- Giáo viên: Quan sát, theo dõi quá trình học sinhthực hiện, gợi ý nếu cần Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh g
Trang 1TRƯỜNG THCS TÔ HIỆU
- Vận dụng và phân tích:Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụngtrong truyện
2 Năng lực:
a Năng lực chung:Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo,
năng lực giao tiếp và hợp tác
b Năng lực chuyên biệt: Ngôn ngữ, đọc hiểu các loại văn bản trong chương trình;
lĩnh hội và vận dụng được tri thức, kĩ năng đọc hiểu ngôn ngữ để đọc hiểu các văn bảnchương trình, các văn bản trong đời sống
3 Phẩm chất:
- Yêu nước: Yêu quý, tự hào về tiếng nói dân tộc
- Chăm chỉ: HS có ý thức vận dụng bài học vào các tình huống, hoàn cảnh thực tế đời
sống của bản thân
-Trách nhiệm: Làm chủ được bản thân trong quá trình học tập, chủ động trong học tập và biết giúp đỡ, học hỏi bạn bè xung quanh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập.
Trang 2II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Thiết bị: Máy chiếu, máy tính, Giấy A0
2 Học liệu: Sgk, kế hoạch bài dạy, sách tham khảo, phiếu học tập,
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Hoạt động 1: Xác định vấn đề
a) Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp học sinh kết nối kiến thức đã có và kiến thứcmới nảy sinh nhu cầu tìm hiểu kiến thức
b, Nội dung: Giáo viên hướng dẫn học sinh tiếp cận văn bản “ Buổi học cuối cùng”
bằng cách chơi trò chơi “ Mảnh ghép bí mật” và clip “Thương ca tiếng Việt”.
Trang 3c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua trò chơi:
“Mảnh ghép bí mật” và clip “Thương ca Tiếng
Việt”
Luật chơi: Trả lời câu hỏi để lật mảnh ghép
Thời gian chuẩn bị: 1 phút.
Thời gian trình bày: dưới 2 phút.
*Clip “Thương ca Tiếng Việt”
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Học sinh lần lượt trả lời câu hỏi
Trang 4- Giáo viên: Quan sát, theo dõi quá trình học sinh
thực hiện, gợi ý nếu cần
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
Lòng yêu nước là một tình cảm thiêng liêng đối
với mỗi người và nó có rất nhiều cách biểu hiện
khác nhau Trong tác phẩm "Buổi học cuối cùng",
lòng yêu nước được biểu hiện trong tình yêu tiếng
mẹ đẻ Câu chuyện cảm động đã xẩy ra như thế
nào? Bài học hôm nay cùng tìm hiểu?
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu chung
a) Mục tiêu: Học sinh nắm được những nét cơ bản về cuộc đời, sự nghiệp của An-
phông-xơ Đô- đê cũng như hoàn cảnh ra đời, thể loại, cách đọc, bố cục văn bản.
b) Nội dung: Giáo viên hướng dẫn học sinh cách đọc và tìm hiểu những nét chung của văn
bản qua các nguồn tài liệu và qua phần chú thích trong SGK
Cho HS từ tiết trước chuẩn bị ở nhà:
Nhóm 1: Hiểu biết chung về tác giả
Nhóm 2: Điều hành phần đọc, kể tóm tắt
Nhóm 3: Tìm hiểu chung về tác phẩm
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
Trang 5d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV giao nhiệm vụ cho HS:
Trang 6Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
Đại diện nhóm trình bày
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Gv sửa chữa, đánh giá, rút kinh nghiệm, chốt
kiến thức
GV: - Tác giả lấy bối cảnh là một biến cố lịch lớn
của nước Pháp- Sau chiến tranh Pháp- Phổ năm
1870- 1871, Pháp bại trận hai vùng biên giới là
vùng An- dát và vùng Lo ren giáp với nước
Phổ-bị nhập vào nước Phổ- các trường học nơi đây Phổ-bị
bắt buộc nói bằng tiếng Đức Truyện đã viết về
buổi học tiếng Pháp cuối cùng ở một trường
làng thuộc vùng An dát
(Đó là buổi học tiếng Pháp cuối cùng của người
Pháp trên đất Pháp
- Một buổi học bằng tiếng dân tộc cuối cùng.)
Tên truyện gợi lên một nỗi xót xa phẫn uất,
đông thời cũng gợi lên sự trân trọng thiêng
liêng, vì đây là một buổi học cuối cùng bằng
-Xuất xứ: In trong tập truyện ngắn:
“ Những vì sao” – 1873
-Thể loại: truyện ngắn-PTBĐ: tự sự kết hợp yếu tố miêu tả,biểu cảm
- Ngôi kể: thứ nhất- nhân vật Phrăngkể)
-Bố cục: 3 phầnPhần 1: (Từ đầu… “ mà vắng mặtcon”): Quang cảnh trên đường đếntrường, ở trường và tâm trạng Phrăngtrước buổi học
- Phần 2: (Tiếp theo … nhớ mãi buổihọc cuối cùng này): Diễn biến buổi họccuối cùng
- Phần 3: (Còn lại): Cảnh kết thúc buổihọc
Trang 7Các trường học ở vùng này Phổ cấm không
được tiếp tục dạy tiếng Pháp, vì vậy tác giả đặt
tên truyện là "Buổi học cuối cùng" Cô trò cùng
đi tìm hiểu văn bản nhé!
Nhiệm vụ 2: Đọc - hiểu văn bản
a) Mục tiêu:
+ Gv hướng dẫn Hs đọc và tìm hiểu cụ thể nội dung, nghệ thuật của văn bản
+ Hs nắm được nội dung và nghệ thuật của từng phần trong văn bản
b) Nội dung: Hướng dẫn học sinh khám phá nội dung, nghệ thuật của văn bản bằng hệ
thống câu hỏi, phiếu bài tập
Trang 8c, Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh, sản phẩm hoạt động nhóm
Trang 9d) Tổ chức thực hiện:
Nội dung 1:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua câu hỏi
1 Tâm trạng của Phrăng trước buổi học ntn?
2 Phrăng đã thấy có gì khác lạ trên đường đến trường?
Quang cảnh ở trường? Không khí lớp học?
3 Những điều ấy báo hiệu điều gì xảy ra?
4 Trong buổi học, tâm trạng của Phrăng đã thay đổi ra
sao?
5 Phrăng rất ân hận và có lúc lên đến cao độ, đó là lúc
nào? Hãy tìm đọc đoạn văn ấy?
6 Thái độ của Phrăng đối với việc học tiếng Pháp đã
thay đổi ntn?
7.Vì sao Phrăng lại có sự thay đổi như vậy?
8 Hình ảnh các cụ già đến lớp dự buổi học đã thể hiện
điều gì đối với Phrăng và người dân nói chung?
II Đọc - hiểu văn bản
- Quang cảnh ở trường: bìnhlặng y như một buổi sáng chủnhật
- Không khí trong lớp học: lặngngắt, thầy Ha-men dịu dàng.-> Ngạc nhiên
Tất cả những điều khácthường trên đã báo hiệu một cái
gì nghiêm trọng, khác thườngngày việc học tập không cònnhư trước nữa, tiếng Pháp sẽkhông còn được dạy
* Trong buổi học:
- Choáng váng, sững sờ khi biết
đó là buổi học tiếng Pháp cuối
Trang 109.Qua Phrăng, tác giả muốn thể hiện chủ đề tư tưởng
? Nhân vật Phrăng được miêu tả ở phương diện nào?
- Diễn biến, tâm trạng, suy nghĩ
? Nhận xét nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời
- HS hình thành kĩ năng khai thác văn bản
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Học sinh lần lượt trả lời các câu hỏi
1- Định trốn vì sợ muộn, vì không thuộc bài.
- Cưỡng lại được, vội vã đến trường.
-> lười học, mải chơi.
2 Trước trụ sở xã có dán cáo thị Quang cảnh ồn ào
trước bảng cáo thị như ngầm báo hiệu điều gì đó
không bình thường, chẳng lành.
3.- Trường bình lặng như một buổi sáng Chủ nhật.
- Trong lớp có dân làng ngồi lặng lẽ, buồn rầu.
- Ân hận và tiếc nuối vì đã lườinhác, ham chơi
- Xấu hổ vì đã không thuộc bài
- Kinh ngạc vì chưa bao giờ thấymình hiểu bài đến thế
- Cảm động trước hình ảnh các
cụ già học bài
* Kết thúc buổi học:
- Phrăng xúc động trước hìnhảnh lớn lao, đẹp đẽ, cao cả củathầy Ha- men
-> Miêu tả diễn biến tâm lý tinh
tế, chân thực
=> Hồn nhiên, chân thật, biết lẽphải; yêu nước, yêu tiếng nóidân tộc; quý trọng, biết ơn thầy
Trang 11- Vào lớp muộn, thầy không quở trách
Báo hiệu về cái gì nghiệm trọng, khác lạ của ngày
hôm ấy và buổi học ấy.
(Đó là vùng Andát của Pháp đã rơi vào tay nước Đức,
việc học tập không còn được như trước nữa, tiếng
Pháp sẽ không còn được dạy trong trường nữa.)
+ ân hận khi không thuộc bài
- Khi thầy giảng
+ chăm chú nghe: thấy rõ ràng, dễ hiểu (trước đây thấy
rắc rối, phức tạp, khó hiểu)
+ thấy yêu thầy, biết ơn thầy.
+ nhớ mãi buổi học cuối cùng này.
7.-> đã hiểu được ý nghĩa thiêng liêng của việc học
tiếng Pháp, tiếng mẹ đẻ -> tha thiết muốn được học
tập, yêu tiếng nói của dân tộc -> yêu nước.
8 Các cụ già đến lớp học không có sách, chỉ đọc theo
học trò không những đã ảnh hưởng sâu sắc tới tâm
hồn Phrăng mà còn cách để người dân thể hiện lòng
yêu tiếng Pháp.
9 Phrăng không chỉ giữ chức năng người kể chuyện mà
còn có vai trò quan trọng (cùng thầy thể hiện chủ đề và
Trang 12tư tưởng): đó là nỗi đau mất nước, mất tự do, không
được nói tiếng nói mẹ đẻ.
10.- Yêu nước, yêu tiếng dân tộc
- Tình yêu tiếng Pháp
- Quý trọng, biết ơn thầy
-> Miêu tả n/vật qua diễn biến tâm lý tinh tế, chân thực
Học sinh hoàn thành phiếu bài tập
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Gv sửa chữa, đánh giá, rút kinh nghiệm, chốt kiến
thức
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý chân thực, tự nhiên
Phrăng không chỉ giữ chức năng người kể chuyện mà
còn có vai trò quan trọng (cùng thầy thể hiện chủ đề và
tư tưởng): đó là nỗi đau mất nước, mất tự do, không
được nói tiếng nói mẹ đẻ Tư tưởng ấy được thể hiện
qua lời thầy nhưng trở nên thấm thía, gần gũi qua diễn
biến nhận thức và tâm trạng của chú bé còn ngây thơ.
Trang 13Tâm trạng của Phrăng biến đổi sâu sắc, hợp lý Cậu
đã hiểu ý nghĩa thiêng liêng của việc học tiếng Pháp
và tha thiết muốn trau dồi, học tập Đó là tình yêu
tiếng nói dân tộc, một biểu hiện cụ thể của lòng yêu
nước ở Phrăng
Nội dung 2:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua câu hỏi, phiếu
bài tập
? Theo em, trong truyện, ngoài chú bé Phrăng, còn có
nhân vật chính nào giữ vai trò quan trọng trong việc
thể hiện tư tưởng chủ đạo tác phẩm?
? Nhân vật thầy giáo đã được miêu tả ntn? Về trang
phục, thái độ với học sinh ?
? Những lời nói của thầy Ha- men mang tâm sự gì của
thầy?
? Khi kết thúc buổi học, thầy Ha- men có cử chỉ, hành
động nào đáng chú ý? Qua hành động, cử chỉ đó, em
hiểu gì về thầy?
? Lòng yêu nước ở thầy được biểu hiện ra sao?
? Câu nói của thầy Ha- men “Khi một dân tộc rơi vào
chốn lao tù„ có ý nghĩa gì?
? Hãy nêu một vài suy nghĩ của em về hình ảnh thầy
Ha- men trong những phút cuối buổi học?
? Em nhận thấy có gì khác trong cách miêu tả của tác
giả về hai nhân vật Phrăng và thầy Ha- men?
? Việc miêu tả các nhân vật từ chú bé Phrăng đến nhân
vật thầy giáo Ha- men và sau cùng là dân làng An- dát
2 Thầy giáo Ha- men
a Trang phục
- áo rơ- đanh- gốt màu xanh lục,
mũ lụa đen thêu-> sự trang trọng
b Thái độ với hs:
- không giận dữ, dịu dàng nhắcnhở không trách phạt
- nhiệt tình, kiên nhẫn giảng giải
c Lời nói về việc học tiếng Pháp
+ Điều thầy tâm niệm nhất làkiên nhẫn giảng bài và khuyênmọi người yêu quý ca ngợi sựgiàu đẹp của tiếng Pháp, biểu lộtình cảm yêu nước và tự hàotiếng nói của dân tộc mình
d Hành động, cử chỉ khi kết thúc buổi học.
- Người tái nhợt, nghẹn ngào,không nói hết câu
- Dồn hết sức viết "Nước Pháp
muôn năm" Sự xúc động, đau
đớn trong lòng thầy lên đến cựcđiểm -> lòng yêu nước sâu sắc
- Lòng yêu nước được biểu hiện
cụ thể ở tình yêu và sự quý trọngtiếng nói của dân tộc -> thầy đãtruyền tình yêu cho học trò vàdân làng
=> tiếng nói dân tộc là tài sản
Trang 14em, tác giả muốn thể hiện ý nghĩa gì?
? Hãy liên hệ với lịch sử dân tộc?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời
- HS hình thành kĩ năng khai thác văn bản
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Học sinh lần lượt trả lời các câu hỏi
1 Thầy Ha-men
2 hs đọc đoạn “Phrăng ạ chốn lao tù„
3 Lời nói về việc học tiếng Pháp
+ Điều thầy tâm niệm nhất là kiên nhẫn giảng bài và
khuyên mọi người yêu quý ca ngợi sự giàu đẹp của
tiếng Pháp, biểu lộ tình cảm yêu nước và tự hào tiếng
nói của dân tộc mình.
4 Đọc lại đoạn văn Thầy Ha- men ở giây phút cuối cùng
5 Lòng yêu nước được biểu hiện cụ thể ở tình yêu và
sự quý trọng tiếng nói của dân tộc -> thầy đã truyền
tình yêu cho học trò và dân làng.
6 Lòng yêu tiếng mẹ đẻ Tiếng mẹ đẻ là sản phẩm linh
thiêng của một đất nước, biểu hiện cho độc lập, chủ quyền,
văn hiến của một quốc gia Yêu tiếng mẹ đẻ là yêu đất nước
7 Một người thầy say mê, yêu nghề dạy học, yêu con
trẻ, yêu tiếng nói dân tộc và có tấm lòng yêu nước sâu
sắc
8 - Phrăng : Miêu tả qua diễn biến tâm lý
- Thầy Ha- men: Miêu tả qua ngoại hình từ trang phục,
tinh thần vô giá, được vun đắpqua hàng nghìn năm
-> Phải biết yêu quý, nắm vững,giữ gìn tiếng nói của dân tộcmình, nhất là khi đất nước rơivào vòng nô lệ
- Nó không chỉ là tài sản quýbáy của dân tộc mà còn làphương tiện quan trọng để đấutranh giành lại độc lập tự do
Trang 15thái độ, lời nói để bộc lộ tâm trạng
9 Tình yêu nước có ở tất cả mọi người, mọi lứa tuổi.
Yêu nước trước hết là phải yêu tiếng mẹ đẻ, yêu tiếng
nói của dân tộc mình
- Học sinh hoàn thành phiếu bài tập
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Yêu cầu học sinh nhận xét câu trả lời
- Gv sửa chữa, đánh giá, chốt kiến thức
Đúng vậy! Đó là bài học hết sức giản di mà lại chứa
đựng ý nghĩa hết sức sâu sắc Tình yêu nước có ở mỗi
Trang 16người Yêu nước trước hết là yêu tiếng nói dân tộc làm
cho tiếng nói dân tộc ngày thêm giàu đẹp Nếu một đất
nước bị kẻ xâm lược đồng hóa về ngôn ngữ, tiếng nói
của dân tộc ấy bị mai một thì dân tộc ấy khó mà có thể
giành được độc lập, thậm chí rơi vào nguy cơ diệt vong
Nhìn lại chặng đường lịch sử của dân tộc ta, chúng ta
có quyền tự hào vì trải qua hơn 1000 năm bị phong
kiến phương Bắc thống trị, rồi hơn 80 năm trời bị thực
dân Pháp đô hộ, nhưng dân tộc ta vẫn đứng vững,
tiếng Việt ta không mất đi mà ngược lại vẫn được gìn
giữ, phát triển và sử dụng rộng rãi trong nhân dân.
Trong những năm tháng đen tối đó, muôn triệu trái tim
Việt Nam vẫn luôn ấp ủ, gìn giữ và khao khát làm giàu
đẹp tiếng nói dân tộc
Nội dung 3:
GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua hệ thống câu hỏi
? Tìm những từ ngữ, chi tiết miêu tả hình ảnh dân làng
và cụ già Hô de trong buổi học? ? Chi tiết đó giúp em
hiểu gì về tình cảm của người dân Andát đối với tiếng
mẹ đẻ, đối với nước Pháp?
? Việc miêu tả các nhân vật từ chú bé Phrăng đến nhân
vật thầy giáo Hamen và sau cùng là dân làng Andat say
sưa, thành kính trong buổi học cuối cùng ấy, theo em,
tác giả muốn thể hiện ý nghĩa gì?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
=> Tình yêu nước có ở tất cảmọi người, mọi lứa tuổi Yêunước trước hết là phải yêu tiếng
mẹ đẻ, yêu tiếng nói của dân tộcmình
Trang 17- Yêu cầu học sinh nhận xét câu trả lời.
- Gv sửa chữa, đánh giá, chốt kiến thức
Nhiệm vụ 3: Tổng kết
a) Mục tiêu: Hs nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
b) Nội dung: Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi tổng kết văn bản để chỉ ra những thành
công về nghệ thuật, nêu nội dung, ý nghĩa bài học của văn bản
c) Sản phẩm: Các câu trả lời của học sinh
d) Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua hệ thống câu hỏi
? Nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản?
? Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện và miêu tả
- Xây dựng tình huống truyệnđộc đáo
- Miêu tả tâm lý nhân vật quatâm trạng, suy nghĩ, ngoạihình
Trang 18Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
H trình bày cá nhân
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Yêu cầu học sinh nhận xét câu trả lời
- Gv sửa chữa, đánh giá, chốt kiến thức
Tiếng nói là một giá trị văn hoá dân tộc, yêu tiếng nói là
yêu văn hoá dân tộc, là biểu hiện sâu sắc của lòng yêu
nước.
Sức mạnh của tiếng nói dân tộc là sức mạnh của văn hoá,
không một thế lực nào có thể thủ tiêu Tự do của một dân
tộc gắn liền với việc giữ gìn và phát triển tiếng nói của
dân tộc mình Đó là các ý nghĩa gợi lên từ truyện "Buổi
học cuối cùng."
- Ngôn ngữ tự nhiên, sử dụngcâu văn biểu cảm, từ cảm thán
và các hình ảnh so sánh độcđáo
2 Nội dung:
- Thầy giáo Ha- men là ngườiyêu nước, thầy truyền đến họcsinh tình yêu tiếng Pháp, yêu
Tổ quốc
- Phrăng là một cậu bé hamchơi nhưng cuối cùng cậu đãhiểu được giá trị, ý nghĩa củatiếng nói dân tộc, biết đượcyêu tiếng nói dân tộc là mộtbiểu biện của lòng yêu nước
3 Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu: Học sinh biết vận dụng kiến thức vừa học giải quyết bài tập cụ thể
b) Nội dung: GV hướng dẫn cho HS làm bài tập, trò chơi ô chữ
c) Sản phẩm: Câu trả lời học sinh