Nhà vua không nắm thực quyền, mọi quyền lực quốc gia thuộc về tư sản và quý tộc mới *Lưu ý học sinh: + Trước cách mạng quyền lực nằm trong tay vua, tức quyết đinh hoàn toàn mọi công việc[r]
Trang 1Ngày soạn : Ngày dạy:
LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI
(TỪ GIỮA THẾ KỶ XVI DẾN NĂM 1917)
(TỪ GIỮA THẾ KỈ XVI ĐẾN NỬA SAU THẾ KỈ XIX )
BÀI 1: TIẾT 1 NHỮNG CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN ĐẦU TIÊN
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp HS
- Giúp học sinh nắm được
- Nguyên nhân, diễn biến, tính chất, ý nghĩa lịch sử của cách mạng Hà Lan giữa thế kỷ XVI Cách mạng Anh giữa thế kỷ XVII
- Các khái niệm cơ bản trong bài, chủ yếu là khái niệm “ Cách mạng tư sản”
b Về kĩ năng
- Rèn cho học sinh kỹ năng: Sử dụng bản đồ, tranh, ảnh các CH, bài tập trong sách giáo khoa
c Về thái độ
- Giáo dục học sinh nhận thức đúng về vai trò của giai cấp nông dân trong các cuộc cách mạng
- Nhận thấy CNTB có mặt tiến bộ, xong vẫn là CĐ bóc lột thay thế cho chế độ PK
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : - Bản đồ thế giới, lược đồ cuộc nội chiến ở Anh,
tranh ảnh liên quan tới bài
- Soạn giáo án
b Chuẩn bị của HS : Đọc và tìm hiểu bài theo câu hỏi SGK
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (2’)
KT chuẩn bị bài của HS
*Giới thiệu bài :
+ Giới thiệu đôi nét về chương trình lịch sử lớp 8
+ Nhắc lại kiến thức đã học ở lớp 7
“ Trong lòng CĐPK suy yếu đã nảy sinh và bước đầu phát triển nền sản xuất của CNTB, dẫn tới mâu thuẫn ngày càng tăng giữa PK với TS và các tầng lớp NDLĐ Một cuộc cách mạng sẽ nổ ra, trước tiên là cuộc cách mạng Hà Lan giữa thế kỉ XVI và cách mạng Anh giữa thế kỉ XVII ”
b Dạy nội dung bài mới (39’)
Trang 2- HS đọc mục 1.(SGK - 3)
? Nền sản xuất mới được ra đời trong điều
kiện lịch sử nào
- GV phân tích:
+ Nền sản xuất mới được ra đời trong lòng
XHPK đã suy yếu bị chính quyền PK kìm
hãm , xong không ngăn được sự phát triển
của nó
+ Nền sản xuất mới được ra đời trên cơ sở
nền sản xuất công trường thủ công
? Vì sao nó không bị ngăn chặn
- Vì: + Nền sản xuất công trường thủ công
đã có sự phân công chi tiết, chuyên môn hoá
từng khâu => lao động có năng xuất cao
hơn
+ Ví dụ: Một thợ thủ công làm kim khâu
qua 92 động tác 1 ngày sản xuất được 20
kim
10 thợ ở công trường thủ công một ngày
sản xuất được 48.000 chiếc => một người
một ngày sản xuất được 4.800 chiếc kim =>
năng suất lao động gấp 240 lần
? Những sự kiện nào chứng tỏ nền sản xuất
mới được ra đời
GV phân tích: + sự ra đời các xưởng thủ
công có thuê mướn nhân công
+ Sản phẩm lúc này không còn là tự cung
tự cấp mà => hàng hoá
? Hàng hoá thủ công phát triển => sự thay
đôỉ gì
? Nến sản xuất mới ra đới được gọi là gì
- GV nêu: ngoài cùng với sự phát triển của
sản xuất thì xã hội cũng có chuyển biến
? Ngoài các giai cấp, tầng lớp cũ của XHPK
thì nền sản xuất TBCN đã hình thành những
giai cấp mới nào
- Học sinh đọc đoạn chữ in nghiêng (SGK –
4 )
? Nhắc lại trong XHPK bao gồm những mâu
thuẫn cơ bản nào
+ Chế độ PK mẫu thuẫn các tầng lớp ND
+ Giai cấp địa chủ mâu thuẫn với nông dân(
lãnh chúa – nông nô)
? Lúc này mâu thuẫn mới nào sẽ nảy sinh
? Sự xuất hiện những mâu thuẫn mới này sẽ
I Sự biến đổi về kinh tế, xã hội Tây Âu trong các thế kỉ XV-XVII Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI (17’)
1.Một nền sản xuất mới ra đời.
-Thế kỉ XV, xuất hiện các xưởng thủ công: xưởng dệt vải, luyện kim, nấu đường
- Các trung tâm sx, buôn bán, ngân hàng được thành lập
Nền sx TBCN
-Xã hội:
+ Hình thành hai g/c mới: TS
và VS
+ Mâu thuẫn CĐPK với g/c TS
Trang 3=> hệ quả gì.
- GV phân tích: + Nhà nước PK chiếm hữu
phần lớn ruộng đất, kìm hãm, bóc lột nặng
nề
+giai cấp TS có thế lực về kinh tế, không có
quyền lực về chính trị
+Nông dân lao động( nông đân , thợ thủ
công, công nhân) bị áp bức, bóc lột nặng nề
=> mẫu thuẫn giữa CĐPK vowis GCTS, các
tầng lơp ND ngày càng gay gắt, tất yếu=>
Các cuộc đấu tranh( tiêu biểu là cách mang
Hà Lan)
? Nguyên nhân nào => Cách mạng Hà Lan
thế kỷ XVI
+CĐPK mâu thẫu GCTS, các tầng lớp ND
(gay gắt)
+Nhân dân Hà Lan mâu thuẫn vương quốc
Tây Ban Nha
=>Phong trào đấu tranh chống PK và Vương
quốc Tây Ban Nha lên cao
-GV thuật diễn biến(SGK – 4)
? Mục đích của cách mạng Hà Lan là gì
+Lật đổ CĐPK trong nước và chính quyền
thống trị của nước ngoài ( vương quốc Tây
Ban Nha)
? Giai cấp lãnh đạo là ai.(tư sản)
? Động lực cách mạng (giai cấp nông dân
lao động, nông dân, thợ thủ công, công
nhân)
?Kết quả của cuộc cách mạng( Chính phủ
TS thành lập, CNTB được xác lập ở Hà
Lan)
? Cuộc cách mạng Hà Lan thắng lợi có ý
nghĩa gì( Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI
mang tính chất gì?)
? Vì sao là cuộc cách mạng TS đầu tiên trên
thế giới( Đánh đổ CĐPK, xây dựng một xã
hội mới tiến bô hơn)
và các tầng lớp ND ngày càng gay gắt
2 Cách mạng Hà Lan thế kỉ XVI.
Nguyên nhân:
Diễn biến:
8/1566 nd Nê- Đéc- Lan đấu tranh giải phóng đất nước
Kết quả:
+ 1581 thành lập nước CH Hà Lan
+ 1648 Hà Lan được Thành lập
ý nghĩa:
+ Là cuộc CM TS đầu tiên trên thế giới
+ Báo hiệu sự thuận lợi của CNTB đối với CĐPK
( Mở ra thời kì mới trong lịch
sử – thời kì TBCN )
Trang 4*GV sơ kết mục I:
Sự chuyển biến lớn về kinh tế xã hội Tây Âu
với sự ra đời của nền sản xuất TBCN =>
ngày càng tăng giữa CĐPK với GCTS và
các tầng lơp ND, làm bùng nổ cách mạng
TS cách mạng Hà Lan mở ra thời kì mới:
Thời kì TBCN
- GV nêu vấn đề: Trong sự phát triển chung
của Châu Âu,CNTB ở Anh phát triển ntn
-HS đọc thầm mục ( SGK-4)
?Những sự kiện nào chứng tỏ quan hệ
TBCN lớn mạnh ở Anh
+Những công trường thủ công : luyện kim,
cơ khí, làm đồ sứ,dệt,len dạ ra đòi phục vụ
cho tiêu dùng và xuất khẩu
+ Những trung tâp công nghiệp thương mại
tài chính được hình thành ( Luân Đôn)
GV nêu: ngoài những điều kiện trên thì ở
Anh có những phát minh mới về kỹ thuật
các hình thức tổ chức lao động hợp lí
năng suất lao động tăng nhanh
H/s đọc đoạn chữ in nhỏ ( SGK - 5)
? Em có nhận xét gì về sự phát triển này
? Sự phát triển của CNTB ở Anh đưa đến
những hệ quả gì trong XH
- GV lấy dẫn chứng SGK chứng minh: “ Số
đông địa chủ kinh tế ”
GV giải thích thuật ngữ “ quý tộc mới” tầng
lớp quý tộc PK đã TS hoá kinh doanh
TBCN xuất hiện ở Châu Âu thế kỷ XVI
mạnh nhất ở Anh là lực lượng lãnh đạo
CMTS Anh thế kỷ XVII
+ Tầng lớp quý tộc mới có thế lực về kinh
tế
? Vì sao nông dân phải rời bỏ quê hương đi
nơi khác để sinh sống
( GV giải thích)
? Bên cạnh mâu thuẫn cũ ( nông dân với địa
chủ, quý tộc) thì XH Anh đã xuất hiện mâu
thuẫn mới nào
II Cách mạng Anh giữa thế
kỉ 17 (22’)
1.Sự phát triển của CNTB ở Anh
- Sự phát triển của công trường thủ công và ngoại thương làm cho mối quan hệ TBCN phát triển mạnh ở Anh
XH:
+ Tầng lớp quý tộc mới ra đời
+ Nông dân nghèo khổ
+ Mâu thuẫn gay gắt giữa TS, quý tộc mới với chế độ quân chủ chuyên chế
Trang 5- GV vẽ sơ đồ cấu tạo XH Anh ( bảng phụ )
Chế độ PK
+ vua ( đứng
đầu- XacLơI)
+ Địa chủ, quý
tộc, giáo hội
+ Quý tộc mới,
TS + Các tầng lớp
ND lao động
GV phân tích: Quyền lợi của đám quý tộc
mới gắn chặt với quyền lợi của giai cấp TS
mới ra đời: họ muốn thoát khỏi sự lệ thuộc
chuyên quyền của nhà vua, cho nên họ sẵn
sàng bắt tay nhau cùng chống lại chế độ PK
xác lập quan hệ sản xuất TBCN
? Nguyên nhân nào => cuộc nội chiến bùng
nổ
( chính sách cai trị độc đoán của nhà vua )
GV dùng lược đồ: cuộc nội chiến ở Anh để
trình bày cuộc nội chiến xảy ra giữa nhà vua
với quốc hội
? Quan sát lược đồ so sánh lực lượng của
nhà vua với QH qua vùng đất chiếm giữ
+ Quốc hội được nd ủng hộ
+ SacLơI chạy lên phía bắc luân đôn, chuẩn
bị lực lượng chống lại quốc hội và nhân dân
GV yêu cầu h/s về nhà học diễn biến (SGK-
5 )
- GV nêu: trước sức ép của quân đội và nd,
C Rôm- oen đưa vua ra xét sử
GV tường thuật quang cảnh sử tử Sác lơI (
sách gv 18-19 )
GV giải thích thuật ngữ “ cộng hoà” thể chế
chính trị của một nước không có vua đứng
đầu nhà nước
? Lúc này mọi quyền hành tập chung vào
ai
+ Mọi quyền hành thuộc về quý tộc mới và
tư sản
+ Nông dân và binh lính không được hưởng
=> Cuộc CM lật đổ CĐPK, xác lập quan hệ sản xuất TBCN
2.Tiến trình CM.
a Giai đoạn I ( 1642- 1648 )
- 8/ 1642 cuộc nội chiến bùng nổ
Quân đội quốc hội do C Rôm – oen chỉ huy đánh bại quân đội nhà vua
1648, gđ 1 của cuộc nội chiến chấm dứt
b Giai đoạn II ( 1649- 1688 )
30 1 1649, Xac-Lơ I bị sử tử Nước Anh => nước cộng hoà
Trang 61 chút quyền lợi gì => tiếp tục nổi dậy đấu
tranh
“ độc tài quân sự ” chế độ do một tập đoàn
quân sự thực hiện đưa một sĩ quan lên cầm
quyền quyết định những áp đặt
GV phân tích “ sự bất mãn của giai cấp
ngày càng tăng => quý tộc mới và tư sản
chủ trương khôi phục chế độ giai cấp mà
vẫn giữ những thành quả của CM ”
? Cuộc đảo chính 1688 => kết quả gì
GV giải thích “ quân chủ lập hiến”: chế độ
chính trị của một nước trong đó quyền lực
của vua bị hạn chế bằng một hiến pháp do
quốc hội ( TS ) định ra.( Nhà vua không
nắm thực quyền, mọi quyền lực quốc gia
thuộc về tư sản và quý tộc mới)
*Lưu ý học sinh:
+ Trước cách mạng quyền lực nằm trong tay
vua, tức quyết đinh hoàn toàn mọi công
việc giơ đây theo chế độ giai cấp lập hiến
nên vua trị vì nhưng không cai trị
+ Thực chất của chế độ giai cấp lập hiến vẫn
là giai cấp TB
? Vì sao nước Anh từ chế độ cộng hoà lại
=> chế độ g/c lập hiến
Mục đích chính là nhằm chống lại cuộc đấu
tranh nd nhằm đẩy CM đi xa hơn, bảo vệ
quyền lợi của quý tộc mới và TS
GV nêu vấn đề: vì sao nói CM Anh thế kỷ
XVII là CMTS
? Mục đích là.( lật đổ chế độ Pk)
? Giai cấp lãnh đạo cuộc CM là ai? ( quý
tộc mới liên minh TS )
? Động lực cách mạng ( lực lượng tham gia)
? ( công nhân, nông dân, thợ thủ công)
? Kết quả của cuộc cách mạng này? ( chính
phủ TS thành lập, CNTB phát triển)
? Cách mạng Anh thế kỷ XVII mang tính
chất gì ?( là cuộc cách mạng tư sản)
? Qua tìm hiểu cách mạng Hà Lan, cách
mạng Anh, em hiểu thế nào là CMTS?
Cách mạng do g/c TS lãnh đạo, nhằm đánh
đổ chế độ pk đã lỗi thời mở đường cho
CNTB pt, xác lập sự thống trị của g/c TS
- Crôm – oen thiết lập chế độ độc tài quân sự
12/ 1688 quốc hội đảo chính
=> quân chủ lập hiến ra đời
3 ý nghĩa lịch sử của CMTS Anh giữa thế kỷ XVII
Trang 7? Cỏch mạng TS Anh thế kỷ XVII cú ý
nghĩa lịch sử ntn?
? Theo em cuộc cỏch mạng TS cú triệt để
ko? ( Ko, cũn những mặt hạn chế)
+ CM thành cụng đem lại thắng lợi cho g/c
TS và quớ tộc mới mà thụi
+ND lao động lỏ động lực chớnh của CM
nhưng quyền lợi lại ko được đỏp ứng
HS đọc cõu noi của Mac viết về ý nghĩa ls
của CMTS Anh
? Em hiểu ntn về cõu núi của Mỏc
HS thảo luận
GV nhận xột: g/c TS ( và quớ tộc mới) thắng
lợi đó xỏc lập chế độ TBCN ( hỡnh thức lỏ
g/c lập hiến) SX TBCN phỏt triển và thoỏt
khải sự thống trị của chế độ pk
* Gv sơ kết mục II: Cuộc CMTS Anh nổ ra
dưới hỡnh thức một cuộc nội chiến giữa nhà
vua và quốc hội Kết quả: nhà vua bị sử tử
và Anh trở thành nước CH Quần chỳng tiếp
tục đấu tranh Chế độ g/c lập hiến được
thành lập
- Là cuộc CM đó th ành cụng ( do g/c ủng hộ và tham gia đấu tranh )
Mở đường cho CNTB phỏt triển mạnh mẽ
* Hạn chế: ( SGK- 6 )
c Củng cố, luyện tập (3’)
Bài 1: Nền sản xuất mới TBCN ra đời với sự hỡnh thành 2 giai cấp mới đú
là g/c nào
a Nụng dõn- địa chủ c Tư sản- địa chủ
b Tư sản- vụ sản d Vụ sản- địa chủ
Bài 2: Cỏch mạng Hà Lan TK XVI là cuộc CMTS đầu tiờn trờn thế giới
vỡ:
a Đỏnh đổ CĐPK
b XD một XH mới tiến bộ hơn
c Tạo điều kiện cho CNTB phỏt triển
d Cỏc ý trờn đều đỳng
Bài 3: Nối cỏc sự kiện lớn tương ứng với thời gian diễn ra cuộc nọi chiến
ở Anh TK XVII
Thời gian Sự kiện lớn
- 8/1642 - Xử tử xác lơI Nước Anh => nước cộng hoà
Trang 8
- 1648
- 30/1/ 1649
- 12/ 1688
Thành lập chế độ độc tài quân sự
Cuộc nội chiến bùng nổ Quân đội của QH do CRôm- oen chỉ huy đánh thắng quân đội nhà vua
- Quốc hội đảo chính CĐ quân chủ lập hiến được
ra đời
- Chấm dứt giai đoạn 1 của cuộc nội chiến
d hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
Về nhà học bài – Trả lời các câu hỏi trong SGK
BÀI 1: TIẾT 2 NHỮNG CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN ĐẦU TIấN
(TIẾP)
1 MỤC TIấU
a Về kiến thức
Giỳp HS
+ Chiến tranh giành độc lập của 13 bang thuộc địa ở Bắc mĩ (nguyờn nhõn
,diễn biến ,kết quả )và việc thành lập hợp chủng quốc Hoa kỡ
b Về kĩ năng
+Rốn kĩ năng sử dụng bản đồ tranh ảnh
c Về thỏi độ
+ Nhận thức đỳng vai trũ quần chỳng cỏch mạng
2 chuẩn bị của gv & hs
a Chuẩn bị của GV : - Lược đồ 13 bang thuộc địa ở Bắc mĩ
- Soạn giỏo ỏn
b Chuẩn bị của HS : Học bài cũ & Đọc và tỡm hiểu bài theo cõu hỏi
SGK
3 TIẾN TRèNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (5’)
Cõu hỏi: Trỡnh bày diễn biến cuộc cỏch mạng Hà Lan
Đỏp ỏn:
Diễn biến:8/1566 nd Nờ- Độc- Lan đấu tranh giải phúng đất nước
Kết quả:
+ 1581 thành lập nước CH Hà Lan
+ 1648 Hà Lan được Thành lập
í nghĩa:
+ Là cuộc CM TS đầu tiờn trờn thế giới
+ Bỏo hiệu sự thuận lợi của CNTB đối với CĐPK
( Mở ra thời kỡ mới trong lịch sử – thời kỡ TBCN )
*Giới thiệu bài :
Hợp chủng quốc Hoa Kỡ nay là một cường quốc siờu cường về quõn sự ,kĩ
thuật để cú được như ngày nay cỏc thế lực tiờn phong đó trải qua 1 cuộc đấu
tranh gay go quyết liệt …
b Dạy nội dung bài mới (36’)
Trang 9Hoạt động của GV & HS Nội dung
Việc Cô-lôm - bô đã tìm ra châu Mĩ dẫn đén
điều gì ?
+ Nhiều nước châu Âu lần lượt ra đời
Và chia nhau xam chiếm thuộc địa
G Kẻ đầu tiên xâm lược nước này là thực
dân Tây Ban nha , Hà Lan ,
G; dùng lược đồ 134 nước đẻ giới thiệu
H Đọc đoạn in nghiêng -Sgk t7
? Tại sao thực dân Anh lại xâm lược Bắc mĩ
H.Thảo lụân
? Trình bày quád trình thành lập các thuộc
địa của thực dân Anh ở Bắc mĩ
G> Nhận xét
? trước sự phát triển của 13bang thuộc địa ở
Bắc Mĩ thực dân Anh đã làm gì ?
Tại sao
Ngăn cản sự phát triển của công thương
nghiệp thực dân Anh xem thuộc địa là
nguồn cung cấp nguyyên liệu thị trường tiêu
thụ cho chính quốc
? Thực dân Anh dùng những biện pháp gì để
kìm hãm sự phát triển đó ?
_ Cướp đoạt tài nguyên,thuế má nặng nề
? Nhận xét gì về những chính sách này của
thực dân Anh ?
? Vì sao nhân dân các thuộc địa Bức mĩ đáu
tranh chống thực dân Anh ?
H Thảo luận
Lúc này sẽ nảy sinh mâu thuẫn nào?
? Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc chiến
tranh
G Tường thuật diễn biến cuộc chiến tranh
Giới thiệu tiểu sử Gioóc -giơ - Oa -sinh -tơn
H đọc đoạn in nghiêng
? Theo em tính chất tiến bộ của tuyyen ngôn
độc lập của nước Mĩ là gì ?
G Liên hệ với Tuyên ngôn Độc lập của Chủ
tịch Hồ Chí Minh
1 Tình hình các thuộc địa Nguyên nhân của chiến tranh (12’)
* Tình hình các thuộc địa
Từ đầu thế kỉ XVII - đầu thế kỉ XVIII Anh đã thiết lập 13thuộcđịa ở Bắc Mĩ
+ Nguyên nhân của chiến tranh Mâu thuẫn giữa thuộc địa và chính quốc _ Chiến tranh giành độc lập
2 Diễn biến cuộc chiến tranh (12’)
* Nguyên nhân trực tiếp chiến tranh
- Phản đối chế độ thuế của thực dân Anh
* Diễn biến
4 1775 chiến tranh bùng nổ
Trang 10? Sau khi tuyên ngôn độc lập được tuyên bố
thf cuộc đấu tranh diễn ra ra sao?
17-10-1777 quân khởi nghĩa thắng lợi lớn ở
Xara tô ga
-Anh phải kí hiệp định Véc -xai 1783
? Cuộc chiến tranh giành thuộc địa ở Bắc mĩ
đạt được kết quả gì ?
+1783 Anh thừa nhận nền độc lập của các
thuộc địa Bắc Mĩ
+Ra đời một quốc gia mới ( Hợp chủng
quốc Mĩ _U S A )
+1787 hiến pháp được công bố
Hiện nay Hoa kì đã mở rộng trên 50
bang lớn nhỏ
? Hiến pháp 1789 của Mĩ có những điểm
hạn chế nào ?
? Cuộc đấu tranh giành độc lập của 13bang
thuộc địa ở Bắc Mĩ có những ý nghĩa nào ?
_ Giải phóng nhân dân Bắc mĩ ra khỏi ách
đo hộ của chủ nghĩa thực dân
_Là cuộc CMTS có ảnh hưởng đến phong
trào giải phóng dân tộc ở nhiều nước
? vì sao nói cuộc đấu tranh giành độc lập
dân tộc của 13 nước thuộc địa ở Bắc mĩ là
cuộc cách mạng tư sản ?
? So sánh với cuộc CMTS Anhcó điểm gì
giống và khác
_ 17-10-1777 quân khởi nghĩa thắng lợi lớn ở Xara tô ga -Anh phải kí hiệp định Véc -xai 1783
3 Kết quả và ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc lập các thuộc Anh ở Bắc mĩ (12’)
_Kết quả + 1783 Anh thừa nhận nền độc lập của các thuộc địa Bắc Mĩ +Ra đời một quốc gia mới ( Hợp chủng quốc Mĩ _U S A ) +1787 hiến pháp được công bố
* ý nghĩa : _ Giải phóng nhân dân Bắc mĩ
ra khỏi ách đo hộ của chủ nghĩa thực dân
_Là cuộc CMTS có ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều nước
c Củng cố, luyện tập (3’)
Nối các mốc thơigian tương ứng với các sự kiện sau
Thời gian
12-1773
5/9- 26-10-1774
Sự kiện
A Chiến tranh bùng nổ
B Công bố tuyên ngôn độc lập