SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG

- Sự xuất hiện suất điện động cảm ứng trong một mạch kín chứng tỏ trong đó có cái gì?. Định luật Fa-ra-đây.- Xét mạch kín C đặt C Φ - Giả sử tại mạch kín c đặt trong một từ trường , từ t

SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM

ỨNG Tiết: 47

* Suất điện động của nguồn điện này

được gọi là suất điện động cảm ứng

+ Trong mạch kín đó phải có một nguồn

điện

- Sự xuất hiện suất điện động cảm ứng

trong một mạch kín chứng tỏ trong đó có cái gì?

1 Định nghĩa:

I Suất điện động cảm ứng trong mạch kín

Vậy: Suất điện động cảm ứng là suất điện động sinh

ra dòng điện cảm ứng

trong mạch kín

- Học sinh hoàn thành câu hỏi 1:

+ Suất điện động của nguồn điện là gì?

Suất điện động của nguồn điện

là đại lượng đặc trưng cho khả năng thực hiện công của nguồn

∆

+ Điện năng do một nguồn điện sản ra trong khoảng thời gian được xác định như thế nào?

A = ξ i ∆ t

- Trong các sơ đồ mạch điện nguồn điện

được kí hiệu:

ξ

+

-0 ,r =

ξ

Lưu ý: Điểm ngọn của mũi tên chỉ vào cực dương của nguồn điện Chiều mũi tên gọi là chiều của suất điện động cảm ứng

- Hãy viết biểu thức tính hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch AB theo các hình vẽ sau:

2 Định luật Fa-ra-đây.

- Xét mạch kín (C) đặt

(C)

Φ

- Giả sử tại mạch kín (c) đặt trong một từ trường , từ thông qua mạch biến thiên một lượng trong một khoảng thời gian ∆Φ ∆ t

- Trong sự biến thiên từ thông này sinh ra lực từ tác dụng lên mạch (c) đã sinh ra một công ∆ A

Ta có: ∆ A = i ∆Φ

- Theo định luật Len-xơ thì là một công cản

A

∆

- Vậy để thực hiện sự dịch chuyển của (c) phải có ngoại lực tác dụng lên (c) và trong chuyển dời nói trên, ngoại lực này đã sinh công thắng công của lực từ

Do đó ta có:

∆Φ

−

=

∆

−

=

- Công có độ lớn bằng phần năng

lượng do bên ngoài cung cấp cho mạch (c)

và được chuyển hóa thành điện năng của suất điện động cảm ứng trong khoảng

thời gian

,

A

∆

t

Vậy ta có:

t i

e

A = c ∆

∆ ,

(1)

(2)

Từ biểu thức (1) và (2) trên

ta có:

t

ec

∆

∆Φ

−

=

Xét về độ lớn:

t

ec

∆

∆Φ

=

(3)

(4)

Thương số biểu thị cho cái gì?∆Φ∆t

Biểu thị cho độ biến thiên từ thông qua

mạch (c) trong một đơn vị thời gian, thương

số này được gọi là tốc độ biến thiên từ

thông qua mạch

Nếu thương số này lớn thì suất điện

động cảm ứng có giá trị lớn hay nhỏ?

Suất điện động cảm ứng có giá trị lớn

Độ lớn của suất điện động cảm ứng xuất hiện trong mạch kín tỉ lệ với tốc độ biến thiên từ thông qua

mạch đó

Vậy:

Hãy chứng tỏ hai vế biểu thức (4) có cùng đơn vị?

s

b

W

s

Tm2

s

m Am

As

1

C

1 = = = = = V

II Quan hệ giữa suất điện động cảm ứng

và định luật Len-Xơ

Định luật Len-Xơ nói lên vấn đề gì?

Chiều dòng điện cảm ứng trong mạch kín Vậy sự xuất hiện dấu trừ ở biểu thức (3)

là để phù hợp với định luật Len-xơ

Mối quan hệ giữa suất điện động cảm ứng

và định luật Len-xơ

Trước hết mạch kín (c) phải được định

hướng Dựa vào chiều đã chọn trên (c), ta chọn chiều pháp tuyến dương để tính từ thông qua mạch kín (c) Φ

Chiều của suất điện động cảm ứng

(chiều dòng điện cảm ứng) ngược

với chiều của mạch

Nếu giảm thì như thế nào?Φ ec ec > 0

Chiều của suất điện động cảm ứng (chiều dòng điện cảm ứng) là chiều của mạch

Nếu tăng thì như thế nào?Φ ec ec < 0

III Chuyển hoá năng lượng trong hiện tượng cảm ứng điện từ

Trong hiện tượng cảm ứng điện từ để tạo ra

sự biến thiên từ thông thì ta phải làm như thế nào?

Phải có ngoại lực tác dụng vào mạch kín

(c)

Khi ngoại lực tác dụng vào mạch kín (c) thì

ngoại lực này sinh ra một công cơ học Công

cơ học này làm xuất hiện suất điện động cảm ứng trong mạch nghĩa là tạo nên dòng điện

Bản chất của hiện tượng cảm ứng điện từ là quá trình chuyển hoá từ một dạng năng lượng nào đó (Cơ năng) thành điện

năng

Củng cố:

- Khi từ thông qua mạch kín (c) biến thiên thì trong mạch đó xuất hiện đại lượng nào?

Khi từ thông qua mạch điện kín (c) biến thiên thì trong mạch kín đó xuất hiện suất điện động cảm ứng và do đó tạo ra dòng điện cảm ứng

- Suất điện động cảm ứng được xác định bằng công thức nào?

t

ec

∆

∆Φ

−

=

Dặn dò:

- Hs Học phần ghi nhớ

- Hs Làm bài tập 4, 5 và 6 trang 152 SGK