Bài 20 Lực từ - cảm ứng từ

Mỗi lần thay đổi cường độ dòng điện, ta ghi lại độ lớn của lực từ tác dụng lên AB... Mỗi lần thay đổi chiều dài đoạn dây, ta ghi lại độ lớn của lực từ tác dụng lên AB... Cảm ứng từ tại m

CHÀO MỪNG QÚY THẦY CÔ GIÁO CÙNG CÁC EM HỌC SINH

KIỂM TRA

Câu 01

Chọn câu sai?

A tương tác giữa dòng điện với dòng điện là tương tác từ

B cảm ứng từ đặc trưng cho từ trường về mặt gây ra lực từ

C xung quanh một điện tích đứng yên có điện trường và từ trường

D ta chỉ có thể vẽ được một đường sức từ qua mỗi điểm trong từ trường

Câu 02

Hãy chỉ ra đúng, sai trong các câu sau :

A Các đường mạt sắt của từ phổ cho biết

dạng các đường sức từ.

B Các đường sức của từ trường đều có

thể là các đương cong cách đều nhau.

C Nói chung các đường sức điện thì

không kín, còn các đường sức từ là các đường cong kín.

D Một hạt mang điện chuyển động theo

quỹ đạo tròn trong từ trường thì quỹ đạo đó là một đường sức từ của từ trường

Đ S Đ S

KIỂM TRA

I CẢM ỨNG TỪ

a) Thí nghiệm 1

Giữ nguyên góc α = 900

và chiều dài l = 4 cm

của đọan dây AB; thay đổi cường độ dòng điện qua đọan dây đó Mỗi lần thay đổi cường độ dòng điện, ta ghi lại độ lớn của lực từ tác dụng lên AB

I CẢM ỨNG TỪ

a) Thí nghiệm 1

α = 900 ; l = 4 cmLần

I CẢM ỨNG TỪ

b) Thí nghiệm 2

Giữ nguyên góc α = 900

và Cường độ dòng điện

I = 120 (A) của đọan dây AB; thay đổi chiều dài đọan dây đó Mỗi lần thay đổi chiều dài đoạn dây, ta ghi lại độ lớn của lực từ tác dụng lên AB

I CẢM ỨNG TỪ

a) Thí nghiệm 1

α = 900 ; I = 120 (A)Lần

I CẢM ỨNG TỪ

c) Thí nghiệm 3

Giữ Cường độ dòng điện I = 300 (A) và

chiều dài đọan dây l =

2 cm của đọan dây AB; thay đổi góc α Mỗi lần thay đổi góc α, ta ghi lại độ lớn của lực từ tác dụng lên AB

I CẢM ỨNG TỪ

a) Thí nghiệm 1

I = 300 (A) ; l = 2 cmLần

sin là các hằng số

→ Độ lớn của lực từ F tác dụng lên đọan dòng điện AB vừa tỉ lệ cường độ dòng điện I qua AB

vừa tỉ lệ với chiều dài l của đọan dòng điện đó và cũng vừa tỉ lệ với sinα

→ F = B.I.l.sinα → B = F

I.l.sina

→ B có giá trị không đổi

Cảm ứng từ tại một điểm là đại lượng đo bằng thương số giữa lực từ tác dụng lên một đoạn dây dẫn có độ dài đủ nhỏ mang dòng điện đặt vuông góc với đường cảm ứng từ tại điểm khảo sát và tích của cường độ dòng điện với độ dài đoạn dây dẫn đó.

Trong hệ SI, đơn vị của cảm ứng từ là

tesla, kí hiệu là T

I CẢM ỨNG TỪ

 Chú ý

Nhiều khi đáng lẽ phải nói vectơ cảm ứng từ của từ trường hay cảm ứng từ của từ trường thì do thói quen người ta chỉ nói vắn tắt là từ trường

r B

r B

2 LỰC TỪ

Trong thí nghiệm, dùng một nam châm điện hình chữ U Mặt phẳng khung dây được đặt vuông góc với đường sức từ của nam châm Cạnh AB của khung nằm ngang và chỉ vừa chạm vào khoảng không gian giữa hai cực của nam châm chữ U

Cho dòng điện chạy qua khung có chiều như hình bên thì khung bị kéo xuống Thí nghiệm cho biết khi đó có lực từ tác dụng lên đọan dây dẫnAB có dòng điện chạy qua

2 LỰC TỪ

Quan sát khung dây ta thấy khung vẫn ở tư thế thẳng đứng Điều đó cho thấy phương của lực từ tác dụng lên AB là phương thẳûng đứng, đó là phương vuông góc với đọan dòng điện AB và cả với đường sức từ.

2 LỰC TỪ

C

D B A

I

F

N

2 LỰC TỪ

N S

C

D B A

I

F

NS

2 LỰC TỪ

r F

N

r F

I

ur B

2 LỰC TỪ

Lực từ tác dụng lên đoạn dòng điện có phương vuông góc với mặt phẳng chứa đọan dòng điện và cảm ứng từ tại điểm khảo sát.

I

r

F B ur

2 LỰC TỪ

QUY TẮC BÀN TAY TRÁI

“Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ đâm xuyên vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến các ngón tay trùng với chiều dòng điện, thì ngón cái choãi ra 900 chỉ chiều của lực từ tác dụng lên dây dẫn mang dòng điện”

2 LỰC TỪ

Đọan dây dẫn AB và lực từ tác dụng lên

đoạn dây dẫnđó đều nằm trong mặt phẳng

hình vẽ Chiều của lực từ và chiều của dòng

điện đã được chỉ rõ

b) Đường sức từ nằm trong mặt phẳng

hình vẽ có chiều từ phải sang trái

a) Đường sức từ nằm trong mặt phẳng

hình vẽ có chiều từ trái sang phải

c) Đường sức từ vuông góc với mặt

phẳng hình vẽ và hướng từ trước ra sau

d) Đường sức từ vuông góc với mặt

B

r F I

r B

CỦNG CỐ BÀI

Câu 01

CỦNG CỐ BÀI

Câu 02

Chọn câu đúng :

Đặt bàn tay trái cho các đường sưc từ

xuyên vào lòng bàn tay, ngón cái choãi

ra 90 0 chỉ ra chiều dòng điện thì chiều của lực từ tác dụng lên dòng điện

A theo chiều từ cổ tay đến bốn ngón tay.

B ngược với chiều cổ tay đến bốn ngón

tay.

C cùng chiều với ngón tay cái choãi ra.

D ngược chiều với ngón tay cái choãi ra.