Giáo án Ngữ văn 8 kì 1 – Trường THCS Kim Trung

Về tư tưởng: - Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh Tịnh.[r]

Trang 1

Nguyễn Văn Mậu – Trường THCS Kim Trung 1

Tuần 1

Ngày soạn: 10/8/2010…………

Ngày dạy: ………

Tiết 1- Văn bản:

tôI đI học (Tiết 1)

( Thanh Tịnh)

I Mục tiêu bài học:

1 Về kiến thức:

- Giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời, học sinh thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

2 Về tư tưởng:

- Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh Tịnh

3 Về kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật “tôi”, liên tưởng đến buổi tựu trường đầu tiên của bản thân

II Chuẩn bị

1 - Giáo viên: Soạn giáo án,đọc tư liệu tham khảo

2- Học sinh: Ôn lại một số bài văn bản nhật dụng ở chương trình Ngư văn 7.Soạn bài trước ở nhà

III Tiến trình lên lớp

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra:

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dưới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trường mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trường Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s tìm

hiểu chú thích

? Đọc chú thích ? Nêu ngắn gọn

về tác giả Thanh Tịnh ?

Nêu những hiểu biết của em về

Tìm hiểu chú thích

1 Tác giả :

( 1911-1988) ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê

mẹ '' 1941

Trang 2

Nguyễn Văn Mậu – Trường THCS Kim Trung

2

? Câu chuyện được kể theo trình

tự bố cục ntn ?

? Truyện được kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tưng bừng

rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu

trường của tác giả được khơi

nguồn từ thời điểm nào ? Quang

cảnh ra sao ?

? Kỉ niệm về buổi tựu trường được

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm 1933 vào nghề dạy học

và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích

Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian của buổi tựu trường (theo dòng hồi tưởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện được kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho người kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trường

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em

bé rụt rè cùng mẹ đến trường

II đọc- hiểu văn bản.

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trường

a, Khơi nguồn kỉ niệm

những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

- Diễn tả theo trình tự thời

Từ hiện tại quá khứ Đó là

Trang 3

? Hãy tìm những hình ảnh , chi

tiết chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật

''tôi'' trên con đường cùng mẹ tới

trường) hồi hộp , cảm giác ngỡ

ngàng của nhân vật ''tôi'' khi cùng

mẹ đi trên đường tới trường ?

? Em có nhận xét gì về sự thay

đổi trong tâm trạng nhân vật ''tôi''

khi cùng mẹ đi trên đường ?

gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tưng bừng , rộn rã

Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ

và hiện tại Chuyện đã xảy

ra từ bao năm rồi mà dường như vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đường này tôi đã quen

đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay

đổi

- Cảm thấy trang trọng và

đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ được cầm bút , thước như các bạn khác

Lần đầu tiên được đến trường , được tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dường như trang trọng

và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình

những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con đường cùng mẹ tới trường

Cảm thấy trang trọng , đứng đắn Vừa muốn thử sức

và khẳng định mình Háo hức

Trang 4

5

trong việc cầm bút , thước và

2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần

đầu tiên được đến trường Tất cả những cử chỉ ấy giúp

ta hình dung tư thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú

bé

4 Luyện tập – Củng cố:

?Hãy nêu những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh và văn bản “Tôi đi học” của

ông

?Em hãy kể một lỉ niệm đẹp về buổi tựu trường đầu tiên của bản thân

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản

-Soạn tiếp phần còn lại của văn bản( Tâm trạng của nhân vật tôi theo những dòng hồi tưởng về buổi tựu trường đầu tiên)

./

Ngày soạn: ………

Tiết 2 – Văn bản:

tôI đI học (Tiết 2)

( Thanh Tịnh )

A Mục tiêu cần đạt:

- Giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật

“tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời, học sinh thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trường, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh Tịnh

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật “tôi”, liên tưởng đến buổi tựu trường đầu tiên của bản thân

B Kiến thức trọng tâm:

- Phần II

C Phương pháp:

- Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm

D Thiết bị dạy học:

- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc tư liệu tham khảo

- Học sinh: Ôn lại một số bài văn bản nhật dụng ở chương trình Ngư văn 7.Soạn bài trước ở nhà

E Hoạt động dạy – học:

1 Tổ chức: Sĩ số:……….

Trang 5

2 Kiểm tra:

Câu hỏi:

? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và tác phẩm

“ Tôi đi học”

Đáp án:

-Thanh Tịnh (1911-1988) – (SGK tr8)

3 Bài mới:

? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ

tâm trạng và cảm giác của nhân

vật ''tôi'' khi đến trường nghe ông

đốc gọi tên ? Hãy phân tích ?

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm hở

trên đường tới trường chuyển sang

tâm trạng lo sợ vẩn vơ , rồi bỡ

ngỡ, ngập ngừng , đây là sự

chuyển biến tâm lí rất phù hợp

của một đứa trẻ lần đầu tiên được

đến trường

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

- Sân trường hôm nay dày

đặc người Ai cũng quần áo sạch sẽ

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thường lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng , sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

c Tâm trạng và cảm giác của ''tôi''khi đến trường và khi nghe ông đốc gọi tên và phải rời bàn tay mẹ bước vào lớp

Bỡ ngỡ , lo sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

Trang 6

7

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

người yếu đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng và

cảm giác của ''tôi'' khi bước vào

chỗ ngồi lạ lùng ntn ?

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì

đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một

đứa bé nhút nhát ít khi được tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu

bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bước vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì

cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật

kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn người bạn mới chưa quen mà

đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

d Tâm trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình

và đón nhận giờ học đầu tiên

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện

tác giả đưa hình ảnh '' con chim

liệng bay cao '' có ý nghĩa gì ?

N2: Dòng chữ '' Tôi đi học '' kết

thúc truyện có ý nghĩa gì ?

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , người bạn mới ấy

sẽ là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

Trang 7

gọi h/s các nhóm thảo luận và

trình bày

G bổ sung , sửa chữa và chốt lại

vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái độ

cử chỉ của những người lớn ( ông

đốc, thầy giáo đón nhận học trò

mới , các bậc phụ huynh ) đối với

các em bé lần đầu đi học ?

N1 : Hình ảnh '' một con

chim non liệng đến '' có ý nghĩa tượng trưng sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự do nô đùa , thả diều đã chấm dứt để bước vào giai đoạn mới đó là làm học sinh ,

được đến trường , được học hành , được làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trường có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất

tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi đi học '' như mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai

đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm

tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con người và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn

bị chu đáo cho con em trong buổi tựu trường đầu tiên ,

đều trân trọng tham dự buổi

lễ này Có lẽ các vị cũng

đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh người thầy , người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gương mặt tươi

2 Thái độ , cử chỉ của người lớn

đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

cười đón h/s vào lớp cũng là một người vui tính thương

Trang 8

9

G: Những h/ả về người lớn cho

thấy trách nhiệm , tấm lòng của

nhà trường , gia đình đối với các

em h/s Đây thực sự là những dấu

ấn tốt đẹp , những kỉ niệm trong

sáng , ấm áp không thể phai nhoà

trong kí ức tuổi thơ , giúp các em

tự tin , vững vàng hơn Đó còn là

môi trường giáo dục ấm áp , nơi

nuôi dưỡng tâm hồn trí tuệ và

tình cảm của những thế hệ tương

lai của đất nước

Hoạt động 3 : Hướng dẫn h/s

tổng kết

? Hãy tìm và phân tích những h/ả

so sánh được nhà văn sử dụng

trong truyện ngắn này ?

? Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật

và sức cuốn hút của tác phẩm ?

yêu h/s

'' Tôi quên thế nào được .''

'' ý nghĩ ấy thoáng qua .''

'' Họ như con chim con .''

Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddược gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác và cảm giác nhẹ nhàng

êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+

Truyện ngắn được bố cục theo dòng hồi tưởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trường

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi

Trang 9

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hướng dẫn luyện

tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

tượng của em trong buổi khai

giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thương của những người lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trường và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm

Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

- Cảm xúc chân thực , thiết tha

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc , ấn tượng nhất

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

4 Luyện tập – Củng cố:

1.Giáo viên treo bảng phụ có câu hỏi trắc nghiệm lên bảng Gọi học sinh lên bảng làm bài

? Văn bản tôi đi học có sự kết hợp của những phương tức biểu đạt nào?

A-Tự sự C.Biểu cảm

B.Miêu tả D.Cả A,B,C

2.Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản “Tôi đi học” khi cùng mẹ tới trường

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học lại bài cũ

- Làm bài tập phần luyện tập

- Soạn trước bài “Trong lòng mẹ”qua hệ thống câu hỏi phần :Đọc-Hiểu văn bản

./

Ngày soạn: ………

Tiết 3 – Tiếng Việt

Cấp độ kháI quát của nghĩa từ ngữ

A Mục tiêu cần đạt:

Trang 10

11

- Giúp học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Giáo dục học sinh sử dụng từ Tiếng Việt cho đúng

- Rèn cho học sinh tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

B Kiến thức trọng tâm:

- Phần I

C Phương pháp:

- Nêu vấn đề, thảo luận, vấn đáp.

D Thiết bị dạy học:

- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo.

- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa

E Hoạt động dạy – học:

1.Tổ chức: Sĩ số:……….

2 Kiểm tra:

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

3 Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhưng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1 : Hình thành khái

niệm từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nnghĩa hẹp

G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ trong

SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú , chim

, cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hươu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của

từ động vật bao hàm nghĩa của ba từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nghĩa hẹp

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá thu

'' Vì sao ?

- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các

Trang 11

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng hơn

nghĩa của những từ nào ? Đồng thời

hẹp hơn nghĩa của những từ nào ?

G : Như vậy từ '' động vật '' là từ có

nghĩa rộng Từ '' voi , hươu , tu hú ,

sáo '' là từ có nghĩa hẹp

? Vậy em hoi thế nào là một từ ngữ

có nghĩa rộng và nghĩa hẹp ?

? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa

rộng , vừa có nghĩa hẹp được không

? Tại sao ?

? Gọi hs đọc ghi nhớ SGK / 10 ?

Hoạt động 2 : Hướng dẫn h/s luyện

tập

Gv hướng dẫn h/s tự làm bài 1

? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá nhân

từ '' voi , hươu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các

từ '' voi , hươu , tu hú '' và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một

từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương

đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài , áo sơ mi

b Vũ khí

Súng Bom

súng trường , đại bác bom

bi , ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập.

Bài 1:

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	221,59 KB