CHỦ ĐỀ 2 BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG

Xác định vấn đề cần giải quyết của chủ đề Chủ đề Benzen và đồng đẳng gồm các nội dung chủ yếu sau: Đồng đẳng , đồng phân, danh pháp; cấu tạo; tính chất vật lí; tínhchất hoá học; ứng dụn

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỪA THIÊN HUẾ

TRƯỜNG THPT PHONG ĐIỀN

- -KẾ HOẠCH GIẢNG DẠY CHỦ ĐỀ: BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG HÓA HỌC LỚP 11 CB

Giáo viên hướng dẫn: Hoàng Thị Minh Sinh viên thực tập: Đào Thị Mỹ Linh

Khoa Hóa học

Huế, tháng 4/2020

Trang 2

Trường THPT Phong Điền Ngày soạn: 25/04/2020

SVTT: Đào Thị Mỹ Linh

GVHD: Hoàng Thị Minh

CHỦ ĐỀ: BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG

Bước I Xác định vấn đề cần giải quyết của chủ đề

Chủ đề Benzen và đồng đẳng gồm các nội dung chủ yếu sau: Đồng đẳng , đồng phân, danh pháp; cấu tạo; tính chất vật lí; tínhchất hoá học; ứng dụng

Ở đây tên chủ đề tuy trùng với tên bài trong SGK hiện hành nhưng đã được thiết kế thành chuỗi các hoạt động cho học sinhtheo các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực, giúp học sinh giải quyết trọn vẹn một vấn đề học tập, phù hợp với mục tiêu pháttriển năng lực của học sinh Giáo viên chỉ là người tổ chức, định hướng còn học sinh là người trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ

do giáo viên giao một cách tích cực, chủ động, sáng tạo

Bước II Nội dung của chủ đề:

Chủ đề gồm các nội dung chính sau:

- ND1: Benzen và đồng đẳng Một số hidrocacbon thơm khác ( 2 tiết)

- ND2: Luyện tập: Hidrocacbon thơm (1 tiết)

1 Nội dung 1: Benzen và đồng đẳng Một số hidrocacbon thơm khác

- Đồng đẳng, đồng phân, danh pháp, cấu tạo của benzen.

- Tính chất vật lí của benzen.

Trang 3

- Tính chất hóa học của benzen: phản ứng thế, phản ứng cộng, phản ứng oxi hóa.

- Ứng dụng của benzen và một số đồng đẳng.

2 Nội dung 2: Luyện tập: Hidrocacbon thơm.

- Xác định công thức phân tử, viết công thức cấu tạo và gọi tên

- So sánh đặc điểm cấu tạo, gọi tên của ankylbenzen

- Nhận biết một số hidrocacbon bằng phương pháp hóa học

Bước III Mục tiêu của chủ đề

1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ

1 Kiến thức:

- Khái niệm về hidrocacbon thơm và một vài loại hidrocacbon thơm tiêu biểu: benzen.

- Đồng đẳng, đồng phân, danh pháp của benzen.

- Tính chất vật lí : Quy luật biến đổi nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi của các chất trong dãy đồng đẳng benzen.

- Tính chất hoá học : Phản ứng thế (quy tắc thế); phản ứng cộng vào vòng benzen; oxi hoá mạch nhánh.

- Viết PTHH chứng minh tính chất của benzen

- Quan sát các thí nghiệm của benzen

- Ứng dụng của một số loại hidrocacbon thơm.

- Điều chế 1 số hợp chất tiêu biểu của benzen.

- Ứng dụng của benzen.

- Vận dụng giải các bài tập nhận biết, phân biệt benzen.

- Phương pháp điều chế benzen trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp

- Hệ liên kết π liên hợp là nguyên nhân dẫn đến các tính chất của benzen

Trang 4

- Phân biệt được một số hidrocacbon thơm bằng phương pháp hóa học.

- Vận dụng kiến thức của benzen để giải thích các hiện tượng trong cuộc sống

- Vận dụng các kiến thức liên quan để tham gia hoạt động tìm tòi sáng tạo đến cuộc sống

- Giải các bài tập liên quan

2 Kỹ năng

- Viết được công thức cấu tạo của benzen và một số chất trong dãy đồng đẳng

- Viết phương trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của benzen và đồng đẳng.

- Tính khối lượng benzen, toluen tham gia phản ứng hoặc thành phần phần trăm về khối lượng của chất trong hỗn hợp.

- Tính khối lượng sản phẩm thu được sau phản ứng trùng hợp.

- Tính khối lượng benzen, toluen tham gia phản ứng hoặc thành phần phần trăm về khối lượng của chất trong hỗn hợp.

3 Thái độ

- Rèn luyện thái độ làm việc khoa học, nghiêm túc

- Xây dựng tính tích cực, chủ động, hợp tác, có kế hoạch và tạo cơ sở cho các em yêu thích môn hóa học

- Có ý thức vận dụng kiến thức đã học về benzen, đồng đẳng và một số hidrocacbon thơm khác vào thực tiễn cuộc sống,phục vụ đời sống con người

4 Định hướng các năng lực được hình thành

Năng lực tự họcNăng lực tính toánNăng lực giao tiếpNăng lực hợp tác

Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa họcNăng lực hoạt động nhóm

Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sốngNăng lực thực hành hóa học

Trang 5

Năng lực sử dụng ngôn ngữNăng lực giả quyết vấn đề

Năng lực tính toán hóa học

Bước IV Bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho chủ đề

Nội dung

kiến thức

Loại câu hỏi bài tập

- Định nghĩa, côngthức chung

- Đặc điểm cấu tạo,đồng phân, danh pháp

- Tính chất vật lí: Quyluật biến đổi nhiệt độnóng chảy, nhiệt độsôi của các chất trongdãy đồng đẳng benzen

- Tính chất hóa học:

Phản ứng thế (quy tắcthế), phản ứng cộngvào vòng benzen, phảnứng thế và oxi hóamạch nhánh

- Viết được công thứccấu tạo của benzen vàmột số chất trong dãyđồng đẳng

- Xác định công thứcphân tử, viết côngthức cấu tạo và gọitên

- Hiểu vì sao có tínhthơm (dễ thế, khócộng, khó oxi hóa)

- Minh họa tính chấthóa học bằng PTHH

- Giải thích được các

hiện tượng thí

- So sánh đặc điểmcấu tạo, gọi tên củaankylbenzen

- Vận dụng quy tắcthế để dự đoán sảnphẩm của phản ứng

- Tính khối lượng,phần phần trăm vềkhối lượng benzen,toluen tham gia phảnứng trong hỗn hợp

- Giải thích được một

số hiện tượng thínghiệm mang tính

- HS vận dụng đượckiến thức tổng hợp để

dự đoán phản ứng

- Giải được các bài tậptính toán liên quan dựatrên cơ sở các địnhluật cơ bản như bảotoàn electron, bảo toànkhối lượng

- Phát hiện và giảithích được một số hiệntượng trong thực tiễnbằng kiến thức hóahọc

Trang 6

- Định nghĩa, côngthức chung, cấu tạo,đồng phân, danh pháp

hidrocacbon thơm

- Tính chất vật lí: Quyluật biến đổi nhiệt độnóng chảy, nhiệt độsôi của các chất trongdãy đồng đẳng benzen

- Viết được PTHH củamột số chất trong dãyđồng đẳng

- Xác định công thứcphân tử, viết côngthức cấu tạo và gọitên

- So sánh đặc điểmcấu tạo, gọi tên củaankylbenzen

- Tính khối lượnghidrocacbon thơmtham gia phản ứng

- Nhận biết một sốhidrocacbon bằngphương pháp hóa học

- HS vận dụng đượckiến thức tổng hợp

Bước V Các câu hỏi/bài tập tương ứng với mỗi loại/mức độ yêu cầu được mô tả dùng trong quá trình tổ chức hoạt động học của học sinh.

A (1) và (2) B (1) và (3) C (2) và (3) D (1) ; (2) và (3)

Bài tập 2: Dãy đồng đẳng của benzen có công thức chung là:

Trang 7

A CnH2n+6 ; n  6 B CnH2n-6 ; n 3 C CnH2n-6 ; n  6 D CnH2n-6 ; n  5.

Bài tập 3: Hoạt tính sinh học của benzen, toluen là:

A Gây hại cho sức khỏe B Không gây hại cho sức khỏe

C Gây ảnh hưởng tốt cho sức khỏe D Tùy thuộc vào nhiệt độ có thể gây hại hoặc không gây hại

Bài tập 4: Tính chất nào sau đây không phải của ankyl benzen

A Không màu sắc B Không mùi vị

C Không tan trong nước D Tan nhiều trong các dung môi hữu cơ

Bài tập 5: Ứng với công thức phân tử C8H10 có bao nhiêu cấu tạo chứa vòng benzen ?

b Mức độ thông hiểu

Bài tập 6: Ứng với công thức C9H12 có bao nhiêu đồng phân có cấu tạo chứa vòng benzen ?

Bài tập 7: Một ankylbenzen A (C12H18) cấu tạo có tính đối xứng cao A là:

A 1,3,5-trietylbenzen B 1,2,4-tri etylbenzen

C 1,2,3-tri metylbenzen D 1,2,3,4,5,6-hexaetylbenzen

Bài tập 8: 1 ankylbenzen A(C9H12), tác dụng với HNO3 đặc (H2SO4 đ) theo tỉ lệ mol 1:1 tạo ra 1 dẫn xuất mononitro duy nhất.Vậy A là:

A n-propylbenzen B p-etyl,metylbenzen

D iso-propylbenzen D 1,3,5-trimetylbenzen

Bài tập 9: Phản ứng nào sau đây không xảy ra:

A Benzen + Cl2 (as) B Benzen + H2 (Ni, p, to)

C Benzen + Br2 (dd) D Benzen + HNO3 (đ) /H2SO4 (đ)

Trang 8

Bài tập 10: Cho các phát biểu sau, phát biểu nào đúng? Trong phân tử benzen:

A 6 nguyên tử cacbon không thuộc cùng mặt phẳng

B 6 liên kết cacbon-cacbon có độ dài bằng nhau

C 3 liên kết đôi C=C ngắn hơn 3 liên kết đơn C-C

D 3 liên kết đôi C=C dài hơn 3 liên kết đơn C-C

c Mức độ vận dụng

Bài tập 11: Cho 100 ml bezen (d = 0,879 g/ml) tác dụng với một lượng vừa đủ brom lỏng (xúc tác bột sắt, đun nóng) thu được

80 ml brombenzen (d = 1,495 g/ml) Hiệu suất brom hóa đạt là

C KMnO4 (dd) D Br2 (dd) hoặc KMnO4(dd)

Bài tập 14: 1 ankylbenzen A(C9H12),tác dụng với HNO3 đặc (H2SO4 đ) theo tỉ lệ mol 1:1 tạo ra 1 dẫn xuất mononitro duy nhất.Vậy A là:

A n-propylbenzen B p-etyl,metylbenzen C iso-propylbenzen D 1,3,5-trimetylbenzen

Bài tập 15: Hỗn hợp X gồm 2 aren hơn kém nhau một nguyên tử cacbon trong phân tử Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol hỗn hợp đó

thì thu được 0,675 mol CO2 Hãy cho biết % số mol của aren có phân tử khối nhỏ hơn

A 75% B 50% C 25% D 67%

d Mức độ vận dụng cao

Trang 9

Bài tập 16: Cho benzen vào 1 lọ đựng Cl2 dư rồi đưa ra ánh sáng Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 5,82 kg chất sảnphẩm Tên của sản phẩm và khối lượng benzen tham gia phản ứng là:

A clobenzen; 1,56 kg B hexacloxiclohexan; 1,65 kg

C hexacloran; 1,56 kg D hexaclobenzen; 6,15 kg

Bài tập 17: Tiến hành trùng hợp 10,4 gam stiren được hỗn hợp X gồm polistiren và stiren (dư) Cho X tác dụng với 200 ml dung

dịch Br2 0,15M, sau đó cho dung KI dư vào thấy xuất hiện 1,27 gam iot Hiệu suất trùng hợp stiren là

Bài tập 18: Đề hiđro hoá etylbenzen ta được stiren; trùng hợp stiren ta được polistiren với hiệu suất chung 80% Khối lượng

etylbenzen cần dùng để sản xuất 10,4 tấn polisitren là:

A.13,52 tấn B 10,6 tấn C 13,25 tấn D 8,48 tấn

Bài tập 19: Đốt cháy hết 9,18 gam 2 đồng đẳng của benzen A, B thu được 8,1 gam H2O và V lít CO2 (đktc) Giá trị của V là:

A 15,654 B 15,465 C 15,546 D 15,456

Bài tập 20: Một chất X thuộc dãy đồng đẳng của benzen có tính đối xứng cao khi tác với Clo (1:1) có chiếu sáng chỉ một dân

xuất moclo duy nhất X không tác dụng với brom khan khi có mặt bột sắt Phân tử khối của X là

A 162 B 92 C 78 D 120

Bước VI Thiết kế chi tiết từng hoạt động học.

a Thiết kế các tiến trình dạy học chuyên đề:

Do trước khi học bài benzen và đồng đẳng Một số hidrocacbon thơm khác học sinh đã được học bài benzene ở THCS ( tínhchất vật lí, cấu tạo phân tử, tính chất hóa học, ứng dụng), nên GV cần chú ý khai thác triệt để các kiến thức đã học nói trên của

HS để phục vụ cho việc nghiên cứu bài mới

Trang 10

Hoạt động trải nghiệm, kết nối: được thiết kế nhằm huy động những kiến thức đã được học của HS về benzen để vận dụngvào bài học Hoạt động hình thành kiến thức gồm các nội dung chính sau: Định nghĩa, đồng phân, danh pháp; đặc điểm cấu tạo;tính chất vật lí, tính chất hóa học; ứng dụng Các nội dung kiến thức này được thiết kế thành các hoạt động học của HS Thôngqua các kiến thức đã học, HS suy luận, thực hiện thí nghiệm kiểm chứng để rút ra các kiến thức mới Hoạt động luyện tập đượcthiết kế thành các câu hỏi/bài tập để củng cố, khắc sâu các nội dung kiến thức trọng tâm đã học trong bài (danh pháp, đồng phân,tính chất, ứng dụng của benzen và đồng đẳng Một số hidrocacbon thơm khác) Hoạt động vận dụng, tìm tòi mở rộng được thiết

kế cho HS về nhà làm, nhằm mục đích giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các các câu hỏi, bàitập gắn với thực tiễn, thực nghiệm và mở rộng kiến thức (HS có thể tham khảo tài liệu, internet…) và không bắt buộc tất cả HSđều phải làm, tuy nhiên GV nên động viên khuyến khích HS tham gia, nhất là các HS say mê học tập, nghiên cứu, HS khá, giỏi

và chia sẻ kết quả với lớp

A Hoạt động trải nghiệm, kết nối (tình huống xuất phát): 10’

B Hoạt động hình thành kiến thức:120’

- Benzen và đồng đẳng Một số hidrocacbon khác: 75

- Luyện tập Hidrocacbon thơm: 45’

C Hoạt động chuyển giao nhiệm vụ về nhà: 5’

b Tiến trình dạy học:

A HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, KẾT NỐI (10’)

Trang 11

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG, VÀO BÀI- Dự kiến thời gian: 10 phút

Bước 1 Giao nhiệm vụ

- GV:

+ Hidrocacbon thơm là gì?

+ Cho HS xem một số hình ảnh Và kể cho học sinh một câu

chuyện để vào bài

- HS: Theo dõi, quan sát, tiếp nhận câu hỏi

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

- HS: Ghi nhớ, suy nghĩ, lắng nghe

- GV: Quan sát quá trình thực hiện, hướng dẫn HS thực hiện

Bước 3 Thảo luận, trao đổi, báo cáo

- HS: Trả lời và lắng nghe

- GV: Tổ chức cho HS trả lời và nhận xét

Mẫu chuyện: Trước khi vào bài đầu tiên của chương này, cô

sẽ kể cho các em nghe một câu chuyện Đó là câu chuyện về

nhà bác học Kê-ku-lê để biết ông đã tìm ra cấu tạo của benzen

như thế nào? Không biết lớp chúng ta có ai đã từng nghe đến

câu chuyện về giấc mơ của nhà bác học Men-đê-lê-ep chưa

nhỉ? Nếu như giấc mơ của Men-đê-lê-ep khiến ông sắp xếp

- Hiđrocacbon thơm là những hiđrocacbon trong phân tử cóchứa một hay nhiều vòng benzen Các hiđrocacbon thơmđược chia thành:

Hiđrocacbon thơm có một vòng benzen trong phân tử

Hiđrocacbon thơm có nhiều vòng benzen trong phân tử

- Hiđrocacbon thơm là nguồn nguyên liệu quan trọng củacông nghiệp tổng hợp polime, dược phẩm, phẩm nhuộm…

Trang 12

được hệ thống tuần hoàn các nguyên tố hóa học, thì giấc mơ

sau đây của Kê-ku-lê lại giúp ông tìm ra được cấu trúc vòng

của phân tử benzen Ông viết, tôi thực sự mải miết với mọi

cuốn sách và không đi đến đâu cả, những suy nghĩ lung tung

về những nguyên tố cứ nhảy múa trước mắt tôi Tuy nửa mơ,

nửa tỉnh nhưng tâm tư tôi có thể phân biệt được rõ ràng rằng

những chuỗi dài phân tử đó đang vặn vẹo như những con rắn

Và đột nhiên, một con rắn qay lại ngoặm lấy cái đuôi của

chính nó, và xoay vòng trước mắt tôi tựa như treo chọc Tôi

giật nảy mình như bị sét đánh và tỉnh hẳn Và các em có biết

điều gì xảy ra không? Kê-ku-lê đột nhiên liên tưởng rằng:

“liệu benzen có cấu tạo như một con rắn không nhỉ?” Ông lại

tiến hành nghiên cứu theo giấc mơ và đã kết luận rằng:

“benzen có cấu tạo lục giác đều, những liên kết đôi và liên kết

đơn xen kẽ nhau” Cuối cùng, kết luận của ông đã được hội

đồng khoa học đương thời chấp nhận và ông đã khuyên chúng

ta rằng: “theo cách nằm mơ và có thể chúng sẽ trở thành sự

thực, và đừng công bố các giấc mơ trước khi chúng ta kiểm

nghiệm bằng những hiểu biết tỉnh táo” Và để hiểu rõ hơn về

benzen chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài: “Benzen và đồng

đẳng- Một số hiđrocacbon thơm khác”.

Friedrich August Kekulé von Stradonitz(1829-1896),hay còn được biết với cái tên August Kekulé là nhà hóa họcngười Đức Ông là một trong những nhà hóa học lớn của thế

kỷ XIX Ông là người có đóng góp rất quan trọng trong sựphát triển của hóa học hữu cơ Năm 1861, ông đã đưa ra mộtđịnh nghĩa rất quan trọng về hóa học hữu cơ Quan điểm củaông về điều đó là: Hóa học hữu cơ là sự nghiên cứu các hợpchất của cacbon (trừ các oxit, muối và một số hơp chất kháccủa cacbon) Ông còn nhà hóa học đã khám ra benzene, mộttrong những hợp chất hữu cơ quan trọng của ngành côngnghiệp, và tìm ra cả thành phần và cách cấu tạo của hợp chấtnày

Trang 13

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC- Dự kiến thời gian: 58 phút

kiến thời gian: 10 phút

- GV: Yêu cầu HS tham khảo SGK trả lời các câu hỏi:

+ CTTQ của HC thơm?

+ Từ chất nào trở đi thì có đồng phân?

+ Viết đồng phân C6H6, C7H8, C8H10

- HS: Trao đổi theo nhóm 4 bạn, hoàn thành vào giấy nháp

I ĐỒNG ĐẲNG, ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP, CẤU TẠO

1 Dãy đồng đẳng của benzen:

- CTTQ: CnH2n-6 ( n6)

Dãy đồng đẳng của benzen: C6H6, C7H8, C8H10…

2 Đồng phân, danh pháp:

* C6H6: benzen

* C7H8:

Trang 14

- GV: Quan sát quá trình thực hiện, hướng dẫn HS thực hiện.

- HS: Đại diện lên bảng hoàn thành yêu cầu, các bạn khác

nhận xét trao đổi

Lưu ý: Đối với nhóm thế có từ 3C trở lên thì có thêm đồng

phân cấu tạo mạch C của nhánh

- Tên hệ thống: nhóm ankyl + benzen

Chú ý: Nếu vòng benzen liên kết với nhiều nhóm ankyl tên

gọi cần chỉ rõ vị trí của các nhóm ankyl trong vòng benzen

- Hướng dẫn HS đọc tên các chất có CTPT: C6H6, C7H8,

C8H10

- Cách đánh số các nguyên tử trong vòng benzen sao cho tổng

chỉ số trong tên gọi nhỏ nhất

- GV yêu cầu HS xác định cách đánh số đúng trong hai

CH3

CH3 1,3- dimetylbenzen ( m-đimetylbenzen )

1,4- đimetylbenzen (p-đimetylbenzen)

- Tên hệ thống: Tên nhóm ankyl + benzen

CH3

6 5 4 3

Trang 15

ankyl theo thứ tự A, B, C.

- Nếu vòng benzen có 2 nhóm ankyl:

 Vị trí ortho: 2 nhóm ankyl ở vị trí 1, 2 Kí hiệu:

o- Vị trí meta: 2 nhóm ankyl ở vị trí 1, 3 Kí hiệu:

m- Vị trí para : 2 nhóm ankyl ở vị trí 1, 4 Kí hiệu:

p GV gọi thêm tên thông thường của các chất

 Nhiệm vụ 2: Cấu tạo- Dự kiến thời gian: 4 phút

- GV: Cho học sinh xem mô hình cấu tạo nguyên tử benzen

Yêu cầu rút ra nhận xét về:

- Nếu vòng benzen có hai hay nhiều nhóm ankyl thì:

(Số chỉ vị trí) Tên nhóm ankyl + benzen

+ Đánh số sao cho tổng chỉ số là nhỏ nhất+ Gọi nhóm thế theo thứ tự chữ cái đầu tên gốc ankyl.+ Nếu 2 nhóm ankyl ở vị trí:

1,2 gọi là o- (ortho-) 1,3 gọi là m- (meta-) 1,4 gọi là p- (para-)

3 Cấu tạo:

- Cấu trúc phẳng và có hình lục giác đều

- 3 liên kết đôi liên hợp khép kín

- Các góc liên kết đều bằng 120 °

→ 2 cách biểu diễn:

=> có hệ liên hợp làm cho vòng benzen khá bền

Trang 16

• Hình dạng khung C

• Vị trí các nguyên tử

• Đặc điểm liên kết

• Góc liên kết

- HS: Suy nghĩ, nghiên cứu, trao đổi

- HS: Đại diện trả lời, các bạn khác nhận xét trao đổi

 Nhiệm vụ 3: Tính chất vật lí- Dự kiến thời gian: 10 phút

- GV: Tổ chức trò chơi mảnh ghép kì diệu

Thể lệ: chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm chọn 1 trong 4

mảnh ghép Mỗi mảnh ghép tương ứng với 1 câu hỏi/ nhiệm

vụ

II TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Trạng thái: lỏng hoặc rắn

- Có mùi đặc trưng

- t0

s tăng theo chiều tăng của phân tử khối

- Không tan trong nước, nhẹ hơn nước và có khả năng hòa tannhiều chất hữu cơ và chất vô cơ không phân cực (như I2,

Br2, )

Đáp án:

Câu 1: Trạng thái lỏng, không màu

Trang 17

- HS: Suy nghĩ, nghiên cứu, trao đổi.

- Bộ câu hỏi:

Câu 1: Quan sát ống nghiệm đựng benzen

Hãy nêu trạng thái, màu sắc của benzen ở điều kiện thường?

Câu 2: Nhiệt độ sôi của benzen và đồng đẳng như thế nào?

Câu 3: Tiến hành TN sau:

Nhỏ vài giọt dd benzen lần lượt vào 2 ống nghiệm đựng nước

và C2H5OH (đậy ống nghiệm bằng một miếng bông)

Nhận xét về tính tan của benzen trong nước, trong chất hữu

cơ

Câu 4: Tiến hành TN sau:

Cho vào ống nghiệm 1-2 hạt nhỏ tinh thể iốt Cho tiếp vào đó

2 ml nước Lắc mạnh ống nghiệm cho iot tan hết vào nước

Cho vào tiếp trong ống nghiệm khoảng 0,5 ml benzen (đậy

ống nghiệm bằng 1 miếng bông, không lắc ống nghiệm) Lắc

Câu 2: Nhiệt độ sôi tăng theo chiều phân tử khốiCâu 3: Hiện tượng:

+ Ống nghiệm 1: phân lớp, lớp ở trên lỏng, sánh là benzen;Lớp dưới là nước

+ Ống nghiệm 2: Dung dịch đồng nhấtKết luận: Độ tan: không tan trong nước, nhẹ hơn nước và cókhả năng hòa tan nhiều chất hữu cơ

Câu 4: Hiện tượng:

- Khi chưa lắc, dung dịch phân thành 2 lớp, lớp trên là màuhồng nhạt, lớp dưới là màu vàng

- Khi lắc mạnh, để yên 1 phút thì thấy dung dịch phân thành 2lớp, lớp trên là màu tím, lớp dưới không màu

Kết luận: - Iốt tan tốt trong benzen, tan kém trong nước

Trang 18

mạnh ống nghiệm một lúc Để yên 1 phút Quan sát hiện

tượng xảy ra và giải thích

 Nhiệm vụ 3: Phản ứng thế- Dự kiến thời gian: 12 phút

- GV: Cho HS xem mô hình benzen và kết hợp kiến thức đã

học ở phần cấu tạo khẳng định lại cho học sinh về hệ liên hợp

khép kín của vòng benzene  dễ thế, khó cộng và bền với tác

nhân oxi hóa

a, Phản ứng thế H của vòng benzen

Cho HS quan sát video thí nghiệm benzen tác dụng với dung

dịch brom trước và sau khi thêm bột sắt Yêu cầu HS:

+ Quan sát, nhận xét hiện tượng trước và sau khi thêm bột

sắt?

Chia lớp thành 2 nhóm hoàn thành yêu cầu

+ Nhóm 1: Viết phương trình phản ứng benzen tác dụng với

brom và đọc tên sản phẩm?

Lưu ý: Nếu cho ankylbenzen phản ứng với brom trong điều

kiện bột sắt sẽ thu được hỗn hợp sản phẩm thế brom chủ yếu

vào vị trí ortho, para so với nhóm ankyl

+ Nhóm 2: Viết phương trình phản ứng toluen tác dụng với

CH3

CH32-bromtoluen

Br

 Quy tắc thế:

Trang 19

+ Tương tự, yêu cầu HS viết phương trình phản ứng thế của

benzen, toluen với hỗn hợp HNO3 đặc, đọc tên sản phẩm

Lưu ý vai trò xúc tác của H2SO4 đặc

b, Thế nguyên tử H của mạch nhánh

Tiếp tục nghiên cứu một phản ứng nữa của ankyl benzen với

brom nhưng điều kiện ở đây là nhiệt độ thì sẽ cho ra sản

phẩm gì?

+ Viết phương trình phản ứng giữa toluen với dung dịch

brom

+ Nhấn mạnh sản phẩm ưu tiên thế vào nguyên tử H của C

bậc cao hơn (gắn trực tiếp vào vòng benzen)

- HS: Suy nghĩ, nghiên cứu, trao đổi

Trang 20

 Nhiệm vụ 4: Phản ứng cộng- Dự kiến thời gian: 8 phút

- GV: Cho HS xem lại mô hình phân tử benzen:

+ Benzen có thể cộng tối đa theo tỉ lệ nào?

+ Yêu cầu HS tìm hiểu trong 1 phút, trình bày và viết PTHH:

Nhóm 1: Phản ứng cộng với hiđro

Nhóm 2: Phản ứng cộng với clo

+ Yêu cầu HS gọi tên sản phẩm

2 Phản ứng cộng

a) Cộng hiđro

+ 3 H2 ¿, t0

Cl Cl

Trang 21

- HS: Trao đổi theo nhóm 4 bạn, hoàn thành vào giấy nháp

- GV: Quan sát quá trình thực hiện, hướng dẫn học sinh thực

hiện

- HS: Đại diện lên bảng hoàn thành yêu cầu, các bạn khác

nhận xét trao đổi

Lưu ý:

+ Hexacloran hay linđan là chất bột màu trắng, thành phần

của thuốc trừ sâu 6, 6, 6 Do độc tính cao, gây nguy hiểm cho

con người, động vật và phân hủy chậm nên ngày nay không

được sử dụng

+ Benzen và đồng đẳng khó tham gia phản ứng cộng hơn so

với các hiđrocacbon có liên kết π mà chúng ta đã học Do đó,

tính chất thứ hai là “khó cộng” Thể hiện ở chỗ chúng không

phản ứng cộng với dung dịch Br2, phản ứng với H2 khi đun

nóng, có xúc tác Ni (hoặc Pt); với Cl2 khi chiếu sáng

gian: 5 phút

3 Phản ứng oxi hoá

a) Phản ứng oxi hoá hoàn toàn

C6H6 + 152 O2 t0

→ 6CO2 + 3H2O

0 t

Định dạng
Số trang	43
Dung lượng	1,76 MB