- Tình hình trước khi thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất, quá trình xâm lược Bắc kì lần thứ nhất đồng thời cho HS thấy được phong trào kháng chiến của nhân dân ở Hà Nội và các tỉnh[r]
Trang 1BÀI 25: KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC
(1873 – 1884)
I, THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT CUỘC
KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG BẮC KÌ
I, MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Tình hình trước khi thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất, quá trình
xâm lược Bắc kì lần thứ nhất đồng thời cho HS thấy được phong trào
kháng chiến của nhân dân ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì
- Nội dung chủ yếu của điều ước Giáp Tuất và thương ước 1874
2 Tư tưởng:
- Tinh thần yêu nước và căm thù giặc ngoại xâm
3 Kĩ năng:
- Kĩ năng sử dụng bản đồ, tường thuật những sự kiện lịch sử, phân tích và
khái quát một số sự kiện lịch sử điển hình
II, CHUẨN BỊ
- GV : SGK, Bản đồ thực dân Pháp đnhs Bắc Kì lần 1, bản đồ chiến
sự tại HN
- HS : SGK, VBT, Vở ghi
III, TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
? Trình bày tóm tắt cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân nam
Kì 1858 – 1875?
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tình hình VN trước khi Pháp đánh
chiếm Bắc Kì
Hs đọc mục 1 sgk trang 119-120
1 Tình hình Việt Nam trước khi thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì
Trang 2? Những hành động của thực dân Pháp trước khi
chiếm Bắc Kì?- Hs trả lời, ghi bài
TD Pháp củng cố các vùng đất mà chúng chiếm được,
thiết lập bộ máy cai trị, thuế khóa, bắt đầu xây dựng
thành phố Sài Gòn, làm cầu tàu, xưởng sửa chữa tàu
biển, vơ vét lúa gạo để xk, cướp ruộng của ND, mở
trường thông ngôn đào tạo tay sai người Việt, ra báo
tiếng Việt và Pháp để tuyên truyền… ráo riết chuẩn bị
dư luận cho hành động chiến tranh mới
? Chính sách đối nội, đối ngoại của triều đình nhà
Nguyễn khi Pháp chuẩn bị mở rộng chiến tranh xâm
lược? Hs trả lời
Khởi nghĩa nổ ra nhiều nơi: Tuần Vĩnh ở Hà Đông; Đỗ
Văn Đạo, Nguyễn Văn Năm ở Phúc Yên; dọc theo biên
giới Việt- Lào, đồng bào Mông ở bắc và đồng bào
Thượng ở Nam Trung Kì nổi dậy Thổ phỉ, hải phỉ ở TQ
tràn sang ngày một nhiều
Triều đình đàn áp khởi nghĩa và cầu cứu nhà Thanh, nhờ
người Pháp từ Sài Gòn đem quân ra dẹp thổ phỉ, hải phỉ
Cự tuyệt các cải cách tiến bộ
Hoạt động 2: Tìm hiểu TD Pháp đánh chiếm Bắc Kì
lần thứ nhất 1873
Hs đọc mục 2 sgk trang 120
? Tại sao đến 1873 quân Pháp mới triển khai đánh
Bắc Kì? Hs suy nghĩ trả lời
Do Nam Kì đã được củng cố và biết rõ thái độ bạc
nhược và không có phản ứng gì của nhà Nguyễn
a Về phía Pháp:
- Xây dựng bộ máy cai trị
có tính chất quân sự
- Đẩy mạnh bóc lột bằng tô thuế
- Cướp đoạt ruộng đất của dân
- Mở trường đào tạo tay sai
b Về phía triều đình
- Tiếp tục chính sách đối nội, đối ngoại lỗi thời
- Vơ vét tiền của của dân để
ăn chơi và bồi thường chiến phí
=> kinh tế sa sút, binh lực yếu
- Mâu thuẫn xã hội sâu sắc
- Tiếp tục thương lượng với Pháp để chia sẻ quyền thống trị
2 Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần 1 (1873)
Trang 3? Nguyên nhân thực dân Pháp đánh Bắc Kì?
Hs trả lời, ghi bài
Diễn biến cuộc đánh chiếm HN lần thứ 1 của Pháp?
GV tường thuật: Hs lắng nghe, ghi nhớ
Ngày 11- 10- 1873, Đại úy hải quân Pháp là Phrăng- xi
Gác- ni- ê đem quân ra Bắc Đến HN giở trò khiêu
khích: cướp phá, đánh đập binh lính và dân thường, từ
chối thương thuyết với Nguyễn Tri Phương
Ngày 16- 11 Pháp tuyên bố mở cửa sông Hồng, lập chế
độ thuế quan mới Sáng 19- 11- 1873 chúng gửi tối hậu
thư cho Ng Tri Phương, Gác- ni- ê ra lệnh nổ sung đánh
thành HN
7000 quân triều đình, chưa kể lực lượng nhân dân phối
hợp đã thất bại với cuộc đánh chiếm của quân Pháp,
quân Pháp (chưa kể quân của Đuy- puy) chỉ có 212 lính,
11 khẩu đại bác, 2 tàu chiến và 1 tàu đổ bộ
Thành HN thất thủ, Ng Tri Phương và con là Ng Tri
Lâm chiến đấu anh dũng, ko chịu hàng giặc Cùng đó là
sự chiến đấu anh dũng của Hiệp quản Trần Văn Cát và
Suất đội Ngô Triều ở ô Quan Chưởng
? Tại sao quân triều đình ở Hà Nội đông mà không
thắng được quân Pháp với 1 lực lượng nhỏ?
Hs thảo luận nhóm
a Nguyên nhân
- NN sâu xa: Thực dân Pháp muốn bành trướng thế lực nhảy vào Tây Nam Trung Quốc
- NN trực tiếp : Lấy cớ đem quân ra bắc để giải quyết vụ Đuy-puy
b Diễn biến
- Sáng 20/11/1873 Pháp đánh HN
- Trưa 20/11/1873 thành HN thất thủ
c Kết quả
Chưa đầy 1 tháng Pháp chiếm toàn bộ vùng châu thổ sông Hồng
Trang 4Đường lối chính trị bạc nhược, chính sách quân sự bảo
thủ của nhà Ng, sai lầm chủ quan của Ng Tri Phương
Hoạt động 3: Tìm hiểu kháng chiến ở HN và các tỉnh
đồng bằng Bắc Kì 1873-1874
GV: Giới thiệu vùng châu thổ sông Hồng trên lược đồ
? Trình bày về phong trào kháng chiến tại Hà Nội?
Hs trình bày, ghi bài
? Ý nghĩa của chiến thắng Cầu Giấy?
Hs suy nghĩ, trả lời
? Phong trào tại các tỉnh Bắc Kì?
Hs trình bày
Do chiến thắng tại trận Cầu Giấy đã tạo nên 2 thái độ
tương phản, nhân dân thì phấn khởi, triều đình thì lợi
dụng cuộc đấu tranh của ND đã mặc cả với quân Pháp
trong cuộc thương lượng để đi đến Hiệp ước Giáp Tuất
ngày 15-3-1874
? Nội dung điều ước Giáp Tuất?
Hs trả lời
? Tại sao nhà Nguyễn lại kí điều ước 1784?
Hs suy nghĩ, trả lời
Kí hiệp ước nhằm bảo vệ quyền lợi của dòng họ và giai
cấp Việc thừa nhận cho P chiếm 6 tỉnh NK, chịu lệ
thuộc P về ngoại giao và thương chính là bước trượt dài
3 Kháng chiến ở Hà Nội
và các tỉnh đồng bằng bắc
Kì (1873 – 1874)
a Tại Hà Nội
- Nhân dân HN chiến đấu với mọi vũ khí có trong tay
- Tổ chức Nghĩa hội được thành lập
- 21/12/1873 nhân dân HN chiến thắng lớn tại Cầu Giấy
b Tại các tỉnh Bắc Kì
- Quân Pháp bị đánh ở nhiều nơi
- Nhiều căn cứ kháng chiến được thành lập
c Điều ước Giáp Tuất
- Pháp rút quân khỏi Bắc Kì
- Triều đình cắt 6 tỉnh Nam
Kì cho Pháp
Trang 5trên con đường đi đến đầu hang hoàn toàn của triều đình
Ng trước xự xâm lăng của P
4 Hoạt động nối tiếp
a Củng cố : HS làm bài tập và trả lời câu hỏi cuối bài
b Dặn dò: học bài cũ, soạn bài mới