Bản thân tôi đã và đang làm công tác chủ nhiệm lớp, xét thấy nhiệm vụ của mình cũng rất lớn trong việc giáo dục và hoàn thiện nhân cách cho mỗi con người trong xã hội, bắt đầu là những e
Trang 1I ĐẶT VẤN ĐỀ
Đất nước ta đang trong thời kì phát triển và hội nhập với các nước trên thế giới Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đang tập trung đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh nên công tác chủ nhiệm lớp càng được quan tâm hơn và có những đòi hỏi cao hơn Bên cạnh đó, chúng ta dễ dàng nhận thấy rằng đạo đức, lối sống bị suy thoái ngày một gia tăng, lứa tuổi vị thành niên vi phạm Pháp luật rất nhiều Báo cáo về tình hình Thanh niên Việt Nam giai đoạn 2015-2018 mới được Bộ Nội vụ
và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam công bố ,Về tình hình thanh niên mắc tệ nạn xã hội, theo thống kê của Bộ Công an, cả nước hiện có hơn 222.000 người nghiện ma túy có hồ
sơ quản lý, 76% trong số người nghiện có độ tuổi dưới 35 tuổi; 60% số người sử dụng ma túy lần đầu ở độ tuổi dưới 25 tuổi, trong đó 8% sử dụng ma túy lần đầu ở độ tuổi dưới 18 tuổi Bên cạnh đó, một số tệ nạn cờ bạc, cá độ,…trong thanh niên còn diễn biến phức tạp với tính chất ngày càng tinh vi và khó khiểm soát hơn…
Bản thân tôi đã và đang làm công tác chủ nhiệm lớp, xét thấy nhiệm vụ của mình cũng rất lớn trong việc giáo dục và hoàn thiện nhân cách cho mỗi con người trong xã hội, bắt đầu là những em học sinh mà mình đang chủ nhiệm Các em còn rất nhỏ, vốn hiểu biết chưa nhiều, hồn nhiên, thơ ngây, hiếu động, dễ bị dụ dỗ Mặt khác trong học tập, có một số em còn ham chơi, ít chú ý học, hay quên, ý thức tự giác chưa cao
Xã Kông Htok, nơi tôi đang công tác là vùng dân tộc thiểu số, thuộc vùng khó khăn của huyện Chư Sê Các em còn rụt rè, thiếu tự tin, và khả năng bày tỏ ý kiến cá nhân còn hạn chế Bên cạnh đó, trong buôn làng nơi các em sinh sống, ý thức của người dân chưa cao, các
tệ nạn xã hội tác động đến các em hàng ngày, hàng giờ Chính vì vậy mà người giáo viên làm công tác chủ nhiệm càng có vai trò quan trọng hơn trong việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của các em
Năm học 2020 – 2021, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 5A, với tổng số 29 em, trong
đó 96,5% là con em người dân tộc thiểu số Có một số em, đặc biệt là học sinh nam có cá tính rất mạnh, các em có xu hướng không vâng lời cô giáo, hay chọc ghẹo bạn trong lớp Chính vì vậy, hằng ngày, hằng giờ tôi luôn suy nghĩ, trăn trở làm thế nào để có kết quả tốt nhất cho việc hoàn thiện một đứa trẻ
Xuất phát từ những lý do trên, mà trong suốt những năm làm công tác chủ nhiệm, tôi luôn rút kinh nghiệm qua từng năm, suy nghĩ tìm tòi, học hỏi những đồng nghiệp có uy tín,
Trang 2có năng lực để công tác chủ nhiệm của mình đạt hiệu quả cao, và một trong những biện pháp
mà tôi tâm đắc nhất đó là “Biện pháp giáo dục học sinh “cá tính” ở Tiểu học hiệu quả”.
II NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC THỰC HIỆN BIỆN PHÁP
Học sinh cá biệt hay cá tính? Bấy lâu nay chúng ta quen dùng từ học sinh “cá biệt” để chỉ đối tượng học sinh có kết quả học tập kém, việc chấp hành nội quy trường, lớp, ý thức tổ chức, kỷ luật chưa tốt, theo cá nhân tôi không nên dùng từ học sinh “cá biệt” mà nên thay thế bằng từ học sinh “cá tính” để nói về đối tượng này Sở dĩ gọi là học sinh “cá tính” mà không gọi là học sinh “cá biệt” vì “cá biệt” là riêng lẻ không giống với bất cứ học sinh nào khác,
“cá tính” là việc thể hiện tính cách đặc biệt, phẩm chất cá nhân trong tập thể lớp, thế nên học sinh cá tính vẫn mang đầy đủ các phẩm chất của học sinh nói chung chỉ có điểm khác là học sinh thể hiện cá tính của mình một cách rõ nét, đôi khi có những điểm khác biệt so với các học sinh khác
Vậy nên, cần xem xét và nhận định đúng về học sinh cá tính để có phương pháp giáo dục các
em phù hợp
Sau đây tôi xin trình bày một vài thuận lợi và khó khăn khi tôi thực hiện “Biện pháp
giáo dục học sinh “cá tính” ở Tiểu học hiệu quả”
*Thuận lợi:
- Bản thân tôi là một giáo viên trẻ, có lòng nhiệt huyết với nghề, yêu trẻ và luôn mong muốn được góp phần nhỏ bé vào sự nghiệp giáo dục của Đảng và nhà nước
- Bên cạnh đó, tôi luôn nhận được sự tin tưởng, giúp đỡ và tạo điều kiện từ phía BGH Nhà trường và đồng nghiệp để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình
*Khó khăn:
- Học sinh chiếm đại đa số là người con em người dân tộc thiểu số, các em còn rụt rè, thiếu
tự tin nên việc tiếp cận đến từng đối tượng học sinh đôi khi còn gặp khó khăn,
- Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của con em mình mà giao phó cho nhà trường
=> Từ thực trạng vấn đề, thuận lợi và khó khăn ấy, tôi đã rút ra kinh nghiệm và xây dựng
Biện pháp giáo dục học sinh cá tính ở TH có hiệu quả như sau:
Thứ nhất: Không nên có cái nhìn kì thị với các em
Đây là điều đầu tiên mà các thầy cô cần nắm rõ khi giáo dục các học sinh có cá tính Là người giáo viên, chúng ta không nên có cái nhìn kì thị, thái độ khó chịu, ghét bỏ, coi thường
Trang 3học sinh Không nên cố gắng dò xét chỉ để tìm thấy lỗi, hay thấy những mặt xấu của các em Không nên gọi các em là học sinh cá biệt, đặc biệt là trước lớp, trước mặt người khác, đồng thời cũng đừng tách các em ra khỏi lớp hay cô lập các em trước lớp Bởi vì, học sinh cá tính
là những em có cái “tôi” rất lớn, nếu giáo viên làm như vậy sẽ chỉ làm trầm trọng thêm vấn
đề mà thôi Các thầy cô cũng nên biết rằng, ở độ tuổi tiểu học, các em vẫn chưa hình thành được nhân cách của mình, các em chỉ là những học sinh chưa ngoan và cần được giáo dục Vậy nên, đừng kì thị các em vì các em luôn cần ta giúp đỡ
Thứ hai: Quan tâm và gần gũi hơn với các em
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nói “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên” Và đối với trường hợp của các em học sinh cá tính cũng vậy, chắc chắn là vì nhiều yếu tố tác động nên mới khiến các em như thế Giáo viên chủ nhiệm cần đi sâu nắm rõ những vấn đề thuộc về tâm lý lứa tuổi, hoàn cảnh, điều kiện gia đình, môi trường tự nhiên, xã hội nơi các em sinh sống, các đối tượng khác trong mối quan hệ với học sinh để từ đó dần dần xâm nhập tìm hiểu được đặc điểm tính cách của học sinh và nguyên nhân hình thành nên
cá tính ấy Chính việc tìm hiểu thấu đáo giúp cho giáo viên cảm thấy yêu thương học sinh của mình hơn từ đó gần gũi, trải lòng chia sẻ, trao đổi cùng các em như một “người bạn”,
“người anh”, “người chị” từng trải qua hoàn cảnh, bằng ý chí và nghị lực vươn lên tới sự thành công
Thật vậy, trong mỗi giờ ra chơi, tôi thường hay trò chuyện với các em Ban đầu chỉ là một vài câu hỏi đơn giản để làm quen, rồi mỗi ngày một chút, tôi đã tìm hiểu được về điều kiện sống, hoàn cảnh gia đình, các mối quan hệ bạn bè, và khi xâu chuỗi các thông tin, tôi sẽ tìm được nguyên nhân làm cho các em trở nên “khó bảo” như vậy Từ đó sẽ có phương pháp, hình thức giáo dục phù hợp cho các em, làm sao để có được kết quả tốt nhất
Thứ ba: Nhẹ nhàng phân tích những ưu khuyết điểm của các em
Thầy cô hãy nhẹ nhàng phân tích những ưu khuyết điểm, những đúng sai trong nhận thức
và hành động của các em, hãy giúp các em nhận ra lỗi lầm của mình và tạo cho các em cơ hội, thiện chí sửa chữa Không nên la mắng, trách phạt các em trước lớp, nhóm bạn hoặc trước mặt nhiều người Làm cho các em trở nên tự ti, dần xa lánh thầy cô, bạn bè và không muốn tới trường Khi cần, có thể gặp riêng các em để nhắc nhở, trao đổi
Ở mỗi tiết sinh hoạt lớp, tôi luôn dành một chút thời gian để trò chuyện với các em Trước tiên tôi đem những mặt mạnh của lớp để khen sau đó khơi gợi để các em nhận ra và tự
Trang 4nêu những điều chưa tốt cần khắc phục như: hay quên tập sách, làm ồn trong giờ học, còn bạn học chưa học bài ở nhà,…Tôi đã rút ra mặt mạnh cũng như chỉ ra những điều chưa tốt động viên các em khắc phục, khuyến khích các em biết nhận ra lỗi sai của mình
Thứ tư: Tìm ra điểm mạnh để giúp các em phát huy nó
Là một giáo viên chủ nhiệm, chúng ta đừng bao giờ để bụng những lỗi lầm của học sinh, đừng vội nhìn thấy hiện tượng mà đánh giá học sinh của mình chưa tốt Dù là học sinh có cá tính mạnh và khó giáo dục đến đâu đi chăng nữa thì bên trong các em vẫn luôn tiềm ẩn những nhân tố, những phẩm chất tích cực Nếu có phương pháp đúng chúng ta vẫn có thể khơi dậy niềm tin cho các em để các em thấy rằng mình không kém cỏi, để các em có thể vứt
bỏ được sự tự ti, mặc cảm, chủ động hội nhập với các bạn và tập thể lớp Hãy tìm ra điểm mạnh của các em để có thể phát huy vì đa số các em sự sĩ diện là rất lớn Có những khi cần phải giao việc cho các em làm để khơi dậy trong các em tinh thần trách nhiệm
Tôi luôn duy trì sự tương tác với các em này trong suốt giờ lên lớp để các em được tham gia đầy đủ vào các hoạt động giáo dục của lớp, đôi khi giao cho các em nhiệm vụ nhỏ như tưới cây, giặt khăn lau bảng, Và tôi quan sát được rằng, mỗi khi làm xong việc, được cô khen trước tập thể lớp, các em tỏ ra vui và muốn được làm thêm việc
Thứ năm: Tin tưởng vào sự nỗ lực của các em
Thầy cô hãy nhìn nhận vấn đề theo chiều hướng tích cực đừng nghiêm trọng hóa vấn đề, hãy tạo cho các em một cơ hội để sửa chữa Hãy tin tưởng sự chuyển biến của các em Trân trọng những tiến bộ của các em dù là nhỏ nhất vì đó là cả một sự nỗ lực, cố gắng rất lớn của các em Mạnh dạn biểu dương các em trước tập thể lớp, đừng tiết kiệm lời khen đối với các
em vì một lời động viên, khen ngợi còn có giá trị hơn rất nhiều những bản kiểm điểm
Học sinh dù nghịch thế nào các em cũng rất thích được đề cao, thích được khen ngợi Nắm bắt được tâm lí này tôi đã xây dựng tiết sinh hoạt lớp cuối tuần cho học sinh Tập cho các em biết phê và tự phê một cách hồn nhiên, chân thật Từng tổ các em sẽ ngồi lại chọn bạn xuất sắc là bạn học tốt, không vi phạm nội quy trường lớp, bạn nào có tiến bộ hơn so với tuần trước thì được chọn là bạn tiến bộ cũng được tuyên dương (lấy biểu quyết cả tổ) Em nào còn
vi phạm cũng được bạn chỉ ra và nhận sai trước tổ Tôi đã theo dõi để tuyên dương trước lớp những học sinh xuất sắc cũng như khéo léo xoa dịu, động viên những em còn sai phạm để sửa chữa ở tuần sau
Trang 5Thứ sáu: Thầy cô hãy cố gắng điềm tĩnh, biết tự kiềm chế
Bản thân người thầy, người cô nào trong công tác chủ nhiệm cũng cần phải biết kiềm chế những cơn nóng giận của mình khi có học sinh vi phạm Hãy luôn bình tĩnh trong mọi tình huống cho dù xấu nhất Chắc chắn rằng sẽ có nhiều giáo viên bị stress khi chủ nhiệm phải một lớp học mà có quá nhiều học sinh chưa ngoan Trong những tình huống như thế này, các thầy cô hãy cố gắng điềm tĩnh, biết tự kiềm chế vì học sinh cá tính thực sự là một “thử thách” lớn đối với đức tính điềm tĩnh, tự kìm chế của bất cứ giáo viên nào Chúng ta không nên nóng vội, không nên quá khắt khe hay xử lí mạnh tay bằng những hình thức kỉ luật nặng
nề, cũng như đừng nhắc đi nhắc lại nhiều lần lỗi vi phạm của các em, vì điều này sẽ dễ dẫn đến sự chai lì
Thứ bảy: Thực hiện biện pháp “Lạt mềm buộc chặt”
Tuổi mới lớn thì nghịch phá là chuyện khó tránh khỏi Những biện pháp mạnh như kỷ luật hay lớn tiếng trách mắng, la rầy học sinh đôi khi sẽ không có tác dụng bằng sự mềm mỏng, kiên nhẫn Ai cũng muốn mình là học sinh ngoan, giỏi nhưng vì lý do về gia đình, về tâm sinh lý và rất nhiều nguyên nhân khác dẫn đến những hành động tiêu cực của một vài bạn học sinh Trước hết, thầy cô nên tìm hiểu rõ nguyên nhân và dùng sự mềm mỏng để cảm hóa học sinh của mình
Với các em hay nghịch, em học còn hạn chế tôi khéo léo sắp xếp các em một chỗ ngồi thích hợp để dễ quản lí và tạo cơ hội cho các em này tham gia các hoạt động học tập nhiều hơn (vừa sức các em), cũng là tạo cơ hội để khen ngợi, khuyến khích giúp các em tự tin và học tập tích cực hơn
Thứ tám: Phối hợp chặt chẽ với gia đình
Điều quan trọng trong công tác chủ nhiệm là giáo viên cần phối hợp một cách chặt chẽ với phụ huynh học sinh trong quá trình giáo dục các em Lưu ý rằng: khi tiếp xúc với phụ huynh học sinh có cá tính mạnh cần tránh cho họ sự tổn thương cần thiết Thường thì những học sinh này sẽ có hoàn cảnh sống đặc biệt, do gia đình mâu thuẫn, cha mẹ hay cãi vã, li hôn hoặc là do các em thiếu thốn tình cảm, thiếu sự quan tâm cũng như chăm sóc từ cha mẹ và cũng có thể là do cha mẹ quá nuông chiều… với muôn ngàn lí do khác
Mặt khác, cha mẹ luôn coi con cái của mình là thứ quý giá nhất, cho dù chúng hư hỏng, khó dạy bảo đến đâu… Vì vậy, khi tiếp xúc với phụ huynh, giáo viên nên đặt vị trí của mình
Trang 6vào trong suy nghĩ, tình cảm của cha mẹ các em để phân tích, lí giải thiệt hơn Hãy cố gắng tìm hiểu những khó khăn của các bậc phụ huynh trong việc quản lí, cũng như dạy dỗ con em mình để cùng nhau tìm biện pháp giáo dục tốt nhất
III KẾT QUẢ THỰC HIỆN BIỆN PHÁP
Quá trình áp dụng “Biện pháp giáo dục học sinh “cá tính” ở Tiểu học hiệu quả” từ
những năm học trước đã mang lại những kết quả tích cực trong công tác chủ nhiệm lớp của tôi Bước vào năm học 2020 - 2021 tôi cũng đã vận dụng và bước đầu nhận thấy có những tín hiệu đáng mừng
* Về chuyên cần:
- Đầu năm học, lớp tôi chủ nhiệm có một số em còn vắng học nhiều không có lý do Sau gần 2 tháng tìm hiểu hoàn cảnh và kiên trì tiếp cận với các em, đến nay lớp không có học sinh bỏ học
- Tỷ lệ chuyên cần khá cao (96,5%)
- Không có học sinh tự ý nghỉ học (những em vắng học là những em bị ốm)
* Về nề nếp:
- Các em lễ phép, biết vâng lời, làm theo và làm đúng với lời chỉ bảo của cô giáo Là lớp rất đoàn kết, các em luôn thương yêu giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, trong lao động Có tinh thần tự giác, trách nhiệm cao Thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy, 5 nhiệm vụ của người học sinh,…
* Về học tập:
- Hầu hết các em chăm ngoan, trong lớp chú ý nghe cô giáo giảng bài, hoàn thành các nhiệm vụ học tập ở nhà, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập khi đến lớp, có ý thức giúp đỡ bạn cùng tiến bộ
* Về chất lượng giáo dục đến thời điểm hiện tại:
- So với đầu năm, chất lượng học sinh của lớp có nhiều tiến bộ
+ Môn Toán: Hầu hết các em đã thành thạo các kĩ năng tính toán cơ bản
+ Môn Tiếng Việt: Kĩ năng đọc, viết của các em có nhiều tiến bộ, tốc độ đọc viết được nâng lên
IV KẾT LUẬN
Theo tôi, không có phương pháp, hình thức dạy học nào là tối ưu hay vạn năng, không có con đường nào là bằng phẳng mà dễ dẫn đến vinh quang Duy có lòng nhiệt tình, tinh thần trách
Trang 7nhiệm của con người mới mở cánh cửa khoa học vì một ngày mai tươi sáng Đó là vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên Trên đây là biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh “cá tính” mà tôi đã trăn trở bằng một tình yêu nghề, yêu trẻ, hy vọng sẽ cùng các bạn đồng nghiệp gần xa trao đổi để hoàn thành sứ mệnh vẻ vang mà Đảng và nhà nước trao cho nghề dạy học
Kông Htok, ngày 15 tháng 10 năm 2020 Người viết
Phạm Thị Luyến