* Giới thiệu bài : CM công nghiệp khởi đầu ở Anh và lan nhanh ra các nước TB khác Pháp, Đức CM công nghiệp ra đời làm cho kt TB phát triển mạnh và => hệ qủa hình thành 2 g/c của XHTB..[r]
Trang 1Ngày soạn : 23/09/2009 Ngày dạy: 26/09/2009
BÀI 3: TIẾT 5
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐƯỢC XÁC LẬP TRÊN PHẠM VI TOÀN THẾ GIỚI
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp học sinh hiểu được:
- Cách mạng công nghiệp: nội dung, hệ qủa
- Sự xác lập của CNTB trên phạm vi thế giới
b Về kĩ năng
- Khai thác nội dung và sử dụng kênh hình sgk
- Biết phân tích sự kiện để rút ra kl, nhận định, liên hệ thực tế
c Về thái độ
- Sự áp bức bóc lột của CNTB đã gây nên bao nhiêu đau khổ cho ND lao
động trên thế giới
- Nhân dân thực sự là người sáng tạo, chủ nhân của các thành tựu kỹ thuật
sx
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : - Tìm hiểu nội dung các kênh hình trong bài, lược đồ
nước Anh giữa TK XVIII và nửa đầu TK XIX
- Sưu tầm tài liệu tham khảo cho bài giảng
- Soạn giáo án
b Chuẩn bị của HS : Đọc và tìm hiểu bài theo câu hỏi SGK
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (5’)
- Hỏi: ? ý nghĩa lịch sử của CMTS pháp cuối TK XVIII ?
- Đáp án: - Trong nước: + Lật đổ CĐPK đưa g/c TS lên cầm quyền
+ Xoá bỏ những trở ngại trên con đường phát triển của CNTB
+ Quần chúng ND là động lực chủ yếu đưa CM đến thắng lợi
- Ngoài nước: Góp phần thúc đẩy cuộc đấu tranh cho mục tiêu dân tộc dân
chủ ở nhiều nước Châu âu và thế giới
= >CMTS Pháp (1798- 1794) là cuộc CMTS triệt để
* Giới thiệu bài : CM công nghiệp khởi đầu ở Anh và lan nhanh ra các
nước TB khác ( Pháp, Đức ) CM công nghiệp ra đời làm cho kt TB phát triển mạnh
và => hệ qủa hình thành 2 g/c của XHTB
b Dạy nội dung bài mới (36’)
H/s đọc mục1 ( sgk18-19)
? Máy móc được phát minh và sử dụng đầu
tiên ở nước nào? vào thời gian nào? từ
ngànnh gì?
I cách mạng công nghiệp (36’)
1 CM công nghiệp ở Anh (14’)
- Từ những năm 60 của TK XVIII, máy móc được phát minh và sử dụng đầu tiên ở Anh ( Trước hết là nghành dệt )
Trang 2? nguyên nhân của việc phát minh ra máy
móc ở Anh cuối TK XVIII là gì?
( H/s thảo luận )
GV nhận xét+ phân tích:
+ Nước Anh CM đã thành công vào TK
XVII và đưa nước này phát triển đi lên
TBCN
+ ở Anh máy móc đã được sử dụng trong
sx thời trung đại, song còn thô sơ ( Cần
trục nhỏ, động cơ chạy bằng sức gió )
máy móc lúc đó thay thế phần nào lao
động chân tay
g/c TS cầm quyền cần phát triển nên phải
cải tiến và phát minh nhiều máy móc để
đẩy nhanh sx, tạo ra nhiều sản phẩm -> khi
thị trường TBCN mở rộng thì nó không
còn đáp ứng nhu cầu ngày 1 tăng => Từ
sản xuất công trường thủ công chuy ển đã
chuyển sang sx bằng máy móc
? Tại sao máy móc được phát minh và sử
dụng trước tiên là ngành dệt?
Ngành dệt là ngành sx chủ yếu của Anh,
nên máy móc được phát minh và cải tiến
sớm
? H/s đọc thầm đoạn chữ in nghiêng ( sgk –
18 )
? Loại máy đầu tiên ra đời là loại máy gì?
vào năm nào? Do ai sáng chế
GV giới thiệu hình 13: máy kéo sợi Gien-
ni
H/s quan sát hình 12 + 13 ( sgk- 18+ 19 )
? Quan sát hình 12 và 13 em hãy cho biết
việc kéo sợi đã thay đổi ntn?
+ ở hình 12: có rất nhiều phụ nữ kéo sợi để
cung cấp cho chủ bao mua
+ máy kéo sợi Gien- ni ( H 13) so với
chiếc xa cổ truyền từ chỗ 1 người kéo sợi
với 1 cọc sợi đã tăng lên 16 cọc sợi làm
cho năng suất tăng lên nhiều lần ( lúc đầu
8, sau tiếp tục tăng nhiều hơn nữa )
* Quá trình công nghiệp hoá:
+ 1764 Giêm Ha – gri- vơ sáng chế máy kéo sợi Gien –ni
Trang 3? Theo em điều gì sẽ sảy ra trong ngành dệt
khi máy kéo sợi Gien- ni được sử dụng
rộng rãi
( Phát minh này ko chỉ giải quyết nạn “ Đói
sợi ” trước đây mà còn => tình trạng thừa
sợi )
GV nêu: Sợi kéo ra nhiều đòi hỏi phải cải
tiến máy dệt
? Máy dệt ra đời đưa tới năng suất ntn?
Năng suất tăng nhanh ( gấp 40 lần của thợ
dệt trước đó )
GV p tích mặt hạn chế: Do máy dệt chạy =
sức nước nên các nhà máy phải đặt gần
những khúc sông chảy xiết Về mùa đông,
máy phải ngừng hoạt động vì nước đóng
băng rất bất tiện
GV giới thiệu hình 14: Giêm – oát ( 1736-
1819 )
? Máy hơi nước ra đời có ưu thế
gì so với máy chạy bằng sức nước
( Các nhà máy có thể XD ở bất cứ nơi nào
thuận tiện )
GV nêu: 20 năm trước đó, 1 người thợ Nga
Pôn- Du – Nốp đã chế tạo ra máy hơi nước
nhưng không sử được sử dụng
Lúc đầu máy móc được sử dụng trong
ngành dệt vải về sau đã được đưa vào các
ngành kt khác đặc biệt ->
? Vì sao máy móc được sử dụng trong giao
thông vận tải
( Nhu cầu chuyển vật liệu, hàng hoá, hành
khách tăng)
Đầu TK XIX, tàu thuỷ chạy bằng máy hơi
nước thay thế dần thuyền; xe lửa và đường
sắt bắt đầu phục vụ đời sống XH
? H/s đọc thầm chữ in nghiêng ( sgk- 19 )
GV cho HS quan sát H 15 ( sgk )
GV tường thuật buổi lễ khánh thành đường
sắt đầu tiên ở Anh ( sgk – 29 )
? Vì sao vào giữa TK XIX, Anh đẩy mạnh
+ 1769, Ac- Crai- tơ- chế ra máy kéo sợi chạy bằng sức nước
+ 1785 Et- Mơn - các- Rai chế tạo máy dệt đầu tiên
+ 1784 Giêm – oát phát minh ra máy hơi nước
+ Máy móc được sử dụng trong giao thông vận tải
Trang 4sx gang thép và than đá.
Máy móc và đường sắt phát triển đòi hỏi
công nghiệp nặng phát triển: 1850 Anh sản
xuất được 1 nửa số gang, thép, than đá của
thế giới
? Tất cả những phát minh sáng chế trên
đưa đến kết quả gì của CM công nghiệp ở
Anh
- Từ 1760 đến 1840 , ở Anh diễn ra quá
trình chuyển biến ->
GV Phân tích :
+ CM công ngiệp đã làm cho sx phát triển
nhanh chóng, của cải ngày càng dồi dào
+ Công nghiệp hoá diễn ra đầu tiên ở Anh,
sớm hơn các nước khác khoảng 60 -> 100
năm
? Vì sao công nghiệp hoá diễn ra đầu tiên ở
Anh – ( H/S thảo luận )
Anh có đầy đủ tiền đề cho 1 cuộc CM công
nghiệp
+ Vốn : Anh sớm tích luỹ đựơc 1 số TB
khổng lồ bằng buôn bán nô lệ, cướp bóc
thuộc địa
+ Nhân công: g/c tư sản cướp đoạt
-> mảnh đất cuối cùng của người dân, phá
sản hàng loạt thợ thủ công -> biến họ thành
1 đội quân VS đông đảo
+ Kỹ thuật: Nước Anh tiếp thu cải tiến kỹ
thuật ngay trong các công trường thủ công
=> Anh có đủ ĐK để tiến hành công ngiệp
hoá -> công nghiệp hoá ra đời đầu tiên ở
Anh
? CM công nghiệp có ý nghĩa ntn với Anh
Thời bấy giờ, nước Anh được gọi là “ công
xưởng của thế giới ”
? Em hiểu CM công nghiệp là gì?
Bước phát triển của CNTB, diễn ra đầu
tiên ở Anh rồi lan sang các nước khác, nó
thúc đẩy việc phát minh ra máy móc đẩy
mạnh sx và hình thành 2 g/c TS và VS
H/ s đọc “ Từ đầu -> Châu Âu”
* Kết quả:
- Từ những sản xuất nhỏ thủ công sang sx lớn máy móc => ( gọi là cuộc CM công nghiệp hay công nghiệp hoá việc sx )
- Từ 1 nước nông nghiệp => nước công nghiệp phát triển nhất thế giới
2 Cách mạng công nghiệp ở Pháp - Đức (12’)
* ở Pháp:
- CM công nghiệp ở Pháp bắt đầu
từ 1830
- 1830- 1850 các ngành sx phát triển mạnh
Trang 5? CM công nghiệp ở Pháp được bắt đầu từ
bao giờ
VD: Sản lượng gang, sắt tăng 3 lần
-> độ dài đường sắt tăng 100 lần ( Từ 30
km -> 3000 km ) giữa TK XIX Pháp có
trên 5000 máy hơi nước, đến 1870 có
khoảng 27.000 chiếc
? Vì sao ở pháp CM công nghiệp bắt đầu
muộn ( 1830) nhưng phát triển nhanh hơn?
Nhờ đẩy mạnh sx gang sắt, sử dụng nhiều
máy hơi nước
? Cho biết Kết quả CM công nghiệp ở
Pháp ?
GV phân tích: khác với Anh và Pháp ở
Đức cuộc CM diễn ra khi đất nước chưa
thống nhất, đất nước còn đang chia cắt
? Cho biết thời gian diễn ra CM công
nghiệp ở Đức
H/s đọc chữ in nghiêng ( sgk - 21)
? Ngành công nghiệp nào có vai trò chủ
đạo trong nền kt Đức?
Công nghiệp hoá chất và luyện kim
? Nguyên nhân nào khiến cho CM công
nghiệp ở Đức bắt đầu muộn mà đạt hiệu
qủa cao về tốc độ và năng suất
( Do tiếp nhận thành tựu kt ở Anh )
-GV nêu và phân tích
+ ở các nước tiến hành công nghiệp máy
móc cũng được sử dụng trong nông nghiệp
máy cày, máy bừa, máy gặt đập
( kênh hình 16 sgk )
+ Phân hoá học được sử dụng rộng rãi ->
làm tăng năng xuất cây trồng
=>Những điều này dưới chế độ PK không
thể có được
? Nhận xét, đánh giá về sự ra đời của các
cuộc CM công Nghiệp?
=> Công nghiệp đứng thứ 2 sau Anh
*ở Đức:
- CM công nghiệp Đức diễn ra vào những năm 40 của TK XIX ( Tức
từ những năm 1840 )
- 1850 - 1860: kinh tế phát triển nhanh đạt được nhiều kết quả
Trang 6Gv Kết luận:
CM công nghiệp diễn ra khởi đầu ở Anh và
nhanh chóng lan ra các nước TB phát triển
( Pháp , Đức )
CM công nghiệp ra đời làm cho nền kt
TBCN phát triển nhanh chóng
=> Sự phát triển mạnh mẽ đó đã đưa đến
hệ quả gì?
GV dùng 2 lược đồ ( sgk – 22 ) cho H/s
quan sát
Gv dùng phiếu học tập bằng bảng thống kê
( để trống phần nội dung ) – Dựa vào câu
hỏi sgv học sinh điền vào chỗ trống
? Dựa vào 2 lược đồ H 17 , 18 em hãy
nêu những biến đổi của nước Anh sau hoàn
thành CM công nghiệp
3 Hệ quả của CM công nghiệp (10’)
Nước Anh giữa thế kỷ
XVIII
Nước Anh nửa đầu TK XIX
- Chỉ có 1 số trung tâm sản
xuất thủ công
Xuất hiện vùng công nghiệp mới bao trùm hầu hết nước Anh
Xuất hiện các trung tâm khai thác than đá
- Có 4 thành phố trên
50.000 dân
- Có 14 thành phố trên 50.000 dân
- Chưa có đường sắt - Có mạng lưới đường sắt nối liền các thành
phố, hải cảng, khu công nghiệp
? Căn cứ vào bảng thống kê về
những biến đổi của nước Anh, theo
em CM công nghiệp đã đưa đến
những hệ quả gì
? CM công nghiệp đã làm cho cơ cấu
XH thay đổi ntn?
? Cho biết mối quan hệ giữa 2 g/ c
này
+ G/c TS có thế lực về kinh tế, thống
trị XH
+ G/c VS làm thuê bị áp bức bóc lột
- CM công nghiệp đã làm thay đổi bộ mặt các nước TB
+ Nền kinh tế công nghiệp lớn, thành phố mọc lên
+ Cư dân thành thị tăng
- XH: Hình thành 2 g/c TS và VS
Trang 7=> 2 g/c này mâu thuẫn với nhau, ko
điều hoà được Họ đã đứng lên đấu
tranh chống lại áp bức bóc lột của
G/cTS với nhiều hình thức khác
nhau: Đập phá máy móc, nêu yêu
cầu về quyền lợi khởi nghĩa vũ
trang
c Củng cố, luyện tập (3’)
Cuộc CM công nghiệp khởi đầu ở Anh lan rộng ra nhiều nước TB làm cho sản xuất TBCN phát triển do, máy móc được phát minh và sử dụng rộng rãi Đồng thời cuộc CM CN cũng => việc phân chia XH TB thành 2 g/c cơ bản, đối lậpp TS –VS
Bài 1:Bảng giới đây ghi thời gian phát minh Em hãy viết các phát minh và
tên người phát minh vào các ô trống còn lại
1764
1769
1785
1784
Bài 2: Vì sao CM công nghiệp ở Pháp bắt đâù muộn nhưng lại phát triển
mạnh
Hãy khoanh tròn trước câu trả lời em cho là đúng:
a Do tiếp thu thành tựu kỹ thuật của Anh
b Nhờ đẩy mạnh sx gang sắt
c Nhờ sử dụng nhiều máy hơi nước
d Do ở pháp làm CM XH triệt để
Bài 3: Cách mạng công nghiệp ở những nước Anh – Pháp- Đức đã đưa đến
các hệ quả sau:
a Nhiều thành phố đông dân ( trên 50.000 người ) và các khu công nghiệp lớn
ra đời
b XH hình thành 2 g/c chính TS và VS
c G/c TS thống trị XH TB
d G/c VS bị áp bức bóc lột
đ Cuộc đấu tranh của g/c VS chống g/c TS bắt đầu
Trong các hệ quả trên thì hệ quả nào là nguyên nhân làm cho cuộc CM TS tiếp tục bùng nổ
d hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Về nhà học bài đầy đủ Hoàn thành các bài tập ở lớp các câu hỏi SGK
- Đọc và tìm hiểu tiếp phần II: CNTB xác lập trên phạm vi thế giới
Trang 8Ngày soạn : 27/09/2009 Ngày dạy: 30/09/2009
BÀI 3 :TIẾT 6
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐƯỢC XÁC LẬP TRÊN PHẠM VI TOÀN THẾ GIỚI
(TIẾP)
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp học sinh hiểu được:
- Sang TK XIX do sự phát triển mạnh mẽ của KTế TBCN, phong trào đấu
tranh dân chủ diễn ra sôi nổi ở Châu Âu và Bắc Mĩ => CNTB được xác lập trên
phạm vi thế giới
- Sự xâm lược của CNTB Phương Tây đối với các nước á Phi
b Về kĩ năng
- Khai thác nội dung và sử dụng kênh hình sgk
- Biết phân tích sự kiện để rút ra kl, nhận định, liên hệ thực tế
c Về thái độ
- Sự áp bức , bóc lột của CNTB đã gây bao đau khổ cho nd lao động thế
giới
- ND thực sự là người sáng tạo, chủ nhân của các thành tựu kĩ thuật sản xuất
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : Lược đồ khu vực Mĩ La Tinh đầu TK XIX
Lược đồ CM 1848- 1849 ở Châu Âu Tìm hiểu nội dung các kênh hình sgk
- Sưu tầm tài liệu tham khảo cho bài giảng
- Soạn giáo án
b Chuẩn bị của HS : Đọc và tìm hiểu bài theo câu hỏi SGK
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
Trang 9a kiểm tra bài cũ (5’)
- Hỏi: ? Hệ quả của cuộc CM công nghiệp ?
- Đáp án: - CM công nghiệp đã làm thay đổi bộ mặt các nước TB
+ Nền kinh tế công nghiệp lớn, thành phố mọc lên
+ Cư dân thành thị tăng
- XH: Hình thành 2 g/c TS và VS
* Giới thiệu bài : Cách mạng CN khởi đầu ở Anh và lan ra các nước TB
khác Đồng thời CMTS tiếp tục thành công ở nhiều nước với những hình thức khác nhau, đánh dấu sự thắng lợi của CNTB trên phạm vi thế giới
b Dạy nội dung bài mới (36’)
- HS đọc đoạn 1 mục 1.( SGK- 23)
? Tại sao sang TK XIX, phong trào dtdc ở
các nước Âu- Mĩ ngày càng dâng cao
=> PT DTộc DC ở Châu Âu và Châu Mĩ
ngày càng dâng cao, tấn công mạnh mẽ
vào thành trì của CĐPK
? H/c nào đưa đến sự ra đời của 1 loạt
quốc gia TS ở MLT
( Cuối TK XVIII đầu TK XIX dưới tác
động của chiến tranh giành độc lập và lợi
dụng sự suy yếu của TBN và BĐN =>
Các thuộc địa ở 2 nước này đã nổi dạy đấu
tranh giành độc lập)
- GV cho hs quan sát lược đồ hình 19:
Lược đồ khu vực Mĩ La Tinh đầu TK
XIX
- GV giới thiệu sơ lược về khu vực này:
Là thuộc địa Tây Ba Nha và Bồ Đào Nha
? ND các thuộc địa của 2 nước này đã nổi
dậy đâu tranh và đưa đến kq gì?
( Các nước lần lượt giành độc lập)
- GV dùng bảng thống kê
? Dựa vào lược đồ (hình 19- SGK) Em
hãy lập bảng thống kê các quốc gia TS
Mĩ- La –Tinh theo thứ tự thời gian thành
lập
STT Năm giành
được độc
lập
Quốc gia TS
3
1 Các cuộc CM TS TK XIX (21’)
* Nguyên nhân:
- Do sự phát triển mạnh mẽ của kinh
tế TBCN
- Tác động của CMTS Pháp và cuộc chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ
* Các cuộc CMTS tiêu biểu
- ở Mĩ –la tinh:
- Đầu TK XIX xuất hiện 1 loạt quốc gia TS mới
Trang 104
15 1830 Vê- nê- xu- ê- la
? Việc ra đời của 1 loạt các quốc gia TS
mới ở Mĩ - LA –Tinh có ý nghĩa gì?
( Xoá bỏ 1 hậu phương bao la của các thế
lực PK ở đây.)
- GV nêu và PT: 7/1830 phong trào CM
TS lại nổ ra ở Pháp, lật đổ nền thống trị
của triều đại Buốc- Bông ( từng lật đổ
trong CM 1789, được phục hồi 1815 ) sau
đó CM, lan nhanh sang các nước Bỉ, Đức,
Ba lan, I- Ta- li – a, Hi lạp
? Cho biết nội dung chính của thời kỳ CM
1848 – 1849 ở Châu âu
- GV giải thích: Thời kỳ CM 1848- 1849
là củng cố chế độ TB ở những nước đã
làm CMTS, làm rung chuyển chế độ PK ở
các nước chưa làm CMTS
- GV giới thiệu:
+ lược đồ h 20: CM 1848- 1849 ở Châu
âu
+ Lược đồ h21: Khởi nghĩa 2/1848 ở Pa-
ri ( diễn tả cuộc đàn áp đẫm máu của quân
đội chống quần chúng trong CM 2/1848 ở
Pa- ri)
=> CMTS diễn ra ở nhiều nước châu âu
- HS đọc đoạn chữ in nghiêng ( sgk – 24 )
- GV PT nhiệm vụ CM ở các nước
- GV nêu: 10 năm sau CM 1848- 1849
cơn bão táp CM mới lại bùng lên ở Châu
âu
- GV lược thuật diễn biến quá trình thành
lập vương quốc I- ta –li –a
- Giới thiệu h22 ( sgk –25 ) cảnh đoàn
quân Ga- ri –ban đi tiến vào Pa- léc- mô
ngày 27/5/1860 được ND đón chào
? Cho biết quá trình độc lập nước Đức
- ở Đức cũng diễn ra quá trình đấu tranh
thống nhất nước dưới sự lãnh đạo của quí
tộc phổ đứng đầu là Bi- Xmac => Đức
thất bại bằng biện pháp từ trên xuống
- GV giới thiệu h 23: tuyên bố thống nhất
nước Đức 1/1871 tại cung điện Véc- xai
- ở châu âu:
+ CM 1848- 1849 củng cố sự thắng lợi của CNTB pháp, làm rung chuyển chế độ PK ở Đức, I- ta- li- a,
áo hung
+ Từ 1859- 1870 quần chúng nhân dân đấu tranh thống nhất vương quôc I-ta- li- a
+ Từ năm 1864 – 1871 nước Đức thống nhất