Giáo án Tự chọn Ngữ Văn 8 chủ đề bám sát - Tuần 1 đến 9 - Nguyễn Thị Sính – THCS Đoàn Thượng

3, Bµi míi 41 phót - GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trước để chuyển tiếp nội dung bài học Hoạt động của GV Hoạt động của HS IV VËn dông luyÖn tËp tiÕp 4- ViÕt c¸c ®o¹n v¨n tù sù cã [r]

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Chủ đề 1: Rèn luyện kĩ năng làm văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

( Chủ đề bám sát- Thời lượng 10 tiết) Tuần 1- Tiết 1

A/ Mục tiêu: Qua tiết học, HS nắm được

- Vai trò, tầm quan trọng, tác động qua lại giữa các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong một VB hoàn chỉnh

- Cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB tự sự

- Biết vận dụng những hiểu biết có được ở bài học tự chọn này để viết bài văn tự

sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm

B/ Chuẩn bị:

- GV : Tài liệu tham khảo

- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm

C/ Hoạt động trên lớp

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số

2, KT bài cũ: Kết hợp khi học bài mới

3, Bài mới

- GV giới thiệu về chủ đề và yêu cầu của chủ đề

I) Ôn tập các phương thức: tự sự,

miêu tả , biểu cảm

- GV cho HS ôn lại một số VB tự sự có

kết hợp với miêu tả và biểu cảm

? Hãy kể ra một số VB tự sự có kết hợp

với miêu tả và biểu cảm mà em đã được

học ở chương trình Ngữ văn lớp 6, 7 và

đầu năm lớp 8?

- Hãy nhắc lại đặc điểm và các thao tác

chính của các phương thức tự sự, miêu

tả và biểu cảm

- HS kể

VB “ Bài học đường đời đầu tiên” ( trích “ Dế mèn phiêu lưu kí “ của Tô Hoài

VB “ Sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn

VB “ Tôi đi học “ của Thanh Tịnh

- Thảo luận, ôn lại và phát biểu + Tự sự: Trình bày chuỗi sự việc có mở

đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý

Trang 2

 GV bổ sung và chốt lại

1- Tự sự

+ Đặc điểm: Kể người, kể việc

+ Thao tác: Kể là chính

2- Miêu tả:

+ Tái hiện sự vật, hiện tượng

+ Thao tác: Quan sát, liên tưởng, nhận

xét, so sánh

3- Biểu cảm:

+ Đặc điểm: Thể hiện tình cảm, thái độ

của mình với sự vật, hiện tượng

+ Thao tác: Bộc lộ trực tiếp hoặc thông

qua ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật

- GV nhấn mạnh và chuyển ý

Vậy các yếu tố miêu tả và biểu cảm có

vai trò như thế nào trong văn tự sự, tiết

sau ta tìm hiểu tiếp

nghĩa Thao tác: Kể là chính + Miêu tả: Tái hiện lại sự việc, hiện tượng

Thao tác: Quan sát, liên tưởng, so sánh, nhận xét

+ Biểu cảm: Thể hiện tình cảm, thái độ của mình với sự vật, hiện tượng

Thao tác : Bộc lộ trực tiếp những cảm xúc của chính người viết hoặc thông qua ý nghĩ, cảm xúc của các nhân vật

- Nghe kết hợp tự ghi những ý chính

4, Củng cố: ( 2 phút)

? Các phương thức tự sự , miêu tả, biểu cảm có đặc điểm gì? Các thao tác chính của các phương thức đó? Có khi nào em thấy trong một VB chỉ xuất hiện duy nhất một phương thức biểu đạt không? Tại sao?

5, HD về nhà: ( 1phút)

- Học bài, nắm chắc đặc điểm của các phương thức tự sự, miêu tả và biểu cảm đã được học

Trang 3

Tuần 1- Tiết 2

- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

- Thấy được yếu tố miêu tả, biểu cảm thường xuất hiện qua một số dấu hiệu

- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm

1, ổn định tổ chức: KT sĩ số ( 1 phút)

3, Bài mới ( 38 phút)

- GV nhắc lại đặc điểm của các phương thức miêu tả, biểu cảm từ đó chuyển ý sang nội dung tiết thứ hai ( 2 phút)

II) Vai trò của các yếu tố miêu tả và

biểu cảm trong văn tự sự

? Tại sao trong VB tự sự cần có yếu tố

miêu tả?

1- Yếu tố miêu tả trong văn tự sự

? Qua các VB tự sự có kết hợp với

miêu tả và biểu cảm đã học, em thấy

yếu tố miêu tả có vai trò gì trong VB tự

sự?

? Em thường thấy những yếu tố miêu

tả nào xuất hiện trong văn tự sự?

- GV yêu cầu HS lấy VD cụ thể ở các

VB đã học

- Thảo luận, phát biểu Nhờ có yếu tố miêu tả mà có thể tái hiện cảnh vật, con người một cách cụ thể, sinh động trong không gian, thời gian

- Trả lời Giúp người kể kể lại một cách sinh

động cảnh vật, con người làm cho câu chuyện trở nên sinh đông, hấp dẫn

- Trả lời + Miêu tả nhân vật + Miêu tả cảnh thiên nhiên + Miêu tả cảnh sinh hoạt

 HS lấy VD cụ thể + Miêu tả nhân vật: Đoạn văn miêu tả

Trang 4

 GV bổ sung thêm và chốt lại

* Các loại miêu tả

a Miêu tả nhân vật

+ Miêu tả ngoại hình: gương mặt, dáng

người, trang phục

+ Miêu tả các trạng thái hoạt động:

Việc làm, lời nói

+ Miêu tả trạng thái tình cảm và thế

giới nội tâm: Vui, buồn, khổ đau, hạnh

phúc

Mục đích: Khắc hoạ thành công chân

dung nhân vật với những nét tính cách

riêng

b Miêu tả cảnh thiên nhiên

c Miêu tả cảnh sinh hoạt

Mục đích: Cốt truyện hay hơn, hấp dẫn

hơn, nhân vật hiện lên cụ thể sinh động

hơn

? Yếu tố miêu tả thường được thể hiện

qua những dấu hiệu nào ở VB tự sự?

 GV chốt lại

* Dấu hiệu

Miêu tả thường được thể nhiện qua

những từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả

và biểu cảm như từ láy tượng hình,

ngoại hình của Dế Mèn và Dế Choắt trong VB “ Bài học đường đời đầu tiên” của Tô Hoài

+ Miêu tả cảnh thiên nhiên: Đoạn văn

đầu tiên của VB “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh

+ Miêu tả cảnh sinh hoạt: Đoạn văn miêu tả cảnh hộ đê trong VB “Sống chết mặc bay “ của Phạm Duy Tốn

- Nghe, kết hợp tự ghi

- Thảo luận, phát biểu Qua các từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả và biểu cảm như từ láy tượng hình, tượng thanh, nghệ thuật so sánh, nhân hoá

Trang 5

tượng thanh; các biện pháp nghệ thuật

so sánh, nhân hoá

2- Yếu tố biểu cảm trong văn tự sự

? Yếu tố biểu cảm đóng vai trò gì trong

văn tự sự?

? Trong VB tự sự, em thấy yếu tố biểu

cảm thường được thể hiện như thế nào?

 GV chốt lại

+ Biểu cảm thông qua cảm xúc của

chính nhà văn đối với nhân vật, sự việc

được đề cập đến trong VB

+ Biểu cảm thông qua ý nghĩ, cảm xúc

của các nhân vật

- GV bổ sung thêm

ở hình thức thứ nhất : biểu cảm thông

qua cảm xúc của chính nhà văn đối với

nhân vật, sự việc được thể hiện cụ thể

qua từng ngôi kể

Ngôi kể thứ nhất: Cảm xúc của nhà văn

thường lồng vào cảm xúc của nhân vật

“tôi”

VD: VB “ Bài học đường đời đầu tiên”

Ngôi kể thứ ba: Cảm xúc của nhà văn

thường được thể hiện thông qua lời dẫn

truyện

VD: VB “ Sống chết mặc bay”

? Về hình thức, em thấy yếu tố biểu

cảm thường xuất hiện qua những dấu

hiệu nào trong VB tự sự?

 GV chốt lại

- Phát biểu Biểu cảm: Thể hiện thái độ, tình cảm của nhà văn với nhân vật, sự việc được kể

- Thảo luận, phát biểu Biểu cảm thông qua hai hình thức: trực tiếp qua cảm xúc của chính nhà văn với nhân vật hoặc gián tiếp thông qua cảm xúc, ý nghĩ của các nhân vật

- Nghe, tự ghi

- Nghe

- Suy nghĩ, trả lời Qua những câu cảm thán, những câu hỏi tu từ

Trang 6

+ Yếu tố biểu cảm thường xuất hiện

qua những câu cảm thán, những câu hỏi

tu từ

4, Củng cố- Luyện tập: ( 5 phút)

- GV cho HS đọc một số đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm trong một số VB đã học

- GV lưu ý

Việc sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm là rất cần thiết trong VB tự sự song phải chọn lọc, không qua lạm dụng dẫn tới lạc thể loại

- Nắm chắc nội dung bài học, vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự có kết hợp với yếu tố miêu tả và biểu cảm

Soạn:

Dạy:

- Thấy được cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một VB

tự sự cùng các bước thực hiện

- Có kĩ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì

- HS: Nắm chắc kiến thức để vận dụng làm bài tập

- GV nhắc lại kĩ năng làm văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm để chuyển nội dung bài học ( 2 phút)

III) Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn

tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu

cảm

1- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp

Trang 7

miêu tả và biểu cảm bất kì

? Để viết được đoạn văn tự sự kết hợp

với miêu tả và biểu cảm bất kì, ta thực

hiện theo mấy bước? Là những bước

nào?

 GV chốt lại các ý chính của mỗi

bước cho HS nắm được

Thực hiện theo 5 bước

+ Xác định nhân vật, sự việc định kể

+ Lựa chọn ngôi kể: Thứ nhất hay thứ

ba

+ Xác định thứ tự kể: Bắt đầu từ đâu,

diễn ra như thế nào và kết thúc ra sao?

+ Viết thành đoạn với các yếu tố: kể,

miêu tả, biểu cảm

* Cần phải nắm vững 5 bước thực hiện

khi viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu

tả và biểu cảm trong bố cục một bài văn

? Bố cục một bài văn tự sự gồm mấy

phần? Là những phần nào?

Vậy cách viết các đoạn văn tự sự kết

hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục

một bài văn như thế nào gời sau ta học

tiếp

- Thảo luận nhóm, phát biểu Thực hiện theo 5 bước + Xác định nhân vật, sự việc + Lựa chọn ngôi kể

+ Xác định thứ tự kể

+ Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm sẽ viết

+ Viết thành đoạn với các yếu tố : Kể, tả, biểu cảm

- Nghe, tự ghi những thông tin chính

- Trả lời Gồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài

4, Củng cố ( 2 phút)

- GV cho HS nhắc lại những bước cần thực hiện khi viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì và xác định trong những bước đó bước nào là quan trọng nhất

Trang 8

- Nắm chắc nội dung 5 bước trên để vận dụng vào việc viết các đoạn văn

tự sự bất kì

Soạn:

Dạy:

- Nắm được cách viết cụ thể để viết các đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm trong bố cục một bài văn

- GV nhắc lại kĩ năng viết đoạn văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm bất kì để chuyển nội dung bài học ( 2 phút)

III) Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn

tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu

cảm( tiếp)

2- Viết đoạn văn tự sự có kết hợp

miêu tả và biểu cảm trong bố cục

một bài văn

a Đoạn mở bài

- GV cho HS hoạt động nhóm tìm ra

các cách viết đoạn mở bài

- Thảo luận nhóm kết hợp tham khảo các VB tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm đã học để nêu các cách viết đoạn

mở bài

- Đại diện các nhóm lần lượt phát biểu

Trang 9

 GV bổ sung và chốt lại mỗi cách

cho HS

* Cách 1: Dùng phương thức tự sự kết

hợp với miêu tả để giới thiệu sự việc,

nhân vật và tình huống xảy ra câu

chuyện

VD: Sách “ Một số kiến thức, kĩ năng

và bài tập nâng cao - Ngữ văn 8”

* Cách 2: Dùng phươngthức tự sự là

chính có kết hợp với biểu cảm để nêu

kết quả của sự việc hoặc kết cục số

phận của nhân vật lên trước; sau đó

dùng một vài câu dẫn dắt để quay về từ

đầu diễn biến cốt truyện

VD: Sách “ Một số ”

* Cách 3: Dùng hình thức miêu tả là

chính để dẫn dắt vào truyện

VD

* Cách 4: Dùng phương thức biểu cảm

là chính để dẫn dắt vào truyện ( thường

dành cho những câu chuyện có tính

chất hồi tưởng, hoài niệm)

VD: VB “ Tôi đi học”

b Thân bài

? Cách viết các đoạn thân bài như thế

nào? Yếu tố nào đóng vai trò chủ đạo?

 GV chốt

Viết các đoạn thân bài: Yếu tố tự sự

đóng vai trò chủ đạo ( có sự việc, nhân

vật); miêu tả và biểu cảm chỉ được vận

dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn

cho truyện

và bổ sung cho nhau

- Nghe, kết hợp tự ghi những kiến thức cơ bản

- Suy nghĩ, phát biểu Yếu tố tự sự đóng vai trò chủ đạo ( sự việc, nhân vật); miêu tả và biểu cảm chỉ vận dụng khi cần thiết làm tăng sức hấp dẫn và sinh động cho truyện

Trang 10

c Kết bài

- Cho HS thảo luận nhóm, tìm ra các

cách viết đoạn kết bài

 GV bổ sung, chốt lại

Cách viết đoạn kết bài

* Cách 1: Dùng phương thức tự sự kết

hợp với biểu cảm để nêu kết cục và cảm

nghĩ của người trong cuộc ( Người kể

chuyện hay một nhân vật nào đó)

* Cách 2: Dùng phương thức biểu cảm

là chính để bày tỏ thái độ, tình cảm của

người trong cuộc

* Cách 3: Dùng phương thức miêu tả là

chính đan xen biểu cảm để kết thúc câu

chuyện

 ở mỗi cách, GV lấy VD cụ thể để

HS học tập

- Thảo luận nhóm, nêu cách viết đoạn kết bài

- Nghe kết hợp tự ghi bổ sung những kiến thức cơ bản

? Các cách viết đoạn mở bài, thân bài, kết bài trong bài văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm ? Trong bố cục này có nhất thiết đoạn văn nào cần đưa yếu tố miêu tả và biểu cảm vào không?

- Nắm chắc cách viết các đoạn

- Vận dụng viết 1 đoạn mở bài bất kì cho 1 đề TLV do em tự đặt

Soạn:

Dạy:

- Củng cố và bổ sung kĩ năng viết đoạn văn tự sự và bài văn tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm

- Vận dụng các kĩ năng để thực hành viết các đoạn cụ thể thông qua bài tập

- Biết phát hiện và xác định được các đoạn văn tự sự có xen yếu tố miêu tả và biểu cảm

Trang 11

- GV : Tài liệu tham khảo, một số đoạn văn mẫu và một số bài tập

2, KT bài cũ: ( 5 phút)

- Nêu các cách viết đoạn mở bài

- GV nêu ngắn gọn nội dung của tiết trước để chuyển tếp nội dung bài học

IV) Vận dụng luyện tập

1- Phát hiện, xác định được các yếu

tố trong đoạn văn

- GV cho đoạn văn ngắn ( ghi trên

bảng phụ hoặc máy chiếu), yêu cầu HS

đọc và trả lời các câu hỏi ở cuối đoạn

văn

- GV phân lớp thành 2 nhóm, mỗi

nhóm thực hiện yêu cầu của một đoạn

a Đoạn văn 1: Bài tập 1 ( Sách “ Một

số kiến thức kĩ năng và bài tập năng cao

Ngữ văn 8” )

Câu hỏi:

? Đọc đoạn văn, theo em có những

phương thức biểu đạt nào? Phương thức

nào là phương thức biểu đạt chính?

Phương thức nào chỉ đóng vai trò bổ

trợ?

b Đoạn văn 2: Bài tập 2- Sách đã nêu

Câu hỏi:

? Xác định yếu tố miêu tả và biểu cảm

trong đoạn văn tự sự trên

- GV tổng kết chung và nêu yêu cầu

cần đạt ở mỗi bài tập

Bài tập 1: Đoạn văn 1

+ Đoạn văn sử dụng cả 3 phương thức

- Đọc các đoạn văn

- Suy nghĩ câu hỏi ở cuối đoạn văn của nhóm mình đượcgiao

- Thảo luận nhóm, tìm ra hướng trả lời

và cử đại diện phát biểu Bài tập 1: Đoạn văn 1 Cần chỉ rõ sự thể hiện của các yếu tố trong đoạn văn

Bài tập 2: Đoạn văn 2 Yêu cầu tìm dẫn chứng cụ thể để minh hoạ cho các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Các nhóm có thể bổ sung, sửa chữa cho nhau nếu sai hoặc chưa đầy đủ

- Nghe kết hợp tự bổ sung, sửa chữa vào vở

Trang 12

biểu đạt là tự sự, miêu tả và biểu cảm

Tự sự: Kể lại những suy nghĩ, tâm

trạng của người con khi mẹ đi làm về

muộn

Miêu tả: Không gian, thời gian của

buổi trưa hè và dáng vẻ của người mẹ

Biểu cảm: Những suy nghĩ, tình cảm

của người con với mẹ ( bộc lộ trực tiếp)

+ Phương thức tự sự là phương thức

biểu đạt chính

+ Phương thức miêu tả chỉ đóng vai trò

bổ trợ

Bài tập 2: Đoạn văn 2

+ Yếu tố miêu tả: Các từ ngữ có sức

gợi hình ảnh, màu sắc để làm nổi bật

cảnh cây cối, nhà cửa, biển cả, ở

vùng Hòn Ngoài ra còn phải kể đến

các biện pháp nghệ thuật như so sánh,

nhân hoá, đảo ngữ, liệt kê

+ Yếu tố biểu cảm: Thể hiện ở những

câu có ý nghĩa nhận xét, đánh giá, bộc

lộ thái độ, tình cảm với cảnh vật thiên

nhiên cũng như con người ở vùng Hòn

? Làm thế nào để xác định được trong một đoạn văn sử dụng những

phương thức biểu đạt nào? Phương thức biểu đạt nào là chính?

- Nắm chắc kĩ năng phát hiện và xác định các phương thức được sử dụng trong một đoạn văn

- Vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, chỉ ra

những yếu tố cụ thể được sử dụng trong đoạn văn đó

Soạn:

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	152,83 KB