài

thơ với các thể thơ

Đường Luật ?

Hoạt động 2:

- Gọi HS đọc lại khổ thơ đầu

- Con hổ trong bài thơ

bị rơi vào tình cảnh như

thế nào ?Chi tiết nào

thể hiện điều đó?

GV : có một sự thay đổi

trong cảnh sống của con

hổ : từ vị trí một chúa

sơn lâm, con hổ trở

thành trò giải trí khi bị

bắt giam trong vườn

bách thú

- Tâm trạng trong hổ

trước sự thay đổi đó

được tác giả khắc hoạ

qua những chi tiết nào ?

- Em có nhận xét gì về

cách sử dụng ngôn ngữ

diễn tả cảm xúc của con

hổ ?

GV : nhận xét cách

dùng từ của tác giả

- Với những từ ngữ đó,

giúp em hình dùng gì về

tâm trạng con hổ trước

sự thay đổi hoàn cảnh

sống ?

Gv vì sao con hổ lại có

tâm trạng ấy khi ở trong

HS đọc bài

+ Bị sa cơ , giam hãm trong vườn bách thú , trở thành trò giải trí cho con người

+ Gậm khối căm hờn + Nằm dài trông ngày tháng…

+ Khinh lũ người ngạo mạn

+ Tác giả dùng một lớp động từ mạnh, giàu cảm xúc, gợi hình ảnh

+ Con hổ căm uất , ngao ngán trước cảnh sống ấy, thế những nó không có cách gì để thoát ra môi trường tù túng, ngột ngạt ấy, nên đành buông xuôi , bất lực

+HS phát hiện chi tiết

Bổ sung, nhận xét

+Dùng nghệ thuật liệt kê, kết hợp ngắt nhịp

II/ Phân tích :

1- Tâm trạng con hổ trong cảnh tù hãm:

Bị sa cơ, tù hãm Thành trò lạ mắt , thứ đồ chơi

Ngang bầy cùng bọn baó dở hơi, cùng cặp báo vô tư lự

 Cảnh ngộ tù hãm giữa vườn bách thú Gậm khối căm hờn Nằm dài , khinh, ghét

 Căm uất, ngao ngán , bất lực

2- Cảnh vườn bách

thú :

- Hoa chăm cỏ xén Dải nước giả suối Dăm vừng lá hiền lành học bắt chước vẻ hoang vu

vướn bách thú ?

- Gọi Hs đọc khổ 4

bách thú hiện ra qua

những chi tiết nào ?

GV: tổng hợp

- Để miêu tả cảnh vườn

bách thú, tác giả đã sử

dụng nghệ thuật gì ?

Tác dụng ra sao ?

( Gợi ý : về biện pháp

tu từ, về ngắt nhịp…)

- Con hổ cảm nhận như

thế nào về cảnh ấy?

GV : nhận xét

- Liên hệ hoàn cảnh đất

nước ta những năm đầu

thế kỉ XX, em hiểu gì

thêm về ý nghĩa sâu sắc

của tâm trạng con hổ

trong bài thơ?

GV bình

ngắn, dồn dập làm cho cảnh vườn bách thú hiện

ra rõ nét , nó như góp phần thể hiện tâm trạng của con hổ

+ Cảnh giả tạo, tù túng, nhỏ bé, ngột ngạt

+ Cảnh tù túng của con hổ cũng là hoàn cảnh mắt tự do của đất nước dưới gót giày đô hộ của Pháp Tâm trạng của con hổ cũng là tâm trạng của giới tri thức trong những năm đầu thế kỉ

XX

NT : liệt kê, ngắt nhịp ngắn

Cảnh tầm thường, nhỏ bé, tù túng

25’ Hoạt động 2:

- Hãy trình bày lại hoàn

cảnh và tâm trạng của con

hổ trong vườn bách thú?

- Nếu là con hổ trong hoàn

cảnh đó, em sẽ làm gì ?

GV : con hổ trong bài thơ

trong những ngày tháng bị

giam cầm đã nhớ tới những

ngày tháng oanh liệt giữa

rừng hoang

+ Hs trình bày lại kiến thức đã phân tích

+ HS tự trình bày

3- Nỗi nhớ thời oanh

liệt

- Nhớ rừng núi : bóng cả, cây già, tiếng giógào ngàn, giọng nguồn hét núi

 Cảnh âm u, hùng

vĩ, hoang vu, đầy huyền bí

- Gói Hs ñóc khoơ 2 + 3

- Cạnh nuùi röøng ñeơ lái

trong kí öùc con hoơ nhöõng

aân töôïng naøo?

- Caùch löïa chón töø ngöõ cụa

taùc giạ trong ñoán thô naøy

coù gì ñaịc saĩc ? Vôùi nhöõng

töø ngöõ ñoù, em hình dung gì

veă giang sôn cụa con hoơ?

GV : bình

- Giöõa caùi neăn thieđn nhieđn

huøng vó ñoù, con hoơ ñaõ xuaât

hieôn Hình ạnh con hoơ ñaõ

xuaât hieôn ôû nhöõng thôøi

ñieơm naøo ? ÔÛ moêi thôøi

ñieơm ñoù, con hoơ mang vẹ

ñép gì?

GV : cho Hs thạo luaôn

nhoùm vaø trình baøy

GV :duø ôû thôøi ñieơm naøo,

con hoơ cuõng mang moôt vẹ

ñép kieđu haõnh, laêm lieôt, uy

nghi, xöùng ñaùng laø chuùa teơ

sôn lađm

- Em coù nhaôn xeùt gì veă moâi

quan heô giöõa cạnh thieđn

nhieđn vaø hình ạnh con hoơ ?

GV : ñaây laø ñoán thô hay

nhaât cụa baøi

- Nhaôn xeùt veă ngheô thuaôt

cụa taùc giạ trong ñoán thô

? Nhöõng ngheô thuaôt naøy coù

taùc dúng gì?

GV : Ñoán thô nhö ñuùc keât

nhöõng noêi ñau cụa con hoơ

khi keât thuùc baỉng moôt cađu

cạm thaùn “ than ođi! Thôøi

+ HS phaùt hieôn chi tieât Nhaôn xeùt, boơ sung , + Taùc giạ duøng ngheô thuaôt lieôt keđ vaø ñieôp ngöõ “vôùi”, mieđu tạ nhöõng hình ạnh noơi baôt cụa cạnh nuùi röøng : huøng vó, lôùn lao, ñaăy huyeăn bí

HS thạo luaôn vaø trình baøy

+ Nhöõng ñeđm vaøng beđn bôø suoâi, say moăi ñöùng uoâng aùnh traíng tan

+ Nhöõng ngaøy möa chuyeơn , laịng ngaĩm giang sôn ñoơi môùi

+ Bình minh cađy xanh naĩng goôi, chim reo ca cho giaâc ngụ

+ Chieău leđnh laùng maùu sau röøng , ñôïi maịt trôøi laịn ñeơ chieâm laây phaăn

bí maôt

+ Thieđn nhieđn huøng vó laøm neăn cho söï uy nghi laêm lieôt cụa con hoơ, con hoơ laø chuùa teơ giöõa choân ñái ngaøn

+ Cađu thô giaøu chaât táo hình, duøng cađu thô daøi, duøng haøng loát ñieôp töø, duøng cađu cạm,

- Hình ạnh chuùa teơ sôn lađm:

+ Nhöõng ñeđm vaøng beđn bôø suoâi, say moăi uoẫng aùnh traíng

+ Nhöõng ngaøy möa chuyeơn , laịng ngaĩm giang sôn ñoơi môùi + Bình minh cađy xanh naĩng goôi, chim reo ca cho giaâc ngụ

+ Chieău leđnh laùng maùu sau röøng , ñôïi maịt trôøi laịn ñeơ chieâm laây phaăn bí maôt

 Chuùa sôn lađm giöõa ñái ngaøn bao la

NT : Cađu thô daøi , giaøu chaât táo hình, nhieău ñieôp ngöõ, cađu cạm thaùn

Noêi nhôù da dieât , sađu saĩc veă nhöõng ngaøy thaùng huy hoaøng ñaõ qua

oanh liệt nay còn đâu!”

- Em hãy so sánh cảnh núi

rừng dại ngàn và cảnh

vườn bách thú? Sự đối lập

ấy thể hiện điểu gì?

GV đọc khổ cuối

- Chúa sơn lâm gởi khát

vọng của mình cho ai?

Cách nói của con hổ có gì

đặc sắc?

- Trong lời nhắn gởi của

sơn lâm , chúa sơn lâm ao

ước điều gì ?

GV : đó cũng chỉ là ao ước,

khát vọng củ con hổ rơi

vào bi kịch Đó là bi

kịchcủa người dân Việt

Nam trong những năm đầu

thế kỉ XX

Hoạt động 2 :

- Cả bài thơ hấp dẫn người

đọc bằng những hình thức

nghệ thuật đặc sắc nào ?

GV tổng kết

- Qua tâm sự của con hổ,

tác giả muốn gởi gắm điều

gì ?

Họat động 3: hướng dẫn

học sinh tìm hiểu văn bản

“ông đồ”

- Tìm hiểu vài nét về tác

giả, tác phẩm qua chú

thích *

Tất cả như dồn dập thể hiện nỗi nhớ dồn dập da diết của con hổ về những ngày tháng huy hoàng đã qua

+ Cảnh núi rừng đại ngàn đốilập với cảnh vườn bách thú Sự đối lập ấy càng khắc hoạ rõ nét hơn niềm bất hoà sâu sắc với thực tại và nỗi khao khát tự do cháy bỏng

+ Nói với cảnh nước non hùng vĩ ngày xưa và gọi là “ Ngươi”, cách nói của chúa sơn lâm với thần dân của mình

+ Ao ước đựơc sống giữa dại nàg bao la hùng vĩ như ngày nào

+ HS trình bày những nét nghệ thuật nổi bật của bài thơ

+ Tâm trạng của con hổ

4- Khát vọng của con

hổ :

Được sống tự do giữa giang sơn hùng vĩ

III/ Tổng kết : 1- Nghệ thuật :

Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn, đầy nhạc tính, giàu chất tạo hình, giọng thơ đa dạng linh hoạt

2- Nội dung:

Tác giả mượn lời con hổ để gơi gắm tâm trạng của mình , của những người Việt Nam yêu nước

- Bài thơ có những hình

ảnh nào nổi bật ? Những

hình ảnh đó có ý nghĩa gì?

- Phân tích hình ảnh ông

đồ qua hai thời điểm khác

nhau ? Chỉ ra nghệ thuật

nổi bật của tác phẩm

- - Ý nghĩa bài thơ: bài thơ giúp

em nhận thức được điều gì sâu sắc về xã hội về tác giả?

- Hãy trình bày những cảm

nhận sâu sắc của mình về

tâm trạng của con hổ trong

vườn bách thú trong bài

thơ?

cũng chính là tam tạng của tác giả

4-Dặn dò: (4’)

- Về nhà :

+ Học bài, nắm vững những giá trị đặc sắc về nôị dung vànghệ thuật nổi bật của bài thơ nhớ rừng

+ Tìm hiểu, phân tích bài thơ “ ông đồ” theo hướng dẫn

+ Học thuộc hai bài thơ

- Chuẩn bị bài mới : câu nghi vấn

IV/ Rút kinh nghiệm bổ sung :

Ngaỳ  :

 19, Baì 18

Tiết 75:

CÂU NGHI VẤN

I/ Mục tiêu bài học :

Giúp HS :

1.Kiến thức:

- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, đồng thời phân biệt được câu nghi vấn với các câu khác

-Nắm vững chức năng cuả câu nghi vấn

2.Kỹ năng:

Rèn luyện kĩ năng dùng câu và dấu câu

3.Thái độ:

Ù thức khi đặc câu hỏi

II/ Chuẩn bị của thầy và trò :

1- Thầy :

Bảng phụ và một số tư liệu có liên quan

2- Trò :

Chuẩn bị bài học theo hướng dẫn của giáo viên

III/ Tiến trình tiết dạy :

1- Ổn định tổ chức : (1’)

Kiểm tra vệ sinh, sĩ số

2- Kiểm tra bài cũ :

Không tiến hành

3-Bài mới :

a- Giới thiệu bài : (1’)

Chia theo mục đích nói, câu chia thành mấy loại ? ( 4 loại )

Hôm nay , chúng ta tìm hiểu chức năng của câu nghi vấn

b- Vào bài mới :

21’ Hoạt động 1:

GV treo bảng phụ ví dụ

1 /11

- Trong các câu trên, câu

nào là câu nghi vấn?

Đặc điểm hình thức nào

giúp em nhận biết được

nó ?

GV : nhận xét, bổ sung

- Câu nghi vấn dùng để

làm gì ?

+ Sáng nay, … không ? Thế làm sao….?

Hay là ….?

+ Câu nghi vấn thường được kết thúc bằng dấu chấm hỏi , và thường có từ dùng để hỏi : có…không, hay, hay là…

+ Câu nghi vấn dùng để hỏi + HS trình bày

I/ Tìm hiểu:

II/ Bài học :

1- Đặc đỉêm hình

thức và chức năng

18’

- Qua phađn tích, haõy

trình baøy nhöõng hieơu bieât

cụa em veă ñaịc ñieơm hình

thöùc vaø chöùc naíng cụa

cađu nghi vaân ?

- Haõy keơ theđm moôt soâ töø

nghi vaân thöôøng gaịp ?

GV boơ sung: caùc töø nghi

vaân ñoù duøng ñeơ hoûi veă

soâ löôïng, chaât löôïng,

thôøi gian, ñòa ñieơm…

-Laây ví dú veă cađu nghi

vaân?

Hoát ñoông 2:

- Gói HS ñóc baøi taôp 1

vaø xaùc ñònh yeđu caău ñeă

GV laøm maêu cađu a, sau

ñoù, yeđu caău HS hoaøn

thaønh baøi taôp

- Goò HS ñóc baøi taôp 2

- Vì sao ta xaùc ñònh caùc

cađu naøy laø cađu nghi vaân?

- Ta coù theơ thay theâ töø “hay”

“hoaịc”

sao?

- Baøi taôp 3 yeđu caău gì ?

- Caùc cađu tređn coù daâu

hieôu gì cụa cađu nghi vaân

?

Nhaôn xeùt

+ ai, gì, sao, naøo, hạ, tái sao, bao nhieđu, maây,…

+ HS laây ví dú

+ Xaùc ñònh cađu nghi vaân vaø hình thöùc cụa noù

HS leđn bạng hoaøn thaønh caùc baøi taôp trong cađu 1

HS ñóc baøi taôp

+ Vì noù coù töø “hay”chư quan heđï löïa chón

+ ta khođng theơ thay theâ bôûi

vì cađu seõ bieân thaønh cađu traăn thuaôt

HS ñóc baøi

+ Caùc cađu a, b coù töø nghi vaân “tái sao”

Caùc cađu c, d coù töø nghi vaân

“ai”

+ Khođng theơ ñaịt daâu chaâm hoûi ôû cuoâi cađu vì caùc töø nghi vaân naøy ñeău laø töø phieâm ñònh hoaịc laø boơ ngöõ mang yù khaúng ñònh

chính cụa cađu nghi vaân :

- Laø cađu thöôøng coù töø nghi vaân hoaịc coù töø

“hay”

- Chöùc naíng: duøng ñeơ hoûi

- cađu nghi vaân thöôøng keât thöùc baỉng daẫu chaâm hoûi

III/ Luyeôn taôp

Baøi taôp 1:

a- Chò khaât tieăn söu…phại khođng ? b- Tái sao… Nhö theâ?

c- Vaín laø gì?

d- Chuù mình … khođng?

Ñuøa troø gì?

Caùi gì theâ ? Taât cạ ñeău coù töø nghi vaân vaø daâu chaâm hoûi cuoâi cađu

Baøi taôp 2:

Ta xaùc ñònh caùc cađu tređn laø cađu nghi vaân bôûi vì coù uøng töø

“hay" chư quan heô löïa chón

Khođng theơ thay baỉng töø hoaịc ñöïôc, vì nhö theâ noù seõ bieân thaønh cađu traăn thuaôt

- Vậy ta có thể đặt dấu

chấm hỏi ở cuối câu

không? Vì sao?

-Gọi HS đọc bài tập 4

- GV yêu cầu HS xác

định sự khác nhau về

hình thức của các cặp

câu nghi vấn ?

- Về mặt ý nghĩa, cặp

câu này có gì khác ?

GV nhận xét, bổ sung

GV yêu cầu HS về nhà

hoàn thành các bài tập

5,6

Trình bày dấu hiệu về

đặc điểm hình thức và

chức năng của câu nghi

vấn ?

HS đọc bài + Hình thức : có cặp từ nghi vấn : đã… chưa, có …không

+Ở câu b, phải có một giả định từ trước ( người được hỏi phải có vấn đề về sức khoẻ), nếu không có giả định đó thì câu hỏi trở thành vô nghĩa

Bài tập 3:

Không thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối các câu vì từ nghi vấn trong cau chỉ là đại từ phiếm chỉ, hoặc là bổ ngữ mang tính khẳng định

Bài tập 4:

Về hình thức : có cặp từ nghi vấn : đã… chưa, có …không? Về ý nghĩa : câu a không có giả định, câu b có một giả định đặt ra từ trước

4- Dặn dò ; (4’)

- Về nhà :

+ Học bài nắm vững kiến thức lí thuyết

+ Hoàn thành tất cả các bài tập

+ Tập đặt câu nghi vấn

- Chuẩn bị bài mới : Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh

+ Oân lại kiến thức về văn bản thuyết minh

+ Đoạn văn trong văn bản thuyết minh được viết như thế nào ? So sánh cách viết đoạn ăn trong văn bản thuyết minh với viết đoạn văn trong các loại văn bản khác

IV / Rút kinh nghiệm bổ sung :