Câu 3 5 điểm Anh chị hãy phân tích ý nghĩa của hình ảnh bát cháo hành đối với quá trình thức tỉnh của Chí Phèo trong trong tác phẩm “Chí Phèo” của nhà văn Nam Cao... - Trình bày suy nghĩ
Trang 1TRƯỜNG THPT CHUYÊN SƠN LA
TỔ: VĂN
ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I NĂM HỌC 2010 - 2011
MÔN: NGỮ VĂN – LỚP 11 (Chương trình Nâng cao)
Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
ĐỀ BÀI Câu 1 (2 điểm)
Trình bày những nét cơ bản về cuộc đời của tác giả Nguyễn Đình Chiểu
Câu 2 (3 điểm)
Hãy viết một bài văn ngắn (không quá 300 từ) trình bày suy nghĩ của anh (chị) về
ý kiến sau: Một người đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắc chắn sẽ còn
đánh mất thêm nhiều thứ quý giá khác nữa (Theo sách Dám thành công - Nhiều
tác giả, NXB Trẻ, 2008, tr.90)
Câu 3 (5 điểm)
Anh (chị) hãy phân tích ý nghĩa của hình ảnh bát cháo hành đối với quá trình thức
tỉnh của Chí Phèo trong trong tác phẩm “Chí Phèo” của nhà văn Nam Cao.
*****************************
Học sinh không được sử dụng tài liệu khi làm bài, giám thị coi thi không giải thích
gì thêm.
Trang 2TRƯỜNG THPT CHUYÊN SƠN LA
TỔ: VĂN
ĐỀ THI HỌC KÌ I
(Năm học 2010 -2011)
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 11 (CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO)
Thời gian: 90 phút (Không kể thời gian giao đề)
II MA TRẬN (BẢNG HAI CHIỀU)
Mức độ
Nội dung
Tự luận Tự luận Tự luận Tự luận
Trình bày kiến thức về tác
giả văn học
Viết bài văn
Nghị luận xã hội
Viết bài văn
Nghị luận văn học
Tổng số điểm: Câu 1: 2 Câu 2: 3 Câu 3: 5 10
Trang 3
ĐÁP ÁN - BIỂU ĐIỂM CHẤM ĐỀ KIỂM TRA HỌC Kè I
Năm học: 2010 – 2011 Mụn: Ngữ Văn - Lớp 11 (Chương trỡnh Nõng cao)
1 Cõu 1: 2 điểm
1.1 Yờu cầu chung
- Học sinh trỡnh bày lại những kiến thức lịch sử văn học về cuộc đời của một tỏc giả văn học: nột chớnh trong cuộc đời của tỏc giả Nguyễn Đỡnh Chiểu
- Về kĩ năng: học sinh cần thể hiện kĩ năng khỏi quỏt, trỡnh bày kiến thức dưới dạng tỏi hiện
1 2 Những nội dung cơ bản cần đạt được
- Nguyễn Đỡnh Chiểu sinh 1/7/1822 tại làng Tõn Thới, huyện Bỡnh
Dương, tỉnh Gia Định (nay thuộc thành phố Hồ Chớ Minh)
Cha là Nguyễn Đỡnh Huy người Thừa Thiờn, Huế Mẹ là Trương Thị
Thiệt Nguyễn Đỡnh Chiểu lẫy tờn chữ là Mạnh Trạch, hiệu là Trọng
Phủ, sau khi bị mự cũn cú tờn là Hối Trai
0, 25 điểm
0, 25 điểm
- Năm 1833, ụng ra Huế ăn học Năm 1843, ụng vào Gia Định thi đỗ tỳ
tài 1847 Nguyễn Đỡnh Chiểu ra Huế chuẩn bị thi Hương, học ở Huế
đến năm 1849, đang chuẩn bị thi thỡ được tin mẹ mất, ụng bỏ thi trở về
chịu tang mẹ Dọc đường, bị ốm và khúc thương mẹ nờn ụng bị mự cả
hai mắt
0, 25 điểm
- Về quờ, ụng sống bằng nghề dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho mọi
người và sỏng tỏc thơ văn Năm 1854, ụng lấy vợ là bà Lờ Thị Điền 0, 25 điểm
- Khi thực dân Pháp đánh chiếm Gia Định (1859),
Nguyễn Đình Chiểu lúc ở Cần Giuộc, lỳc ở Bến Tre, dạy học và
làm thuốc, tham gia khỏng chiến với nhõn dõn, sỏng tỏc thơ văn phục
vụ cuộc khỏng chiến của đồng bào Nam Bộ ễng tỏ thỏi độ bất hợp tỏc
với giặc ễng mất ngày 3/7/1888
0,5 điểm
- Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gơng sáng
về nhân cách và nghị lực ễng là một nhà Nho tiết thỏo, một
người con cú hiếu, một người thầy mẫu mực, người thầy thuốc từ tõm,
một chiến sĩ yờu nước, một nhà thơ lớn trong phong trào thơ văn yờu
nước chống thực dõn Phỏp ngay từ buổi đầu
0,5 điểm
Trang 42 Câu 2: 3 điểm
2.1 Yêu cầu chung
- Học sinh phải sử dụng thao tác bình luận
- Trình bày suy nghĩ của học sinh về ý kiến sau: Một người đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắc chắn sẽ còn đánh mất thêm nhiều thứ quý giá khác nữa
- Học sinh phải thể hiện kĩ năng bình luận, giải thích, chứng minh
2.2 Những nội dung cơ bản cần đạt được
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng bài làm cần đảm bảo những nội dung cơ bản sau:
- Giới thiệu được vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của niềm tin vào chính
bản thân mình trong cuộc sống của mỗi con người 0,25điểm
- Giải thích khái niệm niềm tin vào bản thân: Đó là ý thức về năng
lực, phẩm chất, giá trị của mình trong cuộc sống; biết đánh giá được vị
trí, vai trò của mình trong các mối quan hệ của cuộc sống…
0,25 điểm
- Vì sao đánh mất niềm tin vào bản thân sẽ đánh mất nhiều thứ quý giá
khác:
+ Mình là người hiểu rõ mình nhất, đánh mất niềm tin vào bản thân sẽ
trở thành người không có ý chí, không có nghị lực, không có quyết
tâm, không biết mình là ai, sống để làm gì, vì thế, mọi điều khác như
tiền bạc, công danh, sẽ trở thành vô nghĩa…
+ Không có niềm tin vào bản thân sẽ không thể có cuộc sống độc lập,
dễ bỏ qua các cơ hội trong cuộc sống, dễ đổ vỡ, sa ngã, đánh mất chính
mình…
0,5 điểm
0,25 điểm
- Việc đánh mất niềm tin vào bản thân đang là một thực tế nhức nhối
trong cuộc sống hiện đại của một bộ phận giới trẻ:
+ Nhiều bạn trẻ vì sống quá đầy đủ, được bao bọc từ nhỏ nên khi phải
đối diện với thử thách thì không thể tự sống bằng chính khả năng của
mình, không đủ bản lĩnh sống, dẫn đến phải gục ngã, đầu hàng trước
cuộc sống
+ Trong thời đại hội nhập quốc tế, một bộ phận giới trẻ khác không
trau dồi, rèn luyện nên không đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của
xã hội dẫn đến tâm lý thua kém, tự ti, không xác định được phương
hướng của cuộc đời, dễ bị người khác lừa gạt, lôi kéo -> hình thành
một bộ phận thanh niên có tính cách bạc nhược, ăn bám, ỷ lại thậm chí
là hư hỏng
0,5 điểm
0,25 điểm
- Phải phân biệt giữa tự tin với tự phụ: Tin vào bản thân, khẳng định
giá trị của mình không có nghĩa là tự phụ, huyênh hoang, kiêu ngạo
Đánh giá được vị trí của mình trong cuộc sống không có nghĩa là coi
thường người khác Niềm tin vào bản thân càng không có nghĩa là
0,25 điểm
Trang 5bằng mọi cách để đạt được những điều mình muốn bất chấp cương
thường đạo lý, bất chấp lẽ phải
- Phải làm gì để xây dựng niềm tin vào bản thân:
+ Đối với mỗi cá nhân phải không ngừng học tập, trau dồi, rèn luyện
về kiến thức và đạo đức, không ngừng giao lưu học hỏi Sớm hình
thành lý tưởng sống và dám đấu tranh để thực hiện lý tưởng đó
+ Đối với các cơ quan quản lý xã hội: Xây dựng và phát huy lối học
sáng tạo, học đi đôi với hành, học kết hợp với ứng dụng; giáo dục ý
thức cá nhân và hình thành tính tự tin, giàu tự trọng cho thế hệ học
sinh, sinh viên; động viên, trân trọng, biểu dương những cá nhân dám
nghĩ dám làm, có những đóng góp tích cực cho xã hội
0,25 điểm
0,25 điểm
- Khẳng định ý nghĩa của câu nói: luôn luôn đúng và là nguồn động
lực để mọi người, đặc biệt là lớp trẻ, phấn đấu vươn lên trong cuộc
sống
0,25 điểm
3 Câu 3: 5 điểm
3.1 Yêu cầu chung
- Bài viết phải đảm bảo yêu cầu hình thức là một bài văn phân tích một vấn đề trong tác phẩm văn học
- Học sinh cần làm sáng tỏ các lớp ý nghĩa của hình ảnh bát cháo hành đối với quá
trình thức tỉnh của Chí Phèo trong truyện ngắn “Chí Phèo” của nhà văn Nam Cao.
- Học sinh phải thể hiện kĩ năng phân tích văn tự sự, cụ thể là phân tích ý nghĩa của chi tiết đắt giá trong truyện ngắn, đặt nó trong tác phẩm, đặc biệt là trong cuộc đời và số phận của nhân vật
3.2 Những nội dung cơ bản cần đạt được
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng bài viết cần đảm bảo những nội dung sau:
- Giới thiệu khái quát về tác giả và truyện ngắn Chí Phèo. 1 điểm
- Giới thiệu ngắn gọn về nhân vật Chí Phèo: trong tác phẩm, thông qua
hình tượng điển hình Chí Phèo, Nam Cao đã hé mở cho người đọc thấy
một hiện tượng mang tính quy luật trong xã hội nông thôn Việt Nam
trước CMT8/1945: những người nông dân hiền lành, lương thiện bị xô
đẩy vào con đường tha hoá Họ sinh ra là người mà không được làm
người
0,5 điểm
- Thế nhưng, ý nghĩa của truyện không chỉ có thế, trong tác phẩm, Chí 0,5 điểm
Trang 6Phèo còn thức tỉnh ý thức về cuộc sống, về thân phận của mình Chi
tiết bát cháo hành của Thị Nở có một ý nghĩa quan trọng trong quá
trình thức tỉnh của Chí Phèo: làm Chí thức tỉnh về sinh lí và tâm lí,
đánh thức bản chất lương thiện trong con người Chí bấy lâu bị cơn say
vùi lấp, làm Chí khát khao trở lại làm người lương thiện, xây dựng một
gia đình nhỏ bé như mơ ước xa xưa Chi tiết góp phần làm nên giá trị
nhân đạo của tác phẩm
+ Thời điểm xuất hiện: bát cháo hành đến đúng lúc Chí đang bị cảm,
đang tỉnh táo để suy nghĩ và nhận thức về cuộc đời mình Chí đang
thấy buồn, mình đã già, thấy tương lai đói rét, thấy cô độc Chí hồi
tưởng quá khứ hiền lành, lương thiện với ước mơ nhỏ bé và bình dị bị
tước đoạt Nhà văn đã phát hiện và trân trọng bản chất đẹp đẽ của
người nông dân lao động ngay cả khi họ bị hủy hoại cả hình người và
tính người
+ Bát cháo hành giúp Chí thay đổi về sinh lí Bát cháo giúp Chí thoát
khỏi trận ốm đang hành hạ Bát cháo hành là biểu tượng cho tình yêu
thương và sự chăm sóc, quan tâm của một con người đối với một con
người Nó cũng làm cho Chí thay đổi về tâm lí: làm cho Chí Phèo trở
thành con người hiền lành, đáng yêu
+ Bát cháo hành giúp Chí hồi sinh nhân tính Đó còn là tình yêu của
Thị Nở dành cho Chí Phèo, tình yêu của một người đàn bà dành cho
một người đàn ông Tình yêu chân thành của một người phụ nữ khiến
cho tình yêu nảy nở trong tâm hồn Chí Tình yêu ấy giúp Chí nhận ra
Chí có thể sống hoà hợp với mọi người Chí thèm được lương thiện,
Chí nghĩ rằng Thị Nở sẽ là chiếc cầu nối đưa Chí trở lại với thế giới
bằng phẳng thân thiện của con người Đây là biểu hiện của nhân tính
đã hồi sinh trong con người Chí
0,5 điểm
0,5 điểm
0,5 điểm
- Bát cháo hành là biểu tượng của hạnh phúc mà lần đầu tiên trong đời,
Chí được đón nhận Đó cũng là điều mà Chí hằng ước ao, nó cũng gợi
cho người đọc nhớ tới nỗi đau bị bỏ rơi của Chí, Chí chưa từng được ai
chăm sóc, chưa từng được ai nấu cháo hành cho ăn, Chí chưa từng
được ai cho Chí toàn phải cướp giật hoặc doạ nạt Chính vì thế mà sau
này, khi tình yêu và khát vọng trở lại làm người lương thiện bị cự
tuyệt, Chí cứ thấy thoảng hơi cháo hành bên mình
0,5 điểm
- Bát cháo hành là chi tiết nghệ thuật đặc sắc của Nam Cao thể hiện
một sự thức tỉnh, thể hiện sự chuyển biến trong tâm lí của nhân vật từ
thể xác đến tâm hồn, để nhân vật “đi từ bóng tối ra ánh sáng” Nó giúp
thanh lọc, tìm lại nhận thức, bản năng sống lương thiện trong mỗi con
người
- Bát cháo hành còn góp phần thể hiện triết lí của Nam Cao: Cái ác
không thể cảm hóa, cải tạo con người mà chỉ có tình đời, tình người
nhân ái mới cải tạo được những con người tha hóa, tìm lại được nhân
0,5 điểm
0,5 điểm
Trang 7tính
